Əxlaqı Bakı – 2005 Tərcüməçi: Əlixan Musayev Redaktorlar: M. Qarayev A. Rəcəbov R. Soltanov



Yüklə 3.77 Mb.
səhifə1/36
tarix27.06.2017
ölçüsü3.77 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36


Muhəmməd ibn İsmail əl-Buxari
Peyğəmbərin 

əxlaqı


Bakı – 2005

Tərcüməçi: Əlixan Musayev


Redaktorlar: M. Qarayev

A. Rəcəbov

R. Soltanov

F. Sələfi

F. Allahverdiyev

X. Rəfili

Ön söz
Həqiqətən şükür və tərif yalnız Allaha məxsusdur! Biz Ona həmd edirik, Onu köməyə çağırırıq, Ondan bağışlan­ma və bizi doğru yola yönəltməyi diləyirik, nəfs­­lərimizin şərin­dən və pis əməl­­­lərimiz­dən qorunmaq üçün yalnız Ona pənah apa­rı­rıq. Allah kimə hidayət verərsə o, doğru yolda olar, kimi azdırarsa onu doğru yo­la yönəldən tapılmaz. Mən şahidlik edirəm ki, Allahdan başqa ibadətə haqqı olan məbud yoxdur, Onun şəri­ki yoxdur və şahidlik edirəm ki, Muhəmməd Onun qulu və elçisi­dir.
             
«Ey iman gətirənlər! Allahdan lazımınca qorxun və ancaq müsəl­man olduğunuz halda ölün!»1
                             
«Ey insanlar! Sizi tək bir şəxsdən [Adəmdən] xəlq edən, ondan da onun üçün zövcə [Həvvanı] yaradan və onlardan da bir çox kişi və qadın­ [törədib yer üzünə] yayan Rəbbi­niz­­dən qorxun! Adı ilə bir-birinizdən [cürbə­cür şeylər] istədiyiniz Allahdan qorxun və qohumluq əlaqələrini kəs­məkdən [həzər edin]! Həqiqətən, Allah si­zə Nəzarət edəndir!»2

                        


«Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun və doğru söz söyləyin! [Əgər belə et­sə­­niz] Allah əməllərinizi islah edər və günah­larınızı bağışlayar. Hər kəs Allaha və Onun elçisinə itaət etsə, böyük bir səadətə nail olar».3

Dinimizin əsas tərkib hissəsi olan əxlaq problemi bu gün də bəşəriy­yətin gözəl inkişafı qarşısında öz aktuallığını itirməyib və deyərdim ki, daha da böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu məsələyə tez-tez mətbuat­da, televiziya və radio proqramlarında toxunulur. Sözsüz ki, bu çox müsbət haldır. Və əxlaq mövzusu ilə bağlı təşkil edilən hər belə müza­kirələrdə əxlaqi keyfiyyətləri insanlara örnək ola biləcək bir meyar ax­tarışı da olur. Sözsüz ki, fikir azadlığına məxsus hər bir şəxs əxlaq mə­sələsində müəyyən meyarlara söykəndiyini ifadə edir. Mən də öz növ­bəmdə bu risalə vasitəsilə özüm üçün seçdiyim əxlaqi meyar barədə sizinlə söhbət açmağı qarşıma məqsəd qoymuşam. Əminəm ki, belə bir nümunəvi insan digər məsələlərdə olduğu kimi əxlaq məsələsində də Peyğəmbərimizdir  . Belə söyləməyə əsasım da var. Uca Allah buyurur:


     
Həqiqətən, sən böyük bir əxlaq sahibisən!”1
                  
Həqiqətən, Allahın Elçisi Allaha, qiyamət gününə ümid bəslə­yənlər və Allahı çox zikr edənlər üçün gözəl örnəkdir!2

Elə bu ayələrin təsiri ilə də bu mövzunu – yəni Peyğəmbərimizin  əxlaqının camaat üçün nə qədər faydalı olduğunu nəzərə alıb bu xü­susda varid olan hədisləri sizə çatdırmaq istərdim. Uca Allah bu iş­də bizə kömək olsun.

Qeyd etmək istərdim ki, bu risalədə istifadə olunan hədisləri məşhur hədis alimi olan Əbu Abdullah Muhəmməd ibn İsmail əl-Buxari is­nadla gətirsə nəzərə alıb hədisləri bir-birinə ötürən ravilərin silsiləsini qısaldıb yalnız hədisi rəvayət edən birinci ravi ilə kifayətlənmişəm. Hədislərin hökmlərini və onların dərəcələrini şeyx Muhəmməd Na­sirəddin əl-Albani müəyyən etmişdir. Xüsusi olaraq qeyd etməliyəm ki, əl-Buxarinin topladığı bu hədislərin arasında zəif hədislərin olma­sından təəccüblənməyin. Belə ki, alim bu hədisi topladıqda özünün “Səhih əl-Cami” əsərində olduğu kimi yalnız səhih hədisləri toplamağı qarşısına məqsəd qoymamışdır. Odur ki, bu kitabda həmin səhih, həm həsən, həm də zəif hədislər vardır. Hədis terminlərinin mənasını isə aşağıda izah etmişəm.

Uca Allahdan bu risalənin onu oxuyanlar üçün faydalı olmasını dilə­yir və hamımızın əxlaqını Peyğəmbərimizin  əxlaqı kimi gözəl ol­masını arzulayıram.



Иснад: Бу кялмя [ إِسْنَادٌ ] лцьятдя истинад, мянбя, дялил-сцбут, дайаг вя с. мяналары ифадя едир. Истилащи мянада ися бу кялмянин ики мянасы вар:

– Щядиси истинад едяряк рявайят едяня аид етмяк;

– Щядисин мятниня эятириб чыхаран равилярин силсиляси. Бу мянада о, «сяняд»ин синоними щесаб олунур.

Щясян: Бу кялмя [ حَسَنٌ ] лцьятдя йахшы, чох эюзял, вя с. мяна­лары ифадя едир. Истилащи мянада - Ибн Щяжярин тярифиня ясасла­ныб беля демяк олар: «Щя­сян щядис, иснадынын яввялиндян ахыры­на гядяр [мцщафизя, йахуд йаз­дыг­ларыны горумаг бахымындан] дя­гиглийи аз олан инсафлы равинин ара­мсыз, сапдырмадан [шазз олма­дан] вя гц­сурсуз [«илля»сиз] олараг юзц кимисин­дян хябяр вердийи щядисдир».

Щясян ли-ьейрищи: «Щясян» кялмясинин лцьяти вя истилащи мяна­сы артыг йухарыда изащ олунуб. «Ли-ьейрищи» [ لِغَيْرِهِ ] кялмясиня эя­линжя, бу ярябжя «ли»- юн гошмасындан, «ьейрун»- ис­миндян вя «щу»- битишян явязлийиндян ямяля эялмиш кялмядир. Айры-айрылыгда «ли»- аидиййят, мянсубиййят билди­рир. «Ьейрун»- кялмяси юзэя, баш­га вя гейри мяналарыны, «щу»- явязлийи ися онун, она вя ону мяна­ларыны ифадя едир. Истилащи мянада ися - бу, бир чох йолларла [иснадларла] рявайят олунмуш «даиф» щядисдир ки, онун зяифлийинин сябяби равинин йалан­чы вя йа фасиг олмасыйла ялагяли дейилдир. Бу нюв щядис дяряжя етибариля «щясян»дян ашаьы щесаб олунур.

Щясян-Сящищ: Бу ифадянин защири мянасы анлашылмаздыр. Беля ки, «щясян» дяряжя етибары иля «сящищ»дян ашаьы щесаб олунур. Еля ися фяргли мяналары олан бу ики истилащи терминляри нежя жям етмяк олар? Артыг алимляр Тирмизи­нин бу ифадясиндя олан мягсядини мцх­тялиф жцр изащ етмишляр. Бу изащларын ян эюзяли ися ибн Щяжярин изащы­дыр. Буну да Суйути тягдиря лайиг щесаб ет­мишдир. Хцлася будур:

– Яэяр щядисин ики вя даща чох иснады варса бу ифадя: «Бу щядис бир ис­надла «щясян», диэяр иснадла ися «сящищ»дир – мянасыны ифадя едир.

– Яэяр щядисин йалныз бир иснады варса бу ифадя: «Бу щядис бир груп алимин ряйиня эюря «щясян», диэярляриня эюря ися «сящищ»дир!- мя­насыны ифадя едир.

Мцнгяти: Бу кялмя [ مَقَطُوعٌ ] ярябжя «məqtu» [ قَطَعَ ] фелинин мяchul нювцндян ямяля эялмиш фели сифятдир. Бу да кясилмиш, айрыл­мыш вя с. Мяна­лары ифа­дя едир. Истилащи мянада ися - иснадынын щяр щансы бир йериндя [йа яв­вялин­дя, йа ортасында, йа да сонунда] баьлылыг олмайан сяняд «мəгтu» адланыр.

Мцнкяр: Бу кялмя [ مُنْكَرٌ ] ярябжя «янкяря» [ أنْكَرَ ] фелинин мяжщул ню­вцндян ямяля эялмиш фели сифятдир. Бу да инкар олунмуш, ща­мы тяряфин­дян гябул едилмямиш вя с. мяналары ифа­дя едир. Истилащи мянада ися - етибарсыз равинин етибарлы равийя мцхалиф олараг рявайят етдийи щядис «мцнкяр» ад­ланыр.

Сящищ: Бу кялмя [ صَحِيحٌ ] лцьятдя мцхтялиф мяналарда истифадя олу­нур. Мясялян: Саьлам, мющкям, гывраг, эцмращ вя с. Истилащи мянада ися – сящищ щядис, иснадынын яввялиндян ахыры­на гядяр дя­гиг олан инсафлы равинин арамсыз, сапдырмадан [шазз ол­ма­дан] вя гцсурсуз [мцяллялсиз] олараг юзц кимисиндян хябяр вер­дийи щядис­дир».

Бу тярифи беш щиссяйя бюлцб шярщ етмяк олар:

а) иснадын арамсыз олмасы: йяни иснадын яввялиндян ахырына гядяр щядисин равиляриндян щяр бири ону юзцндян яввялки равидян билава­ситя эютцрмцш [ешитмиш] олсун;

б) равинин инсафлы олмасы: йяни щядисин равиляриндян щяр бири мцяй­йян дя­йярляря малик олмалыдыр. Беля ки, о мцсялман, щядди-бцлуьа чатмыш, шцур­лу олмалы, фасиг вя яхлагсыз олмамалыдыр;

в) равинин дягиг олмасы: йяни щядисин равиляриндян щяр бири там дя­гиг олмалыдыр. Беля ки, онун йа йаддашы мющкям олмалы, йа да йаз­дыгларыны горумагда дягиг олмалыдыр;

г) шазз олмамасы: Щядис шазз олмамалыдыр. Беля ки, рявайяти «мяг­бул» [«сящищ», йахуд «щясян»] сайылан равинин юзцндян дя нцфузлу рави­йя мцхалиф олмасы шазз адланыр.

д) мцяллял олмамасы: Щядисдя [сяняддя вя йа мятндя] «илля» олма­малыдыр. «Илля» щядисин мютябяр олмасында нагислик ямяля эятирян эизлин, анлашыл­маз сябябдир.

Сящищ ли-ьейрищи: «Сящищ» вя «Ли-ьейрищи» кялмяляринин айры-айрылыгда лцьяти вя истилащи мяна­сы артыг йухарыда изащ олунуб. Истилащи мянада ися - бу, юзцнцн мислиндя вя йа юзцндяндя гцв­вятли бир башга йолла [иснадла] рявайят олунмуш «щясян» щядисдир. Бу нюв щядис дяряжя етибариля «ся­щищ»дян ашаьы щесаб олунур.

Шазз: Бу кялмя [ شَاذ ٌّ ] ярябжя «шяззя» [ شَذ َّ ] фелинин мялум ню­вцндян ямяля эялмиш фели сифятдир. Бу да тяк-тянща, йана чякил­миш мяналары ифа­дя едир. Истилащи мянада ися - рявайяти мягбул [«сящищ», йахуд «щясян»] сайы­лан равинин юзцндян дя нцфузлу равийя мцхалиф олараг рявайят етдийи щя­дис шазз адланыр.

Zəif: Бу кялмя [ ضَعِيفٌ ] лцьятдя зяиф, эцжсцз, гейри-гянаят­бяхш вя с. Мя­налары ифадя едир. Истилащи мя­нада ися - нягл етдийи щядися етимад олунма­йан, ети­барсыз равийя «даиф»- дейилир. Щядисля баьлы терминя эялинжя, онун да юзцня мяхсус истилащи мянасы вардыр. Беля ки, щя­дис алимляри щяди­ся «даиф» дедикдя, щясян щядисдян ашаьы дяряжядя йерляшян, йахуд юзцндя щясян щядисин вясфини жям етмя­йян, щяр щансы шяртляриндян бири олмайан щядиси гясд едирляр.
Tərcüməçidən

Mərhəmətli, Rəhmli Allahın adı ilə!
1-ci fəsil. Uca Allahın kəlamı:
     
Biz insana ata-anası ilə gözəl davranmağı buyurduq.”1
1- عن أبي عمرو الشيباني يقول حدثنا صاحب هذه الدار وأومأ بيده إلى دار عبد الله قال ثم سألت النبي صلى الله عليه وسلم أي العمل أحب إلى الله عز وجل قال الصلاة على وقتها قلت ثم أي قال ثم بر الوالدين قلت ثم أي قال ثم الجهاد في سبيل الله قال حدثني بهن ولو استزدته لزادنى"
(1) – Əbu Amr əş-Şeybani əli ilə Abdullah ibn Məsudun  evini göstərib dedi: “Bu evin sahibi bizə belə rəvayət etdi:

“Mən Peyğəmbərə  dedim: “Qüdrətli və əzəmətli Allahın ən çox xoşuna gələn (ən yaxşı əməl) hansı əməldir?” O buyurdu: “Vax­tında qılınan namaz”. Mən dedim: “Sonra hansıdır?” O buyurdu: “Sonra va­lideyn­lərin qayğısına qalmaqdır”. Mən dedim: “Bəs sonra hansı­dır?” O buyurdu: “Sonra Allah yolunda cihad etməkdir”. (Hədisi rəvayət edən) deyir ki, o mənə bunları söylədi. Əgər soruşsaydım, yenə əlavə edərdi.



[ Səhihdir ]
2- عن عبد الله بن عمر قال رضا الرب في رضا الوالد وسخط الرب في سخط الوالد"
(2) – Abdullah ibn Ömər (r.a) demişdir: “Rəbbin razılığı valideynin ra­zılığına görə, qəzəbi də valideynin qəzəbinə görədir!”

[ Həsəndir ]
2-ci fəsil. Ananın qayğısına qalmaq
3- عن بهز بن حكيم عن أبيه عن جده قلت يا رسول الله من أبر قال أمك قلت من أبر قال أمك قلت من أبر قال أمك قلت من أبر قال أباك ثم الأقرب فالأقرب"
(3) – Bəhz ibn Həkim atasından, o da babasından (r.a) rəvayət edir ki, mən Peyğəmbərdən  soruşdum: “Ey Allahın elçisi! Ən çox kimə qayğı göstərilməlidir?” Dedi: “Anana!” (Yenə) soruşdum: “Ən çox kimə qayğı göstərilməlidir?” Dedi: “Ana­na!” (Yenə) soruşdum: “Ən çox kimə qayğı göstərilməlidir?” Dedi: “Anana!” (Yenə) soruşdum: “Ən çox kimə qayğı göstərilməlidir?” Dedi: “Atana! Sonra da ən yaxın və ən ya­xın olanlara”.

[ Həsəndir ]
4- عن بن عباس أنه أتاه رجل فقال أنى خطبت امرأة فأبت أن تنكحني وخطبها غيرى فأحبت أن تنكحه فغرت عليها فقتلتها فهل لي من توبة قال أمك حية قال لا قال تب إلى الله عز وجل وتقرب إليه ما استطعت فذهبت فسألت بن عباس لم سألته عن حياة أمه فقال أنى لا أعلم عملا أقرب الى الله عز وجل من بر الوالدة"
(4) – İbn Abbas (r.a) rəvayət edir ki, bir kişi onun yanına gəlib de­di: “Mən bir qadına elçi göndərdim, o isə mənə ərə gəlməkdən imti­na et­di. Lakin başqa birisi ona elçi göndərdi, ona ərə getməyə razılıq ver­di. Mən də qısqanclıq üzündən qadını öldürdüm. Hərgah tövbə etsəm, qə­bul olarmı?” İbn Abbas (r.a) soruşdu: “Anan sağdırmı?” O: “Xeyr!”- deyə cavab verdi. İbn Abbas (r.a) dedi: “Qüdrətli və əzəmətli Allaha tövbə et və bacardığın qədər Ona yaxınlaş!”

(Əta ibn Yəsar deyir ki,) mən gedib ibn Abbasdan soruşdum: “Nə üçün ondan anasının sağ olub-olmadığını soruşdun?” O dedi: “Çün­ki mən qüdrətli və əzəmətli Allahın yanında ana qayğısını çəkməkdən daha yaxın bir əməl bilmirəm”.



[ Səhihdir ]
3-cü fəsil. Atanın qayğısına qalmaq
5- عن أبى هريرة قال قيل يا رسول الله من أبر قال أمك قال ثم من قال أمك قال ثم من قال أمك قال ثم من قال أباك"
(5) – Əbu Hureyra (r.a) rəvayət edir ki, bir nəfər Peyğəmbərdən  soruşdu­: “Ey Allahın elçisi! Mən kimə qayğı göstərməliyəm?” O dedi: “Anana!” Yenə soruşdular: “Sonra kimə?” O dedi: “Ana­na!” Bir də soruşdular: “Sonra kimə?” O dedi: “Anana!” (Dördüncü dəfə): “Sonra kimə?”- dedikdə, o: “Atana!”- dedi.

[ Səhihdir ]
6- عن أبى هريرة أتى رجل نبي الله صلى الله عليه وسلم فقال ما تأمرنى قال بر أمك ثم عاد فقال بر أمك ثم عاد فقال بر أمك ثم عاد الرابعه فقال بر أمك ثم عاد الخامسة فقال بر أباك"
(6) – Əbu Hureyra (r.a) rəvayət edir ki, bir kişi Allahın peyğəm­bərinin  yanına gəlib dedi: “Mənə nə əmr edirsən?” (Peyğəm­bər ): “Ananın qayğısına qal!”- dedi. O, (sualını) təkrar etdi. (Peyğəm­bər ): “Ananın qayğısına qal!”- dedi. O, (sualını) təkrar etdi. (Peyğəm­bər ): “Ananın qayğısına qal!”- dedi. O (dördüncü dəfə sualını) təkrar etdi. O beşinci (dəfə sualını) təkrar etdi. (Pey­ğəmbər ): “Atanın qayğısına qal!”- dedi.

[ Səhihdir ]
4-cü fəsil. Valideynlər zülm etsələr belə yenə onların qayğısına qalmaq
7- عن بن عباس قال ما من مسلم له والدان مسلمان يصبح إليهما محتسبا إلا فتح الله بابين يعنى من الجنة وإن كان واحد فواحد وإن اغضب أحدهما لم يرض الله عنه حتى يرضى عنه قيل وإن ظلماه قال وإن ظلماه"
(7) – İbn Abbas (r.a) dedi: “Savab qazanmaq üçün səhər-səhər mü­səlman valideynlərinin hər ikisini sevindirən elə bir müsəlman yoxdur ki, Allah (ona) Cənnətdən iki qapı, – və əgər onlardan biri sağdırsa –, bir qapı açmasın. Əgər onlardan birini qəzəbləndirsə, valideyn ondan razı qalmayınca Allah da ondan razı qalmaz”.

Soruşdular: “Valideynlər ona zülm etsələr belə?” O: “Valideynlər ona zülm etsələr belə!”- dedi.



[ Zəifdir ]
5-ci fəsil. Valideynlərlə mülayim danışmaq
8- طيسلة بن مياس قال كنت مع النجدات فاصبت ذنوبا لا أراها الا من الكبائر فذكرت ذلك لابن عمر قال ما هى قلت كذا وكذا قال ليست هذه من الكبائر هن تسع الإشراك بالله وقتل نسمة والفرار من الزحف وقذف المحصنة وأكل الربا وأكل مال اليتيم والحاد في المسجد والذي يستسخر وبكاء الوالدين من العقوق قال لي بن عمر أتفرق من النار وتحب أن تدخل الجنة قلت إى والله قال أحى والدك قلت عندي أمى قال فوالله لو ألنت لها الكلام وأطعمتها الطعام لتدخلن الجنة ما اجتنبت الكبائر"
(8) – Teysələ ibn Məyyas rəvayət edir ki, “Mən Nəcdatlarla1 həmrəy idim. Bir gün böyük günahlardan hesab etdiyim bir günahı iş­lətdim, sonra da bunu ibn Ömərə (r.a) dedim. İbn Ömər: (r.a): “Nədir onlar?”- deyə soruşdu. Mən dedim: “Filan, filan (işləri görmüşəm)”. O dedi: “Bunlar ki, böyük günahlardan deyil. Böyük günahlar doqquz­dur; Allaha şərik qoşmaq, adam öldürmək, cihaddan qaçmaq, ismət­li qadına böh­tan atmaq, sələm yemək, yetimin malını yemək, məs­ciddə günah işlətmək, (dini) məsxərəyə qoymaq və valideynlərin üzünə ağ olub on­ları ağlatmaq”. (Sonra) ibn Ömər (r.a) mənə dedi: “Cəhənnəm odun­dan çəkinib Cənnətə girmək istəyirsənmi?” Mən: “Bəli, vallahi ki, (istəyirəm)”- deyə ca­vab verdim. O soruşdu: “Valideynin sağdırmı?” Dedim ki: “Yalnız anam yanımdadır!” O dedi: “Allaha and olsun ki, əgər onunla mülayim da­nışsan və ona yemək-içmək versən, böyük gü­nahlardan çəkinsən, müt­ləq Cənnətə girəcəksən.”

[ Səhihdir ]
(9) – Urva (r.a):
       
Onların hər ikisinə rəhm edərək mərhəmət qanadının altına al.”1 ayəsini izah edib demişdir: “Onların istədiyinə mane olma!”

[ İsnadı səhihdir ]
6-cı fəsil. Valideynlərə etdiklərinin əvəzini vermək
10- عن أبى هريرة عن النبي صلى الله عليه وسلم قال لا يجزى ولد والده إلا أن يجده مملوكا فيشتريه فيعتقه
(10) – Əbu Hureyra (r.a) rəvayət edir ki, Peyğəm­bər  belə dedi: “Övlad valideynə onun üçün etdiklərinin əvəzini (heç nə ilə) qaytara bilməz. Yalnız onu kölə ikən alıb azad etməsi istisnadır.

[ Səhihdir ]
11- عن أبى بردة أنه شهد بن عمر رجلا يمانيا يطوف بالبيت حمل أمه وراء ظهره يقول إني لها بعيرها المذلل إن أذعرت ركابها لم أذعر ثم قال يا بن عمر أترانى جزيتها قال لا ولا بزفرة واحدة ثم طاف بن عمر فأتى المقام فصلى ركعتين ثم قال يا بن أبى موسى إن كل ركعتين تكفران ما أمامهما"
(11) – Əbu Burdə (r.a) deyir ki, mən ibn Ömərlə (r.a) bir yerdə idim. Yəmənli bir kişi öz anasını kürəyində daşıyaraq Kə'bəni təvaf edir və deyirdi:
Doğrusu, anamın müti dəvəsiyəm,

Dəvə yorulsa da yorulan deyiləm.


Sonra kişi dedi: “Ey ibn Ömər! Bir de görüm, anamın mənə elə­dik­lərinin əvəzini verdimmi?” İbn Ömər (r.a) dedi: “Xeyr! (Bu elə­diyin, heç doğuş zamanı olan) bir iniltini belə əvəz etmir”.

Bunun ardından ibn Ömər (r.a) təvaf etdi. (Kə'bəni təvaf edib biti­rən kimi) İbrahim məqamına gəlib iki rükət namaz qıldı. Sonra da dedi: “Ey ibn Əbu Musa! Həqiqətən, hər iki rükət namaz onlardan öncə­ki gü­nahları silir”.



[ İsnadı səhihdir ]
12- أن أبا هريرة كان يستخلفه مروان وكان يكون بذي الحليفة فكانت أمه في بيت وهو في آخر قال فإذا أراد أن يخرج وقف على بابها فقال السلام عليك يا أمتاه! و رحمة الله وبركاته فتقول وعليك السلام يا بني! و رحمة الله وبركاته فيقول رحمك الله كما ربيتنى صغيرا فتقول رحمك الله كما بررتنى كبيرا ثم إذا أراد أن يدخل صنع مثله"
(12) – Mərvan (hərdən) Əbu Hureyranı (r.a) başçı təyin edərdi. O zaman Əbu Hureyra (r.a), zil-Huleyfədə olarkən, anası bir evdə, özü də başqa bir evdə olardı. Bayıra çıxmaq istəyəndə anasının qapısı önündə durub deyərdi: “Sənə salam olsun, ay ana! Allahın mərhəməti və Onun bərəkəti (sənə yetişsin)” Anası isə deyərdi: “Sənə də salam olsun, ey oğlum! Allahın mərhəməti və Onun bərəkəti (sənə də yetiş­sin)!” O yenə deyərdi: “Məni körpəliyimdən tərbiyə edib bəslədiyin kimi Allah da sənə rəhm etsin!” Anası isə deyərdi: “Sən mənə qoca­lığın ən düşkün dövründə qayğı göstərdiyin kimi Allah da sənə rəhm etsin!” Sonra (Əbu Hureyra (r.a) evinə qayıtdıqda bunları eynilə təkrar edərdi.

[ İsnadı zəifdir ]

13- عن عبد الله بن عمرو قال جاء رجل إلى النبي صلى الله عليه وسلم يبايعه على الهجرة وترك أبويه يبكيان فقال ارجع إليهما وأضحكهما كما أبكيتهم"


(13) – Abdullah ibn Amr (r.a) demişdir: “Bir kişi ata-anasını gözü­yaşlı qoyub Peyğəm­bərin  yanına gəldi ki, hicrət (cihad) etmək üçün ona bey'ət1 etsin. Peyğəm­bər  dedi: “Onların yanına qayıt! Onları necə ağlatmısansa, eləcə də güldür”.

[ Səhihdir ]
14- أن أبا مرة مولى أم هانئ بنت أبي طالب أخبره أنه ركب مع أبى هريرة الى أرضه بالعقيق فإذا دخل أرضه صاح بأعلى صوته عليك السلام و رحمة الله وبركاته يا أمتاه تقول وعليك السلام و رحمة الله وبركاته يقول رحمك الله كما ربيتنى صغيرا فتقول يا بنى وأنت فجزاك الله خيرا ورضى عنك كما بررتنى كبيرا"
(14) – Ummu Haninin (r.a) himayəsində olan Əbu Murra rəvayət edir ki, mən Əbu Hureyra (r.a) ilə birgə onun yaşadığı yerə Əqiqə (zil-Huleyfəyə) gəldim. O, yaşadığı yerə gəlib çatdıqda uca səslə çağırıb dedi: “Sənə salam olsun, ay ana! Allahın mərhəməti və Onun bərəkəti (sənə yetiş­sin)!” Anası dedi: “Sənə də salam olsun! Allahın mərhəməti və Onun bərəkəti (sənə də yetişsin)!” O dedi: “Məni körpəliyimdən tər­biyə edib bəslədiyin kimi Allah da sənə rəhm etsin!” Anası dedi: “Oğlum! Sən mənə qocalığın ən düşkün çağında qayğı göstərdiyin ki­mi Allah da səni xeyirlə mükafatlandırsın və səndən razı qalsın!”

[ İsnadı həhihdir ]
7-ci fəsil. Valideynlərin üzünə ağ olmaq
15- عن أبى بكرة قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ألا أنبئكم باكبر الكبائر ثلاثا قالوا بلى يا رسول الله قال الإشراك بالله وعقوق الوالدين وجلس وكان متكئا ألا وقول الزور ما زال يكررها حتى قلت ليته سكت"
(15) – Əbu Bəkrə (r.a) rəvayət edir ki, Peyğəm­bər  üç dəfə dedi: “Sizə günahların ən böyükləri barədə xəbər verimmi?” (Səhabələr): “Əlbət­tə, ya Rəsulallah!”- deyə cavab verdilər. O: “(Ən böyük günah) Allaha şərik qoşmaq, valideynlərin üzünə ağ olmaqdır, – (deyib) söy­kəndiyi yerdən qalxıb oturdu (və) –, yalan söz danışmaqdır”- dedi. O bunu dalbadal o qədər təkrar etdi ki, mən öz-özümə dedim: “Nə olaydı o susaydı”.

[ Səhihdir ]
16- عن وراد كاتب المغيرة بن شعبة قال كتب معاوية إلى المغيرة اكتب إلى بما سمعت من رسول الله صلى الله عليه وسلم قال وراد فأملى على وكتبت بيدى إني سمعته ينهى عن كثرة السؤال وإضاعة المال وعن قيل وقال"
(16) – Vərrad deyir ki, Muaviyə (r.a) Muğiraya (r.a) belə bir məktub yazdı: “Mənə Peyğəm­bərdən  eşitdiyin hədislərdən (birini) yaz”. Mu­ğira (r.a) mənə diktə etdi, məndə bu əllərimlə yazdım: “Həqiqə­tən, mən ondan; çox sual verməyi, var-dövləti israf etməyi və söz gəzdir­məyi qadağan etdiyini eşitdim”.

[ Səhihdir ]
8-ci fəsil. Valideynlərinə lənət oxuyana

Allah lənət edər
17- عن أبى الطفيل قال ثم سئل على هل خصكم النبي صلى الله عليه وسلم بشيء لم يخص به الناس كافة قال ما خصنا رسول الله صلى الله عليه وسلم بشيء لم يخص به الناس إلا ما في قراب سيفى ثم أخرج صحيفة فإذا فيها مكتوب لعن الله من ذبح لغير الله لعن الله من سرق منار الأرض لعن الله من لعن والديه لعن الله من آوى محدثا"
(17) – Əbu Tufeyl deyir ki, Əlidən (r.a) soruşdular: “Peyğəm­bər  sizə məxsusi olaraq elə bir şey ayırıb veribdirmi ki, onu başqa insanla­ra vermiş olmasın?” O dedi: “Peyğəm­bər  başqa insan­lara deyil, yal­nız bizə məxsusi olaraq elə bir şey qoymamışdır. Yal­nız qılıncımın qı­ınakı istisnadır”. Sonra o, (qılıncının qınından) bir vərəq çıxartdı. Ora­a yazılmışdı: “Allahdan başqasına qurban kəsənə Allah lənət eləsin. Yer üzün­dəki sərhədləri pozana Allah lənət eləsin. Valideynlərinə lənət oxu­yana Allah lənət eləsin. Cinayətkara yardım edənə Allah lənət elə­sin”.

[ Səhihdir ]
9-cu fəsil. Günah işlərdən başqa (hər bir işdə) valideynlərin qayğısına qalmaq
18- عن أبى الدرداء قال أوصانى رسول الله صلى الله عليه وسلم بتسع لا تشرك بالله شيئا وإن قطعت أو حرقت ولا تتركن الصلاة المكتوبة متعمدا ومن تركها متعمدا برئت منه الذمة ولا تشربن الخمر فإنها مفتاح كل شر وأطع والديك وإن أمراك أن تخرج من دنياك فاخرج لهما ولا تنازعن ولاة الأمر وإن رأيت أنك أنت ولا تفرر من الزحف وإن هلكت وفر أصحابك وأنفق من طولك على أهلك ولا ترفع عصاك عن أهلك وأخفهم في الله عز وجل"
(18) – Əbud-Dərda (r.a) rəvayət edir ki, Peyğəm­bər  mənə doq­quz şeyi tövsiyə etdi: “Tikə-tikə edilsən, yaxud yandırılsan belə heç nəyi Allaha şərik qoşma. Bilərəkdən vacib namazları tərk etmə. Belə ki, bilərəkdən onu tərk edən kimsə xata-baladan qorunmaz. Şərab içmə. Çünki o, hər bir şər əmələ açardır. Valideynlərinə itaət et. Əgər sənə dünya işlərindən əl çəkməyi əmr etsələr, onlara görə (bundan) əl çək. Özünün haqq olduğunu bilsən də ixtiyar sahibləri ilə mübahisə etmə. Həlak olsan da, yoldaşların cihaddan qaçmış olsa da sən qaç­ma. Va­rından öz ailənə xərclə, dəyənəyini onların üzərindən qaldırma və on­ları qüdrətli və əzəmətli Allahla qorxut”.

[ Həsəndir ]
19- عن عبد الله بن عمرو قال جاء رجل إلى النبي صلى الله عليه وسلم فقال جئت أبايعك على الهجرة وتركت أبوي يبكيان قال ارجع إليهما فأضحكهما كما أبكيتهما"
(19) – Abdullah ibn Amr (r.a) rəvayət edir ki, bir kişi Peyğəm­bərin  yanına gəlib dedi: “Mən ata-anamı gözüyaşlı qoyub gəlmişəm ki, hicrət (cihad) etmək üçün sənə bey'ət1 edim”. Peyğəm­bər  dedi: “Ata-ananın yanına qayıt! Onları necə ağlar qoyubsansa, elə də gül­dür”.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   36


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə