AZƏrbaycan respublikasi təhs L naz rl y azərbaycan döVLƏt qtisad un vers tet magistratura m



Yüklə 0.67 Mb.
PDF просмотр
səhifə4/7
tarix07.12.2016
ölçüsü0.67 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

Rusiya  Qazaxstan  Azərbaycan  Belarus  Ermənistan  Qırğızstan 

Cəmi 


368737 

15682 


5790 

205 


83 

Azərbaycan 



17 





Ermənistan 

1753 


10 



Belarus 



5702 

39 




Gürcustan  

290 

162 


2578 



Qazaxstan 

2036 



26 





Qırğızstan 

106 


257 



Moldova 



387 





Rusiya 

891 



44 

156 


Tacikistan 



264 

44 




Türkmənistan 

173 







Özbəkistan 

991 


127 



Ukrayna 



4333 

166 


13 

29 


Kipr 



153934 

496 




Niderland 

39668 

9228 


68 



Virciniya  

38762 

687 




B Britaniya  

10278 

2433 


18 



ABŞ  


9825 

599 


25 



www.imf.org

  

Cədvəl 7 



MDB dövlətlərinə və Gürcüstanda həyata keçirilən investisiya lahiyələrinin 

xarakteristikası 



 

nvestor ölkə 

Lahiyələrin 

ümumi sayı 

100 mln $ və yuxarı  

birbaşa investisiyalı 

lahiyələ

3 mln $ aşağı  

birbaş

investisiyalı 

lahiyələ

Cəmi birbaa 

investisiyalar, 

mlrd $ 

Cəmi 12 ölkə  

526 

96 


185 

55,97 


Rusiya 

391 


76 

127 


47,94 

Qazaxstan 

42 

13 


4,86 


Azərbaycan 



1,38 


Ukrayna 

23 


1,15 



Gurcüstan 



0,41 


Belarus 

41 


36 


0,18 

Sair 


14 

11 



0,05 

www.imf.org

  

М

DB  ölкələri  uzun  illər  кеçмiş  Ittifаqın  коммuniкасiyа  sistемlərinin 



fасiləsiz  və  səмərəli  inкişаfındаn  fаydаlаnмışlar.  Мüstəqilliк  dövründə  bu 

40 

 

 



40

sistемlərə təlаbаt yеnidən аrtмış, qlоbаl əмəкdаşlıq sаhəsi кiмi inкişаf еtdirilмəyə 

bаşlамışdır.    

 

Iqtisadi  cəhətdən  dinamik  inkişaf  potensiallı  MDB  ölkələri  qonşu  ölkələrə 



investisiyalar yatırır (cədvəl 8) [19].  

  Cədvəl 8 

MDB ölkələrinin qonşu ölkələrə yönələn investisiyaları 

 

nvestor ölkə 



 

nvestisiyaları 

qəbul edən ölkə 

Birbaşa 


investisiyaların 

həcmı, mlrd $ 

 

 

nvestor (Şirkət) 



Azərbaycan     

Gürcüstan     

1,25 

ARDNŞ 


Qazaxstan       

Gürcüstan     

0,61 

«Qaztrans» 



Qazaxstan       

Qırğızstan        

0,37 

«Qazaxmıs» 



Qazaxstan       

Ukrayna         

0,32 

«BTA Bank» 



Ukrayna           

Gürcüstan      

0,16 

«Privat» 



Azərbaycan     

Ukrayna       

0,09 

ARDNŞ 


Ukrayna           

Moldova         

0,06 

«Kviza-treyd» 



 

Rusiyada  yaradılan  yeni  milli  ödəniş  sisteminın  qlobal  maliyyə 

mərkəzləri ilə əlaqələndirilməsi. Ukrayna böhranı ilə əlaqədar Rusiyanın bir çox 

banklarına  qarşı  sanksiya  tətbiq  edilməsi,  habelə  Masterkart  və  Viza  şirkətlərinin 

sanksiya  tətbiq  olunan  banklara  müvəqqəti  xidmət  göstərməməsi  Rusiyada  yeni 

milli ödəniş sisteminin yaradılmasının sürətləndirilməsi haqqında qanunun qəbulu 

ilə nəticələnmişdir. 

Yeni  qanun  iyulun  1-dən  fasiləsiz  nağdsız  ödənişlərin  həyata  keçirilməsini 

təmin  edəcək  milli  ödəniş  sisteminin  yaradılmasını  nəzərdə  tutur.  Eyni  zamanda, 

yeni qanunda Rusiyada fəaliyyət göstərən Beynəlxalq kart şirkətlərinə (BKŞ) sərt 

tələblər irəli sürülür. Belə ki, yeni qanun BKŞ-lərə Rusiyadakı müştərilərə xidmət 

göstərməkdən  imtina  etməyi  qadağan  edir,  həmçinin  özlərinin  prosessinq 

mərkəzini Rusiyada qurmaq üzrə öhdəliyi nəzərdə tutur. BKŞ-lərin qanunlara tam 

ə

məl  etməsini  təmin  etmək  üçün  onlardan  iki  günlük  əməliyyatları  həcmində 



vəsaiti  Rusiya  Mərkəzi  Bankında  təminat  depoziti  kimi  yerləşdirmələri  tələb 

41 

 

 



41

olunur.  Yeni  qanuna  görə  BKŞ-lər  Rusiyadan  olan  müştərilərə  xidməti  birtərəfli 

olaraq  dayandırsa,  xidmət  göstərmədiyi  hər  gün  N2,  2014  19  üçün  təminat 

depozitinin 10%-I məbləğində cərimə ödəməlidirlər. 

Viza və  Masterkart orta hesabla  günlük  1.9  milyard  ABŞ  dolları həcmində 

ə

məliyyat  həyata  keçirmişdir.  Beləliklə,  həmin  şirkətlər  Rusiya  Mərkəzi  Bankına 



3.8 milyard ABŞ dolları həcmində təminat depoziti yerləşdirməlidirlər. 

Qeyd  edək  ki,  Viza  və  Masterkartın  gündəlik  əməliyyatlarının  həcmi 

Rusiyada  ümumi  nağdsız  ödənişlərin  90%-nə  bərabərdir.  Viza  və  Masterkart 

ş

irkətləri təminat depozitinin çox böyük məbləğ olduğunu bildirmiş və məsələnin 



danışıqlar yolu ilə həll oluna biləcəyini açıqlamışlar. 

Analitiklərə görə, Rusiya öz milli ödəniş sistemini yaratsa da, onun ölkədən 

kənarda işləməsi üçün digər ödəniş sistemləri ilə razılaşma əldə etməlidir. Bununla 

yanaşı, yeni milli ödəniş sisteminin Rusiyanın maliyyə sistemini sanksiyalar daxil 

olmaqla  müxtəlif  xarici təhdidlərdən,  habelə kiber hücumlardan  qorumağa  imkan 

verəcəyi gözlənilir. 

Mərkəzi və Şərqi Avropanın maliyyə sektorunda birbaşa xarici investisiyalar 

Varşavanın  maliyyə  sektoru  Birbaşa  Xarici  nvestisiyaların  (BX )  həcminə  görə 

Mərkəzi  və  Şərqi  Avropanın  şəhərləri  arasında  ilk  yerdə  qərarlaşmışdır.  Varşava 

maliyyə  bazarı  2014-cü  ilin  martın  1-nə  qədər  olan  bir  il  ərzində  706.2  milyon 

ABŞ  dollar  həcmində  BX   cəlb  etmişdir.  Həyata  keçirilən  6  layihə  çərçivəsində 

maliyyə sektorunda 825 yeni iş yeri açılmışdır. 

Moskva 328.6 milyon ABŞ dollar ilə ikinci yerdə qərarlaşmışdır və maliyyə 

sektoruna aid 6 layihədə 253 yeni iş yeri yaranmışdır. Kiyev isə 168 milyon ABŞ 

dolları ilə siyahıda 6-cı yerdə qərarlaşmışdır və burada 330 yeni iş yeri açılmışdır. 

 

 

 

 

 


42 

 

 



42

Cədvəl  9.  

BX -nin cəlbinə görə MDB, Mərkəzi və Şərqi Avropa şəhərlərinin 

müqayisəlı göstəriciləri 

 

Sıra 

 

Şə

hə



 

Ölkə 

 

 

nvestisir 

(mln dollar) 

 

 

Yaradılan iş 

yerlərinin sayı 

 

 

nvestisiya 

yatıranşirkətlərin sayı 

Varşava 


 

Polşa 


706.2 

825 




Moskva 


 

Rusiya 


328.6 

253 




Buxarest 

 

Rumıniya 



263.1 

266 




Vilnüs 


Litva 

230.7 


660 



Praqa 

Çexiya 


177.8 

356 


 



Kiyev 

Ukrayna 


168.0 

330 


 

Belqrad 

Serbiya 


167.4 

462 


 

Olomouc 

Çexiya 


134.4 

264 


 

Korlova Vari  Çexiya 

100.8 


198 

 



10 

Sofiya 


Bolqarıstan 

84.7 


232 

 



Mənbə: Warsaw top for financial services FDI in CEE, The Banker, May 2014 

 

263.1  milyon  ABŞ  dolları  ilə  Moskvadan  sonra  Rumıniyanın  paytaxtı 



Buxarest BX -nin həcminə görə üçüncü mövqedədir. Buxarestdə iki layihə həyata 

keçirilmişdir  və  bunlardan  biri  Fransanın  Societe  Generale  bankının  həyata 

keçirdiyi  layihə  olmuşdur.  Belə  ki,  Fransa  bankı  241.6  milyon  ABŞ  dollar 

həcmində  olan  və  200  iş  yerinə  malik  layihəni  Buxarestə  köçürmüşdür.  BX  

cəlbinə  görə  Çexiya  Respublikası  üç  şəhərlə  təmsil  olunmuşdur  və  bu  ölkənin 

paytaxt ilə yanaşı digər şəhərləri də BX  cəlb edirlər [49].  

Praqa,  Olomouc  və  Karlova  Varı  şəhərləri  müvafiq  olaraq  177.8,  134.4  və 

100  milyon  ABŞ  dollar  həcmində  BX   cəlb  etmişlər və burada  1789  yeni  iş  yeri 

yaranmışdır. 


43 

 

 



43

2.2.  Rusiyanın xarici siyasəti və  MDB regionunda əsas investor ölkə kimi 

mövqeyi 

 

Rusiya  Federasiyası  sahəsinə  görə  dünyada  ən  böyük  ölkədir  (17098,2 

kv.km).  Şərqi  Avropa  və  Şimali  Asiyanın  böyük  hissəsində  yerləşir.  Meridian 

istiqamətində uzunluğu 2,5-4,0 min.km, en üzrə - 9 min km. Rusiya ərazisindən 9 

saat  qurşağı  keçir.  Rusiyanı  müxtəlif  tərkibli  klimat  və  landşaftların,  təbiət 

zonaların müxtəlifliyi fərqləndirir. 

Rusiya  kəşfiyyat  aparılmış  təbii  qaz,  dəmir,  daş  kömür,  asbest,  sink,  digər 

faydalı  ehtiyyatlarına görə dünyada birinci yer tutur. 

Rusiya  18  ölkə  ilə  həmsərhəddir  (dünyada  hən  böyük  göstəricidir).  Quruda  – 

Norvec,  Finlyandiya,  Estoniya,  Latviya,  Litva,  Polşa,  Belorusiya,  Ukrayna, 

Abxaziya, Gürcüstan, Cənubi Osetiya, Azərbaycan, Qazaxıstan, Çin, Mongolustan 

və KXDR-lə, dənizdə - Yaponiya və ABŞ-la [23]. 

Ə

halinin  sayı  –  143,6  milyon  insan.  (Rosstatın  1  dekabr  2013-cü  ilə 



məlumatı). Dövlət dili – rus dili. 

Rusiya  Federasiyası  BMT  Təhlükəsizlik  Şurasının  daimi  üzvü  və  digər 

beynəlxalq  təşkilatların,  yəni  MDB,  Avrasiya  iqtisadi  ittifaqı, təşkilatı,  Şanxay 

ə

məkdaşlıq  təşkilatı, -Sakit  Okean  qtisadi Əməkdaşlığı və  digər  təşkilatların 



üzvüdür. 

2013-cü  ildə  Rusdiyanın  xarici  siyasəti  milli  maraqların  təmin  olunmasına, 

beynəlxalq arenada təhlükəsizliyin  möhkəmlənməsi  naminə  kollektiv hərəkətlərin 

qurulmasına,  münaqişələrin  kompromislər  axtarmaqla  həll  olunmasına 

yönəlmişdir. 

Fevralın  12-də  Rusiyanın  prezidenti  ölkənin  xarici  siyasətinin  yeni 

Konsepsiyasının  redaksiyasını  təsdiq  etdi.  Əsas  yer  MDB  ölkələri  ilə 

münasibətlərin  möhkəmlənməsinə,  avrasiya  məkanında  integrasiya  priseslərinə 

yönəldilib.  l ərzində MDB ölkələrilə 20 çöxtərəfli müqavilələr bağlanıb, dövlət və 


44 

 

 



44

hökümət  başçıları  tərəfindən  dövlətlərarası  münasibətlər  yönündə  50-dən  artıq 

qərar  qəbul  edilib.  Mayın  31-də  Minsk  şəhərində  Rusiya  tərəfinin  Özbəkistan 

Respublikası ilə azad ticarət zonanın tətbiqi haqqında Protokol imzalanıb [50]. 

 

 

Diaqram 1.  Rusiyanın MDB və Gürcüstanda birbaşa investisiyaları 2011/2012 



 

Diaqram 2. MDB və Gürcüstanda birbaşa investisiyalar sahəsində lider 

kompanıyalar [50] 



45 

 

 



45

Rusiya kompaniyalarının MDB ölkələrində iri investisiya lahiyələrini həyata 

keçirir (cədvəl 10 və cədvəl 11). 

  

 Cədvəl 10 



Rusiya kompaniyalarının MDB ölkələrində iri investisiya lahiyələri  

Kompaniya 

Mənsub olduğu 

ölkə və sahə 

Qəbul edən 

ölkə və lahiyə 

nvestisiya 

həcmi, mln $ 

Lahiyənin 

icrasının 

başlandığı il 

Lahiyənin 

xarakteri 

Qazprom 


Rusiya, təbii qaz 

nəqli və satışı 

Belarus, 

«Beltransqaz» 

5000 

2007 


Mərhələli 

alış 


MTS 

Rusiya, 


telekommuniksiya 

Ukrayna 


«MTS 

Ukrayna» 

3000 

2003 


Genişlənmə 

Vımpelkom 

Rusiya, 

telekommuniksiya 

Ukrayna  

«Ukrayna 

Radiosistemı» 

3000 


2005 

Alış və 


genişlənmə 

Lukoyl  


Rusiya, neft və 

qaz hasilatı 

Qazaxstan, 

HPB 


lahiyələrində 

iştirakı 

2639 

1995 


Genişlənmə 

Evraz 


Rusiya, polad 

istehsalı 

Ukrayna 

«Petrovsk 

adına zavod» 

2111 


2008 

Alış 


Mənbə AA B [50] 

Cədvəl 11 

MDB regionunda investisiya yatırımlarının sahəvi vəziyyəti [26] 

 

Rusiyanın birbaşa 



investisiyaları , 

mlrd $ 


Digər MDB 

ölkələrinin 

investisiyaları , 

mlrd $ 


Cəmi, mlrd $ 

Telekommunıkasiya  10,79 

0,10 

10,89 


Neft –qaz hasilatı 

6,19 


6,19 


Qaz nəqli və satışı 

5,62 


0,34 

5,96 


Çuqun və polad 

istehsalı 

4,15 

0,12 


4,27 

Bank işi  

3,29 

0,87 


4,16 

Elektro-energetika 

3,17 



3,17 



Ə

lvan metal hasilatı  2,54 

0,05 

2,59 


Neft emalı 

1,65 


1,65 


Dəmiryol nəqliyyatı  0,28 

1,10 


1,38 

Mehmanxana 

0,60 

0,76 


1,36 

Kimya istehsalı 

0, 62 

0,28 


0,90 

46 

 

 



46

Pərakəndə ticarət 

0,82 

0,06 


0,88 

Mənbə AA B 



 

  Planlı  şəkildə  1  yanvar  2015-ci  ilə  Avrasiya  iqtisadi  ttifaqına  hazırlıq  işi 

davam  edir.  Ermənistan  və  Qırğızstanın  Gömrük  ttifaqına  qoşulması  ilə  bağlı 

praktiki işlə başlanıb. 

Kollektiv  Təhlükəsizlik Müqaviləsi  Təşkilatının  çərçıvəsində  əməkdaşlıq  yeni 

impuls  aldı,  beynəlxalq  gündəliyin  ən  aktual  məsələləri  üzrə  bir  sıra  bəyanatlar 

qəbul edilib. Sentyabrın 23-dən bu təşkilatda sədrlik Rusiyaya keçib. 

  

Rusiya  Federasiyasının  Avropa  ttifaqı  ilə  münasibətlərin  strateji  xarakteri 



Yekaterinburgda keçirilən (iyunun 3-4-ü) Rusiya-A  sammiti və orada imzalanmış 

sənədlər  –  2050-ci  ilə  kimi  əməkdaşlığın  "yol  xəritəsi”,  narkotik  maddələrin 

prekursorların  nəzarəti  haqqında  saziş  təsdiq  etdilər.  Lakin  sanksiyalar  şəraitində 

2014-cü  ilin  sonunda  Rusiya  "Cənub  axını”  layihəsi  çərçivəsində  Bolgariyanın 

mövqeyini  nəzərə  alaraq  lahiyəni  dayandırdı  və  Türkiyə  istiqamətində  regional 

ə

məkdaşlıgı  daha  da  genişləndirmək  qərarini  verdi.    Hazirda  Rusiya-A   



ə

məkdaşlığının  əsas  problemi  Ukrayna  ətrafinda  yaranmiş  problemlərlə 

ə

laqadərdir.      Rusiya  Amerika  Birləşmiş  Ştatlarla  münasibətləri  bərabərlik,  biri-



birinin  işinə  qarışmamaq,  maraqların  nəzərə  alınması  prinsip  cəhətdən  qururdu. 

Rusiya  ABŞ  quraşdıran  RQM  global  sisteminin  ona  tərəf  yönəlməməsi  barədə 

zəmanətlər istəyirdi. 

NATO ilıə qarşılıqlı əlaqələr çərçivəsində xarici işlər nazirlərin (Brüssel, 23 

aprel  və  4  dekabr),  müdafiə  nazirlərin  (Brüssel,  23  oktyabr)  görüşləri  baş  tutdu. 

ATƏT  ölkələrinin  xarici  iişlər  nazirlərin  Şurasının  20-ci  iclasında  (Kiyev,  5 

dekabr) dir sıra vacib sənədlər və qərarlar qəbul olundu. 

2013-cü  ildə  Rusiya  münaqişələrə  qasrışmaq  üçün  və  arzu  edilməyən 

hakimiyyətlərə  təzyiq  göstərmək  məqsədilə  beynəlxalq  hüquq  normalarına  səthi 

yanaşmalara qarşı BMT-nin tribunasını fəal istifadə edib, mülki əhaliya qarşı   hər 

hansı  zor  tətbiqinə  qarşı  çıxırdı.  Rusiyanın  " yirmilər  qrupunda”  sədirliyi  onun 


47 

 

 



47

müasir  inkişafının  fundamental  problemlərinin  həllində  çəkisi  olan  rolun 

mövcudluğunu  sübut  etdi.  Sentyabrın  5-6-da  Sankt-Peterburqda  keçirilən 

"iyirmilər”  sammitində  Rusiya  tərəfindən  təklif  edilmiş  yeni  təşəbbüslər 

bəyənilmişdir. 

Asiya-Sakit  okean  ölkələri  və  integrasiya  formatları  ilə  çoxprofilli  əməkdaşlığı 

vəzifələri  üstünlük  təşkil  edir.  Rusiya  regional  forum  və  inteqrasiya 

mexanizmlarda  –  Şərqi  Asiya  sammitlərdə,  təhlüqkəsizlik  ASEAN  forumlarda 

iştirak edirdi. 

Rusiya  Şanxay  əməkdaşlıq  təşkilatında  iştirakına  böyük  əhəmiyyət  verir. 

ŞƏ

T  məkanında  təhlükəsizliyin  təminatına  və  dayanıqlı  inkişafa  ümumi 



yanaşmalar  13  sentyabrda  Bişkek  bəyannaməsində  və  2013-2017-ci  illər  üzrə 

hərəkət planında öz əksini  tapmışdır. 

2013-cü  ildə  Rusiya  reqional  münaqişələrin  (ərəb-israyıl,  dağlıq  qarabağ, 

dnestryanı  və  s.),  o  cümlədən  ran  nüvə  proqramı  problemin  həlli  prosesində 

iştirakını davam edib. 

Mədəni-humanitar  istiqamətində  "Rusiya  Federasiyasının  beynəlxalq  mədəni-

humanitar  sahəsyndə  əməkdaşlığı”  konsepsiyasının  həyata  keçirilməsi  davam 

etdirilmişdir.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


48 

 

 



48

2.3.  Rusiya  və  Azərbaycan  arasında  investisiya  əməkdaşğının  prioritet 

sahələri və  inkişaf    prosesləri 

 

 



Azərbaycan  və  Rusiya  arasında  ticarət  və  iqtisadi  əlaqələr  Rusiya 

Federasiyanın  və  Azərbaycan  Respublikasının  hökümətləri  arasında  30  sentyabr 

1992-ci  ildə  bağlanmış  azad  ticarət  haqqında,  azad  ticarəti  rejimindən  istisnalar 

haqqında (26 noyabr 1992-ci il), 29 noyabr 2000-ci il tarixli protokollarla və həmin 

Sazişlə bağlı azad ticarəti rejimindən istisnalar haqqında 6 fevral 2002-cü il tarixli 

Pronokolla,  Rusiya  Federasiyanın  və  Azərbaycan  Respublikasının  hökümətləri 

arasında qəlirlərə və əmlakın artırılamasına dair vergilərə ikili vergi qoyulmasına 

yol  verlməməsi  haqqında  3  iyul  1997-ci  il  tarixli  Sazişlə,  29  noyabr  2000-ci  il 

tarixli  qarşılıqlı  ticarətdə  vasitəli  vergilərin  alınması  prinsipləri  haqqında  Rusiya 

Federasiyanın  və  Azərbaycan  Respublikasının  hökümətləri  arasında  bağlanmış 

Sazişlə,  21  yanvar  2002-ci  il  tarixlı  iqtisadi  əlaqılırin  prinsipləri  və  istiqamətləri 

haqqında  Rusiya  Federasiyanın  və  Azərbaycan  Respublikasının  hökümətləri 

arasında bağlanmış Sazişlə tənzimlənir. 

2006-cı  ilin  mart  ayından  Bakıda  Rusiya  Federasiyasının  Ticarət 

nümayəndəliyi fəaliyyət göstərir. 

Rusiya Federasiyanın və Azərbaycan Respublikasının iqtisadi əməkdaşlığına 

dair hökümətlərarası komissyası Rusiya və Azərbaycan arasındakı münasibətlərini 

dövlət səviyyəsində tənzimləyən işçi mexanimidir. Komissiyanın Rusiya hissəsinə 

Rusiya  Federasiyasının  Hökümət  Sədrinin  müavini,  Rusiya  Federsiyasının 

Prezidentinin Şimali Qafqaz Federal dairəsi üzrə nümayəndəsi A.Xloponin başçılıq 

edir. Komissiyanın Azərbaycan hissəsinə Baş nazirin birinci müavini Y.Əyyubov 

rəhbərlik edir. 2011-ci ilin martın 18-də Moskvada komissiyanın XIII geniş iclası 

keçirilmişdir.  clas  zamanı  bir  sıra  məsələlər,  iki  ölkə  arasında  ticari-iqtisadi 

ə

laqələrinin  vəziyyəti  və  perspektivləri  müzakirə  olunmuşdur.   Həmçinin  tərəflər 



nəqliyyat, rabitə və informasiya texnoloqiyaları, fövqaladə hadisələrin nəticələrinin 

49 

 

 



49

ləğvi   sahələrində  XII  iclasında  qəbul  olunmuş  qərarların  yerinə  yetirilməsini 

müzakirə  etdilər.  clas  zamanı  əsas  məsələrdən  biri  Rusuya  Federasiyasının  və 

Azərbaycanın  sərhədyanı  subyektlərin  əməkdaşlığın  inkişafı  olmuşdur.  Qeyd 

olunmuşdur ki, belə şəkildə əməkdaşlıq ümumiyətlə iqtisadi, elmi-texniki, mədəni 

sahələrdə əməkdaşlığın genişlənməyinə təkan verir.     

Azərbaycanın  DGK-n  məlumatına  görə  Rusiya  və  Azərbaycan  arasında  mal 

dövriyyəsi 2828,2 mln. ABŞ dolları təşkil etmişdir. Bununla belə Azərbaycandan 

Rusiyaya  ixrac  53,5%  artaraq  1187,4  mln.  dollara  çatmış,  Rusiyadan  idxal  isə 

43,3% artaraq 1640,8 mln. dollara çatmışdır. 

Rusiya  ixracının  90%  dərin  emallı  məhsullar  təşkil  edir.  xracın  əsasını 

maşinlar,  avadanlıq  və  nəqliyyat  vasitələri,  ərzaq,  ağac  və  selluloz  kağız 

məmulatları,  kimya  sənayəsinin  malları,  elektrik  enerji,  qara  və  əlvan  metallar, 

yayılmış metal təşkil edir. 

Azərbaycanın Rusiyaya ixracat strukturunda əsasını mineral məhsullar, ərzaq 

malları  və  kənd  təsərrüfatının  xammalı  təşkil  edir.   Ərzaq  mallarını  və  kənd 

təsərrüfatının xammalı qrupuna daxıl olanlar piy və yağlar, onların fraksiyaları, ağ 

qənd  və  təmiz  saxaroza,  meşə  qozları,  fermentləşdirilmış  qara  çay,  tər  meyvə  və 

tərəvəzlər, çaxır-konyak məhsullarıdır. 

2011-ci ildə Azərbaycandan Rusiyaya qaz tədarükü iki dəfə artaraq 1,5 mlrd. 

kub.m  təşkil  etmişdir.  2012-ci  iln  yanvarın  23-də  “Qazprom”   və  Azərbaycan 

Respublikası  Dövlət  Neft  Şirkəti  arasında  qüvvədə  olan  azərbaycan  qazının  alqı-

satqı  haqqında  müqaviəyə  əlavə  imzalanmışdır.  Həmin  sənədə  istinadən 

Azərbaycandan qazın alinma həcmi 1,5 mlrd. kub. m. artaraq 3 mlrd. kub. m, 2013 

–cü ildə isə 3 mlrd. kub. metrdən artıq olacaq.       

Azərbaycan  Respublikası  və  Rusiya  Federasiyası  arasındakı  Rusiya 

Federasiyasının  ərazisində  neftin  tranziti  haqqlnda  18  yanvar  1996-cı  il  tarixli 

müqaviləyə  əlavələr etmək  protokolun layihəsi üzrə danışıqlar mövcud idi.  Onun 

imzalanması  2011-ci  ildə  1996,4  min  ton  neft  ötürülmş  Bakı-Novorossiysk  neft 

kəmərinin ətrafındakı mübaisəli məsələləri aradan qaldırmağa imkan yarada bilər.  



50 

 

 



50

Azərbaycanın  və  Rusuyta  Federasiyasının  vahid  enerji  sistemlərinin  müvazi 

surətdə işləməsini təmin edən tədbirlər haqqında Rusiya Federasiyası Hökümətinin 

və  Azərbaycan  Republikasi  Höküməti  arasında  Sazişin  layihəsi  razılaşdırılmanın 

son mərhələsindədir.  

Ticari-iqtisadi sahəyə aidiyyəti olan Sazişlər haqqında işlər davam etdirilir. O 

cümlədən  Bakıda  sərmayələrin  həvəsləndirməsi  və  qarşılıqlı  müdafiəsi  barədə 

sazişin mətninin razılaşdırılması barədə danışıqların növbəti raundu keşirilmişdir. 

Azərbaycan  bazarında  500-dən  çox  şirkət  fəaliyyət  göstərir,  onlardan  200  kimi 

100%  Rusiya  kapitalı  ilə,  300  çoxu  BM  şəkilində.  Bank-maliyə  sektorunda 

Vneştorqbank (VTB), “Rosselxozbank” və Nikoyl bank fəaliyyət göstərirlər. 

Sənaye  sahəsində  Azərbaycanda  bentonit  palçığını  istehsal  edən  Rusiya-

Azərbaycan birqə müəssisəsi fəaliyyət göstərirl. 

Azərbaycanın  işçi  dairələrinin  Rusiya  tərəfdaşları  ilə  sərmayə  

ə

məkdaşlığına  maraq  artır.  «Azersun  Holding»  adlı  Azərbaycan  şirkəti  2010-cu 



ilin  sentyabr  ayında  Beloreçensk  şəhərində  (Krasnodar  vilayəti)  çay  çəkib  bölmə 

fabrikini  işə  salmışdır.  Şirkət  hazırda  ildə  50  mln.  şərti  banka  gücündə  meyvə-

tərəvəz məhsullarının emalı üzrə konserv zavodunun layihəsini həyata keçirir.   

Rusiya  və  Azərbaycan  arasında  ticari-iqtisadi  əlaqələrin  inkişafında 

regionlararası  əməkdaşlıq vacib  rol oynayır.  Regionlararası  əməkdaşlıq sahəsində 

ə

laqələr  intensiv  meyllər  kəsb  etməkdədir.  2011-ci  ilin  oktyabr  ayında  Bakıya 



Rusiya  Federasiyasının  Hökümət  Sədrinin  müavini,  Rusiya  Federsiyasının 

Prezidentinin  Şimali  Qafqaz  Federal  dairəsi    (ŞQFD)  üzrə  nümayəndəsi 

A.Xloponinin  başçılığı  ilə  nümayəndə  heyəti  gəlmişdir.  Nümayəndə  heyətinin 

tərkibində  Dağıstanın,  nguşetiyanın,   Kabardino-Balkariyanın,  Şimali  Osetiya-

Alaniyanın  başçıları,  Qaraçayevo-Çerkesiyanın  hökümət  başçısı  və  Stavropol 

vilayətinin  nümayəndələri  var  idi.  Görüşlər  zamanı  Dağıstan,  nguşetiya, 

Qaraçayevo-Çerkesiya  və  Azərbaycan  arasında  ticari-iqtisadi,  elmi-texniki  və 

humanitar  səhələrdə  sazişlər  bağlanıb,  bundan  başqa  Nevinomısk  və  Sumqayıt 



51 

 

 



51

şə

hərləri  qardaşlaşmış  şəhərlər  statusunu  almışlar.  Rusiya  Federasiyasının  ŞQFD 



hüdudlarında subyektlərinin sərmayə layihələrinin təqdimatı keçirildi. 

Hazırda  Rusiya  Federtasiyasının  18  subyekti  Azərbaycan  Höküməti  ilə 

ə

məkdaşlıq  haqqında  hüquqi  tərtib  olunmuş  sənədlərə  malikdirlər.  Tatarstanın  və 



Dağıstanın nümayəndəlikləri Azərbaycanda fəaliyyət göstərirlər.

1   2   3   4   5   6   7


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə