14-ma`ruza. Prognoz usullari va ularning turlari Reja


Ekonometrik tenglamalar tizimi yordamida prognozlash uslubiyoti



Yüklə 88,34 Kb.
səhifə5/6
tarix01.08.2022
ölçüsü88,34 Kb.
#62963
1   2   3   4   5   6
14-ma`ruza. Prognoz usullari va ularning turlari Reja

12.3. Ekonometrik tenglamalar tizimi yordamida prognozlash uslubiyoti

Ekonometrik tenglamalar tizimi uch xilga bo‘linadi:


a) Tizimga bir-biri bilan bog‘lanmagan tenglamalar kiradi. Har biri alohida yechilib, umumiy modelning bir qismi bo‘lib qoladi;
b) tizimga bir-biri bilan bog‘langan statistik xususiyatga ega bo‘lgan tenglamalar kiradi.
Masalan, ishlab chiqarilgan mahsulotga bir nechta omillar, ya’ni ishchilar soni va asosiy fondlar o‘z ta’sir kuchini ko‘rsatadilar. O‘z navbatida, ishchilar soni aholi soni bilan va asosiy fondlar miqdori kapital qo‘yilmalar bilan bog‘langan.
Buning natijasida ekonometrik tenglamalar tizimi quyidagi ko‘rinishda yozilishi mumkin:
Y = f (OPF, PPP),
PPP = f(L),
OPF = f (KK),
bu yerda Y - asosiy ko‘rsatkich, PPP - ishchilar soni, OPF - asosiy fondlar hajmi, L - aholi soni, KK - kapital qo‘yilmalar.
c) tizimga dinamik xususiyatga ega bo‘lgan tenglamalar kiradi. Bu tizimga kiradigan tenglamalar faqatgina har biri vaqt davrida bog‘lanishi borligini aniqlamasdan, ilgari bo‘lgan omillararo bog‘lanishini borligini ham tahlil qilish mumkin (t-1).
Masalan, bir jarayon tahlil etish uchun va uni asosiy ko‘rsatkichlarni prognoz davriga hisoblash uchun berilgan ma’lumotlar asosida, ya’ni yalpi mahsulot (VAL), ishchilar soni (PPP), asosiy fondlar (OPF), ish haqi fondi (ZAR), kapital qo‘yilmalar (KV), har yili ishga kirgizadigan asosiy fondlar (OWF) kabi ko‘rsatgichlarni tenglamalar tizimi orqali yozib chiqamiz:
VAL = f(OPF,PPP) (10.1)
PPP = f(VAL,ZAR) (10.2)
ZAR = f(VAL,KV) (10.3)
OWF = f(KV,OPF) (10.4)
OPF = f(OPF(-1),KV) (10.5)
KV = f(FN) (10.6)
FN = f(ND) (10.7)
Yuqorida keltirilgan tenglamalar tizimi bir-biri bilan bog‘lanib, ketma-ket hisoblanadi, ya’ni (10.7) tenglama yechilib, uni natijalari omil sifatida (10.6) tenglamaga kapital quyilmalar hisoblash uchun ishlatiladi. Uz vaqtida (10.6) tenglamani natijalari (10.5) tenglamani yechish uchun ishlatiladi.



Yüklə 88,34 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin