Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi kollegiyasının 25 noyabr 2013-cü il tarixli


F41.8 Digər dəqiqləşdirilmiş təşviş pozuntuları



Yüklə 0.88 Mb.
Pdf просмотр
səhifə2/5
tarix25.12.2016
ölçüsü0.88 Mb.
1   2   3   4   5

F41.8 Digər dəqiqləşdirilmiş təşviş pozuntuları 

Həyəcan isteriyası  



F41.9 Dəqiqləşdirilməmiş təşviş pozuntusu 

ƏGO həyəcan 



AQORAFOBİYA 

Bu qrup özündə müəyyən olunmuş hadisə  və obyektlərlə bağlı 

yaranan, lakin həmin an üçün təhlükə daşımayan təşvişli halları 

birləşdirir. Nəticə olaraq həmin  şəxs belə situasiyalardan qaçmağa 

çalışır və yaxud həmin halları qorxu içində keçirir. 

Epidemiologiya  

Aqorafobiya daha çox PP ilə yanaşı gedən psixi pozuntudur və 

həyat boyunca onun yayılması 1,1%-ə  bərabərdir. PP-siz 

aqorafobiyanın həyat boyunca göstəricisi 0,8%-dir. Aqorafobiyanın PP 

ilə birgə inkişaf etməsinə baxmayaraq, aqorafobiyalı pasiyentlərin 

60%-də PP-yə rast gəlinmir. Aqorafobiyaya daha çox gənc yaşlarda 

və qadınlarda rast gəlinir. Bəzən aqorafobiya PP-dən daha erkən 

inkişaf edir, lakin əksər hallarda aqorafobiya PP nəticəsində  əmələ 

gəlir

20



XBT-10 üzrə diaqnostik meyarlar

21

 



A.  Aşağıda qeyd olunan halların ən azı ikisində daimi olaraq nəzərə 

çarpan qorxu hissinin yaranması (və ya xəstənin belə 

vəziyyətlərdən qaçmağa çalışması): 

 



Kütlə arasında olmaq 

 



İctimai yerlərdə olmaq 

 



Təkbaşına edilən səyahətlər 

 



Evdən uzaqlaşma ilə əlaqəli hərəkətlər 

B.  Pozuntunun başlandığı zamandan xəstədə  təşvişin  ən azı iki 

əlaməti yaranır və bunlardan biri aşağıda sadalanan 

əlamətlərdəndir (Cədvəl 3): 

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

12

Cədvəl 3. Təşvişin əlamətləri 



Vegetativ 

əlamətlər 

Qarın boşluğu və 

döş qəfəsinə aid 

əlamətlər 

Psixi vəziyyətə aid 

əlamətlər 

Ümumi 

əlamətlər 

 



ürək 

döyüntüsünün 

sürətlənməsi; 

 



tərləmə 

 



titrəmə və ya 

əsmə 


 

ağızda 



quruluq 

 



tənəffüsün 

çətinləşməsi 

 

boğulma hissi 



 

döş qəfəsində 



ağrı və 

diskomfort 

 

ürəkbulanma və 



qarın 

boşluğunda 

xoşagəlməz 

hissiyyat 

 

başgicəllənmə, zəiflik, 



dözümsüzlük hissi 

 



ətraf obyektlərin 

qeyri-real qəbul 

olunması 

(derealizasiya), öz 

şəxsiyyətindən 

uzaqlaşma hissi 

(depersonalizasiya) 

 



şüurunu və özünüidarə

etməni itirmə qorxusu 

 

ölüm qorxusu 



 

istiliyin 



gəlməsi 

 



keyləşmə 

hissi 


 

A.  Qorxu yaradan vəziyyətlərdən qaçmaq və ya təşviş  əlamətləri 

xəstədə emosional disstress yaradır, hərçənd, xəstə  dərk edir ki, 

onun bu cür reaksiyaları əsassızdır. 

B.  Təşvişin  əlamətləri yalnız həmin vəziyyətlərdə  və ya həmin 

vəziyyətlər haqqında düşünəndə yaranır. 



C.  Yuxarıda qeyd olunan simptomlar digər bölmələrdəki (F00-F09, 

F20-F29, F30-F39, F42) pozuntularda qeyd olunan əlamətlərlə 

əlaqədar deyil. 

Aqorafobiyanın təbii gedişi və proqnozu 

Panik hücumları olmayan aqorafobiyanın gedişi kifayət qədər 

öyrənilməyib. Bəzi sübutlara görə aqorafobiya uzun müddət davam 

edə və ifadə olunmuş funksional disadaptasiyaya səbəb ola bilər

6

.

 



SOSİAL FOBİYALAR 

Sosial fobiyalar ətrafdakıların diqqəti mərkəzində olmaq qorxusu 

ilə ictimai şəraitdən qaçmağa gətirib çıxaran hallardır. Bu pozuntunun 

daha ağır formaları, adətən, özünü qiymətləndirmənin aşağı olması və 

tənqid olunma qorxusu ilə müşahidə olunur. Sosial fobiyalar üzün 

qızarması,  əllərin  əsməsi, ürəkbulanma və ya qeyri-iradi sidik ifrazı 

kimi  əlamətlərin olması ilə özünü göstərə bilər, hansı ki, xəstə bu 

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

13

ikincili əlamətlərdən birini əsas problem kimi qəbul edir. 



Epidemiologiya 

Depressiya və GTP-dən sonra ən geniş yayılmış psixi 

pozuntudur. Həyat boyu rast gəlinmə ehtimalı 13%-dir. 1 aylıq 

yayılma göstəricisi 4,5%-dir. Sosial fobiyadan əziyyət çəkən 

insanların yalnız 5%-i müalicə üçün mütəxəssislərə müraciət edir. 

86,9% pasiyentlərdə 2 və daha artıq qorxu növü olur

5

 



89,4% xəstələr insan kütləsi içində  çıxış etməkdən qorxurlar. 

Xəstələrin 63,1%-i insanlar olan otağa daxil olmaqdan və 47,3%-i 

tanımadığı adamlarla görüşməkdən qorxurlar. Sosial fobiyaya 

kişilərlə müqayisədə qadınlarda 2 dəfə daha artıq rast gəlinir

6



XBT-10 üzrə diaqnostik meyarlar



21

 

A.  Aşağıda sadalanan əlamətlərdən hər hansı birinin olması: 

1.  Ətrafdakıların diqqət mərkəzində olub çıxılmaz və ya 

alçalmış vəziyyətə düşmək qorxusu 



2.  Ətrafdakıların diqqət mərkəzində olub çıxılmaz və ya 

alçalmış  vəziyyətə düşmək riski olan situasiyalardan nəzərə 

çarpan dərəcədə qaçmaq 

Bu qorxular ictimai yerdə yemək, tədbirlərə getmək, başqalarının 

yanında tanışlarla təsadüfi görüş, kiçik yığıncaqlarda vacib iştirak 

kimi sosial situasiyalar zamanı yaranır.  



B.  Pozuntunun başlanğıcında xəstədə F40.0 bölməsinin B bəndində 

göstərilən təşvişin  ən azı iki əlaməti və  aşağıda sadalanan 

əlamətlərdən biri (və ya bir neçəsi) yaranır: 

1.  Üzün qızarması və ya titrəmə 

2.  Qusma qorxusu 

3.  Sidiyə getmə  və ya defekasiya çağırışı, yaxud bu cür 

çağırışların yaranması qorxusu 



C.  Öz reaksiyalarının  əsassız olduğunu dərk etməsinə baxmayaraq, 

həmin reaksiyaları yaradan situasiyalardan qaçması  və ya təşviş 

əlamətlərinin üzə çıxması xəstədə emosional disstress yaradır.  

D.  Təşviş  əlamətləri yalnız həmin situasiyalarda və ya onlar haqda 

düşünəndə yaranır. 



E.  Yuxarıda qeyd olunan simptomlar digər bölmələrdəki (F00-F09, 

F20-F29, F30-F39, F42) pozuntularda qeyd olunan əlamətlərlə 

əlaqədar deyil. 

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

14

Təbii gedişi və proqnozu 

Sosial fobiyalar 50% insanlarda 10 yaşına qədər başlayır. Sosial 

fobiyadan əziyyət çəkən insanların əksəriyyəti 15-25 yaşlar arasında 

ilk dəfə  həkimə müraciət edir. Belə yubanmış müraciətin səbəbi 

xəstələrin sosial fobiyanın simptomlarını  xəstəlik kimi deyil, 

xasiyyət kimi qəbul etmələridir. Sosial fobiya stabil gedişə malikdir, 

1 il ərzində 27% xəstə bu psixi pozuntudan sağalır. Xəstəliyin         

11 yaşdan sonra başlaması, digər psixi pozuntuların olmaması, təhsil 

səviyyəsinin yüksək olması 

xəstəliyin müsbət proqnoz 

göstəriciləridir. Xəstəliyin davam etmə müddəti təxminən 20 ildir və 

bu müddətdən sonra 79% insanlarda tam və ya hissəvi remissiya 

müşahidə olunur. Xəstəliyin təkrar olunma ehtimalı çox azdır

6



Panik [epizodik paroksizmal təşviş] 



Təşvişin qəfil və intensiv tutmaları ilə müşahidə edilir, həmin 

şəxsin  ətrafında baş verən hadisələrlə bağlı olmur. İnsan panik 

hücumun yenidən baş verməsini gözlədiyi hallar istisna olmaqla, 

adətən, tutmalar arasındakı dövrdə həyəcan müşahidə olunmur. 



Epidemiologiya 

Epidemioloji tədqiqatlar göstərir ki, həyat boyu PP-nin yayılması 

1,4-2,9%-dir. Xəstəliyə daha çox qadınlarda rast gəlinir. PP-dən 

əziyyət çəkən insanların təxminən 1/3 hissəsində və ya 1/2 hissəsində 

aqorafobiya müşahidə olunur

8

.  



XBT-10 üzrə diaqnostik meyarlar

21

 



A.  Heç bir müəyyən situasiya və ya obyektlə  əlaqəsi olmayan, 

spontan olaraq yaranan təkrarlanan  (recurrent) panik (təlaş) 

hücumların qeyd edilməsi. Bu tutmalar, həmçinin, heç bir fiziki 

güc, gərginlik və ya həyat üçün təhlükəli olan real təhdid ilə 

əlaqəli deyil. 

B.  Panik hücum aşağıdakı əlamətlərlə xarakterizə olunur: 

1.  Möhkəm qorxu və ya diskomfortun digər təzahürü ilə baş 

verən epizodlar 



2.  Tutma gözlənilmədən başlanır 

3.  Epizod ən azı bir neçə dəqiqə davam edir, halbuki əlamətlərin 

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

15

intensivliyi maksimuma çox tez çatır 



4.  Aşağıda sadalanan əlamətlərdən  ən azı dördü qeyd edilir, 

eləcə də bunlardan biri a-d sırasındandır (Cədvəl 3



C.  Yuxarıda qeyd olunan simptomlar digər bölmələrdəki (F00-F09, 

F20-F29, F30-F39, F42) pozuntularda qeyd olunan əlamətlərlə 

əlaqədar deyil. 

Təbii gedişi və proqnozu 

Panik pozuntunun orta yaş göstəricisi 25 yaşdır. PP-nin 

gedişində 2 variant mövcuddur: 



a. qəflətən yaranan heç bir təkanla bağlı olmayan panik 

hücumlar 



b. konkret şərait ilə əlaqəli olan panik hücumlar 

Əgər panik hücumlar hər hansı bir şəraitlə bağlıdırsa, bu 

aqorafobiyaya gətirib çıxara bilər. 

Panik hücumlar davametmə müddətinə  və intensivliyinə görə 

fərqlənə bilər. Belə ki, eyni xəstədə panik hücumlar həm bir ay 

ərzində  dəfələrlə, həm də aylarla olan fasilə ilə baş verə bilər. 

Aqorofobiya ilə birgə inkişaf edən panik hücumlar xəstənin 

şəxsiyyətlərarası problemlərinə  və  cəmiyyətdə sosial rolunun 

itirilməsinə gətirib çıxarır. Həkimlərin tövsiyələrinə baxmayaraq belə 

xəstələr hesab edirlər ki, panik hücumlar onların həyatı üçün təhlükə 

yaradır, bu səbəbdən onlar işdən uzaqlaşır, evdən çıxmırlar. 4-6 il 

ərzində  təxminən 30% hallarda vəziyyət sağalma ilə  nəticələnir,    

40-50% hallarda isə simptomların mövcudluğuna baxmayaraq yaxşı 

kimi qiymətləndirilir

16

. 



Generalizə olunmuş təşviş pozuntusu (GTP) 

GTP digər təşviş pozuntularından fərqlidir. Bunda təşviş spesifik 

bir vəziyyət və ya təşviş hücumunun olması qorxusu ilə əlaqəli deyil. 

GTP üçün aramsız ümumi narahatlıq, gərginlik və  gələcəkdə adi 

hadisələrlə bağlı həddindən artıq təşviş xasdır. GTP zamanı həyatda 

rast gəlinən adi vəziyyətlər (iş, təhsil, maddi rifah, şəxslərarası 

münasibətlər) və ya reallaşma ehtimalı az olan hadisələrlə  əlaqədar 

ümumi həyəcan, emosional gərginlik və  həddən artıq narahatlıq 

müşahidə olunur. Narahatlıq GTP-nin xüsusiyyəti olmasına 

baxmayaraq, digər təşviş formalarına xas olan müxtəlif psixoloji 

 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

16

simptomlara bu pozuntuda daha az rast gəlinir.  



Üstünlük təşkil edən  əlamətlər dəyişkəndir, buna baxmayaraq 

daimi 


əsəbilik, titrəmə, 

əzələ 


gərginliyi, ürəkdöyünmə, 

başgicəllənmə, epiqastral nahiyədə diskomfort hissi daha çox rast 

gəlinən  şikayətlərdəndir. Çox vaxt pasiyent özünün və ya 

yaxınlarından birinin yaxın vaxtlarda xəstələnəcəyi və ya bədbəxt 

hadisənin qurbanı olacağı barədə qorxu hissi keçirir. 

Epidemiologiya 

Bir sıra icma əsaslı tədqiqatların nəticələri göstərir ki, GTP üçün 

hazırkı yayılma dərəcəsi 1,2%-dən 6,4%-ə, həyat boyu isə 4%-dən 

6,6%-ə qədər dəyişir. 

GTP-dən  əziyyət çəkən xəstələrin 66%-i peşəkar yardım alır, 

44%-i isə simptomlarını azaltmaq üçün dərman qəbul edir

5

. 



Qeyd olunan pozuntuda davamlı  təşvişin yayılmış xarakteri 

müşahidə olunur, halbuki, o nəinki hər hansı müəyyən olunmuş ətraf 

vəziyyətlə  məhdudlaşmır, hətta onun hansı situasiyalarda daha tez-

tez yaranmasını qeyd etmək mümkün olmur.  



XBT-10 üzrə diaqnostik meyarlar

21

 



A.  Ən azı altı ay ərzində xəstə daimi olaraq qabaqcadan hiss etdiyi 

gündəlik həyatında gələcəkdə olacaq kədərli hadisə ilə  əlaqəli 

ifadə olunmuş gərginlik, narahatlıq, eləcə də ehtiyat hissi keçirir 

B.  Aşağıda sadalanan əlamətlərdən ən azı dördünün qeyd olunması, 

bunlardan da ən azı biri 1-4 sırasından olmalıdır (Cədvəl 4



C.  Bu pozuntu təşvişli, təşvişli-fobik, obsessiv-kompulsiv, 

ipoxondrik pozuntuların meyarlarına cavab vermir 



D.  Yuxarıda qeyd olunan simptomlar digər bölmələrdəki (F00-F09, 

F20-F29, F30-F39, F42) pozuntularda qeyd olunan əlamətlərlə 

əlaqədar deyil 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



Cədvəl 4. Təşviş əlamətləri 

 

Vegetativ 



əlamətlər 

Qarın boşluğu və 

döş qəfəsinə aid 

əlamətlər 

Psixi vəziyyətə aid 

əlamətlər 

Ümumi əlamətlər 

Digər qeyri-spesifik 

əlamətlər 

 



ürək 

döyüntü-


sünün 

sürətlənməsi 

 

tərləmə 



 

titrəmə və ya 



əsmə 

 



ağızda 

quruluq 


 

 



tənəffüsün 

çətinləşməsi 

 

boğulma hissi 



 

döş qəfəsində 



ağrı və 

diskomfort 

 

ürəkbulanma və 



qarın 

boşluğunda 

xoşagəlməz 

hissiyyat 

 



 



başgicəllənmə, 

zəiflik, 

dözümsüzlük hissi 

 



ətraf obyektlərin 

qeyri-real qəbul 

olunması 

(derealizasiya), öz 

şəxsiyyətindən 

uzaqlaşma hissi 

(depersonalizasiya) 

 



şüurunu və 

özünüidarə etməni 

itirmə qorxusu 

 



ölüm qorxusu 

 



istiliyin gəlməsi 

 



keyləşmə hissi 

 



əzələ gərginliyi 

və ya ağrılar 

 

hərəki 



narahatlıq və 

rahatlana 

bilməmək; 

 



əsəbilik hissi, 

“əsəblərin 

qırılması 

sərhədi” 

vəziyyəti və ya 

psixi gərginlik 

 

boğazda 



düyünlük hissi 

və ya udmanın 

çətinləşməsi 

 



qorxu yaratmaq 

məqsədilə istənilən 

gözlənilməzlik və ya 

hərəkətə qarşı 

güclənmiş reaksiya 

təşəbbüsü göstərmək 

 

təşviş və ya 



narahatlıq nəticəsində 

diqqətin 

cəmləşməsinin 

çətinləşməsi və ya 

“başda boşluq” hissi 

 



daimi tez qıcıqlanma 

 



narahatçılıq 

səbəbindən yuxuya 

getmənin 

çətinləşməsi 

 

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

Generalizə olunmuş təşviş pozuntusunun təbii gedişi və proqnozu 

Generalizə olunmuş təşviş pozuntusu – adətən, yeniyetməliklə 

təqribən 14-20 yaşlararası dövrdə başlayır dövr arasında başlayır. 

Araşdırmalar göstərir ki, GTP-li şəxslərin 15%-i tam remissiyanı 2 ay 

və başlanğıc dövründən sonrakı ilk ilin müəyyən dövründə yaşayır. 

Xəstələrin yalnız 25%-də başlanğıc dövründən sonrakı 2 il ərzində 

tam remissiya müşahidə olunur. GTP ilə  əlaqəli  əlillik PD-li və ya 

əsas (major) depressiyalı  fərdlərlə eynidir. Keçmiş  və perspektiv 

(gələcək) hesabat/hesablamalar göstərir ki, GTP-nin gedişi xronik,  

10 il və ya daha uzun müddət ərzində davam edir. Xəstələr müxtəlif 

somatik şikayətlər ilə müxtəlif həkimlərə müraciət edirlər. GTP-dən 

əziyyət çəkən insanların 30%-də  işin məhsuldarlığı  aşağı düşür. Bu 

səbəbdən onlar çox vaxt işsiz qalırlar. Bu xəstələr arasında ailə 

qurmayan və ya ailə qurub ayrılanların da sayı çoxdur

6



Təşviş pozuntusunun diaqnostikası 

Təşviş pozuntularını digər sistemlərin xəstəliklərindən, eləcə  də 

bəzi psixi xəstəliklərdən diferensiasiya etmək lazımdır

15

 (Cədvəl 5).  



Endokrin sistemi xəstəlikləri:  Hipertireoz və hipotireoz, 

hipoqlikemiya, böyrəküstü vəzinin çatışmazlığı, feoxromositoma, 

menopauza, hiperadrenokortisizm. 

Ürək-damar sistemi xəstəlikləri:  Ürək çatışmazlığı, aritmiya, 

mitral qapağın prolapsı, stenokardiya. 



Tənəffüs sistemi xəstəlikləri:  Bronxial astma, ağciyərin xronik 

obstruktiv xəstəliyi, pnevmoniya. 



Metabolizmlə əlaqədar: Şəkərli diabet, porfiriya. 

MSS-nin xəstəlikləri:  Periferik vestibulyar sindrom, gicgah 

epilepsiyası, miqren, erkən demensiya, ensefalit. 



Kimyəvi maddələrlə peşə zəhərlənmələri: Qurğuşun zəhərlənməsi. 

Mədə-bağırsaq sistemi xəstəlikləri: Bağırsağın qıcıqlanma 

sindromu, peptik xora. 



Hematoloji xəstəliklər: Anemiya, Vit B12 defisiti. 

Sidik-cinsiyyət sistemi xəstəlikləri: Yaşlılarda sidik-cinsiyyət 

yollarının infeksiyası. 



Digər: Xronik yorğunluq, digər sağalmaz və ciddi vəziyyətlər 

(xərçəng). 

 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

19

Bir neçə qrup dərman preparatlarının qəbulu ilə əlaqədar yaranan 



əlavə təsirlər. 

Cədvəl 5. Diferensial diaqnostika 

Təşviş pozuntuları 

Əsas əlamətlər Vəziyyət Davam 

etməsi 

Generalizə 

olunmuş təşviş 

pozuntusu  

 



Həddən artıq narahatlıq  

 



Həyəcanın vegetativ 

əlamətləri 

 

Müəyyən bir 



vəziyyətlə 

bağlılığı 

yoxdur 

6 aydan az 



olmayaraq 

davam edir 



Panik pozuntu  

 



Güclü qorxu və ya 

diskomfortun diskret 

epizodu 

 



Qəfildən başlayır 

 



Bir neçə dəqiqə 

ərzində maksimum 

həddə çatır  

 



Ən azı bir neçə dəqiqə 

davam edir 

 

Həyəcanın vegetativ 



simptomları ilə 

müşayiət olunur 

 

Müəyyən bir 



vəziyyətlə 

bağlılığı 

yoxdur 

1 ay ərzində 



ən azı 4 

hücum  


Sosial fobiya  

 



Diqqət mərkəzində 

olmaqla əlaqədar və ya 

hər hansı bir hərəkətin 

sonda utanmağa və ya 

alçalmağa gətirib çıxara 

biləcəyi ilə bağlı qorxu  

 

Diqqət mərkəzində 



olmaqdan, yaxud hər 

hansı bir hərəkətin 

sonda utanmağa və ya 

alçalmağa gətirib 

çıxara biləcəyi 

ehtimalı ilə bağlı 

vəziyyətlərdən açıq-

aşkar çəkinmək 

 

Sosial 



vəziyyətlər 

(çıxışlar, 

insanlar 

arasında qida 

qəbulu, kütləvi 

tədbirlər) 

Müəyyən 

edilməyib 

 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 


1   2   3   4   5


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə