AZƏrbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti magistratura məRKƏZİ



Yüklə 431.69 Kb.
səhifə4/4
tarix23.06.2017
ölçüsü431.69 Kb.
1   2   3   4

TƏKLİFLƏR

  • Qloballaşma qarşısı alınmaz iqtisadi prosesə çevrilmişdir. Buna görə də hər bir ölkə bu prosesdə fəal iştirak etməli, beynəlxalq ticarətin gətirə biləcəyi sosial iqtisadi faydalardan yararlanmalıdır. Əks halda Şimali Koreya kimi tərcid vəziyyətə düşüləcəkdir.

  • Bu prosesi daha düzgün idarə etmək üçün beynəlxalq valyuta rejimi yaradılmalıdır ki, bu da beynılxalq ticarətdə məzənnədən yarana biləcək riskləri aradan qaldıracaq.

  • Ölkələr beynəlxaq ticarəti təşviq eləmək üçün vergi sistemində islahatlar aparmalı, ixraca görə vergilərdə asanıq yaratmalırlar.

  • Xarici şirkətlərin loyallığını yoxlamaq üçün vahid reyster sistemi yaradılmalıdır.

  • Dünya Ticarət Təşkilatı (ÜTT) və digər beynəlxlaq ticarət təşkilatları ölkələrə yanaşmada ikili standatları aradan qaldırmalı, az inkişaf etmiş ölkələrin şirkətlərinə xüsusi güzəştlər etməlidirlər.

  • Azərbaycan qeyr-neft sektorundakı TMK-ların da fəaliyyətinə şərait yaratmalıdır. Belə olduğu halda ölkədə həm məşğullq səviyyəsi artar həm də “know-how” vasitəsilə ölkənin sənayeləşməsi sürətlənər, rəqabətə davamlı mallar istehsal edər.

  • Yerli şirkətlər artıq sadəcə yerli bazara beynəlxalq bazarlar çıxmağı qarşısına məqsəd qoymalı, müxtəlif beynəlxalq standard sertifikatları almaqla transmilliləşmə strategiyası seçməlidirlər.

ƏDƏBİYYAT SİYAHISI

  1. Simon Reich, What Is Globalization? Working Paper #261 – December 1998

  2. A G Hopkins, Globalisation In World History, 2002

  3. Richard E. Caves, Multinational Enterprise and Economic Analysis, 2007

  4. GK Helleiner, Transnational corporations and direct foreign investment, 1989

  5. http://www.oecd-ilibrary.org/sites/factbook-2013-en/04/02/01/index.html?itemId=/ content/chapter/factbook-2013-34-en

  6. World Investment Report. Transnational Corporations, Agricultural Production and Development, UNCTAD, New York and Genewa 2009, s. 258.

  7. T Ozawa, Foreign direct investment and economic development, 1992

  8. Zhang, K. H. (1999). Foreign direct investment and economic growth: evidence from ten East Asian economies. Economia Internazionale/International Economics, 52(4), 517-535.

  9. Yitzahak Hadari, "The Structure of the Private Multinational Enterprise," Michigan Law Review, 71, 1973

  10. http://unctad.org/en/docs/diaeiia200910a4_en.pdf

  11. http://www.forbes.com/sites/timworstall/2011/12/24/china-makes-almost-nothing-out-of-apples-ipads-and-i/

  12. http://unctad.org/en/docs/iteiitv5n2a7_en.pdf

  13. Shrivastava, Paul. "The role of corporations in achieving ecological sustainability." Academy of management review 20.4 (1995): 936-960.

  14. Haddad, Mona, and Ann Harrison. "Are there positive spillovers from direct foreign investment?: Evidence from panel data for Morocco." Journal of development economics 42.1 (1993): 51-74.

  15. E. Hacızadə, Dünya iqtisadiyyatı fənninin predmeti və vəzifələri, 1993

  16. Ram, Rati, and K Zhang. "Foreign Direct Investment and Economic Growth: Evidence from Cross‐Country Data for the 1990s*." Economic Development and Cultural Change 51.1 (2002): 205-215.

  17. http://www.stat.gov.az

  18. https://www.business.illinois.edu/aguilera/Teaching/YIP%201989%20SMR.pdf

  19. Jay HEIZER, Barry RENDER, “Operations Management”, Prentice Hall, New Jersey, 2006, s.43

  20. Natiq SABİROĞLU, “Qloballaşma və Xarici Đnvestisiyalar”, Bakı, 2006, s.10

  21. http://az.btcinvest ment.com/ciphome.asp?LANG=0

  22. Center for Civic Initiatives (Azerbaijan), CEE Bankwatch Network, Green Alternative, Friends of the Earth England, Wales and No. Ireland, Les Amis de la Terre, Third Fact Finding Mission, Azerbaijan–Georgia– Turkey Pipeline Project – Azerbaijan Section, October 2004.

  23. S Pegg, ‘Can Policy Intervention Beat the Resource Curse? Evidence from the Chad Cameroon Pipeline Project’, African Affairs 105(418), 2006, pp 1–25.

  24. J G Frynas, ‘The False Developmental Promise of Corporate Social Responsibility: Evidence from Multinational Oil Companies’, International Affairs, 81(3), 2005, p 591

  25. J M Mammadbayli, ‘Private Sector and Its Co-operation with the Oil Industry in Azerbaijan’, unpublished speech presented at the seminar Corporate and Social Responsibility: From Words to Actions, Chatham House, London, 15–16 October 2001.

  26. L H Gulbrandsen & A Moe, ‘Oil Company CSR Collaboration in “New” Petro-States’, Journal of Corporate Citizenship, 20, 2005, pp 53–64.



ƏLAVƏLƏR

Reqressiya analizində istifadə edilmiş məlumatlar Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsinin internet saytından götürülmüş və aşağıdakı cədvəllərdə verilmişdir.



İl

BXİ(mln,$)

Əhali(min nəfər)

Məzənnə (AZN_USD)

Orta aylıq əmək haqqı (AZM)

1995

375,1

7643,5

0,89

12.5

1996

620,5

7726,2

0,82

17.9

1997

1307,3

7799,8

0,80

28.3

1998

1472,0

7876,7

0,77

33.7

1999

1091,1

7953,4

0,87

36.9

2000

927,0

8032,8

0,91

44.3

2001

1091,8

8114,3

0,95

52

2002

2234,9

8191,4

0,98

63.1

2003

3371,0

8269,2

0,99

77.4

2004

4575,5

8349,1

0,98

99.4

2005

4893,2

8447,4

0,92

123.6

2006

5052,8

8553,1

0,87

149

2007

6674,3

8666,1

0,84

215.8

2008

6847,4

8779,9

0,8

274.4

2009

5468,6

8922,4

0,8

298

2010

8247,8

8997,6

0,8

331.5

2011

8 673,9

9111,1

0,79

364.2

2012

10314,0

9235,1

0,78

398.4

2013

10540,9

9356,5

0,78

425.1

Cədvəl A-1: Reqressiya analizi məlumatları illər üzrə

BXİ

Əhali(min nəfər)

Məzənnə (AZN_USD)

Orta aylıq əmək haqqı (AZM)

2,6

3,883

-0,05061

2,140

2,8

3,888

-0,08619

2,222

3,1

3,892

-0,09691

2,420

3,2

3,896

-0,11351

2,598

3,0

3,901

-0,06048

2,776

3,0

3,905

-0,04096

2,830

3,0

3,909

-0,02228

2,898

3,3

3,913

-0,00877

2,993

3,5

3,917

-0,00436

3,145

3,7

3,922

-0,00877

3,221

3,7

3,927

-0,03621

3,302

3,7

3,932

-0,06048

3,398

3,8

3,938

-0,07572

3,531

3,8

0,394

-0,09691

3,610

3,7

3,950

-0,09691

3,639

3,9

3,954

-0,09691

3,680

3,9

3,960

-0,10237

3,721

4,0

3,965

-0,10791

3,759

4,0

3,971

-0,10791

3,788

Cədvəl A-2: Reqressiya analizi məlumatları – loqaritmik

İl

BXİ (mln $)

Vergi gəlirləri (% ÜDM)

1994

375,1

25,6

1995

620,5

18,0

1996

1307,3

98,5

1997

1472

10,7

1998

6847,4

12,7

2008

5468,6

16,4

2009

8247,8

14,1

2010

8673,9

12,2

2011

10314

12,2

2012

10540,9

25.6

Cədvəl A-3: Reqressiya analizi məlumatları – illər üzrə vergi gəlirləri
ANNOTASİYA

XX əsrin sonlarından etibarən qloballaşma yeni mərhləyə qədəm qoydu.Sözsüz ki, bunun ən böyük səbəbi “Sovet İttifaqı”nın və “Şərq bloku”nun dağılması və soyuq müharibənin sona çatması oldu. Bu dövrə təsadüf edən texnoloji innovasiyalar da qloballaşma meyllərinin dahə sürətli vüsət almasına gətirib çıxardı. Beləliklə, dünya ölkələr siyasi müharibəni kənara qoyub “iqtisadi müharibə” müstəvisinə keçmiş oldular. Bu “müharibə”də artıq silahlar yox firmalar xüsusilə də transmilli kompaniyalar əsəs subyektər halına gəldi. Şirkətlər mənfəətini artırmaq üçün öz sərhədlərini aşaraq heç tanımadıqları ölkələrə belə getməyə tərəddüd etmədilər. Bunun nəticəsi olaraq dünyada transmilliləşmə axını başladı ki, burda da rəqabətə dözümlü firmalar öz yerlərini möhkəmlədərək bazarda söz sahibi oldular.

Düyanın yeni liderləri artıq siyasi xadimlər yox “P&G”, “McDonalds”, “Coca Cola”,” EXXON MOBILE”, “BP”, “HSBC”, “SONY”, “APPLE”, “SAMSUNG”, “MERCEDES- BENZ”, “TOYOTA” və s. kimi transmilli kompaniyalar oldu.

Eyni zamanda azad iqtisadi zonalar, gömrük ittifaqları və digər inteqrasiya blokları transmilli korperasiyaların iqtisadi səmərəliliyinin yüksəlməsinə və dünyaya daha sürətlə yayılmasına şərait yaratmışdır. Bir başqa səbəb də kapital ixracı vasitəsilə ucuz işçi qüvvəsindən yararlanaraq bir tərəfədən öz gəlirlərini maksimumlaşdırırlar digər tərəfdən isə özlərinə uzaq olan bazarları ələ keçirilər. TMK-ın dünya iqtisadiyyatında belə kütləvi yayılmasını dünya ölkələrinin təsərrüfat həyatlarındakı sürətli beynəlmilləşmə və liberallaşdırma prosesləri, həmçinin şirkətlərin öz xarici filialların fəaliyyətlərinin aktiv idarə etməsinə imkan yaradan informasiya vasitələrinin meydana gəlməsi transmilliləşmə prosesini stimullaşdırır.

Ölkəmizin qlobal iqtisadi proseslərdəki mövqeyi, transmilli kompaniyaların ölkəmizə olan marağı “BP” şirkəti nümunəsi ilə əks olunmuşdur. Qloballaşma prosesinin bu istiqamətdə aparılan tədqiqat nəticəsində dünya iqtisadiyyatınındakı transmilliləşmə meylləri aşkarlanmış, Azərbaycanın dünya iqtisadiyyatına inteqrasiyası və transmilliləşmə prinsipləri müəyyənləşdirilmiş, nəticə və təkliflər hazırlanmışdır.

ABSTRACT

Globalisation stepped into new phase at the end of 20th century. The main reason behind this change was collapse of Soviet Union and Eastern block and end of “Cold War”. Technological innovations which coincided to this period further propelled globalisation process. Therefore, countries shifted from political wars into financial wars. In this war, means of war were replaced from arms to companies particularly transnational corporations (TNC). In order to increase their profits, firms broke national borders and started to operate in far countries. Consequently, transnationalisation stream started to grow and companies with competitive advantage firmed their positions in the global market.

New leaders of the world are not political leaders, but the transnational companies like P&G”, “McDonalds”, “Coca Cola”,” EXXON MOBILE”, “BP”, “HSBC”, “SONY”, “APPLE”, “SAMSUNG”, “MERCEDES- BENZ” and “TOYOTA”.

Furthermore, free trade zones, customs unions and other forms of economical integration blocks further resulted in increase in economical efficiency of transnational corporations and spreading around the world. Additionally, TNCs are maximising their profits by benefiting cheap work forces abroad and expanding into new markets.

Azerbaijan’s position in the process of the globalisation and operations of key TNC’s in Azerbaijan in the context of BP have been studied in this paper. Common characteristics of transnationalisation, transnationalisation tendencies in context of globalisation and economical integration of Azerbaijan into global economy have been identified and conclusions and recommendations have presented.

РЕЗЮМЕ
Глобализация вступила в новую фазу в конце 20-го века. Основной причиной изменений является распад Советского Союза и Восточного блока, как и конец "холодной войны". В дополнении, технологические инновации, которые совпали с данным периодом, привели к ускорению процесса глобализации. Вследствии чего, страны перешли от политических в финансовые войны. В такой войне, средства ведения, т.е. оружия были переданы в руки компаний, преимущественно в руки транснациональных корпораций (ТНК).  В целях прироста прибыли, фирмы сломали национальные границы и стали работать в отдаленных странах. В итоге, поток транснационализации постепенно возрастал и компании с конкурентным преимуществом подтверждали свои позиции на мировом рынке.

Новые мировые лидеры являются не политиками, а транснациональными компаниями, такими как P & G "," Макдональдс "," Кока-Кола "," Exxon Mobile "," ВР "," HSBC "," SONY "," APPLE "," SAMSUNG "," Mercedes-Benz "и" Тойота ".

Увелечение экономической эффективности ТНК и их распространение по всему миру произошло в результате появления зон свободной торговли, таможенных союзов и других форм экономической интеграции. Также этому способствовало использование дешевой рабочей силы за рубежом и расширение ТНК на новые рынки.

Позиция Азербайджана в процессе глобализации и по отношению к деятельности ключевых ТНК на примере ВР была изучена в данной статье. В дополнении, общие характеристики транснационализации и ее тенденции в контексте глобализации, а также в экономической интеграции Азербайджана в мировую экономику были выявлены, после чего представлены выводы и рекомендации. 



1 Simon Reich, What Is Globalization? Working Paper #261 – December 1998

2 A G Hopkins, Globalisation In World History, 2002

3 Richard E. Caves, Multinational Enterprise and Economic Analysis, 2007

4 GK Helleiner, Transnational corporations and direct foreign investment, 1989

5http://www.oecd-ilibrary.org/sites/factbook-2013-en/04/02/01/index.html?itemId=/ content/chapter/factbook-2013-34-en

6 T Ozawa, Foreign direct investment and economic development, 1992

7 World Investment Report. Transnational Corporations, Agricultural Production and Development, UNCTAD, New York and Genewa 2009, s. 258.

8 Zhang, K. H. (1999). Foreign direct investment and economic growth: evidence from ten East Asian economies. Economia Internazionale/International Economics, 52(4), 517-535.

9 Yitzahak Hadari, "The Structure of the Private Multinational Enterprise," Michigan Law Review, 71, 1973

10 http://unctad.org/en/docs/diaeiia200910a4_en.pdf

11 http://www.forbes.com/sites/timworstall/2011/12/24/china-makes-almost-nothing-out-of-apples-ipads-and-i/

12 http://unctad.org/en/docs/iteiitv5n2a7_en.pdf

13 Shrivastava, Paul. "The role of corporations in achieving ecological sustainability." Academy of management review 20.4 (1995): 936-960.

14 Haddad, Mona, and Ann Harrison. "Are there positive spillovers from direct foreign investment?: Evidence from panel data for Morocco." Journal of development economics 42.1 (1993): 51-74.

15 E. Hacızadə, Dünya iqtisadiyyatı fənninin predmeti və vəzifələri, 1993

16 Ram, Rati, and K Zhang. "Foreign Direct Investment and Economic Growth: Evidence from Cross‐Country Data for the 1990s*." Economic Development and Cultural Change 51.1 (2002): 205-215.

17 http://www.stat.gov.az

18 https://www.business.illinois.edu/aguilera/Teaching/YIP%201989%20SMR.pdf

19 Jay HEIZER, Barry RENDER, “Operations Management”, Prentice Hall, New Jersey, 2006, s.43

20 Natiq SABİROĞLU, “Qloballaşma və Xarici Đnvestisiyalar”, Bakı, 2006, s.106

21 See the website of the BTC Community Investment Programme http://az.btcinvest ment.com/ciphome.asp?LANG=0

22 Center for Civic Initiatives (Azerbaijan), CEE Bankwatch Network, Green Alternative, Friends of the Earth England, Wales and No. Ireland, Les Amis de la Terre, Third Fact Finding Mission, Azerbaijan–Georgia– Turkey Pipeline Project – Azerbaijan Section, October 2004.

23 S Pegg, ‘Can Policy Intervention Beat the Resource Curse? Evidence from the Chad Cameroon Pipeline Project’, African Affairs 105(418), 2006, pp 1–25.

24 J G Frynas, ‘The False Developmental Promise of Corporate Social Responsibility: Evidence from Multinational Oil Companies’, International Affairs, 81(3), 2005, p 591.

25 J M Mammadbayli, ‘Private Sector and Its Co-operation with the Oil Industry in Azerbaijan’, unpublished speech presented at the seminar Corporate and Social Responsibility: From Words to Actions, Chatham House, London, 15–16 October 2001.

26 L H Gulbrandsen & A Moe, ‘Oil Company CSR Collaboration in “New” Petro-States’, Journal of Corporate Citizenship, 20, 2005, pp 53–64.


Каталог: application -> uploads -> 2015
2015 -> 4 İstehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi Son istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi
2015 -> MİkrobiologiYA, sanitariya və GİGİyena fəNNİ azərbaycan böLMƏSİ
2015 -> Magistrantların dissertasiya mövzusunun yazılması, müzakirəsi və müdafiəsi üçün yaddaş qeydi Birinci tədris ILI üzrə
2015 -> AZƏrbaycan respublikasinin təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2015 -> План: Məqsəd auditoriyasının elementləri və mövqeləşdirmənin prinsipləri
2015 -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
2015 -> MÖvzu giriş. Materiya. Kimya, yaranması, inkişaf tarixi, əsas kimya qanunları
2015 -> Bazarların cəlbediciliyi plan bazarın mütləq və cari potensialı
2015 -> İqtisad elminin tarixi və metodologiyasы “
2015 -> Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin və "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin dəyişiklik edilmiş bəzi qərarlarının siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə