Atom tuzilishi



Yüklə 0,71 Mb.
səhifə14/15
tarix07.01.2024
ölçüsü0,71 Mb.
#202527
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15
Atom tuzilishi

NH4Cl + H2O = NH4OH + HCl
NH4 + Cl + H2O = NH4OH + H+  + Cl-
NH4+ + H2O = NH4OH + H+ ; muhit kislotali, pH < 7.
Agar kuchsiz asos ko’p kislotali bo’lsa, gidroliz bosqichli bo’ladi. 1-bosqichda asosli tuz va kuchli kislota hosil bo’ladi.
1-bosqich: AlCl 3 + H2O = AlOHCl2 + HCl
Al3+ + 3Cl - + H2O = AlOH 2+ + 2Cl - + H + + Cl -
Al 3+  + H2O = AlOH2+ + H + pH < 7
Gidroliz reaksiyasi qaytar bo’lib, qisman sodir bo’ladi. Gidrolizning 2- va 3-bosqichlari eritmani suyultirganda, hamda qizdirganda sodir bo’lishi mumkin.
2-bosqich: AlOHCl2 + H2O = Al(OH)2Cl + HCl
AlOH2+ + 2Cl- + H2O = Al(OH)21+ + Cl + H+ + Cl-
AlOH2+ + H2O = Al(OH)2+ + H +
3-bosqich: Al(OH) Cl + H2O = Al(OH)3 + HCl
Al(OH)2+ + Cl + H2O = Al(OH) + H + + Cl-
Al(OH)2 + + H2O = Al(OH)3 + H +
Eritmada vodorod ionlari konsentratsiyasining ortishi gidrolizning 2- va 3-bosqichlarining borishiga to’sqinlik qiladi.
3. Kuchli asos va kuchsiz kislotadan hosil bo’lgan tuzlar anion bo’yicha gidrolizlanadi, eritma muhiti ishqoriy bo’ladi. Agar kuchsiz kislota bir asosli bo’lsa, gidroliz reaksiyasi bir bosqichdan iborat bo’lib, bunda kuchli asos va kuchsiz kislota hosil bo’ladi.
CH3COONa + H2O = CH3COOH + NaOH
CH3COO- + Na + +H2O = CH3COOH + Na+ + OH-
CH3COO- + H2O = CH3 COOH + OH - muhit ishqoriy, pH > 7
Al2(SO4)3 ko’p kislotali asosdan hosil bo’lgan tuz bo’lgani uchun ham bosqichli gidrolizga uchraydi:
1. Al2(SO4)3 + 2H2O = 2AlOHSO4 + H2SO4
Al3+ + H2O = AlOH 2+ +H+
2. 2 AlOHSO4 + 2H2O = [Al(OH)2]2SO4 + H2SO4
AlOH2+ + H2O = [Al(OH)2]2+ + H+
3. [Al(OH)2]2SO4 + 2H2O= 2Al(OH)3 + H2SO4
Al(OH)2+ +H2O= Al(OH)3 + H+
Agar kuchsiz kislota ko’p asosli bo’lsa, gidroliz bosqichli bo’ladi. 1-bosqichda kuchli asos va nordon tuz hosil bo’ladi.
1-bosqich: Na2CO3 + H2O = NaOH + NaHCO3
2Na +  + CO32- + H2O = Na+ + OH  + Na + + HCO3-
CO32- + H2O = OH - + HCO3  pH > 7
Reaktsiyaning 2-bosqichi eritmani suyultirganda yoki qizdirganda sodir bo’ladi.
2-bosqich: NaHCO3 + H2O = NaOH + H2CO3
Na + + HCO3- + H2O = Na + + OH - + H2CO3
HCO3- + H2O = OH + H2CO3
Uch asosli kislotalarning tuzlari uchta bosqichda gidrolizga uchraydi:
1-bosqich. K3PO4 + H2O = K2HPO4+ KOH
3K++PO43- + H2O = K++OH- + 2 K+ + HPO42-
PO43- + H2O= OH- + HPO42-
2-bosqich. K2HPO4+ H2O = K H2PO4+ KOH
2 K ++ HPO42- + H2O = K ++H2PO4- + K+ + OH-
HPO42- + H2O = H2PO4- + + OH-
3-bosqich. KH2PO4+ H2O = H3PO4+ KOH
K+ +H2PO4- + H2O = H3PO4 + K+ + OH-
H2PO4- + H2O = H3PO4+ OH-
4. Kuchsiz asos va kuchsiz kislotadan hosil bo’lgan tuzlar ham kation, ham anion bo’yicha gidrolizlanadi. Eritma muhiti neytral yoki kislota va asosning nisbiy kuchiga qarab kuchsiz kislotali yoki ishqoriy bo’lishi mumkin.
CH3COONH4 + H2O = CH3COOH + NH4OH
CH3COO - + NH4+ + H2O = CH3COOH + NH4OH
Bunday tuzlar eritmalarida muhit deyarli neytral bo’ladi. Ko’pchilik gidrolizlanish reaksiyalari qaytardir. Agar gidroliz natijasida cho’kma yoki gaz modda hosil bo’lsa, bunday gidroliz to’la gidroliz deyiladi. Chunki bu holda reaksiya qaytmas bo’lib oxirigacha boradi.
Al2S + 6H2O = Al(OH)3 + 3H2S
Al2(CO3)3 + 6H2O = 2Al(OH)3 + 3H2CO3
Shuning uchun ham Al2S3 va Al2(CO3) larning eritmalari mavjud emas, ularni faqat quruq holda olish mumkin.
Birgalikdagi gidroliz. Kuchli asos hamda kuchsiz kislotadan hosil bo’lgan tuz va kuchsiz asos hamda kuchli kislotadan hosil bo’lgan tuzlar eritmalarini aralashtirganimizda ular bir-birining gidrolizlanishini kuchaytiradi. Chunki bunda hosil bo’layotgan H+ va OH- o’zaro birikib suv hosil bo’ladi va muvozanat o’ngga siljiydi. Bunday gidrolizni birgalikdagi gidroliz deyiladi.
Agar gidroliz jarayonida bir nechta tuz ishtirok etsa gidroliz oxirigacha boradi:
2AlCl3 + 3Na2CO3 + 3H2O = 2Al(OH)3 +6NaCl + 3CO2
2Al3+ + 3CO32- + 3H2O = 2Al(OH)3 + 3CO2
Bu jarayonda AlCl3 o’rniga Al2(SO4)3; CrCl3; Fe(NO3)3; BiCl3; Fe2(SO4)3 larni olish mimkin. Na2CO3 o’rniga K2CO3, Li2CO3 o’xshash karbonatlarni olsa bo’ladi.
Agar gidroliz jarayoni CuSO4 ishtirokida olib borilsa:
2CuSO4 + 2K2CO3+H2O = (CuOH)2CO3  + 2K2SO4 + CO2
2Cu2+ + 2CO32- +H2O = (CuOH)2CO3 + CO2
Bu gidroliz jarayonida CuSO4 o’rniga MgSO4, BeSO4 olish mumkin.
Gidroliz jarayonida karbonatlar o’rniga ,sulfidlar, asetatlar ham olsa bo’ladi:
2FeCl3 + 3Na2S + 6H2O = 2Fe(OH)3 + 6NaCl + 3H2S
2Fe3+ + 3S2- + 6H2O = 2Fe(OH)3 + 3H2S
2Al(NO3)3 + 6CH3COONa + 6H2O = 2Al(OH)3+ 6CH3COOH + 6NaNO3


3K2CO3 + Al2 (SO4)3 + 3H2O = 2Al(OH)3 + 3K2SO4 + 3CO2
6K + + 3CO32- + 2Al3+  + 3SO42- + 3H2O = 2Al(OH)3 + 6K + 3SO4 2- + 3CO 2
3CO3 2- + 2Al3+ + 3H2O = 2Al(OH)3 + 3CO2


3Na2S + Cr(SO4)3 + 6H2O = 2Cr(OH)3 + 3H2S + 3Na2SO4
6Na++ 3S 2-+2Cr3++ 3SO2-+6H2O =2Cr(OH)3 + 3H2S+6Na + +3SO42-
3S2-  + 2Cr3+ + 6H2O = 2Cr(OH)3 + 3H2S


Gidroliz konstantasi
Gidroliz reaksiyasi qaytar bo’lganligi uchun unda muvozanat qaror topadi. Muvozanatga massalar ta’siri qonunini tatbiq etamiz. Masalan: kuchsiz kislota va kuchli asosdan hosil bo’lgan tuz:
CH3 COO- + H2O  CH3 COOH + OH –
[CH3COOH]*[OH-] [CH3COOH]*[OH-]
K= -------------------------; Kg=K*[H2O]= ---------------------------
[CH3COO-]*[H2O] [CH3COO-]
Shu tenglamani surat va maxrajini [H+] ga ko’paytirsak:
[CH3COOH]*[OH-]*[H+] [OH-]*[H+]
Kg=--------------------------- = --------------
[CH3COO-]*[H+] Kkis
[OH-]*[H+]=Kw qiymat suvning ion kopaytmasi ekanligi hisobga olinsa:
Kw
Kg=--------------
Kkis
Kuchsiz kislota va kuchli asosdan hosil bo’lgan tuzning gidrolizlanish konstantasi, suvning ion ko’paytmasini kuchsiz kislota dissotsiya konstantasiga nisbatiga teng. Gidroliz konstantasi tuzning tabiatiga va haroratiga bog’liq bo’lib, tuzning konsentratsiyasiga bog’liq emas.
Kucsiz asos va kucli kislotadan hosil bo’lgan tuzlarning gidrolizi:

Yüklə 0,71 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   15




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin