Biotsenoz biogeotsenoz va ekotizmlarning tuzilmalari va xususiyatlari



Yüklə 65,26 Kb.
səhifə1/3
tarix14.04.2023
ölçüsü65,26 Kb.
#97887
  1   2   3
Biotsenoz biogeotsenoz va ekotizmlarning tuzilmalari va xususiya


BIOTSENOZ BIOGEOTSENOZ VA EKOTIZMLARNING TUZILMALARI VA XUSUSIYATLARI.
Reja:
1. Biosenoz tushunchasi. Tabiiy jamoalarning xususiyatlari.
2. Biosenozning tur tuzilmasi.
3. Biosenozning joy va ekologik tuzilmasi.

Har qanday tirik organizm ko’plab boshqa oragnizmlar orasida yashaydi va bu organizmlar bilan turli xil munosabatlarga kirishadi. Bu munosabatlar organizmlar uchun foydali ham zararli ham bo’lishi mumkin. Organizmlarni o’rab turgan tirik muhit biotsenotik muhit deyiladi. Har qanday tur boshqa turlar bilan tasodifiy guruhlar hosil qilmasdan, balki bir biriga moslashgan turlargina birga yashaydi. Birga yashaydigan va o’zaro boglangan organizmlar guruhlari Biosenozlar deb ataladi. Biosenozdagi organizmlarning abiotik omillarga extiyoji bir biriga yaqin bo’ladi.


Tirik organizmlar tabiiy jamoalari o’zining tuzilish va faoliyat ko’rsatish, rivojlanish qonunyatlariga ega. Organizm usti tuzilishiga ega bo’lgan tabiiy jamoalar quyidagi xususiyatlari bilan ayrim olingan organizmlardan farq qiladi.
1. Jamoalar hamma vaqt atrof muhitda mavjud bo’lgan tayyor qismlardan yuzaga keladi va tuziladi. Ayrim olingan individ esa embrion xujayralarining asta sekin mutaxasislashuvi natijasida yuzaga keladi.
2. Jamoaning qismlari almashinib turishi mumkin. Jamoada bir tur uxshash ekologik extiyojlarga ega ikkinchi to’rni o’rnini egallashi mumkin. Bunda jamoada xech qanday yo’qotish bo’lmaydi. Ayrim olingan organizm qismlarini esa almashtirib bo’lmaydi.
3. Agar ayrim organizmda organlar faoliyatida doimiy muvofiqlik mavjud bo’lsa, jamoalar qarama-qarshi jarayonlar muvozanati asosida qaror topgan. Masalan, o’lja va yirtqich bir-biriga qarama qarshi kuchlar, lekin ular birga, bitta tabiiy jamoada yashaydi.
4. Jamoalar bir to’rning ikkinchi tur tomonidan miqdoriy boshqarilishiga asoslangan.
5. Organizm o’lchamlari genetik dastur bilan chegaralangan. Organizm usti sistemalarning o’lchami esa tashqi sabablar bilan chegaralangan. Jamoalar shartli chegaraga ega.
Abiotik muhitning Biosenoz egallab turgan qismi biotop deb ataladi.

Yüklə 65,26 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin