Dərslik Bakı 2016 layiHƏ Ümumtəhsil məktəblərinin 9-cu sinfi üçün "Təsviri incəsənət" fənn kurikulu



Yüklə 30.77 Mb.
Pdf просмотр
səhifə11/11
tarix10.07.2017
ölçüsü30.77 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

133
LAYİHƏ

134
 
LÜĞƏT
Təmiz rəng 
– rəng çevrəsindəki bütün əsas rənglər və onların çalarları deməkdir.
Spontan 
– heç bir xarici təsir olmadan öz-özünə meydana çıxan; bədahətən.
Kubizm 
– (fr. cubismecube – kub) – XX əsrin əvvəlində ilk nəhəng formalist cərə-
yan. Klassik incəsənətin böhran keçirməsi kubizmin yaranmasını şərt-
ləndirirdi. Rəssamlar naturanın əsasında sadə həndəsi formaların olması 
fikrini əsas tuturdular.
Monoxrom 
– (yunanca birrəngli) – bir rənglə işlənilmiş; bir rəng saçan.
Kollaj 
– (fransızca collage) – təsviri sənətdə üsul və texnika. Rəng və fakturaya 
görə fərqlənən hər hansı bir səth üzərinə yapışdırlmış digər materiallar.
Sürrealizm 
–  (fr.  surrealisme  –  “realizmdən  üstün”)  –  XX  əsrin  birinci  yarısın-
da  dünya  incəsənətində  bədii  istiqamət.  Sürrealist  rəssamlar  xəstə 
təxəyyülün qarabasmalarını, dəhşətli yuxuları, mistik görüntüləri in-
cəsənətdə  göstərməyi  öz  qarşılarında  məqsəd  qoyurlar.  Cəfəngiyat  və 
sərsəmlik  onlar  üçün  dünyanın  yeganə  qanunauyğunluğudur.  Onlar 
hesab edirlər ki, ağlın çaşması yaradıcı proses üçün ideal haldır. Belə 
incəsənətin  məqsədi  –  tamaşaçını  iradədən,  dərrakədən,  aktivlikdən 
məhrum etməkdir.
Abstraksionizm (abstrakt
incəsənət), mücərrəd
incəsənət 
– (lat. dilində abstractio) – XX əsr təsviri sənətində formalist (rəsmiy-
yətçi)  cərəyan.  Rəssamlar  təsviri  sənətin  növlərində  reallığın  təsviri 
əlamətlərindən  ümumiyyətlə  imtina  etmişlər.  Bədii  yaradıcılıqdan  ta-
mamilə uzaqlaşan rəssam əsərlərinin kompozisiyası müxtəlif səthlərdən, 
rəngli ləkələrdən, xətlərdən ibarət idi.
Modernizm 
–  (italyanca  modernismo  –  “müasir  cərəyan”)  –  XIX  əsrin  ikinci  yarı-
sı  –  XX  yüz illiyin  ortalarında  incəsənətdə  mövcud  olan  bədii  cərəyan-
ların  məcmusu.  İmpressionizm,  postimpressionizm,  kubizm,  abstrakt 
incəsənət  daha  mühüm  modernist  meyillər  idi.  Modernizm  –  klassik 
ənənələrə yenidən baxışın başlanğıcı kimi hesab olunur.
Avanqard 
– (avanqardízm) – XIX–XX əsrlərdə dünyada, ən əsası, Avropa incəsənə-
tində  yaranmış  cərəyanların  ümumiləşdirilmiş  adı.  Avanqard  anlayışı 
fransız mənşəlidir, tərcümədə “irəli” və “mühafizə” mənasını verən iki 
sözdən ibarətdir.
Ekspressionizm 
–  (fr.  expressionnisme  –  ifadə)  –  XX  əsrin  əvvəllərində  Avropa  in-
cəsənətində  bədii  cərəyan.  Dünya  müharibəsinin  dəhşətlərindən 
mənəvi  sarsıntı  keçirən  XX  əsrin  rəssamları  əsərlərində  bilərəkdən 
öz hislərini ifadə edirdilər. Müharibəyə etirazın ifadəsi kimi meydana 
gəlmiş,  Birinci  Dünya  müharibəsindən  sonra Almaniya  və Avstriya-
da xüsusilə geniş yayılmışdı. Əsərlərin əsas motivləri və obrazları – 
şəhər mənzərəsinin fonunda dağıntılar, ölüm, xəstəlik, faciə, dəhşət, 
dərin kədər idi.
Konstruktivizm 
– (frans. constructivismelatın dilində constructio – “tikili” sözündən) 
– XX əsrin 20-30-cu illərində inkişaf etmiş, bədii obrazının əsasını kom-
pozisiyanın deyil, konstruksiyanın təşkil etdiyi avanqard üslub (metod, 
istiqamət). Formaların ciddiliyi, həndəsiliyi, lakonikliyi və zahiri görü-
nüşün əzəmətliyi ilə səciyyələnir.
Kinetik sənət,
yaxud kinetizm 
– (yunanca kinetikos – “hərəkətə gətirən” deməkdir) – müasir incəsənət-
də formanın hərəkəti ideyasına əsaslanan, hərəkət edən obyektlərin geniş 
tətbiqi ilə əlaqəli cərəyan. Kinetizm işıq və hərəkətin köməyilə sənət əsə-
ri yaratmağın mümkünlüyü barədə təsəvvürə əsaslanır.
LAYİHƏ

135
LÜĞƏT
Nonkonformizm 
– (ingiliscə non – “yox”, conformis – “oxşar”, nonconformism – “qeyri-ox-
şar”) – hamı tərəfindən qəbul edilmiş qaydaların, dəyərlərin, ənənələrin və 
qanunların inkar edilməsi. Neqativizm anlayışının sinonimi.
Tematik 
– (rusca тема – mövzu) janr – süjetli əsərlərin müxtəlifliyidir. Buraya 
tarixi, məişət, batal, animalistik, mifoloji və digərləri daxildir.
Biennale 
– hər iki ildən bir keçirilən bədii sərgi, festival və ya yaradıcı müsabiqə.
Dəzgah qrafikası 
– təsviri sənətin qrafika növünün inkişaf sahəsi, molbert üzərində yara-
dılan və sərbəst təsvir dilinə malik qrafik əsərlərdir. Onların yaradılma-
sında tuş, qara quaş, karandaş, kömürdən istifadə edilir.
Bədii fotoqrafiya 
– (yunan dilində phos – “işıq”, grapho – “yazıram” deməkdir) – gerçək-
liyin ikiölçülü müstəvidə bədii qavrayışının işıq, rəng (tonallıq, kolorit), 
format, kompozisiya, plan, çəkilişin rakursu kimi təsviri-ifadə vasitələri 
ilə fotoşəkil texnikasının köməyi ilə həyata keçirilir.
Obskur kámerası 
– (latın dilində camera obscūra – “qaranlıq otaq” deməkdir) – obyektlərin 
optik təsvirini almağa imkan verən qurğunun (qutu) ən sadə növü. İşıq 
şüaları dəliyin içindən keçərkən ekranda çevrilmiş təsvir yaradır.
Qrafik redaktor 
– istifadəçiyə kompüterin ekranında təsvir yaratmaq və onu redaktə et-
mək, həm də, məsələn, JPEG, PNG, GIF və i. kimi əksər populyar for-
matlarda hazır təs viri saxlamaq imkanı verən kompüter proqramıdır.
Kinematóqraf 
–  (yunanca  κινημα,  yiyəlik  halda  κινηματος  –  hərəkət  və  yunanca  γραφω 
–  “yazmaq”,  “çəkmək”;  yəni  “hərəkətin  yazılışını  edən”)  –  insanın  hə-
rə kət edən təsvirlər yaratmaqdan ibarət fəaliyyət sahəsi. Bəzən həm də 
si nematóqraf  (fr.  cinématographe  –  “köhnəlmiş”)  və  kinematoqráfiya 
da adlandırılır. Ad Lümyer qardaşlarının icad etdiyi və texnologiyadan 
kom mersiya istifadəsinin başlanğıcını qoymuş eyniadlı aparatın adından 
götürülüb.
Animasiya 
– (fr. animation – canlandırma, diriltmə) – cizgi filminin Qərb adı: kino 
sənəti növü və onun əsəri (cizgi filmi), həmçinin cansız, hərəkətsiz ob-
yektlərin köməyi ilə hərəkət illüziyası yaratmaq imkanı verən müvafiq 
texnologiya.
Anime 
– (yaponca “anime”) – yapon cizgi filmi və ya animasiyası. Anime hər 
yaşda olan insanlar üçün hazırlanır.
Komiks 
– (ingiliscə comic – gülməli) – vahid hekayəni təşkil edən qısa mətnli şə-
kil silsiləsidir. Yumoristik, macəra, fantastik, tarixi və digər komikslər 
olur.
Qraffíti 
– (tək halda – qraffítoitalyan dilində – graffito, cəm halda – graffiti
– XX əsrin son rübündə avanqardizm cərəyanı, divarda və digər səthlər-
də boya və yaxud mürəkkəblə cızılmış, yazılmış və ya çəkilmiş təsvirlər, 
rəsmlər, ya da yazılar. Adicə sözlərin yazılışından ta zərif rəsmlərədək 
küçə  divarlarının  boyanmasının  istənilən  növünü  qraffitiyə  aid  etmək 
olar. İstənilən incəsənət kimi, qraffitinin də öz üslubu və cərəyanları var.
Karikatura 
– (italyan dilində caricatura – yükləmək, şişirtmək) – bilərəkdən komik 
effektin yaradıldığı, adamları ifşa etmək, yaxud onlara gülmək məqsə-
dilə vücudun, sima nın, geyimin, davranış tərzinin xarakterik cəhətləri-
nin  şişirdildiyi  və  qabardıldığı  təsvirləri  (çox  zaman  qrafikada,  satirik 
formada) birləşdirən xüsusi təsviri sənət janrıdır.
Şarj 
–  (fransızca  charger  –  “şişirtmək”,  “artırmaq”)  –  karikaturanın  bir 
növü, insanın xarakterik cizgilərinin dəyişdirildiyi və vurğulandığı yu-
moristik və satirik təsvi ridir. Şarjın əsasında portret durur və o, inkişaf 
edən  süjet  tələb  etmir.  Termindən  bü tün  incəsənət  növlərində  istifadə 
edilsə də, təsviri sənət sahəsində maksimal istifadə olunur.
LAYİHƏ

Redaktor:
Rəssam: 
Bədii redaktor: 
Səhifələyici: 
Korrektor: 
Format: 70 x 100 1/16. Ofset kağızı 1. Fiziki çap vərəqi 8.
Çapa imzalanmışdır: ________. Tirajı: _______, pulsuz
LAYİHƏ

Каталог: 2016
2016 -> По антикоррупционной работе в поликлинике
2016 -> AZƏrbaycan respublikasi səHİYYƏ naziRLİYİ azərbaycan tibb universiteti
2016 -> Agnela da Cruz Henriques de Barros Wilper Statement (afta 2016)
2016 -> Seks riSKƏ BƏrabər deyiL!!
2016 -> Qastroentrologiya 1 Yaşlı insanlarda qida borusunun uzunluğu təqribən nə qədərdir?
2016 -> Az Book Library Palanik Çak DÖYÜŞÇÜ klubu “Döyüşçü klubu”nun birinci qaydasında deyilir: «“Döyüşçü klubu” barədə heç kimə danışmamaq
2016 -> Az Book Library Filosof Fikri
2016 -> Ubutumire uniib iratumiye abantu, imigwi y'abantu canke amashirahamwe bose bipfuza gushikiriza inkuru hamwe/canke ivyandiko bijanye n'ihonyangwa ry'agateka ka zina muntu hamwe n'ayandi mabi yose vyakozwe I Burundi guhera mu kwezi kwa Ndamukiza


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə