Bu dünya göRÜŞ yeriDİ



Yüklə 2.99 Kb.
Pdf просмотр
səhifə10/11
tarix18.05.2017
ölçüsü2.99 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

Bu dünya görüş yeridi 
 
 
195 
Haqqında söz açacağım şair Aqil İman da dediklərimə 
rəğmən  sözün  təsir  gücünü  hiss  edən  qələm  sahiblərindən-
dir ki, onun şeirləri elə ilk andaca oxucunun qəlbinin həssas 
tellərinə toxunur, onu duyğulandırır və oxucu həmin obraz-
da özünü görə bilir. Çünki fikirlər real həyatdan qaynaqla-
nan hisslərin ifadəsidir.  
Bu ənənə Göyçə ədəbi mühitində ki, qələm sahiblərinin 
saz-söz çeşməsindən gələn sısqalardır ki, Aqil İman şeirin-
də  büllur  çeşməyə  çevrilərək  söz  xəzinəmizi,  ədəbiyyatı-
mızı zənginləşdirir.  
Aqil İmana bu istedad atası, gözəl ustadnamələr müəl-
lifi  şair  Həsən  Xəyallıdan  irsən  keçmişdir.  Ümumiyyətlə, 
Göyçə  ədəbi  mühiti  Azərbaycan  klassik  ədəbiyyatına  Mis-
kin Abdal, Ağ Aşıq Allahverdi, şair Məmmədhüseyn, Şeyx 
Alı, Dədə Ələsgər, Zodlu Abdulla, Növrəs İman kimi dahi 
filosoflar,  təsəvvüf  şairləri  bəxş  etmişdir.  Bunların  ən  ka-
mili  Miskin  Abdaldan  başlayan  sufi  xəttdir  ki,  Aşıq  Ələs-
gərdə kamil bir zirvəyə çatmış,  modernləşmiş və  aşıq  ədə-
biyyatını klassik formaya çevirmişdir. Belə ki onun öz qay-
da-qanunları, tələbatı və təyinatı olmuşdur. Ona görə də bu 
tələbləri  pozmadan  şeir  yazan,  onu  bədii  və  fəlsəfi  fikirlə 
yükləyən  şairlər  sırasında  Həsən  Xəyallı,  Aqil  İman  kimi 
şairlərlə  bərabər  bu  nəsildən  olan  Sərraf  Şiruyə,  Molla 
Əmirxan, Xasay Hacıyev, Qəmgin Fəzi, Eldar Həsənli, Aq-
şin  Hacızadə,  Qılman  İman  kimi  bir  çox  şairlər  bu  ənəni 
uğurla davam etdirməkdədir.  
Şairin sözü o zaman böyük bədii gücə malik olur ki, o 
sufi fikirlərlə yüklənsin, həyat realıqlarını, dini, şəriəti əha-
tə edə bilsin. Hələ XII əsrdə Nizami Gəncəvi yazmışdı: 
 
Şəriət elmindədir şairin şeir gücü...  
(Sirlər xəzinəsi)  

Aqil İman 
 
 
196 
  
Həsən Xəyallının dövrünün mütərəqqi, ziyalıpərvər in-
san olması, Aşıq Ələsgər məktəbindən süzülüb gələn ədəbi-
bədii  dəyərləri  mükəmməl  şəkildə  mənimsəməsi,  dinə,  şə-
riətə,  ədəb-ərkana  dərin  bələdçiliyi  şeirlərində  açıq-aydın 
görünür: 
 
Yaxşıda çəkilər yaxşının adı,  
Yamanın qazancı nəhlətdə olar.  
Aqil bir kəlmədə min könül yapar,  
Hərcayı hərcayı söhbətdə olar. 
 
Mərifət anlayan çox zilə çıxmaz,  
Səmtinə düşməsə, heç su da axmaz.  
Pələng pəncəsindən ovu buraxmaz,  
Tülkünün bəyliyi xəlvətdə olar. 
 
Kimə məlum deyil yaltağın işi,  
Bir sözü düzdürsə, yalandı beşi.  
Qurd çəni axtarar, quzğunlar leşi,  
Qarışqa həmişə zəhmətdə olar. 
 
Yaxşı qonşu qonşuluğa yol salar,  
Yaman qonşu aralığa qal salar.  
Xain, xəbis ürəyinə xal salar,  
Gecəsi, gündüzü qeybətdə olar. 
 
Görmüşəm hər cürə nadan insanı,  
Dövlətdə, vardadı xəsisin canı.  
El qəhri çəkənin şöhrəti, şanı,  
Mərifətdə olar, hörmətdə olar. 
 

Bu dünya görüş yeridi 
 
 
197 
Gözləmə namərddən xoş xasiyyəti,  
Nanəcib al qurar dosta xəlvəti.  
Həsən Xəyallının sözü-söhbəti,  
Hər fəsil gül açar, qiymətdə olar. 
 
İctimai  və  sosial  həyatın  görünən  və  görünməyən  cə-
hətlərini,  şüurun  naqisliyini  bir  ustad  gözü  ilə  qələmə  alan 
şairin  bu  gün  də  aktuallığını  itirməyən  problemləri  poetik 
şəkildə ifadəsi, şairin aşıq poeziyasına, şeirin tələb – qayda-
larına dərin bələdçiliyindən xəbər verir. Didaktik cəhətdən 
heç  də  klassik  şeir  formalarından  geridə  qalmayan,  bəzən 
də  onları  ötüb  keçən  misal  çəkdiyim  bu  qoşma-ustadnamə 
həm məzmun, həm də ritmiklik və axıcılığı ilə lazımı qədər 
diqqəti cəlb edə bilir. Ustadlardan gələn ənənəni davam et-
dirərək şeirdə özünü tapmaq çox da asan deyil, çünki deyil-
miş ifadələri, daha da məzmunlu, daha da təsirli demək ol-
duqca  dərin  təfəkkür  tələb  edən  istedaddır.  Ümumiyyətlə 
poeziya  olduqca  incə  bir  məsələ,  geniş  bir  meydandır  ki, 
hər  kəsin  atı  orada  yeriməz.  Xalqın  gözü  tərəzi  olduğu  ki-
mi,  qəlbi  də  həssasdır:  yaxşı-yamanı  olduğu  kimi  seçir. 
Aqil İman da bu təbi saxlamağı bacarıb: 
 
Əvvəl tərifləyib göyə qaldırdım,  
İndi də qoy söyüm: söyüş yeridi.  
“Bir yandan boşalır, bir yandan dolur”,  
Nə qəbul otağı, nə iş yeridi. 
 
Astarı sökülüb, üzüdü köhnə,  
Kündəsi boş gedir, boş qalıb təhnə.  
Əvvəldən axıra tamaşa, səhnə,  
Yarış meydanıdı, döyüş yeridi. 
 

Aqil İman 
 
 
198 
Ay İman, günləri illə qarşılar,  
Söznən dilə tutub, əllə qarşılar.  
Gələni, gedəni güllə qarşılar,  
Elə bil bu dünya görüş yeridi.  
 
Dünyadan giley, qınaq kimi yazılan, bu zəngin sufi dü-
şüncəli qoşmanın son bəndindəki fikrə diqqət edin: Elə bil 
bu dünya görüş yeridi.  
Bircə  bu  misranın  sufi  məzmunu  tutarlı  bir  kitabdır. 
Həqiqətən  də  insanlar  bu  dünyaya  zəvvar  kimi  gəlir,  hərə-
nin bir missiyası və hər kəsin bir vacib əməli var. Bir sözlə 
Aqil İman qələmi sözə kəsər verməyi bacaran qələmdir.  
Dədə Ələsgər yazır ki,  
 
Nütfəsində əyri olan tez göstərər isbatın,  
Hər ağac kökündə bitər, hər meyvə gözlər zatın.  
Hərcayı hədyana sayar, naşı bilməz qiymətin,  
Əhli-ürfan məclisində gövhər misaldı yüküm.  
 
Aqil  İmanın  oğul  yadigarı,  davamçısı,  istedadlı  şair 
Qılman İman da atasının getdiyi yolu uğurla davam etdirir:  
 
Səfərimiz uzun çəkir,  
Mənzilə yolumuz çatmır.  
Özümüzü təsdiq üçün,  
İmzaya qolumuz çatmır. 
 
Əcəl qəza kəndirimdi,  
Ölüm dərdə endirimdi,  
Satdığımız ömrü indi:  
Almağa pulumuz çatmır. 
 

Bu dünya görüş yeridi 
 
 
199 
Gördük hər dərddən betəri,  
Qəza gətirən qədəri...  
“Ol”duq ölməkdən ötəri,  
Ölmüşük, “ol”umuz çatmır.  
 
Və yaxud: 
 
Dünyaya ucuz gələnlər,  
Getməyi baha istəmir.  
Baş endirib başdakına,  
Qul olmaq ŞAHA istəmir. 
 
Dirisi asılıb dardan,  
Ölüsü bezibdi gordan,  
Adamlar da adamlardan,  
Adamlıq daha istəmir. 
 
Yeri boyda göy istəyən,  
Göyü boyda öy istəyən.  
Allahdan hər şey istəyən:  
Heç nə Allaha istəmir. 
 
 Qılman  İmanın  fikirlərindəki  dolğunluq,  fəlsəfi  ideya-
lar,  heca  şeirlərindəki  modernist  manevrləri  diqqət  çəkən 
əsas amillərdəndi: 
 
Allahdan hər şey istəyən:  
Heç nə Allaha istəmir. 
 
beytində şairin imanı, inancı diqqət çəkəndir. Belə ki, insan 
naşükürlüyü,  Allahın  insana  verdiklərinin  müqabilində  in-

Aqil İman 
 
 
200 
sanın gündə ən çoxu Allahı yada salması vacibliyi, şükran-
lıq sətiraltı məzmunda ifadə olunur... 
Yəqin  ki,  fikirlərim  aydındır,  Göyçə  ədəbi  mühitində 
Miskin  Abdal,  Aşıq  Alı,  Dədə  Ələsgər,  şair  Məmməd-
hüseyn kimi dahilərin sözü qabağında söz demək, əli qələm 
tutandan  cəsarət  istəyir,  əlbəttə,  sözün  məsuliyyətini  başa 
düşəndən.  
Dediklərimin əyani sübutu kimi, Aqil İmanın gizli dün-
yasındakı nakam sevgisinin göynərtisini ifadə edən bu bən-
zərsiz qoşmasına baxın: 
 
Bir kəsdən inciyib, küsmərəm heç vaxt,  
Hər bəla özümə özümdən keçib.  
Yerdə tapdığımı göydə itirdim,  
Mənimki səbirdən, dözümdən keçib. 
 
Ən gözəl arzuydu bir ömür sürmək,  
Müşkülə çevrilib üzünü görmək.  
Yoxsa baxa-baxa adam öldürmək,  
Sənin gözlərinə gözümdən keçib? 
 
İman çəkən zülm təkdi, əzab tək,  
Bağlı qaldım oxunmamış kitabtək.  
Sual dolu baxışına cavabtək,  
Bir söz deyəmmədim üzümdən keçib... 
 
Düzünü  deyim  ki,  bu  şeiri  oxuyanda  içindən  səmimi 
gələn  bir  “ah”  çəkməyə  bilmirsən,  nə  qədər  ismətlə,  abırla 
yazılmış nakam bir eşqin həsrətinin səmimi etirafları...  
Ümumiyyətlə  böyük  şairliyin  yolu,  böyük  bir  eşqdən, 
sədaqətdən,  aşiqlikdən  keçir.  Belə  ki,  Nizamini,  Camini, 
Rumini,  Nəsimini,  Miskin  Abdalı,  Qurbanini,  Füzulini, 

Bu dünya görüş yeridi 
 
 
201 
Xəstə  Qasımı,  Tufarqanlı  Abbası,  Aşıq  Alını,  Dədə  Ələs-
gəri, Səməd Vurğunu və başqa şairləri oxuduqca eşq yolun-
da sadiq bir aşiqliyin, məcnunluğun şahidi olursan. Bir gö-
zəlin fərağında yanmaq şairin bəşər sevgisini ilahi eşqə qo-
vuşduran  yoldur. Ona  görə də sadaladığım dahi şairlər so-
nunda bəndəyə olan eşqini Allahın sevdasıyla əvəzləmiş və 
həqiqi söz sahibləri olmuşlar. Bu mənada Aqil İmanın şeir-
lərini  oxuyarkən  şairin  əlçatmaz  bir  sevdanın  odunda  za-
man-zaman qovrulduğunu hiss edirsən: 
 
Tanrı yaradanda hamıdan seçib,  
Tək gözəl yaradıb, qız, səni belə!  
Sən Allah, az eylə nazı-qəmzəni,  
Nəzərə gətirər tez səni belə! 
 
Dərdimin üstünə dərd yığa-yığa,  
Həzrəti İsatək çəkdin çarmıxa.  
Az qalır yerindən dörd olub çıxa,  
Bir gün görməyəndə göz, səni belə! 
 
Və yaxud:  
 
Bu ömür yolunu burulub geri,  
Arxanca qaçıram, haqlayım səni.  
Elə istəyirəm gündə yüz dəfə,  
Arayım, axtarım, yoxlayım səni. 
 
Kirpiyin pərvanə, gözlərin də şam,  
Könlüm gecələyir sizdə hər axşam!  
Harda itirmişəm, harda tapmışam,  
Qoy elə ordaca saxlayım səni. 
 

Aqil İman 
 
 
202 
Həsrətlə  yüklənmiş  bu  misralardan  sadiq  bir  eşqin  ətri 
gəlir.  Çox  heyif  dünyadan  vaxtsız  gedən  Aqil  İmanın  eşq-
dən Tanrı dərgahına hördüyü pilləkən yarımçıq qaldı. Onun 
yadigar  qalan  şeirlərindən  başa  düşmək  olar  ki,  onun  da 
məcnunluğunun son mənzili ilahi eşqə qovuşmaq idi...  
Şairin  milli  vətəndaşlıq  mövqeyi  də,  qılıncdan  kəsərli 
şeirləri də  göz  önündədir. Torpağa,  yurda,  dilinə  olan  mə-
həbbəti də acı notlarla ifadə olunub.  
 
Dilimizi kəsdilər – sözü ölə millətin,  
Qoymadılar yetmiş il üzü gülə millətin,  
Səbri özündən böyük bax, bu kölə millətin,  
Dərdlərini yazdılar, demədilər dil ilə,  
Rəhmət Mirzə Sabirə! Rəhmət Mirzə Cəlilə! 
 
Kürsü  xatirinə  millətin  taleyini  hərraca  qoyan  satqın-
lara, nadanlara, cahillərə qarşı üsyan şeirdə özünə yer tapıb: 
 
Bu Leyli kreslolar çoxun Məcnun eyləyib,  
Fərhadtək dağ çapdırıb, ya da Cünun eyləyib,  
Qanuna şah deyənlər, şahı qanun eyləyib,  
Yaltaqlar göz önündə, ehtiyac yox dəlilə,  
Rəhmət Mirzə Sabirə! Rəhmət Mirzə Cəlilə!  
 
Bir sözlə, Aqil İman bu az ömründə kifayət qədər qələ-
minin  gücünü  göstərə  bilib.  Müxtəlif  mövzularda  qələmə 
alınan  şeirlər  onun  güclü  təbli,  yetkin  bir  şair  olmasından 
xəbər verir, sözsüz ki, hər dövrün, zamanın tələbi və poetik 
durumu vardır. 
Şair günümüzün reallığı olan Qarabağ faciəsinə,  yurd- 
yuvası  dağılmış  elə,  elata,  ana  deyib  həsrətindən  göyüm-
göyüm göynədiyi  yağı əllərində qalan Göyçəyə, Vedibasa-

Bu dünya görüş yeridi 
 
 
203 
ra,  Təbrizə  və  digər  əsir  yurdlarımıza  sevgisini  daim  qələ-
minin yaddaşında yaşatmışdır: 
 
Gözlərimdə kükrə, çağla,  
Aхım gеdim sеlə, Göyçə.  
Bas bağrına həsrətimi,  
Tоrpağına bələ, Göyçə. 
 
Gеdən köçüm qalıb düzdə,  
Gəlişimi bir gün gözlə!  
Dərdin şırım açıb üzdə,  
Dən ələyib tеlə, Göyçə.  
 
Qarabağ  müharibəsində  iştirak  edən  şair,  əldən  gedən 
yurdlara görə özünü qınayır. Bir oğul kimi onu qoruya bil-
mədiyi üçün için-için qovrulur: 
 
Ayrılıq оlsa da, yеnə qismətim, 
Talеdən inciyib, bəхtdən küsmədim. 
Оğulluq bоrcunu vеrə bilmədim, 
О adım dağlara, sanım dağlara. 
 
Qalayıb оdlara çох əhdi-andı, 
İmanam, göz yaşım gözümdə yandı. 
Bir para ömürdü, bir tikə candı, 
Mən aхı nə qədər yanım dağlara?! 
 
Allah  rəhmət  eləsin  nakam  şairə,  ruhu  şad  olsun,  həm 
də arxayın olsun ki, onun ruhu hamımız  üçün  əziz  və hör-
mətlidir, sözləri kimi... 
  

Aqil İman 
 
 
204 
Fərid HÜSEYN 
 
QUMARDA OYNAMAYAN UDURMUŞ 
 
Heç  vaxtı  “filankəs  haqqında  yazmaq  çətindir”  kimi 
cümlələrin səmimiyyətinə tam mənada inanmamışam. Am-
ma indi bu yazını yaza-yaza “çətindir” sözünün mənə təlqin 
etdiyi  mənanı  yaxşı  başa  düşürəm.  Mənə  görə  poeziya  elə 
bir  şeydir  ki,  (mən  onun  öz  aləmimdəki  “tərifini”  bilirəm, 
amma  o  tərif  dərsliklərdəki  kimi  hamıya  görə  yox,  mənim 
yəqinləşdirdiyim  mətləb  üçündür)  onu  bilə-bilə  izah  edə 
bilmirəm. Bu açıdan hər kəsin öz mövqeyi və şeir duyumu 
var. Poeziya kontekstdi. Ümumi yox, fərdi kontekst. 
 Şair  Qılman  İmanın  atası  mərhum  Aqil  İman  ənənəvi 
şeirimizin maraqlı və az tanınmış, həm də çox iddiası olma-
yan, təvazökar nümayəndəsidir. Bir dəfə toy kasetində gör-
düyüm  bu  adamın  üzündə  qız-gəlin  həyası  vardı  və  mən 
inanmıram ki, elə bir adam yaxasını cıra-cıra “mən şairəm” 
desin.  Elə  həmin  kövrəklik  bu  və  ya  digər  dərəcədə  onun 
şeirlərində  də  var.  Qılman  İmansa  atasından  fərqli  olaraq 
ənənəvi şeirdə modernlik yarada bilən azsaylı şairlərdəndir 
ki, görünür, o da Turgenev kimi “Atalar və oğullar” prinsi-
pinə zidd gedir. Məşhur ifadəni xatırlayaq: “Əgər oğul tam 
mənada  atasına  oxşayırsa,  deməli,  doğulmayıb”.  Nə  yaxşı 
ki, Qılman İman atasının uğurlu-uğursuz təkrarı deyil. 
Aqil  İmanın  yaradıcılıq  coğrafiyası  istər  mövzu  baxı-
mından, istər şeirin növləri, motivlənməsi və sistemi baxı-
mından o qədər də geniş deyil. Bu birinci növbədə bu cür 
istedadlı adamın milli-mental dəyərlərə bağlı olması,  yaşa-
dığı ərazidə yeniliyə qapıların bağlı olması və s. kimi amil-

Bu dünya görüş yeridi 
 
 
205 
lərlə  ilişkilidir.  Amma  bu  dar  çərçivədə  Aqil  İman  fərqli 
düşüncə və sistem özəlliyinə malikdir: 
 
İmanam, uzaqdan boylan, bax bəri, 
Gör, necə çəkirəm mən bu dərdləri. 
Adın ürəyimdə yazılan yeri, 
Qoruyub saxlaram bir guşə kimi. 
 
Aqil  İman  şeirlərində  bir  cəhət  mənə  fərqli  göründü. 
Onun  ən  yaxşı  şeirləri  “həsrət”  şeirləridir.  İstər  Vətənlə 
bağlı, istər təbiətlə əlaqədar, istərsə də digər mövzulu şeir-
lərində  o  ənənələrdən,  stereotiplərdən  yaxa  qurtara  bilmir. 
Məncə, həsrət, ümumən sevgi şeirləri onun istedadının özü-
nüifadəsidir.  O  özünü  ifadə  edəndə  isə  tamam  ayrı  poetik 
düşüncə sahibi olan şair kimi göstərir. Bəzi bölgələrimizdə 
aşıq şeirinin bütün janrlarında  yaza bilməyən şairə  yuxarı-
dan  aşağı  baxırlar.  Əslindəsə  janra  görə  mətn  yazmaq  ab-
surddur.  Çünki  mətn  yaranandan  sonra  janr  yaranır.  Bəlkə 
də,  Aqil  İman  başqa  janrlı  şeirlərini  mühitin  “ağzı  düz” 
olsun deyə yazıb. 
Keçək ölüm məsələsinə... 
 
Oyan, a taleyim, a bəxtim, oyan! 
Sən mənə həyansan, mən sənə həyan. 
Nə vaxtdır gözümü yollarda qoyan, 
Görən harda qaldı, ölüm gəlmədi. 
 
Qılman  İmana  nə  qədər  təlqin  etməyə  çalışsam  da, 
“neyləyim” – deyibən o yenə ölümdən yazır və bu mövzu-
da yazmağa davam edir. Qılmanın ölümdən yazmağı, düzü, 
məni  qorxudur  və  düşünsək  ki,  poeziya  –  “yaradıcılıq  təh-

Aqil İman 
 
 
206 
təlşüur  prosesidir”  (Z.Freyd)  bu  qorxu  lap  dərinləşir.  Yu-
xardakı bənd isə Aqil İmana məxsusdu. Onun ölümlə bağlı 
belə  yazması  yəqin  ki,  heç  də  təsadüfi  deyilmiş.  Şairlik 
Aqil İmanın nəslində irsi olduğu kimi görünür, ölüm möv-
zusu  da  irsi  xarakter  daşıyır.  Ata-oğul  İman+lıların  ya-
radıcılığından  qırmızı  xətlə  keçir.  Ölüm  mövzusunda  Qıl-
man İmanın şeirinə baxaq: 
 
Bu dünyada nə gördümsə
Hamısını göz apardı. 
Torpağın astar yerinə, 
Əcəl məni üz apardı. 
 
Mətnin hermenevtikasına (– aydınlaşdırıram deməkdir, 
məqsədi  mətnin  obyektiv  (sözlərin  qrammatik  mənaları  və 
tarixən  şərtlənmiş  variantları)  və  subyektiv  (müəlliflərin 
niyyəti)  əsaslarına  görə  mənasının  müəyyən  etmək  olan 
şərh  məharəti  nəzəriyyəsi”)  baxsaq,  sözləri  sanki  “ölmüş” 
(“Taxtalı  köydən  məktublar”  –  rəhmət  sənə,  Əziz  Nesin!) 
yaxud  da,  ölümü  real  gerçəklik  və  xəyali  (ideal)  səltənət 
kimi  sevən  ata-oğulun  poetik  düşüncəsinin  inikası  kimi 
qəbul olunur. 
Aqil  İmanla  bağlı  maraqlı  xatirələrdən  biri  də,  onun 
tələbə vaxtı qumar oynayaraq, pul qazanıb dolanması faktı-
dı. Belə bir deyim var: “Qumarda oynamayan udur”. Əslin-
də, bütün oyunlar güclüylə gücsüzün, fırıldaqla safın, bəxt-
liylə bəxtsizin mübarizəsidi. Təsadüfü deyil ki, əksər oyun-
larda xanalar ağ və qara olur. Ümumən, həyat ağla-qaranın 
(xeyirlə şərin) mübarizəsidir və bu oyunda olmamaq da ol-
mur. Yəni hamımız bu qumarda varıq və qumarda da udan 
olmadığına görə hər kəs öz taleyinə məğlubdu: 

Bu dünya görüş yeridi 
 
 
207 
 
Dözmək olar dözüləsi beş ilə, 
Beş – dedim, qorxuram bağrım deşilə. 
Bu sevgini mən udanda “şeş” ilə, 
Gəlib sənin “yek” atıbdı həsrətin. 
 
Aqil  İmanın  böyüyüb  başa  çatdığı  Göyçə  ədəbi  mü-
hitində dil qısırlığı olmadığına görə dastan, aşıq şeiri, folk-
lor çox oxunub təqdir olunduğundan, onun şeirlərindəki dil 
məziyyətlərinin  üstünlüyü  aydın  nəzərə  çarpır  və  mən  hə-
min zənginlikləri ayrı-ayrılıqda göstərmək istəmirəm, çünki 
görünən dağa bələdçi lazım deyil. Həm də bu ədəbi mühit-
dən  olan  Məmmədhüseyn,  Həsən  Xəyallı,  Sərraf  Şiruyə, 
Alqayıt,  Xasay  Hacıyev  kimi  saz-söz  məclislərində  yaxşı 
tanınan  şairlərin  mənəvi  varislərindən  olan  Aqil  İmanın 
poetik dili şəksiz ki, zəngin olmalıdır və zəngindir. 
Aqil  İman  pul  yox,  söz  qumarbazı  imiş.  Sözlə  qumar 
oynayan  bu  adam  yazmayanda  sözü  udurmuş,  yazandasa 
hamı kimi məğlubmuş. Söz içimizdə dünya boydadı, vərəq-
dəsə hərf boyda. Qumarda oynamayan udurmuş... 
 
“Ulduz” jurnalı,  
№6, 2011-ci il 
  

Aqil İman 
 
 
208 
Ziyad QULUZADƏ 
 
PAYIZ ADAMI 
  
 “Yaradan əzəldən qəmə həvəskar, 
 Sevincə yaradıb gözü tox məni” 
Aqil İman 
 
Zamansızlıq dünyanın o üzünə qəm küləklərinin sakit-
cə  əsdiyi  vaxtlarda  dünyanın  bu  üzündən  ruhunun  bütün 
dərinliyi ilə ayrılmış bir var olma anıdır. Bu laməkanlıqda o 
saatların  üzünə  qara-qara  şeirlər  deyib  zamana  xəcalət  təri 
axıtdırdı.  Tanrının  qabağında  zamanı  rəzil-rüsvay  edirdi. 
Aqil İman mənim təsəvvürümdə əllərində qum saatının şü-
şəsini sındırmış, qumu barmaqları arasından cənub küləklə-
rinin sərxoş mehinə vermiş qoca bir dərvişi xatırladır. Onu 
başqa cür təsəvvür də edə bilmirəm. Sanki zamansızlıq kü-
ləyinin  qanadlarında  dünyanın  dərd  bataqlığına  xoşluqla 
enmiş  və  kədərli  nəğmələr  oxuyur.  Nə  qəribə  fəğan  edir 
onun… 
Poeziya  bu  odlar  diyarının  hər  bir  vətəndaşının  krip-
tosunda,  arxetiplərində,  ruhunun  məhrəmində  gizli,  ya  da 
açıq halda mövcuddur. Əslində, şair, yazıçı olmaq üçün gə-
rək profesionallıq dərəcəsinə qalxasan. “Aşk”ın yazarı Əlif 
Şafak  “yaradıcılıq  didinmək  və  zəhmətdir”  deyirdi.  Hə-
qiqətən də, əzabların içində istedad və bir də xoş məhəbbət 
qarışınca peşəkarlıq və sənət ortaya çıxır. 
Bəzən  hər  şey  biz  istəyən  kimi  olmur…  Arzularımız 
ürəyimizin gizlinlərində ilişib qalır. 
Amma, lakin, əfsus!!! 

Bu dünya görüş yeridi 
 
 
209 
Onun  yollarını  küləklər,  ömrün  dolanbac  labirintləri, 
tale  və  alnının  qırışları  arasından silinib  getmiş  yazılar  qa-
rışdırdı. Özünü özünə unutdurdu. Özgələşdi. Böyük isteda-
dını məşhuri-cahan etmək üçün taleyinə qarşı üsyan qaldı-
rıb, alın qırışlarını açıb, oradakı yazıları yerli-köklü siləcək-
di. Və yenidən, lap əvvəldən dünyanın taleyini yazacaqdı. 
…ta Adəmdən bu yana… 
…sətir-sətir… 
…misra-misra… 
Ancaq heyif… Zaman sərt üzünü göstərəndə artıq əcəl 
ona  bir  addım  da  olsa  yaxınlaşmışdı.  Gözdən,  könüldən 
uzaqlarda poeziyanın şöhrət zirvəsinə qalxmaq həvəsini za-
man  əlindən  almışdı  Aqil  İmanın.  O  şair  olmaqdan  imtina 
etmişdi. Ancaq durarmı şair ürəyi!? Durmaz. Qələmsiz, ka-
ğızsız, şeirsiz ötüşməz. Şeirlərini taleyüklü dərdləri ilə  ya-
zırdı,  qəlbinin,  beyninin  əbədi  guşələrinə.  Yarı  məhəbbət, 
yarı vətənpərvərlik, yarı da “özümsəl” mahnılar… ona görə 
“özümsəl” deyirəm ki, onun yaradıcılığında hərdən elə mo-
dern üslublu, yeni ideyalara, struktura və harmonik vəhdətə 
rast  gəlirdim  ki… …susdum…  …AQİL  İMANnın  yeni 
avazını dinləyirəm…  
 
İmanam, uzaqdan eşit sədamı: 
Gəlim gözlərinə olum fədamı? 
Dayan! Ayaq saxla payız adamı, 
Xəzəl dəlisiyəm səni sevəndən. 
 
Sormayın… Dindirməyin… Demərəm. Onun kriptosu: 
– SUSMAQ. İfadə tərzi: Yuğlamaq. 
Hə! Bax, belə. Bəlkə, mən də susum!? Dinməyim. Yaz-
mayım. Yox. Hələ deməli olduğum nəsnələr var. 
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə