BĠRĠNCĠ FƏSĠL. Cənab Miriel



Yüklə 9.51 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/146
tarix19.06.2017
ölçüsü9.51 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   146

VĠKTOR HÜQO. 

 

 



SƏFĠLLƏR. 

 

 



BĠRĠNCĠ FƏSĠL. 

Cənab Miriel. 

 

1815-ci ildə ġarl-Fransua-B’envenü Miriel Din Ģəhərinin yepiskopu idi. Miriel yetmiĢ beĢ 



yaĢında bir qoca olub, 1806-cı ildən bəri Dində yepiskopluq taxtında əyləĢmiĢdi. 

Cənab Mirielin yeparxiyaya gəlməsi ilə doğan bütün dedi-qoduların danıĢacağımız əhvalat üçün 

heç bir cəhətdən əhəmiyyəti olmasa da, hər Ģeyi dürüst anlamaq üçün bunları qeyd etmək, bəlkə 

də, faydasız deyildir. Adamların yaydıqları Ģaiyələr həqiqət, yaxud yalan da olsa, hər halda, 

insanın həyatında, xüsusən, onun sonrakı taleyində, onun öz əməlləri qədər əhəmiyyətli rol 

oynayır. Cənab Miriel Eks də məhkəmə palatası müĢavirinin oğlu idi və, deməli, məhkəmə 

aristokratiyasına mənsub idi. Belə deyirdilər ki, onun atası öz vəzifəsini irsən oğluna vermək 

istədiyindən məhkəmə məmurları arasında çox yayılmıĢ olan bir adət üzrə onu çox tez, on 

səkkiz-iyirmi yaĢında ikən evləndirmiĢdi. Lakin Ģaiyələrə görə, ġarl Miriel evlənəndən sonra da 

bir çox dedi-qodulara səbəb olmuĢdu. O, boyu bir az qısa olsa da, təndürüst, zərif, çevik, zəkalı 

bir gənc idi, ömrünün birinci yarısını bütünlüklə kübar həyatına və eĢq macəralarına sərf etmiĢdi. 

Nəhayət, inqilab baĢlandı. Hadisələr sürətlə bir-birini təqib edirdi, məhkəmə məmurlarının 

seyrəlmiĢ, təqib edilən ailələrinin hərəsi bir yana qaçıb dağıldı. Miriel inqilabın hələ ilk 

günlərində Ġtaliyaya mühacirət etdi. Arvadı çoxdan bəri düçar olduğu döĢ xəstəliyindən orada 

öldü. UĢaqları yox idi. Bəs Mirielin sonrakı həyatı necə quruldu? Köhnə Fransa cəmiyyəti artıq 

süqut etmiĢdi. Mirielin öz ailəsi məhv olmuĢdu. 93-cü ildə ümidləri üzülən mühacirlərin 

nəzərində uzaqdan daha dəhĢətli görünən faciəli hadisələr baĢ vermiĢdi. Mirielin tərki-dünya 

etməsinə və yalqızlığa çəkilməsinə səbəb, bəlkə də, bunlar olmuĢdu? Yaxud, bəlkə də, eĢqbazlıq 

və əyləncələr içində ömür sürərkən o, varlığını qıran və maddi rifahını pozan ictimai sarsıntılar 

qarĢısında dayanmağa qadir insanın bəzən lap ürəyinə dəyib, onu yerlə yeksan edən gizli və 

dəhĢətli zərbələrdən birinə düçar olmuĢdu? Bu suallara heç kəs cavab verə bilməzdi: yalnız bu 

məlumdur ki, Miriel Ġtaliyadan qayıtdıqda artıq keĢiĢ idi. 

Cənab Miriel 1804-cü ildə Brinyolda məhəllə keĢiĢi olmuĢdu. O, artıq qocalmıĢdı və tək-tənha 

yaĢayırdı. 

Tacqoyma mərasimindən bir az əvvəl öz məhəlləsinə aid cüzi bir iĢ – bu iĢin nədən ibarət 

olduğunu indi təyin etmək artıq mümkün deyildi, – onu Parisə getməyə məcbur etmiĢdi. Öz 

məhəllə adamlarının xahiĢləri üçün müraciət etdiyi hökumət adamlarından biri də kardinal FeĢ 

idi. Bir dəfə imperator öz əmisini ziyarət etmək üçün gəldiyi zaman qəbul otağında gözləyən 

möhtərəm küre imperator həzrətləri ilə üz-üzə gəlmiĢdi. Napoleon qocanın onu maraqla 

nəzərdən keçirdiyini görüb, geri dönmüĢ və kəskin bir səslə soruĢmuĢdu: 

– Mərhəmətli insan, niyə mənə elə baxırsan? 

– Əlahəzrət, siz qarĢınızda mərhəmətli bir insanı görürsünüz, mən isə böyük bir insanı seyr 

edirəm. Hər birimiz bu tamaĢadan özü üçün müəyyən bir fayda ala bilər, – deyə Miriel cavab 

vermiĢdi. 

Ġmperator həmin axĢam kardinaldan bu keĢiĢin adını soruĢmuĢ, bir müddət sonra isə cənab 

Miriel özü belə gözləmədən Din Ģəhərinin yepiskopluğuna təyin olunduğunu eĢitmiĢdi. 

Lakin cənab Mirielin həyatının birinci yarısı haqqında söylənilənlərin nə dərəcədə doğru 

olduğunu heç kəs bilmirdi. Ġnqilabdan əvvəl Mirielin ailəsi o qədər də məĢhur deyildi. 

Cənab Miriel, boĢboğazları çox, ağıllı adamları az olan balaca bir Ģəhərə təzə köçmüĢ hər bir 

adamın düçar olduğu bir vəziyyətə düĢmüĢdü. O, yepiskop olmasına baxmayaraq, daha doğrusu, 

məhz yepiskop olduğu üçün bu qismətdən yaxasını qurtara bilməmiĢdi. Lakin onun adı ətrafında 


gedən danıĢıqlar Ģaiyə, dedi-qodu, boĢ söz və hətta cənubluların ifadəli dili ilə demiĢ olsaq, 

sadəcə, cəfəngiyatdan baĢqa bir Ģey deyildi. 

Hər halda, yepiskop Din Ģəhərində doqquz il qaldıqdan sonra ilk zamanlar balaca Ģəhəri və 

balaca adamları həmiĢə məĢğul edən bütün bu danıĢıqlar və dedi-qodular tamamilə unuduldu. 

Ġndi heç kəs onları təkrar etməyə, xatırlamağa cürət etməzdi. 

Cənab Miriel Din Ģəhərinə özündən on yaĢ kiçik olan bacısı, yaĢı ötmüĢ və hələ ərə getməmiĢ 

madmazel Batistina ilə birlikdə gəlmiĢdi. 

Onların yeganə qulluqçusu, madmazel Batistinanın yaĢıdı olan madam Maqluar, əvvəllər ―cənab 

kürenin xidmətçisi‖ ikən indi həm ―madmazel Batistinanın qulluqçusu‖, həm də ―yepiskop 

həzrətlərinin ev müdirəsi‖ olmuĢdu. 

Madmazel Batistina ucaboylu, solğun, arıq, mülayim bir adam idi, o, ―hörmətə layiq‖ sözlərinin 

təĢkil etdiyi idealı təcəssüm etdirirdi, çünki bizcə ―möhtərəm‖ adlanmaq üçün qadınlara ancaq 

analıq haqqı verə bilər. O, heç bir zaman gözəl olmamıĢdı, lakin bütün ömrü boyu yaxĢı iĢlər 

gördüyündən üzündə nə isə bir ağlıq, bir nur vardı, onun siması ―mərhəmət gözəlliyi‖ adlandırıla 

bilən bir gözəllik kəsb etmiĢdi. Gəncliyində arıq idisə, yaĢa dolduqda, bu arıqlıq, sanki, Ģəffaflığa 

çevrilmiĢdi və bu Ģəffaflıq içərisində, elə bil, mələk görünürdü, O bir bakirə, daha doğrusu, 

ruhun özü idi. O, elə bil, kölgədən toxunmuĢdu, cinsiyyətini bildirmək üçün lazım olan qədər 

cismi var idi, bir parça cism içində, sanki, bir nur parıldayırdı, iri gözləri daim yerə baxırdı, 

sanki, ruhu yer üzündə yaĢamaq üçün bəhanə axtarırdı. 

Madam Maqluar balacaboylu, ağsaçlı, dolğun, hətta ĢiĢman çalıĢqan bir qarı idi, daim hərəkətdə 

olduğundan həm də nəfəs darlığı xəstəliyinə mübtəla olduğundan həmiĢə tövĢüyürdü. 

Cənab Miriel Ģəhərə varid olduğu zaman onu imperatorun verdiyi dekret üzrə böyük ehtiramla 

yepiskop sarayına gətirdilər. Bu dekretə əsasən yepiskoplar rütbə və Ģöhrət etibarilə, general-

mayordan sonra birinci yeri tuturlar. Mer və məhkəmə sədri onu birinci olaraq ziyarət etdilər, 

generalın və prefektin yanına isə birinci olaraq Miriel özü getdi. 

Yepiskop öz vəzifəsinə baĢladıqda bütün Ģəhər yepiskopun iĢdə özünü necə göstərəcəyini 

gözləyirdi. 

 

 



ĠKĠNCĠ FƏSĠL. 

Cənab Miriel dönüb monsenyor B’envenü olur. 

 

Dindəki yepiskop sarayı xəstəxanaya bitiĢik idi. 



Bu, keçən əsrin əvvəllərində Paris darülfünunun ilahiyyat elmləri doktoru və 1712-ci ildə Din 

Ģəhərində yepiskop olmuĢ Simor abbatı monsenyor Anri Püje tərəfindən daĢdan tikilmiĢ gözəl və 

geniĢ bir bina idi. Bu bina, həqiqətən, bir knyaz sarayı idi. Burada hər Ģey: yepiskopun otaqları 

da, qonaq otaqları da, olduqca geniĢ və qədim Florensiya zövqündə tikilmiĢ rəsmi qəbul otaqları 

da, tağlı qalereyaları olan həyət də, gözəl ağaclar əkilmiĢ bağçalar da çox əzəmətli bir görünüĢə 

malik idi. AĢağı mərtəbədə yerləĢən və bağçaya baxan uzun və dəbdəbəli qalereyadakı yemək 

otağında monsenyor Anri Püje, 1714-cü il iyulun 29-da Ambren knyazı arxiyepiskop ġarl Brülar 

de Janlis, kapusin1 və Qras yepiskopu Antuan de Meqrin’i Fransanın böyük prioru Filipp de 

Vandom, abbat Sent-Onore de Leren, yepiskop Van baronu Fransua de Berton de Kril’on, 

hökmdar Qlandev yepiskopu Sezar de Sabran de Forkalk’e və bratori presviteri kralın saray 

vaizi, hökmdar Senez yepiskopu Jan Soanen üçün rəsmi ziyafət düzülmüĢdü. Bu yeddi 

möhtərəm zatın portreti yemək otağının divarlarını bəzəyirdi və əlamətdar 1714-cü il 29 iyul 

tarixi qızıl hərflərlə ağ mərmər lövhə üzərində yazılmıĢdı. 

Xəstəxana qarĢısında balaca bağçası olan ikimərtəbəli, alçaq, darısqal bir binada yerləĢmiĢdi. 

Yepiskop, gəldiyindən üç gün sonra xəstəxanaya baĢ çəkdi, sonra isə xəstəxana müdirindən 

xahiĢ etdi ki, onun yanına gəlsin. 

– Cənab müdir, bu saat xəstəxanada neçə xəstəniz vardır? – deyə ondan soruĢdu. 

– Ġyirmi altı, monsenyor. 

– Bəli, mənim hesabıma görə də o qədərdir, – deyə yepiskop təsdiq etdi. 


– Çarpayılar bir-birinə çox yaxındır, – deyə xəstəxana müdiri əlavə etdi. 

– Bəli, bu mənim də diqqətimi cəlb etdi. 

– Otaqlar palata üçün yaramır, onların havasını dəyiĢdirmək olduqca çətindir. 

– Bəli, mənə də elə göründü. 

– Bir də, bilirsinizmi, yaxĢı hava olanda, bağçamız sağalan xəstələrin hamısını tutmur. 

– Bunu mən də düĢündüm. 

– Yoluxucu xəstəliklər yayılan zaman bəzən yüzə qədər xəstə olur, biz nə edəcəyimizi bilmirik; 

məsələn, bu il yatalaq, iki il bundan əvvəl isə isitmə xəstəliyi düĢmüĢdü. 

– Bu fikir mənim də ağlıma gəldi. 

– Əlac nədir, monsenyor, – deyə xəstəxana müdiri davam etdi, – bütün bunlara dözməli oluruq. 

Bu müsahibə alt mərtəbənin qalereya Ģəklində tikilmiĢ yemək salonunda gedirdi. 

Yepiskop bir qədər sükut etdi, sonra birdən xəstəxana müdirindən soruĢdu: 

– Cənab, təkcə bu otaqda neçə çarpayı yerləĢə bilər? 

Müdir heyrətlə səsləndi: 

– Zati əqdəslərinin yemək salonundamı? 

Yepiskop otağa göz gəzdirərək fikrində, elə bil, nəyi isə ölçüb-biçir və hesablayırdı. 

O öz-özünə danıĢır kimi: 

– Bu otaqda azı iyirmi çarpayı yerləĢdirmək olar, – dedi, sonra da ucadan sözünə davam etdi, – 

Cənab müdir, burada, görünür bir səhv vardır. Siz iyirimi altı nəfərsiniz, özünüz də beĢ, ya altı 

kiçik otaqda yerləĢmisiniz. Biz isə cəmi üç nəfərik, amma altmıĢ adamlıq yer tutmuĢuq. Təkrar 

edirəm: burada, Ģübhəsiz, bir səhv vardır. Siz mənim yerimi tutmuĢsunuz, mən də sizin. Mənim 

evimi özümə qaytarın. Bu evin sahibi isə sizsiniz. 

Ertəsi gün xəstəxanada olan iyirmi altı xəstə yepiskop sarayına köçürüldü, yepiskop isə 

xəstəxana evində yerləĢdi. 

Cənab Mirielin ailəsi inqilab zamanı hər Ģeyini itirdiyi üçün onun varı-dövləti yox idi. Bacısı ildə 

beĢ yüz frank renta alırdı ki, bu da kilsə evində sadə bir həyat sürdükləri üçün onun Ģəxsi 

xərclərini görürdü. Cənab Miriel dövlətdən on beĢ min livr yepiskop maaĢı alırdı. Xəstəxanaya 

köçdüyü gün o, bu məbləğin necə sərf ediləcəyini həmiĢəlik müəyyən etdi. Onun öz əli ilə 

yazılmıĢ olduğu cədvəli təqdim edirik: 

 

EV XƏRCLƏRĠMĠN BÖLGÜSÜ. 



 

Kiçik seminariya üçün 

min beĢ yüz livr. 

Missioner cəmiyyəti üçün 

yüz livr. 

Mondid’e lazaristləri üçün  yüz livr. 

Parisdə olan əcnəbi ruhani missiyalarının seminariyaları üçün 

iki yüz livr. 

Müqəddəs ruh cəmiyyəti üçün 

yüz əlli livr. 

Müqəddəs torpağın ruhani idarələrinə 

yüz livr. 

Yetim yurdları cəmiyyətləri üçün 

üç yüz livr. 

Əlavə olaraq Arledəki həmin cəmiyyətlər üçün 

əlli livr. 

Həbsxanalarda dustaqların saxlanmasını yaxĢılaĢdıran xeyriyyə 

cəmiyyəti üçün 

dörd yüz livr. 

Dustaqlara kömək edən və onları xilas edən cəmiyyət üçün 

beĢ yüz livr. 

Borc üstündə dustaq olan ailə sahiblərini həbsdən çıxarmaq üçün  min livr. 

Yeparxiyada ehtiyacı olan müəllimlərin maaĢına əlavə üçün 

iki yüz livr. 

Yuxarı Alp departamentində ehtiyat çörək mağazaları üçün 

yüz livr. 

Yoxsul qızları pulsuz oxutmaq üçün Din, Manok və Sisteron 

Ģəhərlərində təĢkil edilmiĢ qadın cəmiyyətinə 

min beĢ yüz livr. 

Yoxsullar üçün 

altı min livr. 

ġəxsi xərclərim üçün  min livr. 

 

Cəmi: on beĢ min livr. 



 

Yepiskop Miriel Dində olduğu müddətdə bu cədvəli, əsla, dəyiĢmədi. Gördüyümüz kimi, bu 

cədvəli o, ―ev xərclərimin bölgüsü cədvəli‖ adlandırırdı. 

Madmazel Batistina heç bir etiraz göstərmədən bu bölgünü qəbul etdi. Bu müqəddəs qızın 

nəzərində Din yepiskopu həm qardaĢ, həm də keĢiĢ idi, qan qohumluğu qanununa görə onun 

dostu, kilsə qanununa görə rəhbəri idi. O, yepiskopu sevir və ona səmimiyyətlə pərəstiĢ edirdi. 

Cənab Miriel danıĢdığı zaman Batistina etiraz etmədən ona qulaq asar, onun hər bir hərəkətini 

sözsüz bəyənərdi. Yalnız xidmətçi qadın, madam Maqluar altdan-altdan donquldanardı. 

Yuxarıda gördüyümüz kimi yepiskop öz xərcləri üçün ancaq min livr ayırmıĢdı ki, bu da 

madmazel Batistinanın pensiyası ilə birlikdə ildə min beĢ yüz livr edirdi. Ġki qarı ilə bir qoca bu 

pulla dolanırdı. 

Hətta Dinə bir keĢiĢ gəldiyi zaman yepiskop madam Maqluarın ciddi qənaətçiliyi və madmazel 

Batistinanın evi bacarıqla idarə etməsi sayəsində onu yaxĢı nahara qonaq edə bilirdi. 

Cənab Mirielin Dinə gəldiyi gündən üç ay keçmiĢdi. Bir gün o dedi: 

– Necə olsa, mən pul cəhətdən çox korluq çəkirəm! 

– Bəs nə? – deyə madam Maqluar səsləndi. – Axı Ģəhərdə ekipaj saxlamaq və yeparxiyanı 

gəzmək üçün departamentin sizə verməli olduğu minik xərcini yepiskop həzrətləri hələ tələb 

etməmiĢdir. Qabaqkı yepiskoplar bu xərci həmiĢə alırdılar. 

Yepiskop dedi: 

– Bu doğrudur. Siz tamamilə haqlısınız, madam Maqluar. Cənab Miriel ərizə yazıb həmin pulları 

tələb etdi. Bir az sonra ali Ģura yepiskopun tələbini nəzərə alaraq, ona ―Cənab yepiskopun ekipaj 

saxlamaq, poçt karetaları tutmaq və yeparxiyanı gəzmək xərcləri‖ adı ilə ildə üç min frank 

verməyi qərara aldı. 

Bu hadisə yerli burjuaziya arasında böyük gurultuya səbəb oldu. Ġmperiyanın bir senatoru, 

BeĢyüzlər ġurasının keçmiĢ üzvü, özünü on səkkiz brümer tərəfdarı kimi göstərib Ģəhərin 

yaxınlığında gözəl senator mülkünə sahib olmuĢ bir zat bu münasibətlə ruhani iĢlər naziri cənab 

Biqo de Priamenenin adına qeyzlə dolu gizli bir məktub göndərmiĢdi. AĢağıda dərc etdiyimiz 

sətirlər həmin məktubdan alınmıĢdır. 

―Ekipaj saxlamaq xərci! Heç dörd min nəfər əhalisi olmayan bir Ģəhərdə ekipaj nəyə lazımdır? 

Yeparxiyanı gəzmək xərci! Əvvələn yeparxiyanı gəzmək kimə lazımdır? Ġkincisi, bu dağlıq 

yerlərdə poçt karetalarında necə gəzmək olar? Burada yol yoxdur, yalnız atla gəzmək 

mümkündür. Hətta ġato-Arnudakı Düransu körpüsü də ikitəkərli öküz arabasının ağırlığına güclə 

davam gətirə bilir. Bu keĢiĢlərin hamısı acgöz və xəsis olur. Ġndiki təzə gəldiyi zaman özünü ağır 

tuturdu. Ġndi isə o, keçmiĢdəkilər kimi hərəkət edir. Ona ekipaj və poçt karetaları lazım 

olmuĢdur! Əvvəlki yepiskoplar kimi ona da dəbdəbə və zinət lazımdır. Ah, bu keĢiĢlər! Cənab 

qraf, inanın ki, imperator bizi bütün bu uzunətəklərin əlindən qurtarmadıqca, iĢlər 

düzəlməyəcəkdir. Rədd olsun papa! (Roma ilə iĢlər dolaĢmağa baĢlayırdı). 

Mənə gəldikdə mən yalnız və yalnız Sezar tərəfdarıyam. Və sairə və sairə‖. 

Yeni maaĢ təyin edilməsi madam Maqluarı çox sevindirdi. 

O, madmazel Batistinaya: 

– Nə yaxĢı oldu, – dedi. – Monsenyor əvvəlcə baĢqalarının halına qaldısa, nəhayət, özünü də 

düĢünməli oldu. O, özünün bütün xeyriyyə iĢlərini qaydaya salmıĢdır. Bu üç min frank isə artıq 

bizə çatacaqdır. Nəhayət! 

Həmin axĢam yepiskop aĢağıdakı cədvəli yazıb bacısına verdi. 

 

YOL VƏ EKĠPAJ XƏRCLƏRĠ ÜÇÜN ALINAN MƏBLƏĞ. 



 

Xəstəxanadakı xəstələrə ət suyu vermək üçün  

min beĢ yüz livr. 

Eksdə yetimlərə kömək cəmiyyəti üçün  

iki yüz əlli livr. 

Draqinyanda yetimlərə kömək cəmiyyəti üçün  

iki yüz əlli livr. 

Küçəyə atılmıĢ uĢaqların bəslənməsi üçün   beĢ yüz livr. 

Yetimlər üçün  

beĢ yüz livr. 



 

Cəmi: üç min livr. 

 

Yepiskop Mirielin büdcəsi belə idi. 



Ayinlərin icrası, xeyir-dua, xaç mərasimi, moizə, kilsələrin dualanması, nikah duası və sairə kimi 

mərasimdən toplanan əlavə yepiskop mədaxilinə gəlincə, cənab Miriel varlılardan mümkün 

qədər çox alır və aldığını yoxsullara paylayırdı. 

Çox keçmədən yepiskopun üzərinə hər tərəfdən ianələr yağmağa baĢladı. Varlılar da, yoxsullar 

da hamı cənab Mirielin qapısını döyürdü, kimi sədəqə istəməyə, kimi də sədəqə verməyə gəlirdi. 

Bir il keçmədi ki, yepiskop bütün ianə verənlərin xəzinədarları və bütün ehtiyac içində olanların 

daxıldarı oldu. Onun əlindən çoxlu pullar gəlib keçirdi, lakin heç bir Ģey onu öz həyat tərzini 

dəyiĢməyə və zəruri ehtiyacı ödəyən miqdardan artıq bir Ģey sərf etməyə vadar edə bilməzdi. 

Əksinə, aĢağılarda səfalət və ehtiyac həmiĢə yuxarı təbəqələrin mürüvvət və səxavətindən çox 

olduğu üçün, cənab Miriel aldıqlarını demək olar ki, almamıĢdan əvvəl paylayırdı, – quru 

torpağa düĢən su da bu cür dərhal yox olur. Yepiskopun əlinə nə qədər pul gəlirdisə, çatıĢmırdı. 

O da öz-özünü soyurdu. 

Adətə görə yepiskoplar yazdıqları dini fərman və əmrlərin baĢında xaç mərasimi zamanı onlara 

verilmiĢ adların hamısını qeyd edirdilər, yoxsul əhali də öz yepiskopuna məhəbbətini izhar 

etmək üçün bir çox adamların içərisindən onlara daha çox mənalı görünənini seçmiĢdilər. Onlar 

Mirieli monsenyor Byenvenü1 çağırmağa baĢladılar. Biz də öz tərəfimizdən onu bu adla 

çağıracağıq. Bu ad onun özünün də xoĢuna gəlirdi. O deyirdi: – ―Mən bu adı sevirəm. Byenvenü 

―monsenyorun‖ təshihi kimi bir Ģeydir‖. 

Biz, əsla, iddia etmirik ki, burada yepiskopun portretini düzgün təsvir etdik. Biz yalnız bunu 

deyə bilərik ki, bu portret, hər halda, ona çox bənzəyir. 

 

 

ÜÇÜNCÜ FƏSĠL. 



Mərhəmətli yepiskopun pis yeparxiyası. 

 

Yepiskop öz ixtiyarında olan yerləri gəzmək üçün aldığı maaĢı yoxsullara paylamasına 



baxmayaraq, yeparxiyanı gəzməkdən əl çəkmirdi. Din yeparxiyasını gəzmək isə çətin idi. Orada 

düzənlik az, dağlar çox, yollar demək olar ki, yox idi. Orada otuz iki məhəllə kilsəsi, qırx bir 

vikariat və monsenyora tabe olan iki yüz səksən beĢ kilsə vardı, bunların hamısını gəzib 

dolanmaq asan iĢ deyildi. Lakin yepiskop bütün çətinlikləri dəf edirdi, yaxına getməli olduqda 

piyada gedər, düzənlikləri tək atlı arabada gəzər, dağları isə at belində dolaĢardı. Adətən hər iki 

qarı onu müĢayiət edərdi, yalnız səfər onlar üçün ağır olduğu zaman yepiskop yola tək çıxardı. 

Bir dəfə o, Senezdəki qədim yepiskop iqamətgahına eĢĢək belində gəlmiĢdi. O zaman pul kisəsi 

boĢ olduğundan, baĢqa bir vasitə ilə yola çıxmaq imkanı yox idi. Onu qarĢılamaq üçün yepiskop 

sarayının bayır qapısına çıxan Ģəhər meri yepiskopun eĢĢəkdən düĢməsini görüb hiddətlə ona 

baxmıĢdı. Burada olan bir neçə Ģəhərli də ona gülmüĢdü. Yepiskop demiĢdi: ―Cənab mer və 

cənab Ģəhərlilər, sizin hiddətinizin səbəbini baĢa düĢürəm. Siz bu fikirdəsiniz ki, mənim kimi adi 

bir kilsə xadimi üçün həzrət Ġsanın mindiyi bir heyvanın belində gəzmək böyük ədəbsizlikdir. 

Sizi əmin edirəm ki, bu hərəkətimə səbəb heç də Ģöhrətpərəstlik deyil, ehtiyac və zərurətdir‖. 

Səyahət zamanı o, mərhəmətli, mülayim olar, adamlara moizə etməkdən daha çox onlara söhbət 

edərdi. Dəlil və timsal üçün uzağa getməzdi. Bir yerin əhalisinə qonĢu yerin əhalisini nümunə 

göstərərdi. Yoxsullarla sərt rəftar edilən yerlərdə deyərdi: ―Brianson əhalisinə baxsanız, onlar 

yoxsullara, dul arvadlara və yetimlərə hamıdan üç küp qabaq ot biçməyə icazə vermiĢlər və 

yoxsulların köhnə evləri uçduqda təzədən onlar üçün pulsuz ev tikirlər. Bunun əvəzində Allah 

onların ölkəsini bərəkətli etmiĢdir. Bir əsr olar ki, o yerlərdə bir adam belə öldürülməmiĢdir‖. 

Əhalisinin hamısı pula həris olan və öz məhsullarını tez yığmağa çalıĢan kəndlərdə isə deyərdi: 

―Ambren əhalisinə bir baxın, oğulları orduda, qızları isə Ģəhərdə xidmət edən bir ailə baĢçısı 

biçin vaxtı xəstələnib iĢləyə bilmədikdə, keĢiĢ moizəsində əhalini ona yardım etməyə dəvət edir 



və bazar günü əhali – kiĢilər, qadınlar, uĢaqlar – Ġbadətdən sonra o yoxsulun tarlasına gedib 

məhsulunu yığır, taxılını, küləĢini anbara doldururlar‖. Pul, ya miras üstündə savaĢan ailələrə: 

―Devolni dağlılarına baxsanız, – deyərdi, – onlar o qədər sərt bir ölkədə yaĢayırlar ki, orada əlli 

ildə bir dəfə bülbül səsi eĢitməzsən. Bununla belə orada bir ailə baĢçısı öldükdə oğulları çörək 

qazanmaq üçün baĢqa yerlərə çıxıb gedir və bütün əmlakı öz bacılarına verirlər ki, onlar özlərinə 

ot tapa bilsinlər‖. Əhalisi məhkəməbazlığı sevən vilayətlərdə fermerlərin öz var-yoxlarını ərizə 

kağızlarına sərf etdiklərini gördükdə deyirdi: ―Keyras vadisinin xeyirxah kəndlilərinə bir baxın. 

Onlar üç min nəfərdir! Ġlahi! Onlar balaca bir respublika kimi yaĢayırlar! Orada nə hakim, nə də 

məhkəmə məmuru var. Bütün iĢləri mer özü görür. O özü vergi təyin edir, özü vicdanla iĢ görür, 

Ģikayətlərə pulsuz baxır, mirası varislər arasında mükafatsız bölür, məhkəmə xərci tələb etmədən 

qərar çıxarır və ədalətli adam olduğu üçün sadə adamlar da ona itaət edirlər‖. Məktəb 

müəllimləri olmayan kəndlərdə, o, yekə keyrasslıları nümunə göstərərək: ―Bilirsinizmi, onlar nə 

edirlər? – deyirdi. – On iki-on beĢ evdən ibarət olan balaca bir kənd həmiĢə müəllim saxlaya 

bilmədiyi üçün, vadinin bütün əhalisi yığıĢıb bir neçə müəllim tutar, on gün birində qalıb, dərs 

verirlər. Bu müəllimlər yarmarkalarda olurlar, mən da onları orada görmüĢəm. Onları 

Ģlyapalarının qaytanlarına taxılmıĢ qaz lələklərindən dərhal tanıya bilərsiniz. Yalnız savad 

öyrədən müəllimlərin bir lələyi, həm savad, həm də hesab öyrədənlərin iki lələyi, savad, hesab 

və latın dili öyrədənlərin isə üç lələyi olur. Üç lələkli müəllimlər – böyük alim adamlardır! Belə 

halda nadan qalmaq eyib deyilmi? Siz də keyraslılar kimi edin‖. 

O qayğıkeĢ ata kimi bu cür ciddi nitqlər söyləyərdi, münasib misallar olmayanda, o, özündən 

ibrətli hekayələr uydurardı. Bu hekayələr çox qısa, lakin obrazlı olub, məqsədə uyğun gələrdi, – 

Həzrət Ġsanın da etiqadla dolu gözəl nitqlərində bu xüsusiyyət var, – ona görə də dedikləri 

həmiĢə inandırıcı olardı. 

 

 



DÖRDÜNCÜ FƏSĠL. 

Sözə uyğun iĢ. 

 

Onun söhbəti xoĢ və Ģən olurdu. Yanında yaĢayan iki qarı ilə daim onların anlaya biləcəyi bir 



Ģəkildə danıĢardı, güləndə uĢaq kimi ürəkdən gülərdi. 

Madam Maqluar onu ―monsenyor cənabları‖ adlandırmağı sevərdi. Bir dəfə o, kitabxanasının 

rəflərindən bir kitab götürmək üçün kreslosundan ayağa qalxdı. Kitab üst rəflərin birində idi. 

Yepiskopun boyu qısa olduğuna görə əli çatmadı. O, madam Maqluara müraciətlə: ―Madam 

Maqluar, mənə bir stul gətirin, – dedi, – Monsenyor cənabları o rəfə çatacaq qədər uca deyildi‖. 

Onun uzaq qohumlarından biri olan qrafinya de Lo hər dəfə onun hüzurunda üç oğlunun 

―ümidləri‖ adlandırdığı bir Ģeyi xatırlatmaq üçün fürsəti əldən verməzdi. Qrafinyanın çox 

qocalmıĢ və ehtimal ki, ölümü yaxınlaĢan bir neçə qohumu vardı, bu qohumların bilavasitə varisi 

qrafinyanın oğulları idi. Kiçik oğluna nənəsinin ölümündən sonra azı yüz min livrlik bir renta 

çatmalı idi; ortancıl oğlu əmisinin ölümündən sonra hersoq tituluna malik olacaq idi, böyük oğlu 

isə babasının ölümündən sonra per titulu qazanacaq idi. Yepiskop, adətən, bu sadədil və 

bağıĢlana biləcək analıq lovğalığına dinməz-söyləməz qulaq asardı. Lakin bir daha madam de Lo 

bütün bu mirasların və ―ümidlərin‖ təfsilatını təkrar etdiyi zaman yepiskop ona həmiĢəkindən 




Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   146


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə