Amea-nin Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun “Tətbiqi Riyaziyyat” şöbəsinin 2016-i ilin 1-ci yarım illik hesabati



Yüklə 116.35 Kb.
PDF просмотр
tarix12.05.2017
ölçüsü116.35 Kb.

 

1

AMEA-nin Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun 



“Tətbiqi  Riyaziyyat” şöbəsinin 2016-i ilin 1-ci yarım illik 

 

HESABATI 

 

“Tətbiqi  Riyaziyyat” şöbəsində 6 işçisi var:  1 prof., f.-r.e.d., 1 - f.-r.e.n., b.e.i., 1 - 

t.e.n., b.e.i. və 2 laborant və 1 mühəndis. 

2016-i ilin 1-ci yarım ildə  “Tətbiqi  Riyaziyyat” şöbəsində  aşağıdaki elmi 

tətqiqatlar iki mövzu ətrafında aparılmışdır. 

  



MÖVZU 1.: Kiçik   ölçülü sistemlərdə fiziki mühitləri nəzərə almaqla özlü maye 

hidrodinamikasının əsasları. 

 

İş A.  Kiçik ölçülü sistemlərdə özlü mayenin hidromexanika nəzəriyəsinin 

yaradılması (2016-2017il). 



1-ci mərhələ: Kiçik ölçülü sistemlərdə kvant-mexanik effektləri nəzərə almaqla 

özlü mayenin hidromexanika probleminin əsas tənliklərinin qurulması 



(f.-r.e.d., prof. Q.Q.Əliyev) 

 

Kiçik ölçülü sistemlerdə bərk divar ilə maye arasında kvanto-mexanik hadisəni nəzərə 

alaraq bizin tərəfimizdən fiziki-mexaniki dəyişən mayenin xarakteristikalarinin 

(sixliliq, özlülük) kvanto-mexaniki effeklərindən asılılıq modeli təklif edilmişdir: 

 

    


)]

(

~



1

[

)



)

(

1



(

)

(



)

(

0



0

0

x



E

E

x

E

t

x







,      


)]

(

~



1

[

)



)

(

1



(

)

(



)

(

0



0

0

x



E

E

x

E

t

x







 

 



Burada 

0

)



(

)

(



~

E

x

E

x

E

 - divar ilə maye arasında olan fiziki mühitin gərginliyidir.  



Bu model əsasında sıxılmayan özlü mayenin kvanto-mexanik effekləri nəzərə 

alınmaqla kiçik ölçülü sistemdə özlü mayenin hərəkət tənlikləri və kəsilməməzlik şərti 

qurulmuşdur:  

 

 



)

(

)



(

~

))



(

~

1



(

))

(



~

1

(



1

0

0



0

x

grad

x

x

E

x

E

p

grad

x

E

F

dt

d

x





















 

0



]

)

(



~

)

(



~

1

1



[

0

0











x

x

x

E

x

E

div

t





,          



2



0

h

x

x

,   


1

)

(



~

0





x

E

   


 

Məsələ. Kiçik ölçülü sistemdə iki lövhə arasında özlü mayenin hərəkəti.  

 

Məsələnin həllinin keyfiyyət effekti və ədədi qiyməti bunlardır: 



- dar kanalda özlü mayenin sürətinin paylanması və məsrəfi təyin edilib: 

 - (


0

0

x



x



) kiçik zonada: 

 


 

2

)]



27

,

2



27

,

2



1

(

)



27

,

2



1

(

3881



,

0

[



2

)

(



0

0

2



2

2

0



2

0

h



L

h

х

h

х

h

х

х

h

p

х













     


 



h



x

x



44

,



0

0

 kiçik zonada: 



 

)

27



,

2

27



,

2

1



(

)

27



,

2

1



(

1941


,

0

0



2

0

h



L

h

х

h

x

h

p











    



 

- dar kanalda özlü mayenin sürətləri aşağıdaki nöktələrdə  təyin edilib

)

0

(



)



(

0

х



)



444

,

0



(



)

0

(



1434

,

1



)

44

,



0

(





h

,      


)

0

(



8573

.

0



)

(

0







х

 

və mayenin sürətinin hündürlüyünə qörə paylanması xarakteri bu şəkildədir (şək.1): 



 

)

0



(

1434


,

1

)



44

,

0



(

)

0



(

)

0



(

8573


.

0

)



(

0











h

х

 

 



 

 

 



 

Şək.1. 


 

- kiçik sistemlərdə özlü mayenin hərəkətinin ortalama sürətlərinin nispəti  kvanto-

mexanik effekti nəzərə alınmaqla və alınmamaqla təyin edilib: 

 

049



,

2

~



~



кл



 



 

Eyni zamanda mayenin bərk cisim üzərində sürüşmə dərəçəsinin təsiri qöstərilib. 

Tam sürüşmə vəziyətində 

0



L

ortalama sürətlərin nispəti bərabərdir:  

 

6612


.

1

~



~



кл



 



 

 

3

Nəticədə  kiçik ölcülü sistemlərdə özlü mayenin sürəti və məsrəfi kvanto-mexanik 



effekti nəzərə alınmaqla 

049


,

2

 qədər sürətin klasik qiymətindən yuxarıdır. 



Bu mövzu ilə  əlaqədar 2016-i ilin 1-ci yarım ildə  bir məqalə çapa verilib və bir 

monoqrafiya əl yazma şəkildədir: 



 

1. Gabil G.Aliyev. «Fundamentals of Hidromechanics of Ideal Fluid in Nanotupe 

Systems». Europen Journal of Mechanics, A/Solids., 2016, (çapda).  



2.  Алиев  Г.Г.  Основы  гидромеханики  в  низкоразмерных  системах 

(гидромеханика с учетом влияния квантово-механических эффектов). (əl yazması). 

 

İş B. Toksiki maddelərlə  zəhərlənmələrin diaqnostika və monitorinqi üçün 

intellektual-informasiya sisteminin işlənməsi (dəm qazin timsalında)  

(t.e.n., b.e.i. Mirzəzade İ.N. )  

 

Toksiki maddələrlə  zəhərlənmənin diferensial diaqnostikasına  Bayes üsulu və 



neyron  şəbəkələr tətbiq edilmişdir. Biosistem sadə ehtimal xarakterli olduğu üçün 

diaqnostikada Bayes üsulundan istifadə edilmişdir. Metodun seçilməsi, onun riyazi 

əsaslandırılması diaqnostika məsələlərinin və biliklərinin testləşdirilməsi ilə bağlıdır.    

 

  



 

 

 



 

a)

 



                                                  b)   

 

 



 

Şək. 1. Sadə ehtimal üsulla diferensial diaqnostikanın iki halı göstərilmişdir.  

 

Şək.1-dan göründüyü kimi Bayes üsulu ilə diaqnostikada dəm qazı və simptomları 



nisbətən fərqlənən digər iki toksiki maddələrin diferensasiyasını aparmaq mümkündür 

və nəticə dəqiq aşkarlanır. Şək.1b-də isə dəm qazı ilə simptomatikası oxşar dörd toksiki 

maddələrin Bayes üsulu ilə ehtimalın kiçik dəyişməsində diferensasiyasını aparmaq  

mürəkkəbləşir və nəticənin dürüstlüyünü təsdiq etmək üçün əlavə yanaşma tələb olunur. 

Bu funksiyanı öz üzərinə neyron şəbəkə götürür.   

 

Bu mövzu ilə  əlaqədar 2016-i ilin 1-ci yarım ildə  nəşr olunmuş elmi işlərinin 



siyahısı:     

1. Mirzəzade İ.N. A system for differential diagnosis for carbon monoxide  

Poisonings. Journal of Coupled Systems and Multiscale Dynamics.Valencia, California

ABŞ, 2016. çapda.       

2. Mirzəzade  İ.N.  İnformasiya texnologiyaları: Toksikologiya diaqnostika və 

monitorinq (monoqrafifa), “Elm” nəşriyyatı. Bakı. 2016, çapda.                                     



 

4

3. Mirzəzade  İ.N.  Dəm qazı ilə  zəhərlənmənin monitorinq və diaqnostikasının 

intellektual informasiya sistemi (tezis).  “Elektron Tibbin Multidissiplinar problemləri”  

I Respublika elmi-praktiki konfransı. Bakı. 24 may 2016 



4. Mirzəzade  İ.N.  EKQ siqnallarında diabetic avtonom kardioneyropatiyanın 

identifikasiyası haqqında (tezis). Elektron Tibbin Multidissiplinar problemləri” I 

Respublika elmi-praktiki konfransı. Bakı. 24 may 2016 

5. Mirzəzade İ.N.  A system for differential diagnosis for carbon monoxide poisonings 

(tezis). İnternational Workshop on Non-Harmonic Analysis and Differential Operators. 

Bakı.25-27 may 2016 

      


MÖVZU 2.: Neftqazçıxarmada filtrasiya proseslərinin inteqral modelləşdirilməsi  

 

İş A.  Neftçıxarmada qazlift üsulunun inteqral modeli. 

(t.e.n., b.e.i. Abbasov E.M., f.-r.e.n., b.e.i. T.S. Kəngərli) 

 

Lay-quyu sisteminin zaman müddətindən, qazın və  çıxarılan mayenin 



parametrlərindən asılı olaraq quyuda mayenin yığılma müddəti təyin edilib. 

Quyudibi təzyiqin dəyişməsinin vasitəsi ilə laydan mayenin süzülmə prosesi 

aşağıdakı diferensial tənliklə və sınır şərtlər ilə verilir:   

 

0



1

1

2



2













t

;

R

r

r

t

P

r

P

r

r

P

k

c

                           

 

*

к

k

;

P

P

P







0

,       



0

0

0



)

(

gx



P

t

f

P

ж

к

t

t





                                          



 















1

0



exp

)

(



f

gt

k

gx

P

P

P

ж

ж

к

з

r

r

c



,         

0





к



R

r

P

        


Bu istiqamətdə 4 məqalə çap olunub (1-i Tomsonda), 5 məqalə çapdadir (qabul 

olunmuş 1-i Tomson, 3-i SKOBS): 



1.Аббасов  Э.М. , Фейзуллаев  Х.А.    Математическое  моделирование  процессов 

течения  газожидкостной  смеси  в  пласте  и  в  трубе  с  учетом  динамической  связи 

системы  пласт-скважина. \  Журнал  вычислительной  математики  и 

математической физики № 1, c. 142-154, т. 56, 2016. ( TOMSON) 



2.Abbasov E.M. , Mamedov F.İ.  An integrate model for a liquid filtration process and 

layer-well dynamic relation  in the horizontal wells  \ Transactions of NAS of 

Azerbaijan, Issue Mechanics,  35 (7), 3-14 (2016). p.3-14, Series of Physical-Technical 

and Mathematical  Sciences. 



3.Аббасов  Э.М. , Фейзуллаев  Х.А.  Математическое  моделирование  процессов 

течений  газожидкостной  смеси  в  системе  неоднородный  пласт-  скважина    \  

Журнал  “Математическое Моделирование”, 2016, (SKOBS, Keldış ad. Inst.)  ( capa 

qəbul olunub) 



4.Аббасов  Э.М.,  Фейзуллаев  Х.А. Идентификации параметров деформируемого 

пласта  при    фильтрации    газожидкостной  смеси  по  устевым  данным  скважин /  

Журнал  вычислительной  математики  и  математической  физики, 2016 , 

(TOMSON) ( capda) 



 

5

5.Аббасов 



Э.М., 

Имамалиев 

С.А. 

Математическое 

моделирование 

неустановившегося  течения  газожидкостной  смеси  в  системе  пласт-скважина/  

Инженерно-Физический Журнал (ИФЖ), 2016, (SKOBS) ( capa qəbul olunub) 

6.Аббасов Е.М., Сулейманов Б.А., Фейзуллаев Х.А.  Математическое   

моделирование ограничения водопритока в процессе разработки  

зонально-неоднородных нефтяных пластов \   Прикладная механика и  

техническая физика, Г.Новосибрск , 2016 ,(TOMSON) (çapa qəbul olunub) 



7.Аббасов  Е.М.,  Агаева  Н.А.  Определение  поля  давления  в  пласте 

деформируемом  коллектором  при  виброволновом  воздействии  на  него\ 

Инженерно-Физический Журнал (ИФЖ), 2016 , (SKOBS) (çapa qəbul   

olunub) 


8.Э.М.Аббасов, 

Х.А.Фейзуллаев 

Интеграционное 

моделирование 

нестационарной фильтрации газожидкостной смеси  .  \AMEA  Geologiya  

ve Geofizika Institutu Yer Elmleri Sahesinde Umimrespublika elmi seminari, sentyabr 

2016 


9.Э.М.Аббасов,  Н.А.Агаева Определение  влияния  виброволнового  воздействия  

на поле  давления  в пласте , деформируемом коллектором . \AMEA Geologiya ve 

Geofizika Institutu Yer Elmleri Sahesinde Umimrespublika elmi seminari , sentyabr 2016 

           

 

Elmi təşkilatı fəaliyyət 

 

2016-ı ilin 1-ci yarı ilin ərzində şöbənin  əməkdaşlarının 4 məqaləsi çap olunub (1-

si xaricdə), 3 tezis çap olunub, 7 məqalə xaricdə çapa verilib (4-i çapa qabul olunub), 1 

monoqrafiya çapdadır, 1 monoqrafiya çapa hazirlanib.  

Şöbənin prof. Qabil Əliyev Azerbaycan Respublika Prezidenti Yanında Ali 

Attestasiya Komisiyasının Riyaziyyat və Mexanika üzrə Ekspert Şurasının üzvü kimi 

fəaliyyət qöstərib.  

Prof. Qabil Aliyev aşağıdaki dünyada aparıcı  nəşriyatlarının elmi jurnallarının 

redaksiya heyətinin üzvüdür: 

-  POLYMER RESEARCH JOURNAL, USA, https://www. novapublis hers. 

com/catalog/product_info.php.products_id=5087. 

-  INTERNATIONAL JOURNAL OF APPIED GEOINFORMATIONS

Montreal, Canada.  

 2016-i ildə prof. Qabil Aliyev Rusiya Federasiya Təbiət Elmlərinin Bilqiləri 



Akademiyasının Müxbir Üzvü seçilmiş  və  həmin Akademiyanın Böyük Pyotr 

ordeni ilə təltif olunmuşdur. 

 

 

 

6

                      



 

 

      

 

 

7

 

 

 

“Tətbiqi  Riyaziyyat” şöbəsinin müdiri 



 

   

f.-r. e.d., prof. Q.Q.Əliyev 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8

AMEA-nin Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun  



“Tətbiqi Riyaziyyat” şöbəsinin əməkdaşlarının  

2016-ı ilin 1-ci yarım ildə dərc olunmuş elmi  işlərinin siyahisi   

 

2016-ı ilin 1-ci yarım ildə  şöbədə 5 məqalə çap olunub (1-i Tomsonda), 5 məqalə 

çapdadir (qabul olunmuş 1-i Tomsonda, 3-i SKOBSda): 3- tezis çap olunub, 1- 

monoqrafiya çapdadir, 1 monoqrafiya çapa hazirlanıb. 



1. Gabil G.Aliyev. «Fundamentals of Hidromechanics of Ideal Fluid in Nanotupe 

Systems». Europen Journal of Mechanics, A/Solids., 2016, (çapda).  



2.  Алиев  Г.Г.  Основы  гидромеханики  в  низкоразмерных  системах 

(гидромеханика  с  учетом  влияния  квантово-механических  эффектов). (Əl 

yazması). 

3.Аббасов  Э.М. , Фейзуллаев  Х.А.    Математическое  моделирование  процессов 

течения  газожидкостной  смеси  в  пласте  и  в  трубе  с  учетом  динамической  связи 

системы  пласт-скважина. \  Журнал  вычислительной  математики  и 

математической физики № 1, c. 142-154, т. 56, 2016. ( TOMSON) 



4.Abbasov E.M. , Mamedov F.İ.  An integrate model for a liquid filtration process and 

layer-well dynamic relation  in the horizontal wells  \ Transactions of NAS of 

Azerbaijan, Issue Mechanics,  35 (7), 3-14 (2016). p.3-14, Series of Physical-Technical 

and Mathematical  Sciences. 



5.Аббасов  Э.М. , Фейзуллаев  Х.А.  Математическое  моделирование  процессов 

течений  газожидкостной  смеси  в  системе  неоднородный  пласт-  скважина    \  

Журнал  “Математическое Моделирование”, 2016, (SKOBS, Keldış ad. Inst.)  ( capa 

qəbul olunub) 



6.Аббасов  Э.М.,  Фейзуллаев  Х.А. Идентификации параметров деформируемого 

пласта  при    фильтрации    газожидкостной  смеси  по  устевым  данным  скважин /  

Журнал  вычислительной  математики  и  математической  физики, 2016 , 

(TOMSON) ( capda) 



7.Аббасов 

Э.М., 

Имамалиев 

С.А. 

Математическое 

моделирование 

неустановившегося  течения  газожидкостной  смеси  в  системе  пласт-скважина/  

Инженерно-Физический Журнал (ИФЖ), 2016, (SKOBS) 

( capa qəbul olunub) 



8.Аббасов  Е.М.,  Сулейманов  Б.А.,  Фейзуллаев  Х.А.    Математическое  

моделирование  ограничения  водопритока  в  процессе  разработки  зонально-

неоднородных нефтяных пластов \   Прикладная механика и техническая физика, 

Г.Новосибрск , 2016 ,(TOMSON) (çapa qəbul olunub) 



 

9

9.Аббасов  Е.М.,  Агаева  Н.А.  Определение  поля  давления  в  пласте 

деформируемом  коллектором  при  виброволновом  воздействии  на  него\ 

Инженерно-Физический Журнал (ИФЖ), 2016 , (SKOBS) (çapa qəbul olunub) 



10.Э.М.Аббасов, 

Х.А.Фейзуллаев. 

Интеграционное 

моделирование 

нестационарной  фильтрации  газожидкостной  смеси  .  \AMEA  Geologiya ve 

Geofizika Institutu Yer Elmleri Sahesinde Umimrespublika elmi seminari, sentyabr

 2016


 

11.Э.М.Аббасов,  Н.А.Агаева      Определение    влияния    виброволнового  

воздействия    на  поле    давления    в  пласте,  деформируемом  коллектором. \AMEA 

Geologiya ve Geofizika Institutu Yer Elmleri Sahesinde Umimrespublika elmi seminari , 

sentyabr 2016 



12. Mirzəzade  İ.N. A system for differential diagnosis for carbon monoxide 

Poisonings. Journal of Coupled Systems and Multiscale Dynamics.Valencia, California, 

ABŞ, 2016. çapda.       

13. Mirzəzade  İ.N.  İnformasiya texnologiyaları: Toksikologiya diaqnostika və 

monitorinq (monoqrafifa), “Elm” nəşriyyatı. Bakı. 2016, çapda.                                     



14. Mirzəzade  İ.N.  Dəm qazı ilə  zəhərlənmənin monitorinq və diaqnostikasının 

intellektual informasiya sistemi (tezis).  “Elektron Tibbin Multidissiplinar 

problemləri”  I Respublika elmi-praktiki konfransı. Bakı. 24 may 2016 

15. Mirzəzade  İ.N.  EKQ siqnallarında diabetic avtonom kardioneyropatiyanın 

identifikasiyası haqqında (tezis). Elektron Tibbin Multidissiplinar problemləri” I 

Respublika elmi-praktiki konfransı. Bakı. 24 may 2016 

16. Mirzəzade  İ.N.  A system for differential diagnosis for carbon monoxide 

poisonings (tezis). İnternational Workshop on Non-Harmonic Analysis and 

Differential Operators. Bakı.25-27 may 2016 

      


“Tətbiqi  Riyaziyyat” şöbəsinin müdiri 

   

 

f.-r.e.d., prof. Q.Q.Əliyev 



 

 

 

 

 

 

10

AMEA-nin Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun “Tətbiqi  Riyaziyyat” 



şöbəsində 2016-i ilin 1-ci yarım ilində alınmış elmi nəticələr haqqında 

 

 

 

 

 

MƏLUMAT  

 

N  Mövzu,elmi işin adı və icraçının 



adı, soyadı, elmi adı, dərəcəsi 

Alınmış elmi nəticələr 



 

MÖVZU 1.: Kiçik   ölçülü 

sistemlərdə fiziki mühitləri 

nəzərə almaqla özlü maye 

hidrodinamikasının əsasları. 

(f.-r.e.d., prof. Əliyev Q.Q.) 

 

 

 

 

 



 



İş A. Kiçik ölçülü sistemlərdə özlü  

mayenin hidromexanika 

nəzəriyəsinin yaradılması (2016-

2017il). 



1-ci mərhələ: Kiçik ölçülü 

sistemlərdə kvant-mexanik 

effektləri nəzərə almaqla özlü 

mayenin hidromexanika 

probleminin 

əsas tənliklərinin 

qurulması 

    (f.-r.e.d., prof. Əliyev Q.Q.) 

 

 



Kiçik ölçülü sistemlerdə  bərk divar ilə 

maye arasında kvant-mexanik hadisəni 

nəzərə alaraq fiziki-mexaniki dəyişən 

mayenin xarakteristikalarinin (sixliliq, 

özlülük) kvant-mexaniki effeklərindən 

asılılıq modeli təklif edilir; bu model 

əsasında sıxılmayan özlü mayenin kvant-

mexanik effekləri nəzərə alınmaqla kiçik 

ölçülü sistemdə özlü mayenin hərəkət 

tənlikləri və  kəsilməməzlik  şərti qurulub; 

və konkret məsələ üzərində kvant-

mexanik effektinin təsirinin keyfiyyət və 

ədədi qiymətinin özəllikləri qöstərilib.  

 



İş B. Toksiki maddelərlə 



zəhərlənmələrin diaqnostika və 

monitorinqi üçün intellektual-

informasiya sisteminin işlənməsi 

(dəm qazin timsalında)  

    (t.e.n., b.e.i. Mirzəzade İ.N. )  

 

Toksiki maddələrlə 



zəhərlənmənin 

diferensial diaqnostikası  Bayes üsulu və 

neyron  şəbəkələr tətbiqi ilə  təyin 

edilmişdir.  

 


 

11

 



 

 MÖVZU 2.: Neftqazçıxarmada 

filtrasiya proseslərinin inteqral 

  

modelləşdirilməsi  

    (f.-r.e.d., prof. Əliyev Q.Q. 

    t.e.n., b.e.i. Abbasov E.M.) 

 

 

İş A. Neftçıxarmada qazlift 

üsulunun inteqral modeli 

(t.e.n., b.e.i. Abbasov E.M.,  

f-r.e.n., b.e.i. Kəngərli T.S.) 

Lay-quyu sisteminin zaman müddətindən, 

qazın və çıxarılan mayenin 

parametrlərindən asılı olaraq quyuda 

mayenin yığılma müddəti təyin edilib. 

Quyudibi təzyiqin dəyişməsinin vasitəsi 

ilə laydan mayenin süzülmə prosesi özəl 

qeyri-xətti diferensial tənliklə və sınır 

şərtlər ilə verilməkdədir.   

 

 “Tətbiqi  Riyaziyyat” şöbəsinin müdiri 

   

f.-r.e.d., prof. Q.Q.Əliyev 




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə