Əsil və sadələşdirilmiş məttılər "ÖNDƏr n ə Ş r iy y a t "


Q AM   BÖ RƏNİN  OĞLI  BAM SI  BEY RƏK  BOYINI  12



Yüklə 139.49 Kb.
Pdf просмотр
səhifə4/23
tarix16.02.2017
ölçüsü139.49 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23

Q AM   BÖ RƏNİN  OĞLI  BAM SI  BEY RƏK  BOYINI  12 
BƏYAN  EDƏR, XANIM ,  HEY...
Qam Ğan oğlı xan Baym dır  13 yerindən durmışdı.  Qara y e - 
D67 
rin  üstinə  ağ  ban  evin  '  dikdirmişdi.  Ala  sayvan  gög  yüzinə 
aşanmışdı.  B in 2 yerdə ipək xalıcası  döşənmişdi.  İç Oğuz.  Daş
3  Oğuz bəgləri Baym dır xamn söhbətinə  dərilm işdi.  Bay4börə 
bəg dəxi  Baymdır xanın  söhbətinə  gəlmişdi.  Bayındır 5  xanın 
qarşusında  Qaragünə  oğlı  Qarabudaq  bay  dayanub  dur6mışdı. 
Sağ yanında  Qazan  oğlı  Uruz  durmışdı.  7  Sol  yanında  Q azılıq 
qoca oğlı bəg Yegnək durmışdı.  8 Baybörə bəg bunları  gördü- 
gində  ah  eylədi.  Başmdan  9  aqlı  getdi.  D əstm alm   əlinə  aldı, 
bögürü-bögür ağladı.
...  10 Böylə edicək Qalın Oğuz arqası,  Baym dır xanın  göy- 
gisi  11  Salur Qazan qaba dizinin üzərinə çökdi.  Qıya tikübən  12 
B aybörə bəgün  yüzinə  baqdı,  aydır:
“Baybörə bəg, nə  13  ağlayub bozlarsan?”  B ayböıə bəg ay- 
D68 
dır:  “Xan  Qazan,  1  necə  ağlamayayın,  necə  bozlam ayaym ? 
Oğulda ortacım yoq, qard aşd a2 qədərim  yoq!  Allah Taala m əni 
qarğayıbdır.  Bəglər,  tacım -taxtım   3  içün  ağlaram.  Bir gün  ola, 
düşəm   öləm,  yerim də-yurdım da 4  kimsə qalm aya”,  -  dedi.
Qazan  aydır:  “M əqsudun  bumudur,  5  Baybörə  b əg ?” 
Aydır:  “B əli, budur.  M ənim   dəxi  oğlum  olsa, 6 xan  Bayındırın 
qarşusın alsa-dursa,  qulluq e y lə s ə ,7 m ən dəxi  baqsam,  sevin- 
səm ,  qıvansam ,  güvənsəyim !..”  -   dedi.  Böylə  digəc  x  Qalın 
Oğuz  bəgləri  yüz  gögə  tutdılar.  Ə1  qaldırıb,  dua  9  eylədilər. 
“Allah  Taala  sana bir oğul  versün!”  -  dedilər.
01 
10  zamanda  bəglərin  alqışı  alqış,  qarğışı  qarğış  idi.  I! 
Duaları  m üstəcab  olurdı.  Baybican  bəg  dəxi  12  yerindən  uru 
durdı,  aydır:
“ B əglər,  mənim  dəxi  haqqım a  bir  dua  13  eyləfi.  Allah 
D69 
Taala  m ana  da  bir  qız  v erə” ,  -   dedi.  Qalın  Oğuz  1  bəgləri  əl 
qaldırdılar,  dua eylədilər:  “Allah  Taala sana da 2 bir qız v erə” ,
-  dedilər.
Baybican  bəg  aydır:  “B əglər,  Allah  Taala  3  m ana  bir  qız 
verəcək  olursa,  siz  tanıq  olun,  m ənim   qızım  4  Baybörə  bəg 
oğlına  beşikkərtm ə  yavuqh  olsun!”  -  dedi.

Bunun  üzərinə  bir  qaç  zaman  keçdi.  Allah  Taala 
Bay6börə  bəgə  bir oğul,  Baybican  bəgə  bir  qız  verdi.  Qalın  7 
Oğuz bəgləri  bunı  eşitdilər,  şad  olub  sevindilər.

Baybörə  bəg bazirganlarını  yanına oxıdı,  buyuruq  9 etdi: 
“ M ərə  bazirganlar!  A llah-Taala  m ana  bir  oğul  verdi.  10  Varın 
Rum  elinə,  m ənim   oğlum  içün  yaxşı  ərm ağanlar  gətürün  11 
m ənim  oğlım   böyüyinco” , -  dedi.
Bazirganlar  dəxi  gecə-gündüz  12  yola  girdilər.  İstanbula 
gəldilər.  D an-dansux  ilə y a x ş ı13 ərm ağanlar aldılar. B aybörə- 
D70 
nin  oğlıyçun  bir  dəniz  1  qulunı  boz  ayğır aldılar.  Bir  ağ  tozlu 
qatı  yay  aldılar.  Bir  dəxi  2  altı  pərli  gürz  aldılar.  Yol  yarağın 
gördilər.
B aybörənifi3  oğlı  beş yaşma  girdi,  beş yaşından on yaşına
4  girdi...  On  yaşından  on  beş  yaşına  girdi...  Ç aya  5  baqsa  ça- 
lımlu,  çal  qaraquş  ərdəm lü,  bir gözəl  yaxşı  y ig it6  oldı.
01 
zamanda  bir  oğlan  baş  kəsm əsə,  qan  7  dökm əsə,  ad 
qomazlardı.  Baybörə bəgin  oğlı  a tla n d ı,8  ava çıqdı.  Av avlar- 
kən  babasının  tavlası  üzərinə  9  gəldi.  Əmiraxurbaşı  qarşuladı, 
endirdi,  qonaqladı.  10  Yiyüb-içüb  otururlardı.
Bu  yanadan  dəxi  bazirganlar  11  gəlübəni  Qara  Dorvond 
ağzına qonmışlardı.  Yarım asun-yarçımasun  12  Evnik qalasının 
kafırləri  bunları  casusladı.
B a13zirganlar  yatur  ikən  ğafıllə  beş  yüz  kafir  qoyuldılar, 
D7I 
çapdılar,  1  yağmaladılar.  Bazirganın  ulusı  tutuldı,  kiçisi  qaça- 
raq  2 Oğuza  gəldi.  Baqdı  gördi  Oğuzun  ucında bir ala 3  sayvan 
dikilmiş,  bir  imirzə  xub  yigit  qırq  yigid  ilən  sağında  və  4 
solında  otururlar.  Oğuzun  biryaxşı  yigidi  ancaq...  “yüriyəyim,
5  m odəd  diyəyim ”,  -  dedi.
Bazirgan  aydır:  “Yigit,  yigit,  bəg  yigit!  6  Sən  bənim  ünüm 
anla, sözüm dinlə!  On altı yıldır kim, O ğ u z 7 içindən getmiş idik. 
Dan-danışux  kafır  malın  Oğuz  bəglərinə  8  gətürür  idik.  Pasnik 
Qara  Dərvənd  ağzına düş  vermiş 9 idik.  Evnik qalasımn beş yüz 
kafiri  üzərimizo  qoyıldı.  10  Qardaşım  tutsaq  oldı.  Malımızı,  riz- 
qimizi  yağmaladılar,  gerü  11  döndilər.  Qara  başım  götürdüm, 
sana gəldim. Qara başın sə d ə q ə si,12 yigit, m ədəd m ana!” -  dedi.
Bu  gəz  oğlan  şərab  içərkən  13  içm əz  oldı.  Altun  ayağı 
əlindən  yerə  çaldı.

D72 
Aydır:  1 “N ə dedigimi yetürün,  geyünim lən monim  şahbaz
atımı  gətürün!  Hey,  m əni  2  sevən  yigitlər binsünlər!”  -   dedi. 
Bazirgan  dəxi  önlərinə  3  düşdi,  qulağız oldı.
Kafır dəxi düşübən bir yerdə aqça 4 ülüşməkdəydi.  Bu m ə- 
həldə  ərənlərin  meydanı  arslanı,  5  pəhlivanların  qaplanı  Boz 
oğlan yetdi.  Bir-iki  d im ə d i,6 kafırlərə  qılıc  urdı.  Baş  qalduran 
kafırləri  öldürdi,  7 ğəza eylədi.  Bazirganların  malını  qurtardı.
B azirg a n lar8  aydır:  “B əg yigit,  bizə  sən  ərlik  işlədin.  Gəl 
imdi  bəgəndigin  9 m aldan  al!” -  dedilər.
Yigidin  gözi bir dəniz  qulum  boz  10 ayğırı  tutdı,  bir də  altı 
pərli  güzi,  bir də  ağ tozlu  11  yayı  tutdı.  Bu  üçıni  bəgəndi.  A y- 
dır  “M ərə bazirganlar,  12 bu ayğırı və dəxi bu yayı və bu gürzi 
mana  verin!”  -  dedi.  13  Böylə  digəc  bazirganlar səxt  oidı.
D73 
Yigit aydır:  “M ərə  1 bazirganlar,  çoqmı  istədim ?!” -  dedi.
Bazirganlar ay ıtd ılar:2 “N ə çoğ olsun? Amma bizim bir b əg ü - 
miz oğlı  vardır, bu üç  3 nəsnəyi  ana ərmağan aparsavuz  gərək 
idi!” -  dedilər.
Oğlan  4  aydır:  “M ərə,  bəgünüz  oğlı  kim dir?”  A yıtddar: 
“Baybörənin  oğlı  5  vardır,  adına  Bamsı  derlər” ,  -   dedilər. 
Baybörənin  oğlı  6  olıdığm   biləm ədilər.  Yigit  barmağın  ısırdı, 
aydır:  “7  Bunda  m innətlə  almaqdan  isə,  anda  babam   yanında 
m innətsiz  8  almaq  yegdir!”  -   dedi.  Atın  qamçıladı,  yola  girdi. 
Bazirganlar 9 ardından baqa qaldı:  “Vallah, yaxşı yigit, m ürüv- 
vətlü  yigit!”  -   10  dedilər.
Boz  oğlan  babasının  evinə  gəldi.  “Bazirganlar  11  g ə ld i” 
deyü  babası  sevindi.  Ç ətir  otağ,  ala  sayvan  dikdirdi.  12  İpək 
xalıcalar  saldı.  Keçdi,  oturdı.  O ğlunı  13  sağ  yanına  aldı.  O ğ- 
D74 
lan bazirganlar xüsusından  1 bir söz söyləm ədi.  K afırləri  q ır- 
duğın  anm adı.
N a g a h i2 bazirganlar gəldilər.  Baş endirüb,  salam verdilər.
3  G ördilər  kim,  ol  yigit  kiırı  baş  kəsübdür,  qan  dökübdür,  4 
Baybörə  bəgin  sağında  oturar.  Bazirganlar yüridilər,  5  yigidin 
əlin öpdilər.
Bunlar  böylə  edicək  Baybörə  6  bəgin  acığı  tutdı.  B azir- 
ganlara aydır:  “M ərə,  qavat o ğ lı7  qavatlar!  Ata dururkən  oğul 
əlinm i ö p ərlə r?”  Ayıtdılar:  “X a m m ,8 bu yigit  sənin oğlunm ı- 
dır?”  “B əli,  m ənim   oğlum dur”,  -   dedi.  9  Ayıtdılar:  “İmdi  in-
cinmə,  xanım ,  əvvəl  anun  əlin  öpdügüm üzə.  10  Ə gər  sənin 
oğlun olmasaydı,  bizim  malımuz Gürcüstanda  11  getmişdi,  h ə - 
pümiz tutsaq  olm uşdı” , -  dedilər.
B ay12börə  bəg  aydır:  “M ərə,  bənim   oğlum  başmı  kəsdi, 
qanmı  dökdi?”
D75 
13  “Bəli,  baş  kəsdi,  qan  dökdi,  adam   axtardı!”  -  dedilər.  1
“M ərə,  bu  oğlana  ad  qoyasınca  varm ıdır?”  -   dedi.  “Bəli, 
su ltan ım ,2  artıqdır!”  -  dedilər.
Baybörə  bəg  Qalın  Oğuz  bəglərini  çağırdı,  qonaqladı.  3 
D ədəm   Q orqut gəldi,  oğlana  ad  qodı.  Aydır:
Ü nüm   anla,  sözüm   4 dinlə,  Baybörə  bəg!
Allah  Taala  safia bir oğul  vermiş,  5  tuta versün!
A ğır sancaq  götürəndə  m üsəlm anlar arxası  6 olsun!
Qarşu  yatan  qara  qarlu  dağlardan  aşar  7  olsa,
Allah  Taala  sənin  oğluna aşut versün!
Q anlu8-qanlu  sulardan keçər olsa,  keçit  versün!
Qalabalıq  9  kafirə  girəndə
Allah  Taala sənin  oğluna  fursət  versün!
10  Sən  oğlunı  “B am sam ”  deyü  oxşarsan;
Bunun  adı  11  B oz  ayğırlıq  Bamsı  Beyrək  olsun!
Adını  bən  verdim ,  12  yaşını  Allah  versün!  -  dedi.
Qalın O ğuz bəgləri  13 əl götürdilər,  dua qıldılar:  “Bu ad bu 
D76 
yigidə  qutlu  olsun!” -   1  dedilər.
...B əglər  həb  ava  bindi.  Boz  ayğırın  çəkdirdi,  2  Beyrək 
bindi.  Ala  dağa  ala  ləşkər ava çıqdı.
N agahandan  Oğuzufi  üzərinə  bir s ü r i 3  keyik  gəldi.  Bamsı 
B eyrək  birini  qova  getdi.  Q ova-qova  bir  yere  4  geldi.  N ə 
gördi,  sultanım?!  Gördi  gög  çayırın  üzərinə  5  bir qırmızı  otaq 
dikilmiş.  “Y arəb,  bu  otağ  kimün  ola?!”  -   6  dedi.  Xəbəri  yoq 
ki,  alacağı  ala gözli qızın  o ta ğ ı7 olsa gərək.  Bu otağın  üzərinə 
varm ağa  ədəbləndi.  Ayıtdı:

“N ə  olursa-olsun,  h ələ  m ən  avımı  alayın!”  -   dedi. 
Otağın  9  önində  irişi  gəldi,  keyiki  sinirlədi.  Baqdı  gördi  10  bu 
o tağ   B an ıçiçək   o tağıym ış  ki,  B eyrəgin  b eşik k ərtm ə  11 
nişanlısı-adaxlusıydı.

D78
D79
B anıçiçək otaxdan  12 baqırdı.  “M ərə dayələr,  bu qavat oqlı 
qavat  bizə  ərlikmi  13  göstərir?”  -   dedi.  Varın,  bundan  pay 
dilən,  görün nə  der!” -   1  dedi.
Q ısırca  YengƏ'derlər,  bir  xatun  vardı.  İlərü  2  vardı,  pay 
dilədi:  “Hey,  bəg  yigit,  bizə  dəxi  bu  keyikdən  3  pay  v er!”  -  
dedi.  B eyrək aydır:  “M ərə  dadı,  m ən  avçı  d e g ilə m ,4  bəg  oğlı 
bəgəm   həp  sizə” ,  -   dedi;  amma  sormaq  eyib  5  olmasun,  bu 
otağ  kim ündür?” -  dedi.
Q ısırca yengə a y d ır:6 “Bəg yigidim , bu otağ Baybican bəg 
qızı  B am çiçəgin7dir”, -  dedi.
Eylə  olsa,  xanım,  B eyrəgin  qanı  qaynadı.  Ə dəblə  8  yab- 
yab  gerü  döndi.  Q ızlar  keyiki  götürdilər.  G özəllər  9  şahı 
B anıçiçəgin  öninə  gətürdilər.  Baqdı  gördi  10  ki,  bir  sultan 
simüz  sığm -keyikdir.  B am çiçək  aydır:  11  “M ərə  qızlar,  bu 
yigit  nə  yigitdir?”  Q ızlar  aydır:  “Vallah,  sultanım,  12  bu  yıgit 
yüzi  niqablu yaxşı yigitdir.  B əg  oğlı  bəg  13  im iş” , -  dedilər.
B anıçiçək aydır: “Hey, hey, dayələr, babam mana bən səni
1  yüzi  niqablu  B eyrəgə  verm işəm ” ,  -   derdi;  olmaya  kim,  bu 
ola.  2  “M ərə,  çağırın,  x əb ərləşəy im ”, -  dedi.
Ç ağırdılar,  B eyrək gəldi.  3  B anıçiçək  yaşm aqlandı,  xəbər 
sordı.  A ydır:  “Yigit,  4  gəlişin  qandan?”  B eyrək  aydır:  “İç 
O ğuzdan!”  “İç  Oğuzda  5  kimün  n əsisən?”  -   dedi.  “B aybörə 
bəg oğlı B a m s ı6 B eyrək dedikləri  m ənəm ” , -  dcdi.  Qız aydır: 
“ Ya  nə  m əsləh ətə  7  gəldin,  yig it?”  -   dedi.  B eyrək  aydır: 
“B aybican  bəgün  8  bir  qızı  varm ış,  anı  görm əgə  goldim!  -  
dedi.  Qız  aydır:  9  “01  öylə  adam   degildir kim,  sana  görinə!  -  
dedi.  A m m a  mən  10 B anıçiçəgin  dadısıyam.  G əl,  imdi  sənün- 
lə ava çıqalım.  11  Ə gər sənin atun m ənim  atumı  keçərsə,  onun 
atını  dəxi  12  keçərsən.  H əm   sənünlə  ox  atalım.  M əni  keçər- 
sən, anı  dəxi  13 keçərsən və hom səninlə gürəşəlim .  M əni b a- 
sarsan,  anı  dəxi  1 basırsan” ,  -  dedi.
B eyrək aydır:  “Xoş,  imdi  atlam n!”  2  İkisi  atlandılar,  m ey- 
dana  çıqdılar.  At  dəpdilər.  Beyrək  3  atı  qızın  atmı  keçdi.  Ox 
atdılar.  B eyrək qızın  4  uqiii  yardı.
Qız aydır:  “M ərə yigit, m ənim  atumı kim sə 5 keçdügi yoq. 
O xım ı  kim sə  yardığı  yoq.  İmdi  gəl,  6  sənünlə  gürəş  tutalım !”
-  dedi.  H əm an  Beyrək  atdan c n d i.7  Qarvaşdılar.  İki pəhləvan
olub,  bir-birinə  sarm a şd ıla r.8  Beyrək götürər qızı  yerə  urmaq 
istər,  qız  götürər 9  B eyrəgi  yerə  urm aq  istər.  B eyrək  bunaldı. 
Aydır:  “Bu qıza  10 basılacaq olursam, Qalın Oğuz içində başu- 
m a  "   qaxınc,  yüzim ə toxınc edərlər”, -  dedi. Q eyrətə gəldi. 
Qavradı,  qızın  bağdam asın  aldı.  Ə m cəgindən  tutdı.  13  Qız 
D80 
qucandı.  Bu  gəz  B eyrək  qızın  incə  belinə  girdi;  1  bağdadı, 
arxası  üzərinə  yerə  urdı.
Q ız  aydır:  “Y igit,  2  B aybicanın  qızı  B am çiçək   m ə - 
n ə m !”  -   dedi.  B ey rə k   üç  3  öpdi,  b ir  d işlədi.  “D ügün  qanlu 
olsun,  xan  q ız ı!”  4  dey ü   barm ağından  altun  yüzügi  çıqardı, 
qızın parm ağ ın a  5  keçürdi.  “O rtam ızda bu,  n işan   olsun,  xan 
q ız ı!”  -   dedi.

Qız  aydır:  “Çün  böylə  oldı,  həm an  imdi  ilərü  durmaq  7 
gərək,  bəg  oğlı!”  -   dedi.  Beyrək  dəxi:  “Nola,  xanım,  baş 
üzərin ə!”  - 8  dedi.
B eyrək  qızdan  ayrılub,  evlərinə  gəldi.  Ağ  saqallu 9 babası 
qarşu  gəldi.  Aydır:  “Oğul,  dan-dansux  bu  gün  10  Oğuzda  nə 
gördün?”
Aydır:  “N ə  g ö rəy im ,  oğlı  olan  e v ə n rim iş,  qızı  olan 
köçü rm iş...”  B abası  aydır:  “O ğul,  ya  səni  12  evərm axm ı 
g ə rə k ? ”  “B əli,  bəs  ağ  saqallu  əz iz   baba.  Evərm ax  13 
g ə rə k !”  -   dedi.
D81 
Babası  aydır:  “Oğuzda  kimin  qızın  alı  verərin?”  -   1  dedi.
Beyrək  aydır:  “Baba,  m ana  bir qız  alı  ver kim,  m ən  yerimdən 
durmadın  2  ol  durgəc  gərək!  M ən  qarağuc  atıma  binm ədin  ol 
binmax  gərək!  Mən  qırım a  3  varmadın  ol  mana  baş  gətürm ək 
gərək!  Bunufi  kibi  qız  a l ı 4  ver,  baba,  mafia” -  dedi.
Babası  Baybörə  xan  aydır:  “Oğul,  sən  5  qız  diləm əzsən, 
kəndünə  bir  ham pa  istərm işsən.  Oğul,  m əgər  sən  6  istədigin 
qız Baybican bəg qızı  B anıçiçək ola?!” -  d e d i.7  Beyrək aydır: 
“Bəli, pəs, əvət, ağ saqallu əziz baba, m ənim  d ə x i8 istədügüm 
oldur” ,  -  dedi.
Babası  aydır:  “Ay oğul,  Banıçiçəgin 9 bir dəli  qardaşı  var- 
dır,  adına  Dəli  Q arçar derlər;  qız diləyəni  10 ö ldürər” .  Beyrək 
aydır:  “Ya  pəs  nedəlim ?”  Baybörə  bəg  aydır:  11  “Oğul,  Qalın 
Oğuz  bəglərini  odam ıza  oxıyalım,  necə  m əsləhət  12  görər- 
lərsə,  ana görə  iş ed əlim ” , -  dedi.

D83
D84
Qalın  Oğuz  bəglərini  13 həb  oxıdılar,  odalarına  gətürdilər. 
Ağır  qonaqlıq  eylədilər.  1  Qalın  Oğuz  bəgləri  ayıtdılar:  “ Bu 
qızı  istəm əgə  kim  vara  2  bilür?”  M əsləhət  gördilər  ki,  D ədə 
Qorqut  varsun.  3  D eyənlərə  D əd ə  Qorqut  aydır:  “Yaranlar, 
çünki  m əni  göndərirsiz,  4  bilürsiz  kim,  D əlü  Q arçar  qız 
qardaşını  diləyəni  öldürər.  5  Bari  Bayındır  xanın  tavlasından 
iki  şahbaz y ü g rə k 6 at gətürün:  bir Keçi başlu K eçər ayğırı,  bir 
Toğlı  başlu  7 Turı  ayğırı.  Nagah  qaçm a-qom a olarsa,  b iris in i8 
binəm ,  birisini  yedəm ”, -  dedi.
D ədə  Qorqudun  sözi  m əqbul  9  gəldi.  Vardılar,  Bayındır 
xanın  tavlasmdan  ol  iki  10  atı  gətürdilər.  D ədə  Qorqut  birin 
bindi,  birin  yetdi.  u  “Yaranlar,  sizi  Haqqa  ısm arladım !”  -  
dedi,  getdi.
M əgər,  sultamm,  12  D əlü Qarçar dəxı  ağ ban  evini,  ağ ota- 
ğım  qara yerin  13 üzərinə  qurdurmış  idi.  Yoldaşlar ilə buta atub
1  oturardı.  D ədəm   Qorqut ötədən  bəri  gəJdi.  Baş  2 endirdi,  ba- 
ğır basdı.  A ğız-dildən  görkli  salam  verdi.  3  D əlü  Qarçar  ağzın 
köpükləndirdi. D ədə Qorqudun yüzinə 4 baqdı. Aydar:  “Ə leyk- 
əssalam!  A y  əm əl  azmış,  feli  d ö n m ü ş,5  Qadir Allah  ağ  alnına 
qada  yazmış!  Ayaqhlar  buraya  gəldigi  6  yoq.  A ğızhlar  bu  su- 
yumdan içdigi yoq.  Sana noldı? Ə m əlin m i7 azdı? Felinmi  dön- 
di? Əcəlinmi  gəldi?  Bu aralarda  8  neylərsən?” -  dedi.
D ədə  Qorqut  aydır:
Qarşu yatan  qara  dağını  9  aşm ağa gəlm işəm .
A qındıh  görklü  suyunı  keçm əgə gəlm işəm .
10  Gen  ətəgünə,  dar qoltuğuna qısıhnağa  gəlm işəm . 
Tanrının  buyuruğıyla,  Peyğəm bərin  qövliylo 
A ydan  an,  güııdən  görkli  qız  qardaşın  12  Banıçiçəgi 
Bamsı  Beyrəgə  diləm əgə  gəlm işəm !  -  dedi.
D ədə  Qorqut  13  böylə  digəc  D əlü  Qarçar aydır:
M ərə,  nə dedigim yetürün, Q ara  1 ayğırı yarağla gətürün!  -  
dedi.  Qara  ayğırı  yarağla gətürdilər.  2  Dəli  Qarçarı  bindı'rdilər.
D ədə  Qorqud  göstəgi  üzdi;  3  durm adı,  qaçdı.  Dəli  Q arçar 
ardına  düşdi.  Toqlı  4  başlu  Turı  ayğır  yoruldı.  D ədə  Qorqud 
Keçi  başlu  5  Keçər ayğıra  sıçradı,  bindi.
Dədəyi  qova-q o v a  Dəli  Qarçar  6  on  yelək  yer  aşurdı. 
D ədə  Q orqudun  ardından  7  Dəli  Q arçar  irdi.  Dədənin  anısı 
anıtdı.  Tanrıya  sıqm dı.  8  İsm i-əzəm   oqıdı.
Dəli  Q arçar  qıhcın  əlinə  aldı.  9  Y uqansm dan  öykə  ilə 
həm lə  qıldı.  D əli  b əg   dilədi  ki,  10  D ədəyi  d əp ə rə  çala.  D ədə 
Qorqut  ayıtdı:  “Ç ahrsan,  11  əlüfi  qurısun!” -  dedi.
Haq  Taalam n  əm riylə  Dəli  12  Q arçann  əli  yuqaruda  asılu 
qaldı.  Zira  D əd ə  13 Q orqut vilayət issi  idi,  diləgi  qəbul  oldı.
D85 
D əlü  1 Q arçar aydır:  “M ədəd, aman, əlaman!  Tanrının b ir-
liginə yoqdır güman!  2  Sən mənim əlümi  sağaldı  gör, Tannmfi 
buyruğıyla,  Peyğəm bərifi  3  qövliylə  qız  qarındaşımı  Beyrəgə 
verəyin!”  -  dedi.
Üç  k ərrə  ağzm dan  4  iqrar eylədi.  Günahma  tövbə  eylədi. 
D ədə  Q orqut  dua  eylədi.  5  Dəlinin  əli  Haq  əm riylə  sapasağ 
oldı.  Döndi,  aydır:  6  “D ədə,  qız  qarındaşımın  yolına  bən  nə 
istərsəm ,  verərm isin?”
D ədə 7 aydır:  “V erəlim !” Dedi, görəlim , nə istərsən? Dəlü 
Qarçar aydır:  “Bin  8  buğra  gətürün  kim,  m aya  görm əm iş  ola. 
Bin  dəxi  ayğır  gətürün  9  kim,  heç  qısrağa  aşm am ış  ola.  Bin 
dəxi  qoyun  görm əm iş  qoç  10  gətürün.  Bin  d ə  quyruqsız- 
qulaqsız  köpək  gətürün.  Bin  dəxi  11  bürə  gətüriin  m ana”,  -  
dedi.  Ə gər bu  dedigim  nəsnələri  gətürərsinüz,  12  xoş,  verdim. 
Amma  gətürm əyecək  olursan,  bu  qatla  öldürm ədim ,  13  ol 
vaqtın öldürərin!” -  dedi.
D86 
D ədə  döndi,  B aybörə  bəgün  1  evlərinə  gəldi.  Baybörə
bəg aydır:
“Dədə, oğlanmısan, qızmı2san?” Dədə: “Oğlanam!” -  dedi. 
“Y a pəs  necə qurtuldun D əli Qarçarın 3 əlindən?” -  dedi.  D ə- 
də  aydır:  “Allahın  inayəti,  ərənlərin  him m əti  4  oldı;  qızı 
aldım ” , -  dedi.
B eyrəgə  və  anasma  və  qız  qardaşlarına  5  muştçı  gəldi. 
Sevindilər,  şad  oldılar.  Baybörə  bəg  6  aydır:  “D əlü  nə  q ədər 
mal  istədi?”  D əd ə aydır:  “Y arım asun-7yarçımasun,  Dəlü Q ar- 
çar  eylə  mal  istədi  ki,  heç  bitm əsün!”  -   8  dedi.  Baybörə  bəg 
aydır:  “H ələ  n ə  d ilədi?”  D ədə  aydır:  9  “Bin  ayğır  diləyübdür 
kim,  qısrağa  aşm am ış  ola.  Bin  dəxi  10 buğra  dilədi  kim,  m aya 
görm əm iş ola.  Bin də qoç d iləy ü b d ü r,11  qoyuna girm əm iş ola.

D88
D89
Bin  də  quyruqsız-qulaqsuz  köpək  dilədi.  12  Bin  dəxi  xaraca- 
qaraca b ürələr dilədi.  Bu nəsnələri  13 gətürəcək olursanız,  qız 
qarındaşım ı  verərəm.  G ətürm əyəcək  '  olursan,  gözüm ə  gö- 
rünm əyəsən,  yoxsa səni  öldürərəm !” -  dedi.
2  B aybörə  bəg aydır:  “Dədə,  m ən üçini  buluram sa,  ikisini
3  sən  bulurm ısan?”  -  dedi.  D ədə  Qorqud  “B əli,  xanım ,  bula- 
sıyam ” -  4 dedi. Baybörə bəg ayıtdı:  “İmdi, dədə, köpəklə bü- 
r ə y i 5 sən bu l”, -  dedi.  Dəxi kəndüsi  tavla-tavla atlarına vardı. 
Bin  6  ayğır seçdi.  D əvələrinə  vardı,  bin  buğra-nər  seçdi.  Q o- 
yunlanna 7 vardı,  bin  qoç  seçdi.
D ədə  Qorqud  dəxi  bin  quyruqsız-8qulaqsız  köpəklə  bin 
dəxi  bürə  buldı.  Alub  bunları  D əlü  9  Qarçara  getdi.  Dəli 
Qarçar eşitdi,  qarşu gəldi.  “Görəyim,  dedigimi  gətürdilərm i?”
-  10 dedi.  Ayğırları  göricək bəgəndi.  D əvələri  gördigində  b ə - 
gəndi.  11  Qoçları  bəgəndi.  K öpəkləri  göricək  qas-qas  güldi, 
aydır:  12  “D ədə,  ya  qanı  m ənim  bürələrim ?”  D əd ə  Qorqud: 
“Hey,  oğul  Qarçar,  13  adama uş  bögələk kibi  bunludar.  Ol  bir 
yavuz canvərdir.  1 Həb bir yerdə  dərib dururam.  G əl gedəlim , 
simüzin  al,  aruğm  2 q o ”, -  dedi.
Aldı  D əli  Qarçarı  bir  birəli  yerə  gətürdi.  3  D əli  Qarçarı 
yalınçaq  eylədi,  ağıla  qoydı.  B irələr  4  Dəli  Qarçara  üşdilər. 
Gördi bacarı bilməz, aydır: “M ə d ə d ,5 Dədə! K ərəm  eylə, Allah 
eşqinə!  Qapuyı  aç,  çıqayın!”  -   dedi.  6  Dədə  Qorqud:  “Oğul, 
Qarçar, nə  qarğaşa edərsən?  G ö tü r,7 bu ısmarladuğın nəsnədir. 
Noldun,  böylə  bunaldın?  Simüzin  8  al,  aruğın qo!” -  dedi.
Dəli  Q arçar  aydır:  “Hay  D ədə  9  Sultan,  Tanrı  bunun 
simüzin  də  alsun,  aruğın  da  10  alsun!  Haman  bəni  qapudan 
tışan  eylə,  m ədəd!” -  dedi.  11  D ədə  qapuyı  açdı.  D əlü  Qarçar 
çıqdı.  D ədə  gördi  kim,  12  Dəlünin  canma  keçmiş  başı  qopusı 
olmuş,  gövdəsi  birəl3dən  görünməz.  Y üzi-gözi  bəlürm əz.
Dədənin  ayağına  düşdi:  1  “Allah  eşqinə,  bəni  qurtar!”  -  
dedi. D ədə Qorqut “Var, o ğ u l,2 kəndüni suya ur!” -  dedi.  Dəlü 
Qarçar səgirdərək v ard ı,3 suya düşdi.  Bürədir, suya aqdı, getdi. 
G əldi geyəsi4sin  geydi,  evinə getdi.  A ğır dügün yarağın  gördi.
Oğuz  zamanında  bir  yigit  5  ki  evlənsə,  ox  atardı.  Oxı  nə 
yerdə düşsə, anda g ə rd ə k 6 dikərdi.  B eyrək xan dəxi oxm atdı, 
dibinə  gərdəgin  7  dikdi.  Adağlusından  ərgənlik  bir  qırm ızı
qaftan  gəldi.  8  B eyrək  geydi.  Yoldaşlarına  bu  iş  xoş  gəlm ədi. 
Səxt  9  oldılar.  B eyrək  aydır:  “N iyə  səxt  oldunuz?”  -   dedi. 
Ayıtdılar:  10  “N ecə  səxt  olm ayalum ?  Sən  qızıl  qaüan  geyər- 
sən,  biz  ağ  qaftan  11  g eyəriz!”  -   dedilər.  B eyrək  aydır:  “Bu 
qəd ər n əsnədən ötri  niyə  12  səxt olursız?  Bu gün bən  geydim, 
yarın  naibim  geysün.  Q ırq  13  günə  dəkin  sıravardı  geyəgüz.
D90 
Andan sonra bir dərvişə  1 verəlim !” -  dedi. Qırq yigid ilən ye- 
yüb-içüb  otururlardı.
2 Y arım asun-yarçım asun,  kafirin  casusı  bunları  casusladı.
3  Varıb B ayburd hasarı bəginə xəb ər verdi. Aydır: “N ə oturar- 
s a n ,4  sultanım,  B aybican  bəg ol  sana verəcəgi  qızı  B eyrəgə  5 
verdi.  Bu  gecə  gərdəgə  girür”, -  dedi.
Y arım asun-yarçım asun,  6  ol  m əlun  yedi  yüz  kafirlə 
yılğadı.  B eyrək  ap-alaca  7  gərdəgi  içində  yeyüb-içüb bixəbər 
otururdı.  Dün  8  uyxusında  kafir  otağa  qoyuldı.  Naibi  qılıcın 
sıyırdı,  9  əlin ə  aldı.  “M ənim   başım  Beyrəgin  başına  qurban 
olsun!”  -   10 dedi.  Naib  paralandı,  şəhid  oldı.
Dərin  olsa,  11  batırdır,  qalabalıq qorxudır.  At  işlər,  ər ögı- 
nür.  Yayan  12  ərin  umurı  olmaz.  Otuz  doquz  yigidlən  Beyrək 
dutsaq  13  getdi.
D91 
Dan  ötdi,  gün  doğdı.  Beyrəgin  atası-'an ası  baqdı-gördi
kim , gərdək görünm əz olm ış.  Ah e td ilə r ,2 ağılları  başlarından 
getdi.  G ördilər  kim,  uçarda  quzğun  3  qalmış,  tazı  dolaşmış 
yurtda  qalmış.  G ərdək  paralanm ış,  4  naib  şəhid  olmış.  B eyrə- 
gin babası  qaba sarıq götürüb 5 yerə çaldı.  Dartdı, yaqasın yırt- 
dı.  “Oğul!  O ğul!”  dcyübən  6 bögürdi,  zarlıq qıldı.  Ağ bircəklü 
anası  buldır-buldır 7  ağladı,  gözinin  yaşın dökdi,  acı  dım aq  ağ 
yüzinə  8  aldı-çaldı.  A1  yafiağın  dartdı,  qarğu  kibi  qara  saçını  9 
yoldı.  A ğlayıbanı-sıqlayıbanı  evinə  gəldi.
Baybörə  10  bəgin  diinlügi  altun  ban  evinə  şivən  girdi. 
Q ızı-gəlini  q a s - "  qas gülm əz oldı.  Qızıl  qına ağ əlin ə yaqmaz 
oldı.  Yedi  12  qız  qardaşı  ağ  çıqardılar,  qara donlar geydilər.
“Vay,  bəgim   13  qardaş!  M uradına-m əqsudına  irməyən
D92 
yalnuz qardaş!”  -  deyib  1  ağlaşdılar-bögürişdilər.
Beyrəgin  yavuqlusına  x əb ə r oldı.  B anı2çiçək  qaralar gey 
di,  ağ  qaftanını  çıqardı.  G üz  alması  kibi  al  3 yanağını  dartdı, 
yırtdı.  “Vay,  al  duvağım   iyəsi!  Vay,  alnum -4başım   umurı!

Vay,  şah  yigidim,  vay,  şahbaz  yigidim!  Doyınca  5  yüzinə 
baqmadığım,  xanım  yigit!  Qanda  getdin,  bəni  yanluz  qoyub, 
canım  6  yigit?!  Göz  açuban  gördigim,  könül  ılə  sevdigım,  bir 
yasduqda baş 7  qoduğım!  Yolunda  öldügim!  Qurban  olduğım! 
Vay,  Qazan bəgin  inağı!  8 Vay,  Qalın Oğuzun  im rəncəsi  B ey- 
rə k !”  -   deyüb  zarı-zarı  9  ağladı.  Bunı  eşidüb  Qıyan  Selcük 
oğlı  D əlü  Dondar  10  ağ  çıqardıb,  qara  geydi.  B eyrəgin  yarü 
yoldaşları  ağı  11  çıqarıb,  qaralar  geydilər.  Qalın  Oğuz  bəgləri 
Beyrək  içün əzim   12  yas  tutdılar.  Umud  üzdilər.
Bunun  üzərinə  on  altı  yıl  13  keçdi.  Beyrəgin  ölüsin-dirisin 
D93 
bilm ədilər.  Bir gün  qızın  1  qardaşı  Dəli  Qarçar Baym dır xanın 
divanına gəldi. Dizin 2 çökdi, aydır:  “Dövlətlü xanın ömri  uzun 
olsun!  3  B eyrək diri  olsa,  on altı  yıldan  bərü  gəlürdi.  Bir y ig it4 
olsa, dirisi xəbərin gətürsə, çırğab çuxa, a ltu n -a q ç a 5 verərdim. 
Ölüsi  xəbərin gətürənə  qız qardaşım  verərdim ” ,  -  dedi.

B öylə digəc, yarım asun-yarçım asun,  Yalançı  oğlı  Y ırta- 
c u q 7 aydır:  “Sultanım,  bən varayın,  ölüsi-dirisi  xəbərin g ətü - 
rəyin!”  - 8  dedi.
M əg ər B eyrək buna bir köm lək bağışlamışdı;  geym əz  idi,
9  saqlardı.  Vardı, könləgi  qana-quna baturdı, Bayındır  10 xanın 
öninə  gətürüb  bıraqdı.
B aym dır  xan  aydır:  “M ərə,  bu  nə  "  köm ləkdir?..”  “B ey- 
rəgi  Qara  D ərvənddə  öldürm işlər,  uş  da  nişanı,  12  sultanım !”
-  dedi.
K öm ləgi  göricək  bəglər ökür-ökür ağlaşdılar,  13  zarlıqlara 
girdilər.
D94 
B ayındır xan  aydır:  “M ərə,  niyə  ağlarsız?  Biz  bunı  1  tanı-
mazız.  Adaqlusına  aparın,  görsün.  Ol  yaxşı  bilür.  Zira 2  ol  di- 
kübdür,  yenə  ol  tanır” ,  -  dedi.
Vardılar  kömləgi  B am 3çiçəgə  ilətdilər.  Gördi,  tanıdı: 
“O ldur!”  -  dedi.
Dartdı,  yaqa4sın  yırtdı.  Acı  dım aq  ağ  yüzinə  aldı-çaldı. 
G üz  a lm a s ı5  kibi  al yanağını  yırtdı:
Vay,  göz  açub  gördigim!
Könül verib  6  sevdigim!
Vay,  al  duvağum  iyəsi!
D95
D96
Vay,  alnum -başım   umudı,
7  xan Beyrək!  -  deyü  ağladı.
B abasına-anasına  x əb ə r  oldı.  A p -8alaca  ordusına  şivən 
girdi.  Ağ  çıqardılar,  qara geydilər.  Qalın  9 Oğuz  bəgləri  B ey- 
rəkdən  um ud  üzdilər.  Yalançı  oğlı  Yalancuq  kiçi  10  dügünin 
eylədi.  Ulu dügüninə  v əd ə  qodı.
Beyrəgin  babası  11  Baybörə  bəg  dəxi  bazirganları  qağırdı, 
yanına  gətürdi,  12  aydır:  “M ərə,  bazirganlar  varın  iqlim-iqlim 
aran,  Beyrəgin ölüsi-dirisi  13 xəbərin gətürib deniz,  ölüm idir?”
Bazirganlar yaraq  gördilər.  G e cə-'gündüz  dem əyüb  yüri- 
dilər.  Nagah  Parasarın  Bayburd  hasarına 2  gəldilər.
M əgər ol gün kafirlərin ağır günləriydi: h ər biri yem əkdə- 
3içm əkdəydi.  Beyrəgi  dəxi  gətürüb,  qopuz  çaldırırlardı.  B ey- 
rək 4 yuca çardağdan  baqdı, bazirganlan  gördi.  Bunları  gördi- 
gində  5  xəbərləşdi.  G örəlim ,  xanım,  nə  xəbərləşdi.
Aydır:
A lan-alçaq6  hava yerdən  gələn  arğış!
Bəg babam ın,  qadın  anamın  sovqatı  7 arğış!
Ayağı  uzun  şahbaz  ata binən  arğış!
Ünüm  afila,  8  sözüm   dinlə,  arğış!
Qalın  Oğuz  içində  Ulaş  oğlı  Salur 9 Qazanı
sorar olsam,  sağmı,  arğış?
Qıyan  Selcük oğlı  10  Dəlü  D ondar
sorar olsam,  sağmı,  arğış?
Q aragünə  oğlı  Qarabudağı
sorar olsam,  sağm ı,  arğış?
Ağ  saqallu  babamı,  11  ağ bürçəklü  anamı
sorar olsaın,  sağmı,  arğış?
Bənüm   yedi qız qanndaşım
sorar olsam,  sağm ı,  arğış?
Göz  açuban  12  gördügim ,  könüllə  sevdigim
Baybican  qızı  B anıçiçək  evdəm i,  13  arğış,
yoxsa gordamı,  arğış?
Degil  mana,
Qara  başım  1 qurban  olsun,  arğış,  sana!  -  dedi.

D97
Sağ2m ısan-əsənm isən,  canım  Bamsı!
On altı  yilin həsrəti,  xanım   Bamsı!
Qalın Oğuz  içində
Qazan bəgi  sorar olsan,  sağdır,  Bamsı!
Qıyan  Selcük oğlı  Dəli  D ondan  3  sorarsan, 
sağdır,  Bamsı!
Qaragünə  oğlı  Budağı  sorar 4 olsan,
sağdır, Bamsı!
01 
bəglər ağ çıqardı,  qara geydi
5 səninçün,  Bamsı!
A ğ  saqallu  atanı,  ağ birçəklü ananı
sorar 6 olsan,  sağdır,  Bamsı! 
Ağ  çıqarıb  qara geydilər  səninçün, Bamsı!
7  Yedi  qız qardaşın yedi  yol  ayırdmda
ağlar gördüm,  Bamsı!
8  Güz  alması  kibi  al  yanaqların
yırtar gördüm,  Bamsı! 
“V a rd t,9 gəlm əz qardaş!” -  deyü.
Zarılıq edər gördüm,  Bamsı!
Göz  açuban  10  gördigin,
Könül  verib  sevdigin 
Baybican qızı  B anıu çiçək 
Kiçik dügünin  eylədi,
ulu  dügüninə  v əd ə  qodı; 
Yalançı  12  oğlı  Yırtıcuğa varır gördüm, 
xan  Beyrək!
Parasarun  13  Bayburd hasarından uça görgil!
A p-alaca gərdəgünə  1 gələ  görgil!
G əlm əz olsafi,  Baybican  qızı  Banıçiçəgi
2 aldırdın, bəllü bilgil” -  dedi.
B eyrək  qalqdı,  ağlayu-ağlayu  3  qırq yigidin  yam na  gəldi. 
Qaba sarıq götürdi, yerə ça ld ı.4 Aydır:  “Hey, m ənim  qırq yol- 
daşım!  Bilürmisiz,  n ələr oldı? Y a la n ç ı5 oğlı  Y alancuq m ənim  
ölüm  xəbərin ilətmiş, dünlügi  a ltu n 6 ban evinə babam ın şivən 
girmiş.  Q aza  bənzər  qızı-gəlini  7  ağ  çıqarm ış  qara  geymiş.
Göz açuban  gördigim ,  könül  verüb  8  sevdigim  Banıçiçək  Y a- 
lançı  oğlı  Y alancuğa v arar olm ış” .

Böylə  digəc,  qırq  yigidi  qaba  sarıqların  götürdilər,  yerə 
çaldılar,  10 bögürü-bögürü  ağlaşdılar,  zarılıq qıldılar.
M əgər kafır bəginin  11  bir bikr qızı vardı.  H ə r gün Beyrəgi 
görm əgə  gəlürdi.  01  12  gün  genə  görm əgə  gəldi.  Baqdı  gördi, 
Beyrək səxt olmış.  13  Q ız aydır:  “N eçün  səxtsən, xanım yigit? 
D98 
Gəldigim cə  səni  şən  1  görərdim.  G ülərdin,  oynardın.  Şimdi 
noldun?”  -  dedi.
Beyrək 2 aydır:  “N ecə səxt olm ayayım ? On altı yıldır kim, 
babanın  tutsaqıyam.  3  A taya-anaya,  qavum a-qardaşa  h ə srə - 
təm ; və həm  bir qara gözlü yavuqlum 4 vardı. Yalançı oğlı Y a- 
lancuq derlər, bir kişi v a rd ı;5 varmış, yalan söyləm iş, bəni öldi 
demiş;  ana varar olm ış” , -  6 dedi.
Böylə digəc, qız -  B eyrəgi aşıqlam ışdı -  aydır:  “Ə gər səni

hasardan  aşağa  orğanla  salındıracaq olursam ,  babana-8anana 
sağhqla  varacaq  olursan,  bəni  bunda  gəlüb  halallığa  9  alur- 
m ısan?”  -  dedi.  B eyrək  and  içdi:  “Q ılıcım a doğranayın!  O x ı- 
m a  10  sancılayın!  Y er  kibi  kərtiləyin,  topraq  kibi  savrılayın! 
Sağlıqla  n  varcaq  olursam ,  Oğuza  gəlüb,  səni  halalhğa  alm az 
isəm !”  -   12  dedi.  Qız  dəxi  orğan  gətürüb  B eyrəgi  hasardan 
aşağı  13  salındırdı.  B eyrək  aşağa baqdı.  Kəndözin  yer yüzində 
D99 
1 gördi.  Allaha  şükr eylədi.  Yola düşdi.  G edərək kafırin  2  ilqı-
sına  gəldi.  “B ir at bularsam ,  tutayım  binəyim !”  -   dedi.  Baqdı
3 gördi  kəndünin dəniz q u lu n ı4 Boz ayğır bunda otlanub durar.
4  Boz  ayğır  dəxi  B eyrəgi  görüb  tam dı,  iki  ayağının  üzərinə  5 
durdı,  kişnədi.  B eyrək  dəxi  bunı  ögm iş,  görəlim ,  xanım,  6 
necə ögmiş.
Aydır:
A çuq-açuq  m eydana bənzər səniii  alıncuğın,
7  İki  şəbçırağa b ən z ər sənin  gözcigəzin,
Ə brişim ə  b ən z ər sənin  8 yəlicigin,
İki  qoşa  qardaşa bən zər sənin  qulacığın,
Ə r i 9  m uradına y etürər sənin arxacığın.
At dem əzəm   sana,  qardaş  deyərəm ,
10 qardaşımdan  yeg!

DIOO
D lO l
Başıma iş  gəldi,  yoldaş  derəm,
yoldaşımdan  11  yeg!  -  dedi.
At başını yuqarı tutdı, bir qulağın qaldırdı,  12 B eyrəgə qar- 
şu gəldi.  Beyrək at köksin queaqladı. İki gözin  13 öpdi.  Sıçradı, 
bindi.  Hasarın  qapusm a gəldi.  O tuz doquz  1 yoldaşın  ısm arla- 
dı,  görəlim ,  xamm,  necə  ısmarladı.
B eyrək aydır:
2  M ərə  sası  dinlü  kafır!
M ənim   ağzuma  sögüb  durarsan,  duyamadım.
3  Qara donuz ətindən yaxnı  yedirdin  doyamadım.
Tanrı  mana y o l 4  verdi,  gedər oldum,
m ərə  kafır!
O tuz doquz yigidim   ə m a n ə ti,5  m ərə  kafır!
B irin əksik bulsam  yerinə  on  öldürəyim ,
O nın əksik  6 bulsam ,  yerinə  yüzin öldürəyim ,
m ərə  kafır!
O tuz doquz yigidim   7 əm anəti,  m ərə  kafır!  -
dedi,  dəxi  aldı  yürüyü  verdi.
Q ırq n ə f ə r 8  kafırlər atlandılar,  ardına düşdilər.  Q ova get- 
dilər,  yetm ədilər.  Döndilər.

B eyrək  Oğuza gəldi.  Baqdı  gördi  bir ozan  gedər,  aydır: 
“ M ərə  10  ozan,  nerəyə  g ed ə rsən ?”  Ozan  aydır:  “B əg  yigit, 
dügünə  g ed ə rəm ” .  11  B eyrək  aydır:  “Dügün  kim ün?”  “Y a- 
lançı oğlı  Y alaneuğun” , -  dedi.  12 “M ərə, kim ün nəsin  alu r?”
-  dedi.  O zan aydır:  “Xan  B eyrəgin  13 adaxlusın  alu r” , -  dedi. 
B eyrək  aydır:  “M ərə  ozan,  qopuzun  m ana  1  vergil,  atumı 
sana  verəyim .  Saqla gələm ,  bəhasın  gətürəm ,  alam ” ,  -   dedi.
2  Ozan  aydır:  “Avazım   gödəlm ədin,  ünüm  boğulm adın  bir 
atdır,  əlüm ə  3  girdi,  ilətəyim   saqlayayım ” ,  -   dedi.  Ozan  q o - 
puzı  B eyrəgə  verdi.

B eyrək  qopuzı  aldı,  babasının  ordusm a  yaqm   gəldi. 
Baqdı  5  gördi  bir  qaç  çobanlar yolun  qıyısın  alm ışlar,  ağ lar- 
lar;  həm   6  durmayıb,  daş  yığarlar.  B eyrək  aydır:  “M ərə  ç o - 
banlar,  bir kişi yolda 7 daş bulsa,  yabana atar.  Siz bu yolda bu 
daşı  neçün  yığarsız?”
D102
D103

Çobanlar aydır:  “M ərə,  sən  səni  bilürsən,  bizim halım ız- 
dan xəbərin yoq” ,  -  9  dedilər.  “M ərə,  nə halınuz vardır?”  Ç o- 
banlar  aydır:  “Bəgüm izin  bir  oğlı  10  vardı,  on  altı  yıldır  kim, 
ölüsi-dirisi  xəbərin  kim sə  bilməz.  11  Yalançı  oğlı  Yalancuq 
derlər, ölüsi xəbərin gətürdi. Adaxlusın  12 ana verər oldılar. G ə - 
lür  bundan  keçər.  Uralım  anı,  ana  varmasun,  13  təkinə-tuşına 
varsun” ,  -   dedilər.  B eyrək  aydır:  “M ərə,  yüzünüz  ağ  1  olsun! 
Ağanuzun  ətm əgi  sizə  halal  olsun!”  -  dedi.  2  Andan  babasının 
ordusına  gəldi.  M əgər  evləri  önində  3  bir  böyük  ağac  vardı. 
Dibində bir yaxşı binar vardı. 4 Beyrək baqdı gördi kim, kiçi qız 
qanndaşı  binardan  su  almağa  5  gəlür,  “qardaş  Beyrək!  deyü 
ağlar-bozlar.  “Toyun-dügünün qara 6 oldı”  deyü  ağlar.
Beyrəgə qatı  fəraq gəldi, qatlanm adı, buldır-7buldır gözü- 
nün  yaşı  rəvan  oldı.  Çağırubanı  burada  8  soylar,  görelim,  x a- 
nım,  nə  soylar:
Beyrək  aydır:
M ərə  qız,  9 nə  ağlarsan,  nə  bozlarsan,  “ağa”  deyü?!
Yandı  bağnm ,  göynədi  içim.
10 M əgər sənin  ağan yoq  olubdur?
Y ürəginə  qaynar yağlar  11  qoyulubdur?
Qara bağrın  sarsılubdur?
“A ğa”  deyü nə  ağlarsın,  12  nə  bozlarsan?
Yandı bağrım,  göynədi  içim.
Qarşu yatan  13  qara tağı  sorar olsam,
yaylaq kimün?
Sovuq  sulanm   sorar  1 olsam,
içet kim ün?
T avla-tavla şahbaz atları  s o ra r2  olsam,
binət kim ün?
Q atar-qatar dəvələrini  sorar olsam,
3 yüklət  kimün?
Ağ  ayılda ağca  qoyun  sorar olsam,
şülen  kimün?
4  Q aralu-göglü  otağı  sorar olsam,
kölgə  kim ün?
A ğ ız -d ild ə n ,5  qız  kişi,  x əb ə r mana!
Qara başım   qurban  olsun  bu gün  sana!  -  dedi.

D104
Çalma,  ozan,  ayıtma,  ozan!
Qaraluca m ən qızın  7 nəsinə  gərək,  ozan?! 
Qarşu yatan qara dağı  sorar olsan,
Ağam  8 Beyrəgin yaylasıydı;
Ağam Beyrək gedəli yaylanm  yoq.
9  Sovuq-sovuq  suları  sorar olsan,
Ağam  Beyrəgin  içədiydi;
10 Ağam Beyrək gedəli  içərim  yoq. 
Tavla-tavla şahbaz atlarını  "   sorar olsan, 
Ağam Beyrəgin binədiydi;
A ğam  Beyrək gedəli  12 binərim  yoq. 
Qatar-qatar dəvələri  sorar olsan,
Ağam   13 Beyrəgin  yüklədiydi;
Ağam  Beyrək gedəli  yüklədim  yoq.
1 A ğ ayılda ağca qoyunı  sorar olsan,
A ğam  Beyrəgin  şüləniydi;
2  Ağam B eyrək gedəli  şülənim  yoq. 
Q aralu'göglü otağı  sorar 3  olsan,
A ğam  Beyrəgindir;
Ağam  Beyrək gedəli  köçərim  yoq.
4 Yenə qız aydır:
M ərə ozan!  Qarşu yatan  qara  dağdan 
Aşub  5  gəldigində-keçdigində 
B eyrək adlu bir yigidə bulışmadınmt? 
D aşqun-6daşqun  suları 
Aşub  gəldigində-keçdigində 
B eyrək 7  adlu bir yigidə bulışdınmı? 
A ğır-adlu  şəhərlərdən gəldügində
8  B eyrək adlu bir yigidə bulışmadınmı?
M ərə  ozan,  g ö rd ü n sə ,9 degil mana!
Qara başım  qurban  olsun,  ozan,  sana!  -  dedi.
Qız  10 genə  aydır:
Qarşu yatan qara  dağım yıqılubdur,
Ozan,  sənin  11  xəbərin yoq.
D105
D106
K ölgəlicə  qaba  ağacım kəsilübdür,
Ozan,  12  sənin  xəbərin yoq.
D ünyəlikdə b ir qardaşım alınubdur,
Ozan,  13  sənin  xəbərin yoq.
Çalm a,  ozan,  ayıtm a,  ozan,
Q araluca  1  m ən  qızın nəsinə  gərək,  ozan?
İləyündə  dügün  var,
Dügünə  2  varub  ötgil!  -  dedi.
Beyrək  bundan  keçdi.  Ulu  qız  3  qarındaşlan  yanına  gəldi. 
Baqdı  gördi  qız  qardaşları  4  qaralu-göglü  oturarlar.  Çağırıb 
Beyrək soylar,  görəlim ,  x a n ım ,5  nə  soylar.  Aydır:
A lan  sabah yerindən duran  qızlar!
Ağ otağı  6 qoyuban  qara otağa  girən qızlar!
Ağ çıq an b   qara  geyən qızlar!
7  B ağır kibi  ögnəndə yoğurtdan  nə  var?
Qara  saqac  altında  göm əc8dən  n ə var?
K əndirikdə  ətm əkdən  nə  var?
Üç  gündür,  yoldan  9 gəldim ,  doyurun  m əni 
Üç  günə  varm asun,  Allah  sevindirsün  10  sizi!  -  dedi.
Qızlar  vardılar,  yem ək  gətürdilər.  Beyrəgin  11  qam ın  do- 
yurdılar.  B eyrək  aydır:  “Ağanızın  başı  və  gözi  12  sədəqəsi, 
köhnə qaftam nuz var isə, geyəyin, dügünə varayın.  13 Dügündə 
əlüm ə qaftan  verür,  gerü  qaftamnuz verəyim ” , -  dedi.

Vardılar,  B eyrəgin  qaftanı  varmış,  buna  verdilər.  Aldı,  2 
geydi.  Boyı  boyına,  beli  belinə,  qolı  qolına  yaqışdı.  3  Ulu  qız 
qardaşı  bunı  B eyrəgə  bənzətdi.  Qara  qıym a  gözləri  4 qan-yaş 
doldı.  Soylamış,  görəlim ,  xanım,  nə  soylamış:
5  Q ara qıym a  gözlərin  çöngəlm əsəydi,
“Ağam   B eyrək”  d e y ə y d im ,6 ozan,  sana!
Yüzini  qara  saç  örtm əsəydi,
“Ağam   7  B eyrək”  deyəydim ,  ozan,  safia!
Q unt-qunt biləklərin  sol8masaydı,
“Ağam  B eyrək”  deyəydim ,  ozan,  sana!
A p u l-a p u l9 yürüşündən,

D107
D108
D109
Aslan kibi  duruşundan,
Qanrıluban  10 baqışından,
Ağam  Beyrəgə  bənzədürəm ,  ozan,  səni!
Sevindirdin,  11  yerindirm ə,  ozan,  məni!  -  dedi.
Qız bir dəxi  soylamış,  12 aydır:
Çalm a ozan,  bir zaman  ayıtma,  ozan!
Ağam  B eyrək gedəli bizə  13  ozan gəldügi  yoq, 
Əgnim üzdən qaftanımuz  alduğı  yoq,
1 Başım ızdan gecəligüm iz  alduğı  yoq,
Buynuzı burm a qoçlarımız  2  alduğı  yoq,  -  dedi.
B eyrək  aydır:  “Gördünmi,  qızlar  bu  qaftanla  3  məni 
tanıdılar. Qalın Oğuz bəgləri dəxi tam rlar”, -  d e d i.4 “Görəyim, 
Oğuzda  m ənim   dostum,  düşm ənim   kim dir?”  -   dedi.  Qaftam  5 
sıyırdı,  götürdi,  qızların  üstinə  atı  verdi:  “N ə  siz  olun,  6  nə 
Beyrək qalsun!  Bir əski  qaftan  verdinüz bənim   başım -beynim
7  aldınuz” ,  -   deyüb  vardı.  Bir  əski  dəvə  çuvalı  buldı,  8  dəldi, 
boynına keçürdi. Kəndüyi dəlüligə bıraq d ı,9 sürdi dügünə gəl- 
di.  Gördi dügündə göygü  10 ox atar.  Qaragünə oğlı Budaq,  Qa- 
zan bəg oğlı  Uruz,  11  B əglər başı Yegnək,  Q əflət qoca oğlı  Şir 
Şəm səddin,  12 qızın qardaşı Dəli Q arcarbilə ox atarlardı.13 Qa- 
çan  kim   Budağ  atsa,  Beyrək  “Əlüii  var  olsun!”  dedi.  1  Uruz 
atsa, “Əlün var olsun!” derdi.  Y egnək a ts a ,2 “Əlün var olsun!” 
derdi.  Şir Şəm səddin atsa, “Əlün 3 var olsun!” derdi.  Göygü at- 
sa,  “Əlün  qurısun,  4  parmaqların  çürisün,  hey,  donuz  oğlı  do- 
nuz, -  derdi, -  5  göygülərə  qurban ol!” -  derdi.
Yalançı  oğlı  Yalancuğın  6  acığı  tutdı,  aydır:  “M ərə,  qavat 
oğlı dəli qavat, s a n a 7 düşərmi m ana bunun kibi  söz söyləm ək? 
Gəl,  m ərə  qavat,  8  m ənim   yayımı  çək,  yoxsa  şimdi  boynun 
ururam !” -  dedi.

B öylə digəc  B eyrək yayı  aldı,  çəkdi.  Q əbzəsindən  10 yay 
iki  para  oldı.  Götüri  öninə  bıraqdı:  “Daz  11  yerdə  turğay 
atmağa yaxşı!”  -  dedi.
Yalançı o ğ lı12 Yalancıq yay ufanduğına qatı qaqıdı. Aydır: 
“M ərə,  13  Beyrəgin  yayı  vardır,  gətürün!”  -   dedi.  Vardılar, 
gətürdilər.  1  Beyrək yayı  gördigində yoldaşların  andı,  ağladı.
Каталог: front -> files -> libraries -> 1093 -> books
libraries -> AZƏrbaycan respublikasinin məDƏNİYYƏt və turizm naziRLİYİ
libraries -> Qax rayon Mədəniyyət və Turizm Şöbəsi Qax mks c. Cabbarlı adına Mərkəzi kitabxana Metodiki-biblioqrafiya şöbəsi Qax yazarı Qalibə İlisulunun əsərlərindən ibarət biblioqrafik məlumat Qalibə İlisulu. “Vətən səni, vətən məni gözləyir”
books -> Tapmacalar az8rbaycan restmblikast prezjdenrrİNİN İ Ş L ə r I d a r ə s I n I n k I t a b X a n a s I
libraries -> Nəsillərə nümunə Vətən eşqi məktəbində can verməyi öyrənmişik, Ustadımız deyib, heçdir vətənsiz can, Azərbaycan!
books -> "ŞƏrq-qəRB" baki-2005 Milli Kitabxana
books -> A2Ə r d a y c a n respublikas prezidentiNİN İ Ş L ə r I d a r ə s I n I N
books -> Nİzami GƏNCƏVİ


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə