AZƏrbaycan respubl kasi təhs L naz rl y azərbaycan döVLƏt qt sad un vers tet



Yüklə 0.6 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/7
tarix29.05.2017
ölçüsü0.6 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7

 

AZƏRBAYCAN RESPUBL KASI TƏHS L NAZ RL Y  



AZƏRBAYCAN DÖVLƏT  QT SAD UN VERS TET  

“MAG STRATURA  MƏRKƏZ ” 

Ə

lyazması hüququnda 

 

 

Əsgərova Sevinc Seyid Tahir qızı  



(Magistrantın a.s.a.) 

 

“Bioaktivləşdirilmiş at paxlası dənindən istifadə etməklə funksional xassəli 



mayonez məhsulları texnologiyasının işlənib hazırlanması” 

                                                      mövzusunda 

 

 

 



MAG STR  D SSERTAS YASI 

 

 

xtisasın şifri və adı:  060642 – “Qida məhsulları mühəndisliyi” 

 

xtisaslaşmanın adı:     aşə məhsullarının texnologiyası və iaşənin təşkili 



 

 

 Elmi rəhbər:                                                           t.e.n., dos. Qurbanov N.H.                 

 

Magistr proqramının                      

 

 



 

 

rəhbəri:                                                              t.e.n., dos. Qurbanov N.H. 

                   

 

Kafedra müdiri:                                                dos. Abbasbəyli G.A. 

                               

 

 



 

 

 



 

BAKI – 2015 

 

 

AZƏRBAYCAN RESPUBL KASI TƏHS L NAZ RL Y



 

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT  QT SAD UN VERS TET  

MAG STRATURA MƏRKƏZ  

 

«Təsdiq edirəm» 

Magistratura  mərkəzinin direktoru 

______________________/A.S.A./ 



«____» «______________»20___ il. 

 

MAG STRANTIN FƏRD   Ş PLANI 



Magistrant                      Əsgərova Sevinc Seyid Tahir qızı 

                         

                                                                 

(A.S.A)


 

Magistr dissertasiyasının mövzusu  “Bioaktivləşdirilmiş at paxlası dənindən 

 

 istifadə etməklə funksional xassəli mayonez məhsulları texnologiyasının işlənib  



hazırlanması” 

 

Elmi rəhbər                         t.e.n., dos. Qurbanov N.H. 

 

             (A.S.A., elmi dərəcə və elmi ad)



 

Məsləhətçi                            t.e.n., dos. Qurbanov N.H. 

 

(



A.S.A., elmi dərəcə və elmi ad)

 

Kafedra              Qida məhsullarının texnologiyası  



 

xtisas /Magistr proqramı/ 060642 – “Qida məhsulları mühəndisliyi” 

                                        

 

(adı və şifri)



 

xtisaslaşma        aşə məhsullarının texnologiyası və iaşənin təşkili 

 

Magistr proqramının rəhbəri                dos. Qurbanov N.H. 

            

             (A. S.A., elmi dərəcə və elmi ad) 



Magistraturada təhsil aldığı dövr        2012-2015 

 

Magistr dissertasiyasının kafedraya təqdim edilməsinin son müddəti  15 may 

 

Magistrant (A.S.A.)       Əsgərova Sevinc Seyid Tahir qızı                      imza, tarix 

 

Magistr proqramının rəhbəri        dos. Qurbanov N.H.                             imza, tarix 



 

(A.S.A., elmi dərəcə və elmi ad) 

Elmi rəhbər                 dos. Qurbanov N.H.                                              imza, tarix 

                                 

(A.S.A., elmi dərəcə və elmi ad) 

Kafedra müdiri            dos. Abbasbəyli G.A.                                           imza, tarix 

                                 

 

(A.S.A., elmi dərəcə və elmi ad)



 

 

BAKI – 2015 

 

MÜNDƏR CAT 



səh. 

Giriş ................................................................................................................  5 

I FƏSIL. 

Ə

DƏB YYAT  CMALI.  



PAXLALI  B TK LƏR,  O  CÜMLƏDƏN  AT  PAXLA-

SINDAN  ST FADƏ ETMƏKLƏ FUNKS ONAL Q DA 

MƏHSULLARI  STEHSALININ  MÜAS R  MƏSƏLƏ-

LƏR  .......................................................................................  7 

1.1. 


Funksional komponentlər və qida məhsulları haqqında ......... 

1.2. 


Qida və müalicə əhəmiyyətli paxlalı bitkilərin qidalanmada 

istifadəsi tarixindən və şərtlərindən ........................................  11 

1.3.  

At paxlasının biologiyası və qida əhəmiyyəti haqqında ......... 



14 

1.3.1. 


At paxlasının botaniki xüsusiyyətləri və morfoloji 

göstəriciləri .............................................................................. 



14 

1.3.2. 


Paxla dəninin kimyəvi tərkibi və qidalıq dəyəri ..................... 

17 

1.3.3. 


Paxla və onun emal məhsullarından yeni çeşiddə qida 

məhsulları istehsalında istifadə edilməsi və onun çətinlikləri. 



20 

1.3.4. 


At paxlasından kulinariyada və qida sənayesi məhsulları 

istehsalında istifadənin perspektivləri .................................... 



23 

1.4. 


Bioaktivləşdirilmiş paxla və onun emal məhsullarından qida 

məhsulları istehsalında istifadənin perspektivləri ................... 



28 

 

 



 

II FƏSIL.  TƏDQ QAT OBYEKTLƏR  VƏ METODLARI ..............  35 

2.1. 


Tədqiqat obyektləri ................................................................. 

35 

2.2. 


Tədqiqat metodları .................................................................. 

35 

2.2.1. 


Pektin maddələrinin paxla nümunələrində təyini ................... 

42 

2.2.2. 


RV-8 viskozimetri ilə mayonez pastasının reoloji 

göstəricilərinin (özlülüyün) təyini ........................................... 



43 

 

 



 

III FƏSIL.  CÜCƏRD LMƏ (B OAKT VLƏŞD RMƏ) ÜÇÜN  LK 

EMAL  ZAMANI PAXLADA ƏSAS K MYƏV  

TƏRK B VƏ TEXNOLOJ  XASSƏLƏR N 

DƏŞ LMƏS N N TƏDQ Q  ...........................................  46 

3.1. 


Həcmin və kütlənin islatma zamanı dəyişilməsi .................... 

46 

3.2. 


Paxlanın tərkibində olan bir sıra mineral maddələrin 

(mikroelementlərin) cücərdilmə zamanı dəyişilməsinin 

öyrənilməsi .............................................................................. 

49 

3.3. 


Cücərdilmiş paxlada olan protopektin – sellüloza 

kompleksinin (PSK) cücərdilmə zamanı emal rejimindən 

asılı olaraq dəyişilməsinin öyrənilməsi .................................. 

51 

3.4. 


At paxlasından alınan pürenin qida liflərinin mənbəyi və 

emulqator-stabilizator kimi yeyinti emulsiyaları və mayonez 

alınmasında istifadəsinin əsaslandırılması .............................. 

55 


 

3.4.1. 



Bioaktivləşdirilmiş paxla püresinin emulsiya əmələgətirmə 

qabiliyyətinin öyrənilməsi ....................................................... 



 

56 

 

IV FƏS L. 



B OAKT VLƏŞD R LM Ş AT PAXLASI 

PÜRES NDƏN SOUS T PL  TAMLI QATMALAR – 

MAYONEZ ALINMASI TEXNOLOG YASININ 

Ş

LƏN B HAZIRLANMASI ...............................................  61 

4.1. 

Bioaktivləşdirilmiş at paxlasından püre halında istifadə 



etməklə, onun çalınma dərəcəsinin təyini ............................... 

61 

4.2. 


Paxla püresi əsasında hazırlanan emulsiyanın mayonez tipli 

sous alınması üçün əsaslandırılması ....................................... 



62 

4.3. 


Yeni çeşiddə mayonezin pasta halında keyfiyyəti xarakterizə 

edən reoloji göstəricilərin təyini ............................................. 



65 

 

 



 

Nəticə və təkliflər ...........................................................................................  72 

stifadə edilmiş ədəbiyyat siyahısı ...............................................................  73 

Xülasə .............................................................................................................  76 

Резюме


 ……………………………………………………………………...  77 

Summary ........................................................................................................  78 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 

G R Ş 

 

 

Dünya  miqyasında ekologiyanın  pisləşməsi,  ərzaq  çatışmazlığı,  zülal  qıtlığı 



və s. bütün bunlar hamısı yeni şəraitə uyğun gələn, az miqdarda istifadə olunmaqla 

çoxtərəfli  effekt  verən,  çoxsahəli  istifadə oluna  bilən və həm  də  sağlamlığı təmin 

edə  bilən  yeni-yeni  qida  məhsulları  texnologiyasının  işlənməsi  problemlərini  irəli 

sürür. 


Hazırda  bu  istiqamətdə  dünya  ölkələrində  müxtəlif  laboratoriyalarında 

aparılan  fiziki,  kimyəvi,  texnoloji  və  digər  tədqiqatlar  da  bunu  təsdiq  edir. 

Respublikamızda  kənd  təsərrüfatı  sənayesi  üçün  yem  problemi,  qida  sənayesinin 

bir  çox  sahələri  üçün  şəkər,  konservant,  quruluşu  yaxşılaşdıran  emulqatorlar  və 

sabitləşdiricilər  çatışmazlığı,  xaricdən  un  gətirilmə  problemi,  yağ-piy  sənayesi 

üçün xammal azlığı və s. problemlər mütəxəssislərdən indi olmasa da, heç olmasa 

XXI əsrin ortaları üçün onların müəyyən bir qismini həll etməyi tələb edir. 

Bütün  bunların  yerinə  yetirilməsində  yabanı  və  mədəni  flora  şəraitində 

yetişən,  müalicəvi-pəhriz xassəli, ekoloji  çəhətdən təmiz  tərəvəz  bitkiləri,  meyvə-

tərəvəzin  emalı  məhsulları  və  s.  bu  kimi  xammal  mənbələri  böyük  rol  oynaya 

bilərlər. 

Faba  Vulqaris  Moench  –  paxlalılar  fəsiləsindən  olan  at  paxlası  bu  nöqteyi-

nəzərdən  indiki  şəraitdə  ən  ideal  xammal  ola  bilər.  Çünki,  onun  quru  kütləsinin 

təxminən  18-30%-i    zülal,  1,5%-ə  qədər  yağlar,  2,4%-i  isə  mineral  maddələrdən 

ibarətdir. 

Bunlara  onun  müalicə  əhəmiyyətini, tərkibindəki  zülal  kompleksinin,  nişasta 

və  şəkərlərin,  pektin  maddələrin  əlverişli  şəraitdə  emaldan  sonra  istifadə  xassə-

lərini də əlavə etsək, deyilənlərin sübuta ehtiyacı olmaz. 

  Təcrübələr  onu  göstərir  ki,  bioaktivləşdirilmiş  paxlanın  yaxud  onun 

püresinin təkcə kulinariyada deyil, müəyyən dozalarda qida sənayesində mayonez 

tipli sousların istehsalında qatqı və emulqator kimi emulsiyalar istehsalında istifadə 


 

etməyə yararlı olduğunu göstərir. Yaxud cücərdilmiş at paxlasının yüksək dərəcədə 



həll  olan  zəngin  zülal  mənbəyinə  malik  olması  onun  soya  paxlası  kimi  çoxsahəli 

qida sistemlərdə istifadə etməyə imkanlar açır. 

Bütün  bunlar  soya  paxlasının  geniş  tədqiq  olunmasını,  cücərdilmə  zamanı 

onun biokimyəvi və texnoloji xassələrinin dərindən öyrənilməsini tələb edir. 

Yerinə yetirilən magistr dissertasiyasında məhz bu problemlərin bir qisminin 

həll olunması qarşıya qoyulmuşdur.  

Azərbaycanda  at paxlası həm  yabanı, həm  də  mədəni şəraitdə  Samur-Dəvəçi 

ovalıqlarında,  Abşeronda,    Kür-Araz,  Lənkəran,  Naxçıvan  və  Gəncə  zonasında 

istənilən miqdarda yetişir və əhali xörək və məmulat hazırlamaq üçün onu sərbəst 

istifadə  edir.  Bununla  belə,  yeni  məhsullar  yaradılması  baxımından  at  paxlası  – 

Faba Vulqaris Moench xüsusi maraq doğurur. 

Onun  xalq  təbabətində,  ev  mətbəxində  geniş  istifadə  olunması  isə  qədim 

dövrlərə  gedib  çıxır.  Orta  əsrlərdən  bn-Sina  kimi  alimlərin  bizə  gəlib  çatmış 

əsərləri  və  müasir  ədəbiyyat  mənbələri  bunları  bir  daha  təsdiq  edir.  Bitkinin  təzə 

halda  şirəli  saplaqları  yaxud  qurudulmuş  dənləri  qida  üçün  qiymətli  sayılan 

müxtəlif üzvi birləşmələr və qeyri-üzvi maddələrlə zəngindir. 

Paxlanın  quru  dəninin  tərkibində  zülallar,  yağlar  və  mineral  maddələr, 

vitaminlər,  pektin  maddələri  və  s.  daha  çox  olduğunu  nəzərə  alaraq,  biz  labora-

toriya  şəraitində  onun  qurudulmuş  nümunələrindən  alınan  bioaktivləşdirilmiş 

cücərtilərindən  püre  və  onun  əsasında  mayonez  texnologiyası  işləyib 

hazırlanmasının tədqiqini qarşıya qoyduq. 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 



I FƏS L. ƏDƏB YYAT  CMALI 

PAXLALI B TK LƏR, O CÜMLƏDƏN AT PAXLASINDAN  ST FADƏ 

ETMƏKLƏ FUNKS ONAL Q DA MƏHSULLARI  STEHSALININ 

MÜAS R MƏSƏLƏLƏR  

 

1.1. Funksional komponentlər və qida məhsulları haqqında 

 

Dünyada  ürək-damar  və  onkoloji  xəstəliklərin  əhali  arasında  artması  xüsusi 



narahatlıq doğurur [1]. 

Müəyyən  olunmuşdur  ki,  adları  çəkilən  xəstəliklər  ən  çox  qida  rasionundan 

asılıdır.  Məsələn,  ürək-damar  xəstəlikləri  üçün  məhsullarda  olan  xolesterin, 

kanserogen  xəstəliklər  üçün  hislənmiş  məhsullarda  olan  nitrozaminlər,  poliqanalı 

karbohidrogenlər, şəkər xəstəliyi üçün qlyukoza və s. əsas səbəblərdəndir. 

Bununla  belə,  tədqiqatların  çoxu  göstərir  ki,  “sağlam”  məhsullar  qəbulu 

deyilən  qidalanma  hesabına  bu  xəstəliklərin  bəzisini  məhdudlaşdırmaq,  yaxud 

qarşısını  almaq  mümkündür.  Beləliklə,  ayrı-ayrı  qida  komponentləri  və  insan 

sağlamlığı arasında qarşılıqlı əlaqənin öyrənilməsi ilə bağlı yeni elm məlumatların 

əldə  edilməsi  qidalanma  elmində  yeni  istiqamətlər  meydana  çıxarmışdır.  Bunlar-

dan  biri  pozitiv  qidalanma  konsepsiyasıdır  ki,  bəzən  sağlam  bəzən  isə  funksional 

qidalanma adı ilə də işlədilir. Pozitiv qidalanma 80-ci illərdə Yaponiyada meydana 

çıxmışdır. Bu da orada funksional məhsulların (yaxud funksional), orada məşhur-

laşması ilə əlaqədardır.  Həmin suallar qısa  adlı  “fizioloji funksional  qida  məhsul-

ları”  termini  ifadəsi  ilə  də  işlədilir.  Bu,  o  deməkdir  ki,  həmin  qida  məhsullarının 

tərkibində insan sağlamlığına fayda verən, onun müqavimətini artıran, orqanizmdə 

fizioloji  proseslərin  çoxunu  yaxşılaşdıra  bilən  komponentlər  vardır  ki,  orqanizmi 

uzun  müddət  aktiv  həyat  tərzində  saxlaya  bilirlər.  Bu  məhsullar  geniş  istehlak 

dairəsi üçün nəzərdə tutulub, adi qida görünüşünə malikdirlər və müntəzəm olaraq 

normal qida rasionlarının tərkibində istifadə olunmalıdırlar [2,3]. 



 

 Yapon  alimləri  funksional  qida  məhsullarının  3  əsas  keyfiyyətini:  qidalıq 



dəyərini,  dad  keyfiyyətini  və  fizioloji  təsirini  təyin  edirlər.  Onlar  qida 

məhsullarının əksəriyyətinə funksional inqrediyentlərin mənbəyi kimi baxırlar.  

Adi  gündəlik  qida  məhsullrı  ilə  müqayisədə,  funksional  məhsullar  sağlamlıq 

üçün faydalı olmalı və orqanizmə heç bir zərər gətirməməlidirlər. Bu halda həmin 

tələblər  təkcə  məhsulun  ayrı-ayrı  komponentlərinə  deyil,  həm  də  bütöv  məhsula 

aid edilir. 

Onlar (funksional məhsullar) dərman sayılmırlar və müalicə vəzifəsini yerinə 

yetirmirlər.  Bununla  belə,  xəstəliklərin  yaranması  və  orqanizmin  qocalmasının 

qarşısını  ala  bilərlər.  Başqa  sözlə,  pozitiv  qidalanmanı  alimlər  adi  qidalanma  və 

pəhriz  qidalanması  məhsulları  arasında  bir  orta  qidalanma  kimi  müəyyən  qrup 

adamlar üçün təklif edirlər. 

Pozitiv  qidalanma  konsepsiyasının  tərkibinə  funksional  məhsulların hazırlan-

ması əsaslarının işlənməsi, istehsalı, realizə olunması daxildir. 

Pozitiv  qidalanma  məhsullarının  hamısının  tərkibi  onlara  funksional  xassə 

verən  komponentlərə  malikdirlərş  Hazırda  bu  məqsədlə  7  əsas  növ  funksional 

inqrediyentlər (komponentlər): həll olan və həll olmayan yeyinti lifləri, vitaminlər 

(A,  B,  D  qrupu  və  s.),  mineral  maddələr  (kalsium,  dəmir),  polidoymamış  yağlar 

(bitki yağları, balıq yağı və s.), antioksidantlar: 

β-karotin, C vitamini və E vitamini, 

faydalı  bakteriyaların  qidası  sayılan  oliqosaxaridlər  və  mikroelementlər, 

bifidobakteriyalar və s. daxil edilən qrup komponentlər daha çox işlədilir.  Yeyinti 

liflərinə  unikal  kimyəvi  təbiətə  malik  bitki  polisaxaridləri  və  linqin,  pektin,  həll 

olmayan  sellüloza  aiddir.  Bunların  funksional  xassəsi  əsasən  mədə-bağırsaq 

traktının işi ilə bağlıdır. Onlar həzm prosesinə təsir göstərməklə bağırsaq xərçəngi 

kimi  xəstəliklərin  yaranma  təhlükəsini  azaldır.  Başqa  müsbət  təsirlərə  də 

malikdirlər.  Onlar  toxluq  hissini  yaratmaqla,  kökəlmə,  piylənmə  ilə  əlaqədar 

proseslərin  də  qarşısını  alırlar.  Bundan  başqa,  məsələn,  həm  də  orqanizmdə  səfra 

(öd  turşusu)  kənar  olunmasını  da  sürətləndirirlər.  Şəkər  xəstəliyinin  qarşısının 

alınması üçün də faydalıdırlar. Dişlərdə olan bakteriyaların kənar olunmasını təmin 


 

edirlər. Vitaminlər və antioksidantlar isə orqanizmin immun sistemini möhkəmlən-



dirməklə,  çınqa,  beri-beri  kimi  xəstəliklərin  qarşısını  almağa  kömək  edirlər. 

Antioksidantlar qarışdırıldıqda daha yüksək təsir mexanizminə malik olurlar. 

Mineral  maddələrə  gəldikdə  isə  osmos  təzyiqini  hüceyrə  şirəsində  nizam-

lamaqla,  əzələ  fəaliyyətini  yaxşılaşdırmaqla  (Na),  sinir-əzələ  fəaliyyətini  nizam-

lamaqla  (K),  fermentlərin  fəaliyyətini  aktivləşdirməklə  (Mg),  aterosklerozu  azalt-

maqla,  sümük  toxumalarının  qurulmasında  (Ca  və  P),  orqanizmin  müqavimət 

qabiliyyətinin  artırılmasında  (Selen),  qalxanvari  vəzin  hormonlarının  miqdarca 

tənzimlənməsində  (Yod),  qan  dövranında  oksigen  daşınmasında  (Dəmir)  və  s. 

iştirak  edirlər.  Doymamış  yağ  turşuları  isə  tədqiqatçılar  tərəfindən  20  ildən  çox 

müddətdir  ki,  araşdırılır.  F.Linolen  və  Linol  eykozapentapoliyağ  turşuları  və  s. 

bunlardandır.  Onlar  lipoproteidlər,  xolesterin  parçalanmasında,  iltihab  proses-

lərinin  azaldılmasında  fəal  iştirak  edirlər.  Digər  mürəkkəb  xəstəliklərin  qarşısının 

alınmasında da onların rolu böyükdür.  

Bifidobakteriyalar,  faydalı  mikroorqanizmlər  olub,  zərərli  birləşmələrə  qarşı 

antioksidləşdirici təsirə malikdirlər [4]. Onlar mədə-bağırsaq sistemlərində, həm də 

bütöv  orqanizmdə  faydalı  təsirə,  normal  mikrofloranın  təmin  olunmasına  malik-

dirlər. Onlar həm də  əvəz-olunmaz aminturşuların mənbəyi sayılırlar, qanda xoles-

terinin  miqdarını  azalda  bilirlər.  Oliqoşəkərlər  (tərkibində  2-dən  10-a  qədər  mono-

şəkərlər olan) karbohidratlara aid edilirlər və bifidobakteriyalar üçün substrat hesab 

olunurlar. 

Funksional inqrediyentlərə aşağıdakı tələblər qoyulur: 

a) sağlamlıq və qidalanma üçün faydalı olmalı; 

b) faydalılığı elmi cəhətdən əsaslandırılmalı; 

c)  gündəlik  istifadə  dozası  tibb  və  qida  mütəxəssisləri  tərəfindən  əsaslan-

dırılmalı; 

d) tarazlaşdırılmış qidalanma nöqteyi-nəzərincə onlar təhlükəsiz olmalı; 

e) dəqiq fiziki-kimyəvi xassələrə və təyinat metoduna malik olmalı; 

f)  adi  qida  kimi  qəbul  edilməli  və  dərman  preparatları  kimi  istehsal  olun-

malıdırlar. 


10 

 

Hazırda  4  qrup  qida  məhsuluna  aid:  pəhriz  tərkibli  səhər  yeməyi,  süd 



məhsulları,  marqarin  və  spirtsiz  içkilərə  aid  edilən  funksional  məhsullar  istehsal 

olunurlar.  Mütəxəssislərin  hesablamalarına  görə  hələ  2001-ci  ildə  funksional 

məhsullar bazarında onların miqdarı 66% artıb 3,6 mln. tona çatmışdır [5]. 

Hazırda  dünyada  10  mlrd.  dollar  məbləğində  funksional  məhsullar  istehsal 

olunur. Rusiyada artıq bu məhsullar çoxdan istehsal edilməyə başlanmışdır (PP, 4, 

S, 10,99).  

Beləliklə, qidalanma sahəsində dünya istehsal prosesində gündəlik qida rasio-

nunda  sağlamlığı  təmin  edən  funksional  məhsulların  çeşidinin  artırılması  hazırda 

üstünlük təşkil edir. 

Pozitiv qidalanmanın yayılmasını hazırki ekoloji şərait bilavasitə tələb edir. 

Bir  sözlə,  elm  və  istehsal  sahələrində,  səhiyyə  orqanları  tərəfindən  sağlam 

qidalanmanın  təşkili  üzrə  görülən  tədbirlər  elə  aparılmalıdır  ki,  düzgün  qidalan-

manın  pozulması  ilə  əlaqədar  son  illər  meydana  çıxmış  çatışmazlıqların  əhali 

arasından silinib getməsinə tədricən nail olmaq mümkün olsun. 

Bütün bunlar üçün aşağıdakı əsas şərtlər nəzərə alınmalıdır: 

1. Sağlam qidalanma tədbirlərinin əsas obyekti Azərbayjan vətəndaşıdır; 

2.  nsanın sağlamlığı dövlətin əsas prioritetidir; 

3. Qida məhsulları insan sağlamlığına ziyan vurmamalıdır; 

4.  Əhalinin  qidalanma  vəziyyəti  daim  müşahidə  altında  olmalı,  xammal  və 

qida məhsulları ilə bağlı elmi məsələlər qabaqcadan proqnozlaşdırılmalıdır; 

5.  Qidalanma  insan  orqanizminin  qida  maddəlrinə  və  enerjiyə  olan  fizioloji 

tələbatını  ödəməklə  yanaşı,  profilaktika  və  müalicə  məsələlərini  də  həyata 

keçirməlidir; 

6. Uşaqların rasional qidalanması, onların sağlamlığı dövlətin daim diqqətində 

olmalıdır; 

7. Ekologiyanın pisləşməsi ilə əlaqədar, qidalanma həm də müəyyən mənada 

orqanizminin ətraf mühitdən mühafizə vəzifsini də yerinə yetirməlidir. 

Bütün  bunlarla  yanaşı,  biotexnoloji  və  digər  innovatik  üsullar  tətbiq  olun-

maqla  funksional  əhəmiyyətli  yeni  çeşiddə  qida  məhsulları  texnologiyaları  və  re-


11 

 

septlərinin işlənib hazırlanması xüsusilə, actual hesab olunmalıdır. Bu işdə zülalla 



zəngin  xammal  mənbələri  kimi,  yerli  şəraitdə  yetişdirən  paxlalılardan  istifadə 

olunması fikrimizcə, istər elmi, istərsə də praktiki baxımdan böyük maraq doğurur. 

 

 


Каталог: application -> uploads -> 2015
2015 -> 4 İstehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi Son istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi
2015 -> MİkrobiologiYA, sanitariya və GİGİyena fəNNİ azərbaycan böLMƏSİ
2015 -> Magistrantların dissertasiya mövzusunun yazılması, müzakirəsi və müdafiəsi üçün yaddaş qeydi Birinci tədris ILI üzrə
2015 -> AZƏrbaycan respublikasinin təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2015 -> План: Məqsəd auditoriyasının elementləri və mövqeləşdirmənin prinsipləri
2015 -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
2015 -> MÖvzu giriş. Materiya. Kimya, yaranması, inkişaf tarixi, əsas kimya qanunları
2015 -> Bazarların cəlbediciliyi plan bazarın mütləq və cari potensialı
2015 -> İqtisad elminin tarixi və metodologiyasы “
2015 -> Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin və "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin dəyişiklik edilmiş bəzi qərarlarının siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı


Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə