Dərslik Bakı 2016 layiHƏ Ümumtəhsil məktəblərinin 9-cu sinfi üçün "Təsviri incəsənət" fənn kurikulu



Yüklə 30.77 Mb.
Pdf просмотр
səhifə5/11
tarix10.07.2017
ölçüsü30.77 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

Sənətkar məsləhəti
Əvvəlcə qalın karton və məftildən fiqur üçün karkas düzəldin, sonra karka-
sın üzərinə fiqurun hərkətini göstərəcək şəkildə plastilin və yaxud gil qoyun. 
Barmaqlarınızla hamarlamaq şərti ilə çox zərif silueti düzəldərək digər de-
talları dəqiqləşdirin.
İdmançı fiqurunun yapılması üçün karkas
52
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
53
ALBERTO CAKOMETTİ: HEYKƏLİN ZƏRİF SİLUETİ
Əks olunan siluetlərdə müx təlif idman növlərini müəyyən edərək öz heykəl 
seçiminizi edin.
Yapmadan əvvəl h ərəkətdə olan idmançıların eskiz qaralamasını çək-
mək olar.
İdmançıların hərəkət anlarının qaralama eskizləri
3. 
A.Cakometti və onun yaradıcılığı haqqında əlavə məlumat toplayın 
və təqdim edin.

Sürrealizmin inkişafında A.Cakomettinin hansı rolu olmuşdur?
Özünüzü yoxlayın
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
54
Pol Sezann
Pablo Pikasso
Vasili
Kandinski
ÜMUMİLƏŞDİRİCİ TAPŞIRIQLAR
1.
 
Sənətkarların yaradıcılığını yadınıza salın, verilmiş əsərlərin 
hansı rəssam tərəf
indən yaradıldığını müəyyən edin.
Özünüzü yoxlayın
“Şaftalılar və armudlar”. 1880-ci illərin 
sonu. A.S.Puşkin adına Dövlət Təsviri Sənət 
Muzeyi, Moskva
“Ağlayan 
qadın”. 1937 
(55 yaşın-
da). Teyt 
Qalereya sı. 
Lon don, 
Böyük Brita-
niya
“Yarıuzan-
mış ana 
körpəsi 
ilə”. 1983. 
Texnika: 
bürünc. 
Üslub: 
abstrak-
sionizm
“Cənub (Tunis) bağları”. 1919. Şəxsi kollek-
siya
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
55
Henri Spenser 
Mur
Paul Klee
“Kəsişən xətt”. 1923. 
Düsseldorf. Şimali 
Reyn vilayətinin 
Rəssamlıq toplusu – 
Vestfaliya, Almaniya
Naum Qabo
2.
 
Rəssamların  yaradıcılığı  və  yaratdığı  əsərlər  hansı  cərəyanı 
əhatə edir?
“Baş № 2”. 1916. Polad. 175,3x134x122,6  sm.
Teyt Qalereyası, London. Kons truktivizm
“Yaddaşın  daimiliyi”.  1931.  Vaxt  axınının  labüdlüyünü  yaratmaqda 
rəssam ərimiş pendir tikəsindən ilham alıb. Müasir İncəsənət Muzeyi. 
Nyu York, ABŞ
LAYİHƏ

ƏN YENİ DÖVR – XX ƏSRİN TƏSVİRİ SƏNƏTİ 
56
“Mavi səmadan odlu çarxa doğru 
nərdivan”. 1953. Özəl kolleksiya
“Sürrealist masa”. 1933
Xuan Miro 
Alberto 
Cakometti
Salvador Dali
3.
 
Rəssamlar hansı növ və janrda fəaliyyət göstərmişlər?
LAYİHƏ

POL SEZAN: KOMPOZİSİYA, FORMA VƏ RƏNG  
AZƏRBAYCAN TƏSVİRİ SƏNƏTİNDƏ MÜASİRLİYİN ƏKSİ
57
XX  əsrin  əvvəllərində Azərbaycan  təsviri  sənətində  müasir 
cərəyanlar  bir-birini  əvəz  edirdi.  Onların  meydana  gəl mə-
si  ilə  rəssamlar  tərəfi ndən  bir  çox  təcrübələr  edildi.  Lakin 
öz əsərlərində rəssamlar hər zaman sadiq qaldıqları  realist 
və  milli  üsluba  üstünlük  verərək,  vəhdət  yaratmağa  nail 
olmuşlar.
AZƏRBAYCAN
TƏSVİRİ SƏNƏTİNDƏ
MÜASİRLİYİN
ƏKSİ
LAYİHƏ

AZƏRBAYCAN TƏSVİRİ SƏNƏTİNDƏ MÜASİRLİYİN ƏKSİ
58
MİKAYIL USEYNOV: MEMARLIQDA
 
KONSTRUKTİVİZM PRİNSİPLƏRİ
Tanış olun
XX əsrin müasir təsviri sənəti bütün növləri ilə yanaşı, müasir memar-
lığı da əhatə etmişdir. Konstruktivizm Qərbdə yaransa da, özünün ən yaxşı 
dövrünü  keçmiş  SSRİ-də  tapmışdır.  “Sadəlik  və  məqsədyönlülük”  –  kon-
struktivizmin əsas devizidir. Göstərişdən və dəbdəbədən uzaq olan elə üs-
lublu binalar insanlar arasındakı ümumi bərabərliyə meyil edirdi.
Üslubun yaranmasının ilk qığılcımları XIX əsrin sonlarında özünü 
göstərdi.  Memarlar  daş  və  ağacdan  imtina  edərək,  şüşə,  dəmir-beton 
konstruksiyalardan  istifadə  etməklə  irihəcmli  tikililər  yaratmağa  nail 
oldular.  Belə  konstruksiyalar  həm  də  binadan  kənara  çıxan  və  havada 
sərbəst qalan konstruksiyalar yaratmağa imkan verirdi. 
Azərbaycan konstruktivizminin görkəmli sənətkarı, sovet memarlı-
ğının yaradıcılarından biri olan, memar Mikayıl Useynov XX əsr Azər-
baycan memarlıq tarixində xüsusi yer tutur. Onun yaradıcılığında milli 
xüsusiyyətlərlə beynəlmiləl cəhətlər, el tikinti sənətiylə klassik ənənələr 
gözəl bir vəhdət təşkil edir. Bakı memarlığının ən yaxşı nümunələrinin 
müəllifi  Mikayıl  Useynovdur.  Həmin  nümunələrin  ideyası  və  təcəssüm 
üslubu indi də bizim paytaxtımız üçün aktuallığını saxlayır. Bu sənətka-
rın yaradıcılığında ən vacib olan məqam – dünya memarlığının qabaqcıl 
və yeni meyillərindən imtina etmədən Azərbaycan memarlığına milli ko-
loriti gətirməsidir.
Sizin fikrinizcə, konstruktivizm incəsənətin hansı növlərində əks olu-
na bilər?
Konstruktivizmin əsas xüsusiyyətləri hansılardır?
İncəsənətə dair dialoq
Xatırlayın
13
LAYİHƏ

AZƏRBAYCAN TƏSVİRİ SƏNƏTİNDƏ MÜASİRLİYİN ƏKSİ
59
MİKAYIL USEYNOV: MEMARLIQDA KONSTRUKTİVİZM PRİNSİPLƏRİ
Memarın 1929–1934-cü illərdəki fəaliyyətinin qısa dövrü konstruk-
tivizmi əhatə edir. 
Mikayıl Useynovun layihələşdirdiyi tikililər milli memarlıq üslubu ilə seçi-
lib. O, sonradan Şərq və Qərb memarlıq məktəbinin sintezindən yararlanaraq 
əzəmətli yaşayış və ictimai binaların layihələrini hazırlayıb. Onlardan bu gün 
Bakının yaraşığı olan Bakı Musiqi Akademiyasının, M.F.Axundov adına Milli 
Kitabxananın, Milli Elmlər Akademiyasının binalarını göstərmək olar.
M.Useynov hələ Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (hal-hazırda Azərbay-
can Texniki Universiteti) tələbəsi ikən onun konstruktivizm ruhunda yaratdığı 
layihələrin bir qismi reallaşmışdır. Bu layihələrdə həndəsi lakonizm, üfüqi və 
şaqulu xətlərin kəsişməsi, həcm formalarının və səthlərin, bütöv kütlənin və 
şüşəli səthlərin ziddiyyəti vurğulanırdı. İşlək dam örtükləri, yüngül talvarlar, 
qalereyalar, artırmalar, günlüklər – isti iqlim üçün daxili həyət kimi vacib ele-
mentlər bütün tikililərin dəyişməz atributu idi. Mikayıl Useynov hələ tələbə 
skamyası arxasında əyləşərkən Avropa klassikası onun təxəyyülünü “zəbt et-
mişdi”, o həm də memarlıqda rus klassisizminin irsini ətrafl ı öyrənirdi. 
M.Useynovun yenilikçi ənənələr ruhunda əsərlər yaratmaqla yanaşı, onun 
yaradıcılıq axtarışları sırf ənənəvi, Azərbaycan milli üslublarına da toxunur-
du. Belə ki, 1924-cü ildə Mikayıl Useynovun Şirvanşahlar sarayı kompleksi-
nin tikinti ölçülərini verməsi mütəxəssislərin arasında sensasiya doğurmuş-
du. Ənənəvi üslubda nümunəvi layihələrdən biri XII əsr Azərbaycan şairi və 
mütəfəkkiri Nizami Gəncəvinin məzarı üzərində abidə müsabiqəsində qalib 
gələn layihəsidir (1926-cı il). Onun layihələri əsasında Bakıda, Gəncədə, Nax-
çıvanda, respubli ka nın digər şəhər və ra yon larında binalar ti kilib.
Bakı şəhərində M.Useynovun layihələri əsasında inşa edilən bu bina-
ların adlarını söyləyin və onların ümumi cəhətləri haqqında danışın.
Düşünün və izah edin
LAYİHƏ

AZƏRBAYCAN TƏSVİRİ SƏNƏTİNDƏ MÜASİRLİYİN ƏKSİ
60
MİKAYIL USEYNOV: MEMARLIQDA KONSTRUKTİVİZM PRİNSİPLƏRİ
Bakı şəhərində M.Useynovun memarı olduğu və heykəltəraş Fuad Əb-
dürrəhmanovla  birlikdə  layihələndirdiyi  bu  abidələr  kimlərin  xatirə-
sinə ucaldılıb?
Nəyə əsasən heykəllərin yaradılmasında memarlar iştirak edir? Fikri-
nizi əsaslandırın.
Düşünün və izah edin
Yaşadığı illər
Doğulduğu yer
Təhsili
Ad və mükafatları
Üslub və texnika
Məşhur əsərləri
06(19).04.1905–07.10.1992
Bakı, Azərbaycan
Azərbaycan Politexnik İnstitutu (indiki Azərbaycan 
Texniki Universiteti) (1929)
Stalin mükafatı (1939), professor (1939), Azərbaycan 
Elmlər  Akademiyasının  akademiki  (1945),  Sosialist 
Əməyi Qəhrəmanı (1985), Lenin ordeni, SSRİ Nazirlər 
Sovetinin mükafatı, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı, 
İngiltərə və İrlandiya Kral Asiya Cəmiyyətinin üzvü, 
Memarlıq  və  İncəsənət  İnstitutunun  direktoru,  SSRİ 
xalq memarı (1970), Azərbaycan Memarlar İttifaqının 
Sədri (1947–1992)
memarlıq; konstruktivizm 
Bayıl  qəsəbəsində  fabrik-mətbəx  (1930,  hazırda 
N.K.Krup s  ka ya  adına  doğum  evi), Tibb  institutu  tələ-
bələri  üçün  yataqxana  (1934), Azərbaycanın  Moskvada 
Ümumittifaq  Kənd  Təsərrüfatı  Sərgisində  Azərbaycan 
pavilyonu (1939), Neftçilər prospektindəki yaşayış bina-
sı, Azərbaycan Texniki Universiteti (memar S.Dadaşovla 
birlikdə), 23 nömrəli tam orta məktəb (memar S.Dadaşov-
la birlikdə), Bakı Metropoliteninin Nərimanov stansiyası 
və s.; Bakı şəhərində Səməd Vurğunun heykəli (heykəltə-
raş F.Əbdürrəhmanovla birlikdə), Nizaminin heykəli (hey-
kəltəraş F.Əbdürrəhmanov və memar S.Dadaşovla birlik-
) və s.
Mikayıl Ələsgər oğlu Useynov 
Həyat xronologiyası
GÖRKƏMLİ RƏSSAMLAR
Müdrik f
ikirləri
Milli memarlıq – ilk növbədə milli forma, ənənə deməkdir.
M.Useynovun yaradıcılığının ilk mərhələsi sovet memarlığında kons-
truktivizm dövrü ilə üst-üstə düşürdü. Bakı 1920–1930-cu illərdə Cənu-
bi Qafqazın ən mühüm sənaye və intellektual mərkəzi idi. O zaman hələ 
LAYİHƏ

AZƏRBAYCAN TƏSVİRİ SƏNƏTİNDƏ MÜASİRLİYİN ƏKSİ
61
MİKAYIL USEYNOV: MEMARLIQDA KONSTRUKTİVİZM PRİNSİPLƏRİ
M.Useynov yaradıcılıq baxımından həqiqətən də tükənməz insan idi. 
Onun əsaəs irsi – 200-dən artıq layihəsi demək olar ki, gerçəkləşdirilib. 
Yaradıcı irsdə ən başlıcası – ənənələrə hörmət və ondan bədii təcəssümlü 
formalarda istifadədir.
O, xarakter etibarilə çox yumşaq, qeyri-adi dərəcədə ziyalı insan idi. 
Dünya memarlıq irsinin və ən yeni meyillərin bilicisi olan Mikayıl Usey-
novun dünyagörüşü bütün bunlarla yanaşı, öz xalqı və onun bədii mədə-
niyyətindən formalaşmışdı.
Onun  yaradıcılığı  müasir  Azərbaycan  memarlığında  yeni  bir  dövr 
açmış və bu sənətimizi beynəlxalq miqyasda tanıtmışdır. Mikayıl Usey-
nov milli Azərbaycan memarlığını özünün formalaşan bənzərsiz, nadir 
dəst-xətti ilə duyulası dərəcədə zənginləşdirmişdir.
Konstruktivizmin banisi Le Korbuzye sayılır. O, yenilik edərək binanın 
konstruktiv  hissələrindən  fasada  gözəllik  verən  elementlər  kimi  istifadə 
edir.  Le  Korbuzye  yaradıcılığında  konstruktivizmın  beş  prinsipindən  isti-
fadə edirdi: sütünlar üzərində dayanan tikili, fasadın sərbəst kompozisiya-
sı,  zolaqvari  pəncərələr,  konstruksiya  daxilində  sərbəst  planlaşdırma,  ter-
ras-bağlı düz dam. 
Bilirsinizmi?
Müəyyən edin
1. 
Müxtəlif mənbələrdən istifadə edərək müasir və keçmiş illərin memar-
lığının xüsusiyyətləri haqqında danışın.
Rəngli karandaşlar, flomasterlər, rəngli qələmlər, akvarel, rəngli kağız, 
karton
 
Sərbəst iş üçün tapşırıqlar
çox gənc olan memar M.Useynov ümumi ruh yüksəkliyindən ilhamlana-
raq memarlığın yeni dilini öyrənməyə cəhd göstərirdi.
M.Useynovun  yenilikçi  istiqaməti  konstruktivist  hərəkatın  nəzəri 
ehkamlarına tabe olmurdu. O, bu üslubda nə isə yeniliyə, bədii axtarış-
lara meylli idi. Konstruktivizm ideoloqları bir zaman bununla mübarizə 
aparmağa cəhd göstərsələr də, uğursuzluğa uğramışdılar.
Memar M.Useynovun əsl yetkin yaradıcılıq dövrü müasir Azərbaycan 
memarlığının yaranmasında milli irsin yerinin və rolunun dərk edilməsi 
ilə başladı. Memar yaratdığı bir çox tikililərdə Azərbaycan milli memarlıq 
elementlərindən başqa, həm də şərq forma və motivlərini tətbiq etmişdir. 
Bu  tikililər  arasında  Bakıda  ixtisaslaşmış  musiqi  məktəbinin  binasını, 
Moskvada Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisində Azər-
baycan pavilyonunu, Bakı metrosunun “Nizami” stansiyasını və Nizami 
adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı muzeyini nümunə göstərmək olar.
LAYİHƏ

AZƏRBAYCAN TƏSVİRİ SƏNƏTİNDƏ MÜASİRLİYİN ƏKSİ
62
MİKAYIL USEYNOV: MEMARLIQDA KONSTRUKTİVİZM PRİNSİPLƏRİ

XX əsrin əvvəllərində memarlığın inkişafının əsas ideya və prinsipləri 
  hansılardır?
Özünüzü yoxlayın
Yaradıcı fəaliyyət
2.  a) 
Dünyanın  hər  hansı  bir 
paytaxt şəhərinin kon struk-
tivizm  nümunəsi  olan  ən 
məş hur,  onun  “vizit  kartı”  
və “tanınma nişanı” sa yılan 
tikilisinin siluetini çə kin və 
ya  qara  kağızdan  kəsib  ha-
zırlayın.
 
b) 
Konstruktivizm üslubunda ictimai və ya yaşayış binasının eski-
zini çək. Tikilinin görünüşü sütunlar üzərində dayanan iri şüşəli və 
düz səthli ola bilər. Binanın eskizini elə çəkin ki, o, həm qarşıdan, 
həm də yandan görünsün. Məsələn:
3. 
M.Useynov haqqında əlavə məlumat toplayın və təqdim edin.
LAYİHƏ

AZƏRBAYCAN TƏSVİRİ SƏNƏTİNDƏ MÜASİRLİYİN ƏKSİ
63
Rəngkarlıq əsərlərinin miqyası nəyə əsasən seçilir? Əsərlərdə rəng və 
forma bir-biri ilə necə əlaqəlidir?
MİRCAVAD MİRCAVADOV:  MİQYAS,
 
 
RƏNG VƏ FORMA
Tanış olun
Görkəmli fırça ustası Mircavad Mircavadov Azərbaycan rəssamlığın-
da müasir istiqamətin və “Abşeron məktəbi”nin banisi kimi tanınır. Azər-
baycan incəsənətinə improvizasiya və sərbəstlik gətirən rəssam tamamilə 
yeni üfüqlərin açılmasına səbəb oldu. Qiyamçı və eksperimentator, non-
konformist
1
 və novator olan M.Mircavadovun əsərləri Azərbaycan təsviri 
sənətinə böyük təsir göstərdi. M.Mircavadovun əsərlərini ya qeyd-şərtsiz 
qəbul, ya da rədd edirdilər, lakin onun yaradıcılığı zaman baxımından biz-
dən uzaqlaşdıqca rəssamın müasir Azərbaycan incəsənəti tarixində tutdu-
ğu yerin unikallığı daha aydın görünməkdədir. Rəssam bu mövqeyi Sovet 
dönəmində uzun illər davam edən sükut və biganəlikdən sonra qazanıb.
Müasir rəssamların etmək istədiyi yeniliklər nə ilə nəticələnir?
İncəsənətə dair dialoq
Xatırlayın
14
Təsviri sənət qalereyası
“Yüzilliklərin himni” silsiləsindən, 1986
“Nuhun gəmisi”. 1987

Nonkonformizm (ingiliscə non – “yox”, conformis – “oxşar”, nonconformism – “qey-
ri-oxşar”) – hamı tərəfi ndən qəbul edilmiş qaydaların, dəyərlərin, ənənələrin və qanunla-
rın inkar edilməsi. Neqativizm anlayışının sinonimi.
LAYİHƏ

AZƏRBAYCAN TƏSVİRİ SƏNƏTİNDƏ MÜASİRLİYİN ƏKSİ
64
MİRCAVAD MİRCAVADOV: MİQYAS, RƏNG VƏ FORMA
Tələbəlik illərində sənətlə bağlı o dövrdə qəbul olunmuş tədris sistemi 
gənc, istedadlı rəssamı razı salmırdı. Sovet İttifaqındakı bədii təhsilin 
çox mühüm hissəsini təşkil edən sosializm realizminin əsas mahiyyətini 
M.Mircavadov qəbul etmirdi. 
Rəssam Sezannın əsərlərini Ermitajda görmək arzusunda idi. O illər-
də Sovet İttifaqında impressionist və postimpressionistlərin yaradıcılığı 
qadağan edilmişdi. Lakin M.Mircavadov Leninqrada (indi Sankt-Peter-
burq) gedir və Dövlət Ermitajında onu maraqlandıran hər bir kolleksi-
yaya baxmağa nail olur. Sənətə vurğunluğu onu Ermitajda adi fəhlə iş-
ləməyə vadar edir. Rəssam El Qrekonun, Rembrandtın əsərlərindən çox 
şey öyrənir, surətlərini çıxarır, orijinalını ətrafl ı tədqiq edir. Sezannın 
və Van Qoqun qadağan edilmiş əsərləri Mircavad üçün əsl məktəb olur.
Leninqrad Antropologiya və Etnoqrafi ya Muzeyindəki kolleksiyalarla 
tanışlığı rəssamda güclü təəssürat yaradır. Burada o, Afrika, Okeaniya, 
İndoneziya, Yaxın Şərq xalqlarının ənənəvi incəsənətini yaxından öyrə-
nir. Rəssamı şaman mərasimi ilə bağlı qə-
bilə incəsənəti çox maraqlandırır. 
1954-cü  ilədək  Leninqradda  (hal-ha-
zırki  adı  Sankt-Peterburq)  yaşadıqdan 
sonra o, Bakıya qayıdıb, yaradıcılıq eks-
perimentləri ilə məşğul olur və bu həyat 
tərzi 10 il çəkir.
Rəssam öz təcrübələrində təsviri sənət 
üçün ənənəvi olmayan materiallardan – me-
tal, daş, qum, bitum, qətran və sementdən 
istifadə edirdi. Bu materiallar nəticəsində 
yaranan  eksperimental  əsərlər  özlüyündə 
heyrətləndirici qüvvəyə malik idi.
M.Mircavadovun  ən  erkən  rəngkarlıq 
əsəri  “Yırtıcı”dır.  Burada  ayaqları  bağlı, 
arxası üstə yıxılmış qoyun, yaxında isə bir 
canlı, dişini ağardan və  torbasayağı gövdə-
si olan məxluq təsvir olunub. Burada rəssa-
mın təsvir etdiyi cəmiyyətə, onu əhatə edən 
mühitə alleqorik yanaşdığı aydın görünür.
“Yırtıcı”. 1967
Rəssamın  qrafi k  əsərlərinə  məxsus 
qüvvə,  enerji,  həm  də  miqyas  tamaşaçını 
heyrətləndirir.  Onların  bəziləri  tuşla,  bə-
ziləri karandaşla icra olunub. Qrafi k əsər-
lərdə digər cəhət də diqqəti cəlb edir: əksər 
rəsmlərdə  insanın  bədən  hissələrində  baş 
verən metamorfozu müşahidə etmək olur.
“Kişi rəsmi”. 1950. Kağız, qrafi t
LAYİHƏ

AZƏRBAYCAN TƏSVİRİ SƏNƏTİNDƏ MÜASİRLİYİN ƏKSİ
65
MİRCAVAD MİRCAVADOV: MİQYAS, RƏNG VƏ FORMA
Ətraf mühiti təsvir edərkən rəssamın müxtəlif emosional və psixoloji 
nüanslarını div obrazında görmək mümkündür. Bu məfhum ənənəvi mi-
fologiyada öz əlamətinə görə birmənalı deyil (divlər xeyirxah və qəddar, 
cəsur və qorxaq olurlar). Mircavad yaradıcılığında bu, insanda ola bilə-
cək bütün rəzil cəhətləri özündə birləşdirən personajdır.
M.Mircavadovun  əsərlərindəki  digər  sabit  obraz  qadındır.  O,  xe-
yirxah  və  qəddar,  zəhmətkeş  və  çox  qəşəng,  nəhayət,  ağıllı  və  şəhvət-
pərəst ola bilir. 
Yaşadığı illər
Doğulduğu yer
Təhsili
Ad və mükafatları
Üslub və texnika
Əsərlərin mövzusu
Məşhur əsərləri
19.01.1923–24.06.1992 
Bakı, Azərbaycan
Ə.Əzimzadə  adına  Azərbaycan  Rəssamlıq  məktəbi 
(1941–1949)
Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü (1975), Rəs-
samlar  İttifaqı  İdarə  heyətinin  üzvü  (1987),  Azər-
baycanın Əməkdar İncəsənət Xadimi (1987)
avanqard, rəngkarlıq
portret, mifologiya, süjetli əsərlər, mənzərə 
“Xırmanda” (1968), “Fayton” (1968), “Öküzün nal-
lanması”  (1970-1971),  “Od  gəlini”  (1970),  “Sirk” 
(1981), “Yuva” (1982), “Məxfi gecə” (1982), “Letar-
giya” (1983), “Tamas. Oyaq olan kəs” (1984), “Hu-
may  quşu”  (1984),  “Hərəkət”  (1986),  “Od  tanrısı” 
(1987), “Maninin gəmisi” (1987) və s.
Mircavad Mirhaşım oğlu Mircavadov
Həyat xronologiyası
GÖRKƏMLİ RƏSSAMLAR
“Ümid işığı”. 1982
XX əsr rəssamlığının iki böyük nü-
mayəndəsi – Pablo Pikasso və Salvador 
Dali  Mircavad  Mircavadovun  sevimli 
rəssamları  və  onun  üçün  şübhə  doğur-
mayan  avtoritetlər  idilər.  “Ümid  işı-
ğı” adlı əsərini o, Salvador Dalıyə həsr 
 etmişdir.
Bilirsinizmi?
LAYİHƏ

AZƏRBAYCAN TƏSVİRİ SƏNƏTİNDƏ MÜASİRLİYİN ƏKSİ
66
MİRCAVAD MİRCAVADOV: MİQYAS, RƏNG VƏ FORMA
Azərbaycanın  hansı  rəssamı  üslub,  qəhrəmanları  və  düşüncə  tərzinə 
görə Mircavad Mircavadova yaxın idi?
Düşünün və izah edin
Azərbaycan  incəsənətinin  tarixi  üçün  və  xüsusilə  müasir Azərbay-
can  rəngkarlıq  məktəbinin  formalaşmasında  Mircavad  Mircavadovun 
xidmətlərini sona qədər dərk etmək çətindir. Azərbaycan rəssamlarının 
“yet mişinci” illər nəslinin çoxu “Mircavad təsiri” altında formalaşmış-
dır.  Onların  əksəriyyəti  tədricən  incəsənətdə  öz  yolunu  və  hər  biri  öz 
fərdi özünüifadə tərzini tapmışdır. Bir çox rəssamların yaradıcılığında 
Mircavadın bu gün də dəsti- xətti hiss edilir.
Rəssamın sənəti yalnız 1987-ci ildə tanındı. Onun əsərləri dünyanın 
bir çox muzeylərində və şəxsi kolleksiyalarında saxlanılır. Bakının, Mos-
kvanın, bir sıra Avropa paytaxtlarının, həmçinin Yaponiya şəhərləri nin 
ən nüfuzlu sərgi salonlarında bir çox sərgiləri təşkil olunmuşdur.
Müəyyən edin
1. 
M.Mircavadovun  dərslikdə  verilmiş  əsərlərinin  kompozisiyasının 
əsas mövzusunu nə təşkil edir?
Yaradıcı fəaliyyət
2. 
Rəng təzadını və forma müxtəlifliyini nəzərə alaraq qeyri-adi mifolo-
ji canlını və ətrafını təsvir edin.
Rəngli karandaşlar, flomasterlər, pastel təbaşirlər, quaş
 
Sərbəst iş üçün tapşırıqlar
3. 
M.Mircavadov haqqında əlavə məlumat toplayın və təqdimat hazırlayın.

Azərbaycanın müasir təsviri sənətində M.Mircavadovun rolu nədən 
  ibarətdir?
Özünüzü yoxlayın
Onun yaratdığı əsərlər arasında bir sıra mənzərələr də var.
Rəssam üçün məhz rəng başlıca məna yükü daşıyır. Rəssam rəngkar-
lıqda sanki rəng və forma arasındakı təzadı aradan qaldırmağa çalışır. 
Rəng karlığın bu iki elementi Mircavad kompozisiyasının əsas təkraro-
lunmaz ifadə vasitəsidir.
LAYİHƏ

AZƏRBAYCAN TƏSVİRİ SƏNƏTİNDƏ MÜASİRLİYİN ƏKSİ
67
Niyə rəsm əsərləri və monumental sənət növü olan, heykəllər və abidə-
lər haqqında fikir mübadiləsi adi adamlar arasında aparılmır?
ÖMƏR ELDAROV:  GÖZƏLLİK VƏ
 
HARMONİYA
Tanış olun
Ömər  Eldarovun  heykəlləri  əqli,  fiziki  və  mənəvi  gücü  ilə  diqqəti  cəlb 
edir. Ö.Eldarov xarakterinə xas qəhrəmanlıq, nikbinlik və mənəvi məsuliy-
yət daşıyan personajlarının fəal mövqeyi ilə sənətkarın yaradıcılıq təfəkkü-
rü, xüsusən bədii ifadəsi, plastik enerjisinin gücündə təcəssüm olunur ki, bu 
da mütləq onun yaratdığı obrazların daim hərəkətdə olduğunu təsdiq edir. 
Heykəltəraşın  Natəvan  şəxsiyyətinə 
müraciət  etməsi  və  onun  mər mər  portre-
tini yaratması sə nət kar cəsarətindən, ötən 
əsrin 50-ci illərinin ortalarındakı siyasi re-
allıqlarla  razılaşmamağından  xəbər  verir. 
Qeyri-iradi olaraq etiraza meyil etməsi tək-
cə  mövzuda  deyil,  kompozisiya  həllində  – 
Qarabağ xa nının qızının zəngin geyimində 
də özünü göstərməkdədir. Belə ki, burada 
“xalq  içindən”  çıxmış  adi  obrazın  əvəzinə 
intellektuallığa və  gözəlliyə malik, düşün-
cəli,  üzərində  çoxlu  daş-qaş,  zinət  əşyası 
olan, incə əllərinin cizgiləri görünən kübar qadınla üz-üzə dururuq.
Ömər  Eldarov  sonradan  Natəvanın  tunc 
abidəsini də yaratmışdır. Bu abidə şəhərin ən 
gur  guşələrindən  birində,  Bakının  memar-
lıq  ansambllarının  lap  mərkəzində  ucaldılıb. 
Zəngin geyinmiş, ampir üslubunda olan kres-
loda  oturmuş  zadəgan  qadının  heykəli  har-
moniyanın və zövqün ən yüksək təzahürünün 
nümunəsi kimi bu gün də meydanı bəzəyir. 
İnsanların fəaliyyətindəki romantikaya və 
dinamikaya  meyil,  obrazın  daxili  vəziyyəti, 
onun qəhrəmanlıq mübarizəsindən doğan duy-
ğuları  –  bütün  bunlar  müəllif  düşüncəsinin 
Heykəltəraşlıqda əsas ifadə vasitələri hansılardır?
İncəsənətə dair dialoq
Xatırlayın
Каталог: 2016
2016 -> По антикоррупционной работе в поликлинике
2016 -> AZƏrbaycan respublikasi səHİYYƏ naziRLİYİ azərbaycan tibb universiteti
2016 -> Agnela da Cruz Henriques de Barros Wilper Statement (afta 2016)
2016 -> Seks riSKƏ BƏrabər deyiL!!
2016 -> Qastroentrologiya 1 Yaşlı insanlarda qida borusunun uzunluğu təqribən nə qədərdir?
2016 -> Az Book Library Palanik Çak DÖYÜŞÇÜ klubu “Döyüşçü klubu”nun birinci qaydasında deyilir: «“Döyüşçü klubu” barədə heç kimə danışmamaq
2016 -> Az Book Library Filosof Fikri
2016 -> Ubutumire uniib iratumiye abantu, imigwi y'abantu canke amashirahamwe bose bipfuza gushikiriza inkuru hamwe/canke ivyandiko bijanye n'ihonyangwa ry'agateka ka zina muntu hamwe n'ayandi mabi yose vyakozwe I Burundi guhera mu kwezi kwa Ndamukiza


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə