7. Mavzu: Ilmiy tadqiqot metodlari va usullari. Reja: Ilmiy tadqiqоt jarayonining asоsiy tushunchalari



Yüklə 375,41 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə9/10
tarix12.10.2023
ölçüsü375,41 Kb.
#154354
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
1)
 
moddiy modellar 
2)
 
fikriy modellar 
Moddiy modellar
moddiy jismlardan yasalgan modellardir. Fikriy 
modellar esa til belgilari, tildagi simvollar, har xil kodlar, EHM dasturlari va 
shular kabilardir. 
Modellashtirishning cheklangan tomonlari ham bor. Masalan, hech bir 
model originalning xususiyatlarini to`la ifodalay olmaydi. CHunki har 
qanday model originalning tadqiqot uchun muxim bo`lgan xususiyatlarini 
ifodalab, boshqa barcha xususiyatlarini mavhumlashtiradi. 
Ilmiy tadqiqotlarda modellashtirishning turli xillarini birgalikda 
qo`llash, mukammalroq modellardan foydalanish yaxshiroq natijalar beradi. 
Aksariyat hollarda nazariy tadqiqotlar abstraktlikdan konkretlikka 
ko`tarilish metodiga asoslanadi. Bu holda bilish jarayoni ikkita nisbatan 
mustaqil bosqichga bo`linadi. 
1-bosqichda borliqdagi konkretlikdan uning abstrakt tushunchalariga 
o`tish amalga oshiriladi. Tadqiqot ob`ekti qismlarga bo`linib, ko`plab 
tushuncha, farazlar vositasida yoritiladi, ta`riflanadi, ya`ni u tafakkurda 
paydo bo`lgan mavhumotlar majmuasiga aylantiriladi. Bu - tadqiqot 
ob`ektini abstraksiyalar darajasidagi analizidir. 
So`ngra, bilishning 2-bosqichida abstraktlikdan konkretlikka 
ko`tarilish amalga oshiriladi. Bunda tafakkurda tadqiqot ob`ektining 
yaxlitligi tiklanadi (sintez). 
Shuni qayd etish lozimki, yuqorida ko`rilgan ilmiy bilish metodlari
odatda, kompleks tarzda, biri-birini to`ldirib qo`llaniladi. 
Bilishning mantiqi tekshirilayotgan ob`ektni boshqalaridan ajratib 
turuvchi muxim, ahamiyatli, ustivor qaytariluvchi va alohida xususiyatlarini 
aniqlash jarayoni tarzida ifodalanadi. 
Bilish jarayonida quyidagi umumiy texnologiyaga rioya qilish 
muhimdir: oddiy kuzatish, ko`rish, taqqoslashdan abstrakt fikrlashga va 
undan amaliyotga o`tish kerak. 

Yüklə 375,41 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin