Dərslik Bakı 2016 layiHƏ Ümumtəhsil məktəblərinin 9-cu sinfi üçün "Təsviri incəsənət" fənn kurikulu


Qadına həsr olunmuş heykəllər, ailə və analıq mövzusunda kompo-



Yüklə 30.77 Mb.
Pdf просмотр
səhifə3/11
tarix10.07.2017
ölçüsü30.77 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

Qadına həsr olunmuş heykəllər, ailə və analıq mövzusunda kompo-
zisiyalar
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
29
HENRİ SPENSER MUR: HEYKƏLTƏRAŞLIQDA TƏBİƏT FƏLSƏFƏSİ
Yaşadığı illər
Doğulduğu yer
Təhsili
Ad və mükafatları
Üslub və texnika
Əsərlərin mövzusu
Məşhur əsərləri
Müdrik f
ikirləri
30.07.1898–31.08.1986
Kastlford, Qərbi Yorkşir. Böyük Britaniya
Lids Rəssamlıq Kolleci, London Kral Rəssamlıq Kolleci
Xidmətə görə orden, Şöhrət Kavaleri Ordeni
abstraksionizm; heykltəraşlıq
portret, süjetli əsərlər
“Quş  yuvası”  (1939),  “Cəhrə”,  “Oxatan”,  “Nöqtəli 
oval”, “Yırğalanan kürsü”, “Tağ”
Zaman keçdikcə başa düşdüm ki, forma və məkan eyni 
şeydir.  Formanı  başa  düşmədən  məkanı  dərk  etmək 
qeyri-mümkündür.
Henri Spenser Mur 
(Henry Spencer Moore)
Həyat xronologiyası
GÖRKƏMLİ HEYKƏLTƏRAŞLAR
Mur tamaşaçıları heykəllərinə insanın anatomik bənzəri kimi deyil, 
onlara  təbii  landşaftın  bir  hissəsi  kimi  nəzər  salmağa  məcbur  edirdi. 
Əgər heykəltəraşın yarıuzanmış fiqurlarına diqqətlə nəzər salsaq, onlar-
da İngiltərənin enişli təpələrini, küləyin və suyun qırış saldığı daşları və 
sahil qayalarını görmək, yağışın səsini eşitmək, dənizin ətrini hiss et-
mək olar. Murun bədii dili XX əsr heykəltəraşlığı üçün prinsipial cəhət-
dən yeni təzahür idi.
1984-cü  ildə  Berlinin  750  illiyi  şərəfinə  Henri  Murun  yaratdığı 
“Kəpənək” abidəsi 1987-ci ildə o zaman hələ konqres mərkəzi olan Berlin 
Dünya xalqları mədəniyyət evinin qarşısında ucaldıldı. Onun ən məşhur 
əsərlərindən biri olan “Nüvə enerjisi” Çikaqo Universitetinin qarşısında 
qoyulub.
Henri Mur təbiətdə addımbaşı rast gəlinən daşları, süxurları, sümük və digər 
formaları ehtirasla toplayardı və bu ehtiras onun bütün yaradıcılığında öz əksini 
tapmışdır.
Bu, maraqlıdır
Mur işarələr – rəmzlər heykəltəraşı idi, heç vaxt obrazların portret 
oxşarlığına və ya psixoloji səciyyəsinə can atmazdı. O, yaradıcılıq yolu 
boyunca fiqurativ incəsənət (insan və ya heyvan fiqurları daxildir) və 
abstraksiya arasında sərbəst hərəkət edirdi. 
Sənətkar monumental fiqurativ plastika ənə nəsini davam etdirərək, 
onu yeni yaratdığı forma və bədii metodlarla zənginləşdirmişdir.
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
HENRİ SPENSER MUR: HEYKƏLTƏRAŞLIQDA TƏBİƏT FƏLSƏFƏSİ
30
“Bölünmüş böyük oval: Kəpənək”. 1985. Texnika: bürünc. 
Üslub: abstraksionizm. Qüds. İsrail muzeyi
“Nüvə enerjisi”. 1967. Texnika: bü-
rünc. Üslub: abstraksionizm. Çi kaqo 
Universitetinin kampusu. ABŞ
Murun  İkinci  Dünya  mühari-
bəsi  illərində  London  metrosunda 
yaratdığı  şəkillər  silsiləsi  onun 
karyerasında dönüş məqamı oldu. 
Alman  bombardmanından  yerin 
altında gizlənən şəhər sakinlərinin 
minlərlə eskizləri Milli qalereyada 
sərgilənərək ölkəni sarsıtdı və hey-
kəltəraşa dünya şöhrəti gətirdi.
Bilirsinizmi?
“Boruda sığınacaq”. 1941
“Tilberi limanı. Ör-
tülü səngər”. 1941
Heykəltəraş hələ sağ ikən onun şöhrəti Böyük Britaniyanın hüdudla-
rını xeyli aşmışdı. Onun əsərləri dünyanın 60 muzeyində nümayiş etdi-
rilir, bir çox Avropa və Amerika şəhərinin meydanlarını bəzəyir.  1958-ci 
ildə  Parisdə  YUNESKO  iqamətgahının  qarşısında  qoyulmuş  məşhur 
“Uzanmış fiqur” ötən yüzilliyin mədəniyyətinin rəmzinə çevrilmişdi.
Müəyyən edin
1. 
Mövzuda təqdim edilmiş əsərləri forma, məkan və məzmun əsasında 
fərqləndirin.
Yaradıcı fəaliyyət
2. 
Abstrakt formada istənilən mövzuda heykəl yapın. Başlanğıc üçün 
yapacağınız heykəlin eskizini çəkin.
3. 
H.Murun yaradıcılığı haqqında əlavə məlumat toplayın və təqdim edin.
Plastilin və ya gil
 
Sərbəst iş üçün tapşırıqlar

H.Mur öz yaradıcılığında hansı mövzulara müraciət etmişdir?
Özünüzü yoxlayın
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
31
PAUL KLEE:  RƏNGKARLIQDA
 
XƏTLƏRİN HƏRƏKƏTİ
Tanış olun
Son  zamanlar  “avanqard”
1
  sözü  çox  tez-tez  istifadə  edilir.  Lakin 
onun nə demək olduğunu heç də hamı bilmir. 
İncəsənətdə  avanqard  klassik  qanunları  pozaraq  ənənəvi  sosial- 
mədəni dəyərlərə olan münasibəti dəyişir. Bununla belə, bu hərəkat qə-
bul etdiyi ideya əsasına görə bir-birindən köklü surətdə fərqlənən çoxlu 
sayda müxtəlif məktəblərdən ibarətdir. Təsviri sənətdə bu cərəyan mo-
dernizmlə çox sıx bağlıdır, belə ki, onun çiçəklənməsi XX yüzilliyin əv-
vəlinə təsadüf edir. Kubizm, ekspressionizm,
2
 konstruktivizm, primiti-
vizm və bir çox bu kimi başqa cərəyanlar ona aid edilir. 
Avanqardizm  Fransada  yaranıb,  sonra  Almaniya,  İtaliya  və  digər 
ölkələrə yayılıb. Bu hərəkatın nümayəndələri bütün qəbul edilmiş nor-
maları,  qaydaları,  idealları  pozmağa  çalışırdılar.  Avropa  mədəniyyəti 
əvvəllər heç zaman bu qədər cərəyan, istiqamət, bədii sistem, fərdi üs-
lub  rəngarəngliyi  görməmişdi.  Avanqardçılar  incəsənətin  dilini  xeyli 
zənginləşdirdilər, yeni ideyaların geniş spektrini təklif etdilər. Onların 
arasında  P.Pikasso, A.Matiss,  V.V.Kandinski,  S.Dali  və  digərləri  kimi 
böyük sənətkarlar var idi. Bütün fərdi üslub müxtəlifliyinə baxmayaraq, 
onlar birgə səylə təbiəti təqlid etməyən, rəssamın yaradıcı özünüifadəsi-
nin əsasında yaranan yeni bədii sistemi araşdırdılar. Avanqardçılar müa-
sir dövr incəsənətinin əsl cığıraçanları oldular.
Avropa avanqardının görkəmli simalarından olan Paul Klee abstrakt 
sənətin inkişafına böyük təsir göstərmişdir. Paul Kleenin yaradıcılığının 
çiçəklənməsi modernizmin müxtəlif istiqamətlərinin yaranması və inti-
Rəngkarlıq əsərlərində hərəkəti, hissləri hansı vasitələrlə göstərmək olar?
Abstrakt təsvirlərdə xətlər hansı məna daşıyırdı?
İncəsənətə dair dialoq
Xatırlayın
7
1
 Avanqard (avanqardízm) – XIX–XX əsrlərdə dünyada, ən əsası, Avropa incəsənətində 
yaranmış cərəyanların ümumiləşdirilmiş adı. Avanqard anlayışı fransız mənşəlidir, tər-
cümədə “irəli” və “mühafizə” mənasını verən iki sözdən ibarətdir.
2
 Ekspressionizm (fr. expressionnisme – ifadə) – XX əsrin əvvəllərində Avropa incəsənə-
tində  bədii  cərəyan.  Dünya  müharibəsinin  dəhşətlərindən  mənəvi  sarsıntı  keçirən  XX 
əsrin rəssamları əsərlərində bilərəkdən öz hisslərini ifadə edirdilər. Müharibəyə etirazın 
ifadəsi kimi meydana gəlmiş, Birinci Dünya müharibəsindən sonra Almaniya və Avstri-
yada xüsusilə geniş yayılmışdı. Əsərlərin əsas motivləri və obrazları – şəhər mənzərəsi-
nin fonunda dağıntılar, ölüm, xəstəlik, faciə, dəhşət, dərin kədər idi.
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
PAUL KLEE: RƏNGKARLIQDA XƏTLƏRİN HƏRƏKƏTİ
32
Təsviri sənət qalereyası
Paul Kleenin əsərlərində mücərrədlik və rəng
şarı dövrünə təsadüf edir. Klee müxtəlif istiqamətlərdə (ekspressionizm, 
sürrealizm, abstraksionizm, kubizm) fəaliyyət göstərsə də, öz əsərlərini, 
istisna olaraq, öz tərzində, bu və ya digər cərəyanın prinsiplərinə ciddi 
əməl etmədən çəkirdi.
Uşaqlıq  dövrü  Klee  üçün  ağlasığmaz  dərəcədə  mühüm  yaradıcılıq 
mərhələsi idi, təkcə ona görə yox ki, o özünü mütləq dahi hesab edirdi, 
həm də, bu, onun öz bədii dilinin ifadısi nümunəsi idi. Bu bədii dil ona 
universitetdə tədris edilən akademizmə zərrəcə oxşamırdı.
Klee çəkdiyi rəsmlərdə naturanı klassik rəssam kimi xırdalıqlarına-
dək oxşadırdı. O, məxsusi olaraq universitetdə anatomiya məşğələlərinə 
gedir və bədənin quruluşunu öyrənirdi. Onun üçün rəsm çəkməyi öyrən-
mək, sonra isə öz bədii dilini axtarmaq çox vacib idi. 
Rəssamın  pərəstişkarı  yox  idi  –  o  öz  yolu  ilə  addımlamağı  sevirdi. 
Klee həm realist, həm də abstrakt əsərlər çəkirdi. Buna görə də o, heç 
vaxt hər hansı bir bədii cərəyana tam aid edilmirdi.
Tunisə səyahət Kleeyə güclü təəssürat bağışlayır. O, bu ölkədə rəng-
dən başqa cür istifadə etməyi öyrənir. Ardıcıl düzülmüş kiçik rəngarəng 
evlərin işığı və kompozisiyası onu heyrətə salır. 1914-cü ildən etibarən 
rəssam əsərlərində daha çox kvadratlar çəkməyə başlayır. Onun rəngkar-
lıq manerasında həmin məqamdan dəyişiklik hiss olunur. Mücərrədlik və 
rəng rəssamı hər şeydən daha çox maraqlandırırdı.
“Cənub (Tunis) bağları”. 1919. Şəxsi kol-
leksiya
“Şəhərin  qırmızı  və  yaşıl  çalarlarda  təsviri”. 
1921. Şəxsi kolleksiya
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
33
PAUL KLEE: RƏNGKARLIQDA XƏTLƏRİN HƏRƏKƏTİ
Klee taxta və iplərdən kompozisiyalar yaradır, onların üzərində fırça 
ilə işləyirdi.  Onun  son  işləri  bir qədər  uşaqsayağı görünür,  amma  rəs-
sam, nə çəkmək istədiyinə çox əmin idi. Paul Klee hətta oyuncaqlar da 
düzəldir. Həmin oyuncaqların arasında onun avtoportreti də var idi.
Paul Kleenin ev teatrından 
kukla. Avtoportret
“Kukla (portret)”. 1923.
A.S.Puşkin ad. Dövlət Təsviri 
Sə nət Muzeyin kolleksiyasın-
dan. Moskva
“Adsız”. Təxminən 1940. Paul 
Klee Mərkəzi, Bern. İsveçrə
Yaşadığı illər
Doğulduğu yer
Təhsili
Üslub və texnika
Əsərlərin mövzusu
Məşhur əsərləri
18.12.1879–29.06.1940
Münhenbuhzee, Bern yaxınlığı. İsveçrə
Münhendə Zərif Sənətlər Akademiyası
ekspressionizm, abstraksionizm, kubizm, sürrea-
lizm; qrafi k, incəsənət nəzəriyyəçisi, rəngkar 
portret, mənzərə, animalistika, natürmort
“Üfüqdən qalxan günəş” (1907), “Fiqurun rəngi” (1914), 
“İdeya uğrunda ölüm” (1915), “Kilsələr şəhəri” (1918), 
“Asiyalı  artistlər”  (1919),  “Göyərçin  ilə  natürmort” 
(1931),  “Qardaşlar  və  bacılar”  (1930),  “Nil  əfsanəsi” 
(1937) və s.
Paul Klee 
(Paul Klee)
Həyat xronologiyası
GÖRKƏMLİ RƏSSAMLAR
“Xətsiz bir gün olmasın” – onun devizi belə idi. O, heç vaxt bir istiqamət üzrə 
getmirdi. Əsərlərində baş verən hadisələr haqqında danışsa da, onun əsərləri ta-
mamilə abstrakt və həndəsi idi. 
Bilirsinizmi?
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
PAUL KLEE: RƏNGKARLIQDA XƏTLƏRİN HƏRƏKƏTİ
Dahi rəssam Paul Klee bir çox müasir cərəyanlar, o cümlədən rəng-
karlıqdakı məzmun üzərində qələbə çaldı. Onun əsərləri müşahidə, fəl-
səfi  fi kir və texniki icra əsasında yaranmışdır. Bədii ilham mənbəyindən 
qaynaqlanan həmin əsərlər müasir incəsənətin başlanğıcı hesab edildi.
“Lüsern yaxınlığında 
park”. 1938
“Düşüncə”. 1938 
“Cəsur qızılgüllər”. 1938
Klee  mürəkkəb  texnikalarda  işləyir  və  geniş  material  çeşidindən  istifadə 
edirdi:  pastel  təbaşirlər,  akvarel,  yağlı  boya,  tempera,  mürəkkəb  ilə  rəsm  çə-
kir, həmçinin ofortlar (metal üzərində oyma üsulu ilə yerinə yetirilən qravür-
lər) işləyirdi. Çox zaman bir əsərdə xeyli müxtəlif materialdan istifadə edirdi. 
O, qravürlərə maraq göstərirdi və şüşə üzərində iynə ilə təsviretmənin orijinal 
texnikasını icad etmişdi.
Bu, maraqlıdır
Müəyyən edin
1. 
P.Kleenin verilmiş xətli və həndəsi əsərlərində nə təsvir edilmişdir?
Yaradıcı fəaliyyət
2. 
Abstrakt xətt və həndəsi fi qurlardan ibarət süjetli rəsm çəkin.
3. 
P.Kleenin yaradıcılığı barədə əlavə məlumat toplayın və təqdim edin.
Rəngli  karandaşlar,  fl omasterlər,  pastel  təbaşirlər,  rəngli  qələmlər, 
quaş, akvarel
 
Sərbəst iş üçün tapşırıqlar

Ekspressionist əsərlərdə nə təsvir edilir?

P.Kleenin yaradıcılığı digər müasirlərindən nə ilə fərqlənir?
Özünüzü yoxlayın
34
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
35
NAUM QABO: HEYKƏLTƏRAŞLIQDA
 
XƏTLƏRİN HƏNDƏSİLƏŞMƏSİ
Tanış olun
Naum Qabo – XX əsrdə təsviri sənətin inkişaf tarixinə öz sənəti ilə 
dərin  təsir  göstərmiş  və  heykəltəraşlığın  fəlsəfi  fikrini  bu  gün  də  çox 
cəhətdən müəyyən edən görkəmli rəssamlardandır. 
 O, konstruktivizmin
1
 və kinetik
2
 sənətin əsasını qoyanlardan biri-
dir. Çox zaman onun əsərlərinin elm ilə əlaqəli olduğunu deyirlər, belə 
ki, Qabonun heykəlləri həmişə elmi və riyazi görünüşə malikdir. Qabonu 
təbiətin  yaratdığı  təbii  formaların  gözəlliyi  və  harmoniyası  maraqlan-
dırırdı. Naum Qabo rəssamlıq deyil, mühəndislik təhsili almışdı, Mün-
hen  Universitetində  təbabəti,  təbiət  elmlərini  və  mühəndislik  sənətini 
 öyrənmişdi.
Naum Pevzner (əsl soyadı) kubizmin təsiri altında rəssam olacağına 
qərar verir və yaratdığı konstruktivist heykəllərinə “Qabo” təxəllüsü ilə 
imza atır. O, hələ uşaq ikən özünü rəssam qardaşı Antuan Pevznerdən 
fərqləndirmək üçün soyadını dəyişmişdi.
Rəssamlar həndəsi fiqurların köməyi ilə tam təsviri necə çatdırırdılar?
Xatırlayın
8
Verilmiş əsərlərin oxşar və fərqli 
cəhətləri nədədir?
İncəsənətə dair dialoq
Pablo Pikasso: “Mandalina çalan 
qız”. 1910. Kətan, yağlı boya. Müasir 
İncəsənət Muzeyi. Nyu York, ABŞ
Naum Qabo: “Baş № 2” (fraqment). 
1916. Polad. 175,3x134x122,6 sm.
Teyt Qalereyası, London
1
 Konstruktivizm (frans. constructivismelatın dilində constructio – “tikili” sözündən) – 
XX əsrin 20-30-cu illərində inkişaf etmiş, bədii obrazın əsasını kompozisiyanın deyil, kons-
truksiyanın təşkil etdiyi avanqard üslub (metod, istiqamət). Formaların ciddiliyi, həndəsili-
yi, lakonikliyi və zahiri görünüşün əzəmətliyi ilə səciyyələnir.
2
 Kinetik sənət, yaxud kinetizm (yunanca kinetikos – “hərəkətə gətirən” deməkdir) – 
müasir incəsənətdə formanın hərəkəti ideyasına əsaslanan, hərəkət edən obyektlərin ge-
niş tətbiqi ilə əlaqəli cərəyan. Kinetizm işıq və hərəkətin köməyilə sənət əsəri yaratmağın 
mümkünlüyü barədə təsəvvürə əsaslanır.
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
NAUM QABO: HEYKƏLTƏRAŞLIQDA XƏTLƏRİN HƏNDƏSƏSİ
36
Qabo müxtəlif üsul və materiallardan istifadə edirdi: polad, neylon 
ip, məftil, güzgü, bürünc, alüminium və s. O, qapalı və “bütöv” deyil, 
şəffaf və “yüngül” formalara, ətraf mühit ilə aktiv qarşılıqlı təsirdə olan 
oyuq və boşluqlara üstünlük verirdi. Onun yoğun kəndirdən və məftil-
dən  düzəldilmiş  yeni  fəza  konstruksiyalarında  büküklər  küncləri  əvəz 
edir. Qabonun bütün heykəlləri həndəsi istiqamətdədir, insan fi qurunun 
təsvirində  burun,  dodaq,  ağızı  təsvir  edən  daxili  hörmələr  və  arakəs-
mələr görünür. Onlar eyni zamanda konstruksiyanın vacib elementləri 
hesab olunur.
Qabo memarlığı sintetik su-
rət də tamamlayan, inkişaf etdi-
rən  xeyli  kompozisiya:  Beyen-
korf  (Rotterdam,  1956–1957) 
uni vermağı,  Rokfeller  mərkəzi 
(Nyu York, 1956), İncəsənət Mu-
zeyi (Baltimor, 1950–1951), Mil li 
Qalereya (Berlin, 1973) üçün rel-
yefl ər, konstruksiyalar ya radıb.
“Baş № 2”. 1916. Kons truktivizm. 
Polad. 175,3x134x122,6  sm. Teyt 
Qalereyası, London
“Konstruksiya: yaxalıqlı daş”. 1936–1937. Konstruk-
tivizm. Daş, sellüloz, latun, sü xur. 37x72x55 sm. Teyt 
Qalereyası, London. Böyuk Bri ta niya
Təsviri sənət qalereyası
Naum Qabonun heykəllərində fəza konstruksiyaları
“Məkanda xətti konstruksiya № 4”. 
1950. Konstruktivizm.
 Polad. İncəsənət Muzeyi, Los-Anceles
“Rotterdamda kinetik heykəl”. 1955–1957. 
Polad, naqillərdən tor. 2600x450x540 sm.  
Rotterdam, Hollandiya
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
37
NAUM QABO: HEYKƏLTƏRAŞLIQDA XƏTLƏRİN HƏNDƏSƏSİ
Naum Qabo incəsənətin öz dəyəri və funksiyası olduğunu iddia edirdi. 
Onun fikrincə, həndəsi prinsiplər heykəlin təməli hesab edilir. Bu prinsipə 
əsasən, fiqurun fəzadakı həcmi onun kütləsi ilə deyil, bu həcmi təsvir edən 
xətlərlə müəyyən edilir. 
Sənətkarın bilavasitə xidməti heykəlləri simli və spiralvari tökmə üsu-
lunun kəşfindən, formaların materialsızlaşmasından və şəffaflıq effektin-
dən ibarətdir. 
Naum Qabo üçün həcmin kütləsi deyil, onun tamamilə əksi olan boş-
luq  plastik  vasitə  idi. Aydın  forma,  müasir  materiallar,  ciddi  həndəsi-
liyin ardıcıllığı və təbiətdən ilham alan mühəndis fantaziyasının dəqiq 
hesablamaları tamam yeni estetikanın ifadəsindən ötrü bədii vasitə idi. 
Çox zaman memarlığa uyuğunlaşdırılmış “Qüllə”, “Monument” və yaxud 
“Quyu”  kimi  adlar  daşıyan  bu  əsərlərdə  Qabonun  konseptual  xəyalları 
əyani ifadə edilir; əgər onları monumental ölçüdə qurmaq üçün texniki 
imkanlar olsaydı, bu cür fəza konstruksiyaları XX yüzilliyin məbədləri 
ola bilərdi.
Material əsərin üslubuna təsir göstərə bilərmi?
Düşünün və izah edin
Yaşadığı illər
Doğulduğu yer
Təhsili
Ad və mükafatları
Üslub və texnika
Əsərlərin mövzusu
Məşhur əsərləri
05.08.1890–23.08.1977
Bryansk, Oryol quberniyası, Rusiya imperiyası
Kurskda gimnaziya
London Kral İncəsənət Kollecinin fəxri doktoru, İncə-
sə nətə töhfəsinə görə Loqan qızıl medalı (ABŞ), Brita-
niya imperiyası Ordeni Kavaleri
dünya təsviri sənət avanqardının lideri, incəsənət 
nəzəriyyəçisi; memar, heykəltəraş
portret, süjetli əsərlər
“Ayağa  qalxmış  dalğa”  (1920),  “Fəzada  konstruksi-
ya”  (1937),  “Hava  limanı  üçün  monument”  (təxminən 
1932–1948), “1 №-li xətt konstruksiyası” (1942–1943), 
“Baranc sfera mövzusu” (təxminən 1960), “Qırmızı daş” 
(1964–1965) və s.
Naum Qabo 
(Naum Gabo)
Həyat xronologiyası
GÖRKƏMLİ RƏSSAMLAR
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
NAUM QABO: HEYKƏLTƏRAŞLIQDA XƏTLƏRİN HƏNDƏSƏSİ
Müəyyən edin
1. 
Verilmiş heykəltəraşlıq əsərlərinin mövzuları nədən ibarətdir?
Yaradıcı fəaliyyət
2. 
Rəngli kağızdan və kartondan qeyri-adi praktik əşyalar düzəltməyə 
çalışın.
Rəngli kağız, karton
 
Sərbəst iş üçün tapşırıqlar
Sənətkar məsləhəti
“Çiçək” stulu – eyni cür 
qatlanmış polad vərəqlər-
dən  quraşdırılıb.  Onlar 
bir-birinə  tərəf  əyilib  və 
bir-birinə  dayaqdır.  San-
ki  vərəq  hissələr  əvvəl 
bükülür,  sonra  da  çiçək 
kimi açılır. Bu konstruk-
siyada  vərəqlər  stulun 
ayaqları,  oturacağı,  söy-
kənəcəyi  və  dirsəkliyi 
funksiyalarını yerinə ye-
tirməklə  möhkəm  struk-
tur yaradaraq, bir-birinə 
dayaqlanır.
3. 
N.Qabonun yaradıcılığı haqqında əlavə məlumat toplayın və təqdim 
edin.

N.Qabo və Henri Murun heykəltəraşlıq üslubları nə ilə fərqlənir?
Özünüzü yoxlayın
38
Sülh, əmin-amanlıq və harmoniya ideyalarının incəsənət vasitəsilə bi-
zim  dünyamıza  daxil  olmasında  heykəltəraş  Naum  Qabonun  xidməti  az 
deyil. O, dünya incəsənət avanqardının liderlərindən biri kimi incəsənət 
tarixində əbədi olaraq qalacaq.
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
39
SALVADOR DALİ:  DAHİNİN SÜRREALİST
 
KAİNATI
Tanış olun
Ötən yüzillik dünyaya bir neçə müəmmalı dahi bəxş edib. Salvador Dali 
bu siyahıda fəxri yer tutur. O, əsrin yaşıdı sayılır və çoxşaxəli istedadı ilə 
dünya mədəniyyəti və incəsənətinin inkişafına böyük təsir göstərib.
İki dahi rəssam – Dali və Pikasso tamamilə bənzərsiz baxışları ilə dün-
yanı heyran etdilər və həyatın mövcud olan qanunlarını dəyişdilər. Dünya 
haqqında təsəvvürlər hər birində fərqli idi və onların yaradıcılığı bizim 
alışdığımız təfəkkürdən bir qədər seçilirdi. Əgər Pikassonun yaradıcılığı-
nı azacıq da olsa başa düşmək olurdusa, Dali nəinki öz yaradıcılığı, həm də 
həyatdakı davranışı ilə ya heyranlıq, ya da yalnız ikrah hissi doğururdu.
Salvador Dali – sürrealizm cərəyanının görkəmli nümayəndəsi və XX 
əsrin  ən  nüfuzlu  incəsənət  xadimlərindən  biri  idi.  Rəssamın  qeyri- adi 
xarakteri, nadir istedadı və olduqca yaradıcı rəngkarlıq üslubu ona şöh-
rət qazandırdı.
Dali yaradıcılığında toxunmadığı mövzu qalmamışdı. Bu, atom bom-
bası, vətəndaş müharibələri, elm, incəsənət və hətta yemək hazırlanma-
sına dair əsərlər idi. O, hətta sağlam düşüncə tərzinə malik insanın dərk 
edə bilmədiyi hər bir şeyi ağlasığmaz təsvirlərə çevirirdi.
Abstraksionizm və kubizm cərəyanlarının rəssamları öz əsərlərini han-
sı bədii ifadə vasitələri ilə təsvir edirdilər?
Xatırlayın
9-10
Rəssamların yaratdığı əsər lər han sı təəssüratı doğurur? Onlar bununla 
nə demək is təyiblər? Təsvir edilmiş re bus la rı açmaq müm kündür mü?
İncəsənətə dair dialoq
Frida Kalo. “Yuxu (Çarpayı)”. 1940. Selma və 
Nesuş  Er te qum ların  kollek siyası.  Nyu  York, 
ABŞ
Rene  Maqritt.  “Şəxsi  də yərlər”.  1952. 
Müasir İncəsənət Muzeyi. San-Fransis-
ko, ABŞ
LAYİHƏ
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə