Da əkilib-becərilmiş, insanlar ondan istifadə etmişlər



Yüklə 92.01 Kb.
Pdf просмотр
tarix29.05.2017
ölçüsü92.01 Kb.

ÁÀÊÛ ÓÍÈÂÅÐÑÈÒÅÒÈÍÈÍ ÕßÁßÐËßÐÈ 

¹1 

 Ñîñèàë-ñèéàñè 

åëìëÿð 

ñåðèéàñû 

 2006 

 

 

 

 

 

“A

Ğ ÞLÖM” VƏ ONA QARŞI MÖBARİZƏ FORMALARI 

 

İ.Ə.EYYUBOV 

Áàêû Äþâëÿò Óíèâåðñèòåòè 

 

Narkotik bitkilər eramızdan  əvvəl ×ində, Hindistanda, Yunanıstan-



da əkilib-becərilmiş, insanlar ondan istifadə etmişlər. 

Narkomaniya — (narki-bihuşluq+maniya) yunan sþzö olub narko-

manik asılılıq deməkdir. 

Tibb alimləri möəyyən etmişlər ki, narkomanlıã ağ ciyər xəstəlik-

lərinin tþrəməsinə, psixoza, sonsuzluğa və s. xəstəliklərə səbəb olur. 

Narkomanlığa qarşı bir sıra dþvlətlərdə olduğu kimi, respublikamızda 

da profilaktik tədbirlər həyata keçirilir. Lakin buna baxmayaraq, yenə də 

narkotik bitkilər əkilib-becərilir və möxtəlif yollarla əldə olunur. 

Məqalədə narkotik maddələrin nədən alındığı  və onun nþvləri haq-

qında fikirlər verilmişdir. Burada narkomanlığa qarşı daxili işlər orqanla-

rından alınmış bir sıra faktlar da þz əksini tapmışdır.  

Məqalədə qeyd edilir ki, ermənilər Asiya və Afrika þlkılərindən gəti-

rilən narkotik maddələri tranzit yolu vasitəsi kimi Dağlıq Qarabağ zona-

sından Avropa þlkələrinə þtörörlər. Eyni zamanda ermənilər işğal etdikləri 

Azərbaycan rayonlarında narkotik maddələr əkib-becərirlər.  

 

Eram



ızdan ÷ox-÷ox əvvəl, qədim zamanlarda alkoqollu i÷kilərlə 

yana


şı, narkotik maddələrin insan orqanizminə  mənfi təsir gþs-

t

ərməsi möəyyən edilmişdir.  



Eradan 

əvvəl qədim yunan filosofu Herodot gþstərmişdir ki, 

÷

ətənə bitkisinin yanması zamanı  əmələ  gələn töstö insana bi-



hu

şedici təsir gþstərir.  

Eradan 

əvvəl narkotik maddələr misirlilərə də yad deyildir. O 



zaman burada narkotik madd

ələrdən istifadə edən adamlara mənfi 

mönasib

ət bəsləmişdilər. Qədim ×ində isə narkotik maddələrin qar-



şısının alınması ö÷ön qanun mþvcud idi. Hindistanda narkotik 

madd


ələrə meyl gþstərən adamları, hətta qadınları belə qəddarcasına 

c

əzalandırırdılar.  



 Narkomaniya — (narki — bihu

şluq + maniya) yunan sþzö olub 



narkomanik as

ılılıq deməkdir. Narkomanik asılılıq narkotik mad-

d

ələri daim orqanizmə yeritməklə  həyat fəaliyyətini möəyyən 



s

əviyyədə saxlayan, orqanizmin fiziki və psixi funksiyalarının 

özgönlöyön

ə səbəb olan ağır xəstəlikdir.  

 

179


Tibb aliml

əri möəyyən etmişlər ki, narkotik maddələr orqa-

nizmd

ə iki potensial hal yarada bilir. Birincidə bir narkotik maddə-



l

ərə aludə÷ilik meyli yaranan adamlarda mononarkomaniya, ikin-

cid

ə iki və daha ÷ox narkotik maddələrə aludə÷ilik meyli yaranan 



adamlarda is

ə polinarkomaniya halı möşahidə edilir.

Narkomaniya 



ictimai x

əstəliklərin ən geniş yayılmış formasıdır. 

Narkotik madd

ələr bir ÷ox bitkilərdən alınır. Onlardan 

birincisi kokain koludur.  

Konnabis bitkisi — tiry

ək xaşxaşıdır. Xalq arasında ona hind 

÷

ətənəsi və yaxud kənaf deyilir. Bəzən kəndir ini, kəndir tumu, 



dam otu kimi d

ə işlədilir. Geniş yayılmış adı ÷ətənədir.

II Dönya möharib



əsindən sonra Avropada narkomanlıq xeyli 

artm


ışdır. 1961-ci ildə ilk dəfə Avropanın bir sıra þlkələri arasında 

narkotik madd

ələr özrə Vahid Konvensiya bağlanmışdır. Bu 

konvensiyada ke÷mi

ş SSRİ dþvləti də yaxından iştirak etmişdir. 

1971-ci ild

ə isə Avstriyanın paytaxtı Vyana şəhərində  “İnsan-

lara psixi t

əsir gþstərən maddələrə nəzarət” etmək ö÷ön Avropanın 

yenid


ən bir sıra dþvlətləri arasında ikinci beynəlxalq saziş 

ba

ğlanmışdır. Sovet dþvləti də bu sazişlərin tərəfdarı olub, 



narkomanl

ığın qarşısının alınması ö÷ön qarşıya qoyulan bötön 

v

əzifələrin þz þlkəsində həyata ke÷irilməsinə nəzarət etmişdir.  



Ke÷mi

ş SSRİ dþvləti þz ərazisində narkomanlığın qarşısının 

al

ınması ö÷ön təcili tədbirlər gþrməyə başlamış, bu sahədə  Səhiyyə 



Nazirliyin

ə, Daxili İşlər Nazirliyinə, gþmrökxana iş÷ilərinə xösusi 

tap

şırıqlar vermişdir ki, SSRİ-də narkomanlığın yayılmasının və 



narkotik bitkil

ərin  əkilib-becərilməsinin qarşısının alınmasını tþv-

siy

ə etmişdir.  



Narkotik bitkil

ərin möasir aləmə  məlum olan bir ne÷ə nþvö 

vard

ır. Məsələn, respublikamızda hind ÷ətənəsinin,  ərəbistan ÷ətə-



n

əsinin və cunqur ÷ətənəsinin iki nþvö mþvcuddur.  

Möasir dþvrd

ə  əkilən narkotik bitkilərin tərkibində  mərkəzi 

sinir sistemini q

ıcıqlandıran, tədricən onun fəaliyyətini zəiflədən 

madd

ələr ÷oxdur. Respublikamızda əkilən bəzi narkotik bitkilərdən 



möxt

əlif dərmanlar hazırlanır ki, bunlardan da tibbidə  ağrıkəsən 

d

ərmanlar kimi istifadə edilir. Elmi əsaslara gþrə narkotik bitki-



l

ərdən təsiredici maddə olan alkaloidlər almaq mömköndör. Əgər 

narkotik bitkil

ərdən alınan preparatlardan xəstələr normadan artıq 

istifad

ə edərsə, onda adamlarda narkomaniya halı baş verir. 



Möasir dþvrd

ə bötön dönya þlkələrində  ağrıkəsən dərmanlar 

ən ÷ox kokain kolunun yarpaqlarından hazırlanır. Lakin bu ağrı-

k

əsən dərmanların þzləri də zəhərli sayılır. Onların həkim məsləhəti 



                                                 

1

 Bax: Az



ərbaycan Sovet Ensiklopediyası, VII cild. 

2

 Гонопольский М. Х. и др. Наркология. Москва, 1987, с. 60-64. 



 

180


olmadan i

şlədilməsi və xəstələrə verilməsi tibb aləmi tərəfindən qəti 

qada

ğan edilmişdir.  



“A

ğ þlöm” möasir dþvrdə bir sıra þlkələrin  əhalisi arasında 

bþyök t

ələfat yaratmaqdadır.  



Bildiyimiz kimi, narkomaniya m

əişətdə yayılan neqativ hal-

lardan biri kimi þzönö gþst

ərir. Hazırda narkomaniyanın bey-

n

əlxalq miqyasda yayılmasının qarşısını almaq ö÷ön ciddi səylər 



gþst

ərilir. Þlkələr arasında sərhəd xidmətinin hər tərəfli zəif təşkili 

n

əticəsində kontrabanda yolu ilə þlkəmizə  də xaricdən narkotik 



madd

ələr gətirilir.  

Narkotik madd

ələrin istehsalına və buraxılmasına dþvlətlər tə-

r

əfindən göclö nəzarət qoyulmuşdur. Respublikamızda da 



narkomanl

ıgın və toksikomanlığın qarşısının alınması ö÷ön bir sıra 

t

ədbirlər hazırlanmışdır. Eyni zamanda yetkinlik yaşına ÷atmayan-



lar

ın narkomanlığa cəlb olunması sahəsində  də, cəza tədbirləri 

əyyən edilmişdir.  



Narkotik madd

ələrdən istifadə edilməsinin qarşısının alınması 

m

əqsədi ilə 26 avqust 1996-cı ildə Azərbaycan Respublikasının pre-



zidenti Heyd

ər Əliyev tərəfindən “Narkomanlığa və narkotik vasitə-

l

ərin qanunsuz dþvriyyəsinə qarşı  tədbirlər haqqında”



3

  F


ərman ve-

rilmi


şdir. Bu Fərmanda qeyd edilir ki, narkomanlığın və onunla 

ba

ğlı cinayətkarlığın cəmiyyətin inkişafına mənfi təsir gþstərməsi 



bu t

əhlökəli təzahörə qarşı  əsaslı sosial höquqi tədbirlərin həyata 

ke÷irilm

əsi zərurəti möasir dþvrön ən aktual məsələëÿrindən 

biridir.  

F

ərmanda daha sonra qeyd edilir ki, Azərbaycan 



Respublikas

ında narkomanlığa, narkotik vasitələrin və psixotrop 

madd

ələrin qanunsuz dþvriyyəsinə qarşı möbarizə ömumdþvlət 



v

əzifəsi hesab edilməlidir.  

Dþvl

ətin xösusi nəzarətinə əsasən narkotik möalicəvi maddələr 



tibbi m

əqsədlər ö÷ön xösusi reseptlərlə buraxıla bilər. Respublika-

m

ızda narkotik maddələr ö÷ön apteklərə möraciət edən hər kəs haq-



q

ında aptek möəssisələrinin iş÷ıləri qanun özrə narkotik dispanser-

l

ərə təcili xəbər verməlidirlər. Bu hal u÷otda olmayan narkomanları 



a

şkara ÷ıxarmağa və onları xəstəliyin ilk gönöndən möalicə etməyə 

imkan ver

ə bilər. Bu məqsədlə  fərmanda Səhiyyə Nazirliyinin 

qar

şısında bir sıra məsələlər qoyulmuşdur ki, nazirlik 



narkotikl

ərdən qeyri-tibbi məqsədlər ö÷ön istifadə edən  şəxslərin 

möalic

əsi, onların  əmək qabilliyətini və sağlamlığını  bərpa etmək 



ö÷ön s

əmərəli tibbi metodların işlənməsi, tətbiq edilməsi ö÷ön 

t

ədbirlər gþrsön. 



Biz

ə məlumdur ki, indi respublikamızın bötön şəhər və rayon-

lar

ında apteklərin sayı birə yöz qat artmışdır. Amma həmin 



                                                 

3

 Bax: “Azərbaycan” qəzeti 27 avqust, 1996-cı il. 



 

181


aptekl

ərin iş÷iləri və onlara himayədarlıq edənlər başa döşməlidirlər 

ki, gizli yollarla 

əldə edib satdıqları narkotik maddələr adamların 

m

əhvinə ÷evrilmiş bir “odlu silah” dır. Nə vaxtsa bu “odlu silah” 



onlar

ın þzlərinə qarşı ÷evrilə bilər. 

Narkomanl

ığa qarşı səmərəli möbarizə aparmaq ö÷ön bu sahə-

y

ə aid dönya miqyasında sessiyalar ke÷irilir. Belə sessiyalardan biri 



1997-ci il fevral

ın 17-də Möstəqil Azərbaycan Respublikasının pay-

taxt

ı Bakı  şəhərində ke÷irilmişdir. Bu sessiya BMT-nin Narkotik-



l

ərə nəzarət özrə Möbarizə Komitəsinin 32-ci sessiyası idi.

4

 H

əmin 



sessiyan

ın ke÷irilməsi ö÷ön narkomanlığa və narkotik vasitələrin 

qanunsuz dþvriyy

əsinə qarşı möbarizə özrə dþvlət komissiyası 

yarad

ılmışdır. Sessiyada bir sıra maraqlı məruzələr edilmişdir. Əsas 



m

əqsəd kimi, sessiyada Azərbaycanda narkotik bitkilərin  əkilib-

bec

ərilməsi, inkişafı  və dþvriyyəsinin qarşısını almaq və onların 



aradan qald

ırılmasının bir sıra yolları gþstərilmişdir. Lakin bötön 

bunlara baxmayaraq son zamanlar göclö g

əlir  əldə etmək məqsədi 

göd

ən bir qrup adamlar tərəfindən narkotik maddələr qanunsuz 



olaraq haz

ırlanır, saxlanılır, gizli yollarla respublikaya başqa 

þlk

ələrdən gətirilir, əldən-ələ ke÷iðilir və satılır. 



Narkotik madd

ələrə artan daimi təlÿbat bədəndə fiziki və psixi 

as

ılûlıq yaradır ki, bu da orqanizmdə narkomaniya adlanan xəstəlik 



yarad

ır.


5

 Bu zaman narkomanlar m

əcburiyyət qarşısında qalıb möx-

t

əlif maddələrdən — xaş-xaşdan, morfidən, kokaindən, psixotrop 



t

əsirli dərman preparatlarından və s. istifadə etməli olurlar. Bəzi 

madd

ələrin bədənə necə  təsir gþstərdiyi haqda məlumat vermək 



ist

ərdik: narkotik bitkilər — kokain kolu, xaş-xaş, həşiş və s. Cənubi 

Amerikada, Afrikada, Asiyada, o cöml

ədən Orta Asiya respublika-

lar

ında, onların bəzi nþvləri isə Krasnodarda, Azərbaycanın Daglıq 



Qaraba

ğ zonasının rayonlarında, Balakən, Zaqatala, Masallı, Astara 

v

ə s. rayonlarında yetişdirilir. 



Möasir 

şəraitdə narkotik maddələrin tərkibi, hazırlanması 

ösullar

ı dəyişdikcə ona təlÿbat da xeyli dəyişmiş, maddi maraq gþz-



l

ənilməz dərəcədə artmışdır.  

M

əlum olduğu kimi, dönya þlkələrində insanlar narkotik mad-



d

ələri möxtəlif formalarda qəbul edirlər. Onu papirosa qoyub 

÷

əkiðlər, ÷eynəyirlər, qida kimi yeyirlər, i÷ki kimi i÷irlər, iynə ilə 



b

ədənə vururlar və s. 

Narkotik madd

ələrin nþvlərindən  ən ÷ox istifadə olunanı  hə-

şişdir. Bu hər şeydən əvvəl onun asanlıqla istifadə edilməsi ilə əla-

q

ədardır. Həşişdən ən ÷ox yeniyetmələr, gənclər istifàdə edirlər. Bu 



sad

əcə olaraq gənclərin yeknəsək həyat tərzindən irəli gəlir. ×ox 

                                                 

4

 Bax: “Azərbaycan” qəzeti, 18 fevral 1997-ci il. 



5

 Гонопольский М. Х. и др. Наркология. М., 1987. С. 42-43. 

 

 

182



vaxt onlar m

əclislərdə “yalqızlıq”, “harınlıq”, “aldanma”, bəzən isə 

“sevinm

ə” və s. şəraitə döşdökdə baş verir.  



Narkotik madd

ələr qəbul edildikdən 10-15 dəqiqə sonra yaşın-

dan, cinsind

ən, sağlam və ya xəstə olmasından asılı olmayaraq qəbul 

ed

ən  şəxsə mötləq þz təsirini gþstərir. Birinci qəbuldan sonra o 



şəxsdə xoş əhval-ruhiyyə yaradır. Bilavasitə örək bulanmasına, yön-

göl ba


ş gicəllənməsinə, bədənin “həyacanlanmasına”, adamın þzönö 

azac


ıq “itirməsinə” səbəb olur. İlk dəfə narkotik maddə orqanizmdə 

qorxu, h


əyacan hissi də yaradır. Sonradan xoşagəlməz hiss tədricən 

þtöb ke÷ir. Narkotik madd

ələri bir ne÷ə dəfə qəbul etdikdə bədəndə 

söstlök, acl

ıq və  bədəndə “oyanma” əmələ  gəlir. O zaman kimsəyə 

sata


şmaq, ondan əl ÷əkməmək, zþvq almaq, onu incitmək hissi, 

ist


əyi yaranır. Þzöndən asılı olmayaraq narkoman ÷ox danışır, 

gölör, dan

ışdığı sþzlər arasında əlaqə pozulur, þz fikrini cəmləşdirə 

bilmir. Bel

ə adamlarda ətrafındakılara qarşı ikrah hissi oyanır, gah 

k

ədər, gah da qəddarlıq hissi baş verir. Bəzən narkomanların əhvalı 



tamamil

ə pozulur, sayıqlayır, nəfəsi daralır, təngnəfəs olur. Bədən 

q

əbul edilmiş maddəyə þyrəndikdən sonra narkomanlığa tutulan 



adamlar dayana bilmir tez-tez onu q

əbul etməli olurlar. Bu da 

onlar

ı faciəli vəziyyətə gətirib ÷ıxarır. 



şaùidələr gþstərmişdir ki, digər narkotik maddələrlə möqa-

éis

ədə narkomanların  əksəriyyəti morfiyə daha ÷ox meyl gþstərir-



l

ər. Morfidən istifadə edənlərin həmişə dodaqları quruyur, bədənlə-

rind

ə istilik, hərarət olur və gecələr yaxşı yata bilmir, iştahı pozu-



lur, tez-tez ba

şağrıları tutur. Bəzən narkomanlar þzlərini “şir” 

kimi, “p

ələng” kimi gþstərirlər. Lakin onlar həm fiziki, həm də 

psixi c

əhətdən zəif olurlar. Buna gþrə  də onlar işə  zəif mönasibət 



b

əsləyir, pis işləyir, bəzən hətta þz ixtisaslarını itirirlər. Narko-

manlar þz orqanizml

ərinin təlÿbatını þdəmək ö÷ön nəéin bahasına 

olur-olsun narkotik madd

əni  əldə etməyə ÷alışırlar. Bu isə onları 

o

ğurluğa, fırıldaq÷ılığa, yalan danışmağa, hətta adam þldörməyə, 



qad

ınları isə faişəliyə vadar edir. 

 Möasir  dþvrd

ə kokaindən alınan narkotik maddə  ən qədim 

nþv say

ılır. Kokain kolu Cənubi Amerikanın və Asiyanın bəzi 



zonalar

ında becərilir. Kokain kolunun höndörlöyö 5 metrə ÷atır. 

(B

əzən ona kokain ağacı da deyilir). Onun enli yarpağı  və sarımtıl 



÷i÷

əyi olur. Hər kokain kolundan ildə 5 kiloqrama qədər quru 

yarpaq y

ığılır. Yığılmış yarpaqlardan kokain alkoloidi alınır.

 Kokainl


ə ilk dəfə möalicə XIX əsrin 80-ci illərində ağrıkəsən 

d

ərman kimi istifadə olunmuşdur. Son zamanlar isə kokaindən 



narkotik madd

ələr kimi geniş istifadə olunur. Xösusilə  Qərbi 

Avropada geni

ş yayılmışdır. Kokainə oxşar narkotik maddələr 

ýþb

ələklərdən, dağ laləsindən də alınır.  



                                                 

6

 Bax: “Respublika” q



əzeti/ 7 avqust 1998-ci il. 

 

183



 Elm

ə məlumdur ki, narkotik maddələr və yaxud onlardan ha-

z

ırlanmış preparatları qəbul etdikdə onlar insan orqanizmində ske-



let 

əzələlərini tonusdan salaraq narkoz halı yaradır. Bu narkotik 

madd

ələrdən alınan dərmanların orqanizmə yeridilməsi ösulundan 



da ÷ox as

ılıdır. 


Narkotik d

ərmanlar iki formada olurlar. Tibbi baxımdan on-

lar  inhalyasiya  v

ə  qeyri-inhalyasiya maddələrinə ayrılırlar. 

İnhalyasiya narkotik maddələri u÷ucu və qaz halındadır. Ondan 

t

əbabətdə istifadə edirlər. Qeyri-inhalyasiya maddələrini isə vena 



qan damarlar

ına və döz bağırsağa vururlar. Eyni zamanda onlardan 

tibbid

ə narkozun gedişini yaxşılaşdırmaq ö÷ön də istifadə edirlər. 



Narkotik madd

ələrin hazırlanması ö÷ön narkotik bitkilərin 

əkilib-becərilməsinin qadağan edilməsi məsələsinə respublikamızda 

diqq


ət yetirilsə  də respublika əhalisi arasında hələ  də tam şəkildə 

h

əyata ke÷irilmir. Məsələn “xaş-xaş - 2005-ci il” şərti adı ilə Daxili 



İşlər Nazirliyinin əməkdaşları tərəfindən kompleks əməliyyat-axtarış 

v

ə profilaktik tədbirlərin həyata ke÷irilməsi nəticəsində  ÷əkisi 512 



ton 730 kiloqram olan 3 milyon 287min 747 

ədəd yabanı halda bit-

mi

ş narkotik xassəli bitkilər aşkar edilib, yaşıl kötlə halında məhv 



edilmi

şdir. Bu da 2004-cö ildəkindən 111 ton 154 kiloqram ÷oxdur. 

B

əzi rayonların rəhbər iş÷iləri profilaktik tədbirlər gþrmək 



əvəzinə “gþzləmə” mþvqeyi tuturlar. Bu da Möstəqil Respublikamı-

z

ın əhalisinə mənfi təsir gþstərir. Təkcə onu qeyd edək ki, 2005-ci 



ild

ə Respublika Daxili İşlər orqanlarının iş÷iləri tərəfindən narkotik 

vasit

ələrin qanunsuz dþvriyyəsi ilə bağlı 2114 cinayət faktı  aşkar 



edilmi

ş, onlardan 742 nəfəri narkotik vasitələrin qanunsuz satışı 

il

ə, 1212 nəfəri narkotik vasitələrin qanunsuz əldə edilib 



saxlanmas

ı ilə, 141 nəfəri narkotik xassəli bitkilərin qanunsuz 

əkini ilə bağlı olmuşdur. 

Respublikam

ızda aparılmış bir sıra tədbirlər nəticəsində qa-

nunsuz olaraq narkotik madd

ələrin dþvriyyəsi ilə məşğul olan şəxs-

l

ərdən 245 kiloqram, 418 qram möxtəlif nþv narkotik vasitələr 



tutulmu

şdur. Narkomaniya ilə məşğul olan şəxsləðdən isə 150 kiloq-

ram 735 qram marixuana, 38 kiloqram 456 qram h

əşiş, 34 kiloqram 

612 qram tiry

ək, 13 kèloqram 374 qram heroin, 8 kiloqram 814 

qram 

sirkə anhidridi və 14861 ədəd psixotrop maddələr sayılan həb 



al

ınmışdır. 

2005-ci ild

ə respublikada 1707 nəfər  şəxs cinayət məsuliyyə-

tin

ə cəlb olunmuşdur. Onlardan 26,1 faizini gənclər təşkil edir ki, 



bu g

ənclərdən 6 nəfəri yeniyetmə, 439 nəfəri isə 30 yaşınadək, 1262 

n

əfəri 30 yaşından yuxarı olan vətəndaşlardır. 



Cinay

ət məsuliéyətinə  cəlb edilənlər i÷ərisində  tələbələr, qul-

luq÷ular, i

şləməyənlər ÷oxluq təşkil edir. Bunlardan 56 nəfəri qa-

d

ın, 1651 nəfəri kişi, 529 nəfəri əvvəllər məhkum olunmayanlar, 44 



n

əfəri  əvvəllər qeydiyyaòda olmayanlardır. Bötön bunlar ailələrin 

 

184


da

ğılmasına doğru aparıb ÷ıxarır. Bu bəlaya qarşı ciddi möbarizə 

aparmaq laz

ımdır. Tibb alimləri möəyyən etmişdirləð ki, narkotik 

madd

ələr insan orqanizmində  ağ ciyərdə  xər÷ənýqabağı proseslərə, 



impotentliy

ə, beyin zədələnməsinə, epilepsik örək ke÷mələrinə, psi-

xoza, sonsuzlu

ğa və s. xəstəliklərə səbəb olur. 

Narkotik madd

əni ilk dəfə  qəbul edən adamın orqanizmində 

inc

ə kimyəvi və fizioloji proseslər başlanır. Baş beyin bədənin aldığı 



bu “gþz

əl zþvqö” yadda saxlayır. Ən iradəli adamı belə yenidən bu 

yola vadar edir. Getdikc

ə orqanizm onun təsiri altına döşör. 

Narkotik madd

ələrdən yaxa qurtara bilmir.  

Respublikam

ızda dispanser və profilaktik qeydiyyatda narko-

tik psixotrop v

ə digər toêsik vasitələr qəbul edənlərin sayı 2004-cö 

ild

ə 17230 nəfər olmuşdursa, 2005-ci ildə 17422 nəfər  şəxs qeydə 



al

ınmışdır. Bunlardan 363 nəfəri qadın, 16 nəfəri isə ali məktəb 

t

ələbəsidir.  



2005-ci ild

ə Daxili İşlər orqanlarının iş÷iləri narkotiklərlə əla-

q

əli 2114 cinayət faktı aşkar etmişlər. Bu cinayət faktları özrə qa-



nunsuz dþvriyy

ədən 245 kiloqram 418 qram möxtəlif nþv narkotik 

vasit

ələr mösadirə olunmuşdur. Mösadirə olunmuş narkotik vasi-



t

ələrin əksəriyyətini marixuana və tiryək təşkil edir. Bundan əlavə 

qanunsuz sat

ılan 14861 həb psixotrop təsirli dərman preparatları 

da mösadir

ə olunmuşdur. 

T

əkcə onu qeyd edək ki, 2005-ci ildə aşkar olunan cinayətkar-



lardan 49 n

əfəri xarici þlkə vətəndaşıdır. Bunlardan 20 nəfəri İran 

İslam respublikasının, 7 nəfəri Rusiya Federasiyasının, 18 nəfəri 

Görcöstan, 2 n

əfəri Əfqanûstan, 1 nəfəri Ukrayna, 1 nəfəri isə Þz-

b

əkistan vətəndaşları olmuşdur.  İl  ərzində onlardan 14,5 kiloqram 



möxt

əlif nþv narkotik maddələr tutulmuşdur. 

 Az

ərbaycanda narkomanlığın ÷oxalmasının  ən başlıca səbəblə-



rind

ən biri Azərbaycan torpaqlarının erməni qəsbkarları tərəfindən 

i

şğal olunmasıdır. Məlum olduğu kimi, Azərbaycan torpaqlarının 20 



faizi erm

ənilər tərəfindən işğal olunmuş, bir milyona qədər  əhali 

qa÷q

ın və kþ÷kön vəziyyətinə döşmöşdör. Bu da bizə məlumdur ki, 



erm

ənilər işğal olunmuş rayonlarda Azərbaycanın þlö zonası sayılan 

sah

ələrdə 15 ildən ÷oxdur ki, narkotik maddələr əkib-becərirlər. Ey-



ni zamanda erm

ənilər Əfqanûstandan, Pakistandan, Ərəb þlkələrin-

d

ən, İrandan və digər þlkələrdən narkotik maddələrin Avropa þlkə-



l

ərinə daşınmasında Dağlıq Qarabağ zonasından tranzit yolu kimi də 

istifad

ə edirlər. Bu da respublika əhàlisinə bu və ya başqa formada 



m

ənfi təsir gþstərir.  

Son zamanlar respublikamiz il

ə Polşa, Ukrayna, Þzbəkistan, 

Əfqanûstan, ×in, Yaponiya, İran, Törkiyə  və s. dþvlətlərlə bir sıra 

sah


ələr özrə bağlanmış möqavilələrdə, bir þlkədən digərinə narkotik 

madd


ələrin ke÷irilməsi yollarının qarşısının alınması haqda ayrıca 

madd


ələr də þz əksini tapmışdır. 

 

185



H

ər  şeydən  əvvəl onu da qeyd etmək lazımdır ki, 

narkomaniyaya qar

şı möbarizə aparanların hamısı — polis orqanları 

da, s

əhiyyə orqanları da, narkoloji dispanserlər də, təlim-tərbiyə 



əssisələri də, tədris-əmək kollektivləri də, ictimai təşkilatlar da 

bu ciddi b

əlayà qarşı möbarizə  işində narkomanlığın tibbi, ictimai, 

iqtisadi, siyasi bax

ımdan təhlökəli olduğunu nəzərdən 

qa÷

ırmamalıdırlar. 



 

ƏDƏBİYYAT 

1. Az


ərbaycan Sovet Ensiklopediyası, VII cild. 

2. Eyyubov 

İ. “Sağlam məişət sosial nailiyyətdir”. Bakı, “Azərnəşr”, 1990. 

3. 


Гонопольский М. Х. и др. Наркология. М., 1987. 

4. “Az


ərbaycan gəncləri” qəzeti. 7 aprel 1990-cı il. 

5. “Az


ərbaycan” qəzeti. 27 avqust 1996-cı il. 

6. “Az


ərbaycan” qəzeti. 18 fevral 1997-ci il.  

7. “Respublika” q

əzeti. 7 avqust 1998-ci il. 

8. Az


ərbaycan Respublikası Daxili İşlər orqanlarının 2004-2005-ci illər 

özr


ə narkotiklərin qanunsuz dþvriyyəsi və istifadəsi ilə bağlı hesabatı. 

  

 



«БЕЛАЯ СМЕРТЬ» И ФОРМЫ БОРЬБЫ ПРОТИВ НЕЕ 

 

И.А.ЭЙЮБОВ 

 

РЕЗЮМЕ 

 

Выращивание  наркотических  растений  и  ее  использование  было  известно 

еще до н. э. в Китае, Индии, Греции. 

Наркомания в переводе с греческого означает наркотическую зависимость. 

Ученые-медики  отмечают,  что  наркотические  вещества  оказывают 

отрицательные  воздействия  на  организм  человека.  Наркомания  вызывает 

возникновение болезней легких, ведет к появлению психоза, бесплодию. 

В статье показаны способы выращивания наркотических средств и ее виды. 

В  Азербайджане,  благодаря  принятым  мерам  со  стороны  государства, 

выращивание  наркотических  растений  и  их  распространение  значительно 

уменьшилось. 

В  настоящее  время  армяне  используют  Нагорно-Карабахскую  зону  как 

транзитный  путь  для  переправки  наркотических  веществ,  привозимые  из  ряда 

стран Азии и Африки в страны Европы.  

В статье показаны основные формы и пути преодоления наркомании.  

 

 



186

: Xeberler%20Jurnali
Xeberler%20Jurnali -> Baki universitetiNİn xəBƏRLƏRİ №4 Humanitar elmlər seriyası
Xeberler%20Jurnali -> Baki universitetiNİn xəBƏRLƏRİ №1 Humanitar elmlər seriyası
Xeberler%20Jurnali -> Baki universitetiNİn xəBƏRLƏRİ №1 Sosial-siyasi
Xeberler%20Jurnali -> Uot 663. 1 Muğan düZÜNÜn paxlali biTKİLƏRİNİn mikobiotasi
Xeberler%20Jurnali -> Baki universitetiNİn xəBƏRLƏRİ №4 Humanitar elmlər seriyası
Xeberler%20Jurnali -> Baki universitetiNİn xəBƏRLƏRİ №3 Sosial-siyasi elmlər seriyası
Xeberler%20Jurnali -> Baki universitetiNİn xəBƏRLƏRİ №4 Sosial-siyasi elmlər seriyası
Xeberler%20Jurnali -> Baki universitetiNİn xəBƏRLƏRİ №3 Sosial-siyasi elmlər seriyası
Xeberler%20Jurnali -> Лцтдцкштвцт ишкшвшк. Ибдпцтшт шйдшь жцкфшеш игкфтэт рцдц фде зфдущдше вбмкът- вцт ьцылгтдфжьфыэтф жцкфше нфкфеьэжвэк


Поделитесь с Вашими друзьями:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə