FƏXRƏDDİn mustafayev elçİn rüSTƏmov



Yüklə 16.18 Mb.
PDF просмотр
səhifə1/81
tarix27.06.2017
ölçüsü16.18 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   81

 

 



          

 

FƏXRƏDDİN MUSTAFAYEV 

ELÇİN RÜSTƏMOV 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

YEYİNTİ 

MƏHSULLARININ 

LABAROTORİYA 

MÜAYİNƏLƏRİ 

 

 

 

 

            (Azərbaycab  Respublikası  Təhsil  Nazirliyinin 

06.02.2009-cu  il  tarixli  138  saylı  əmri  ilə  ali  məktəb 

tələbələri üçün dərslik kimi təsdiq edilmişdir). 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

BAKI-“ELM”-2010 

 

 



 

 

                Əliyev Elxan Allahverən oğlu - 

                                                              Azərbaycan Respublikası, 

                                                              Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin 

                                                              Beynəlxalq Əməkdaşlıq şöbəsinin müdiri

                                                              baytarlıq elmləri doktoru 

 

                                                              Hacıyev Yaqub Hüseyn oğlu-  

                                                             Azərbaycan Elmi-Tədqiqat 

                                                             Baytarlıq İnstitutumn parazitologiya 

                                                             laboratoriyasınm müdiri, Azərbaycan  

                                                             Milli Elmlər Akademiyasının və Rusiya 

                                                             Kənd Təsərrüfatı Elmləri Akademiyasının 

                                                             Akademiki 

 

                  Əsgərov Ələddin Abdulla oğlu – 

                  Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin           

                                                            (ADAU) professoru, əməkdar elm xadimi 

 

                                                            Hüseynov Eldar Murtuz oğlu – 

                                                           Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin 

                                                           (ADAU) dosenti, beynəlxalq ekologiya doktoru 

                                                           və  professoru 

 

                                                           Yusifov Nazim Məhəmməd oğlu – 

                                                           ADAU -nun professoru 

 

                                                           İsmayılov Rauf Kamal oğlu – 

                                                           Azərbaycan Standartlar İnstitutunun direktoru 

 

F.Ə.Mustafayev,  E.Ə.Rüstəmov.  Yeyinti  məhsullannm  laboratoriya  müayinələri.  Ali 

məktəblər üçün dərslik. Bakı: «Elm», 2010. - 448 s. 

 

       ISBN 978-9952-453-37-9 



Bu  dərslik  ADAU-mın  baytarhq,  baytarlıq  əczaçüığı,  zootexnik,  istehlak  mallanmn  keyfiy-

yət ekspertizası, ərzaq məhsullannm əmtəəşünaslığı və gömrük ekspertizası üzrə təhsil alan tələ-

bələr 

ÜÇÜTI 

nəzərdə tutulmuşdur. Ebrslikdən həmçinin ayn-ayn universitetlərin: - gömrük işinin 

təşkili və ərzaq mallarmm əmtəəşünashğı ixtisası üzrə təhsil alan tələbələr də istifadə edə bilərlər. 

Yeyinti  məhsullarından  insanlara  keçən  zooantroponoz  (infeksion  və  invazioıı)  xəstəlik-

brdən və zəhərbnməbrdən qoranmaq məqsədilə ixtisaslaşmış laboratoriyalarda müasir tələb-lərə 

cavab  veran  müayinələr  apanlmahdır.  İxtisaslaşmış  laboratoriyalarda  yeyinti  məhsullarmm 

müayinəsi,  keyfryyət  ekspertizası  və  emal  texnologiyası  Azərbaycan  Respublikasmm  Standart-

laşdırma,  Metrologiya  və  Patent  üzrə  Dövbt  Komitəsinin  Akkpeditasiyasmm  tələbbrinə  uyğun 

apanlmahdır. Müayinəbrin bu təbbbrə uyğun apanlması kitabda geniş şərh olunmuşdur. Ona görə 

də  bu  dərslik  müvafiq  ixtisas  sahəbrində  çahşan  mütəxəssisbr  üçün  faydalı  ola  bibr  və 

maarifləndirmə sahəsində də böyük əhəmiyyətə malikdir. 

 

Elmi redaktorlar: 

Rəy verənlər: 


 

 



40011000000  

655(07)-2010                                                                                              © "Elm" nəşriyyatı, 2010 



 

BAŞ REDAKTORDAN 

 

       


A

 zərbaycan Respublikası ümummilli lider Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi strateji kursla inamla 

və qətiyyətlə addımlayır. 

Ulu öndərin layiqli varisi cənab İlham Əliyevin müdrik rəhbərliyi sayəsində respublikamız əzəmətli 

inkişaf yolu kesgqgk, Qafqaz regio-nunda lider dövlətə çevirilmiş, onun beynəlxalq aləmdə imici durma-

dan  yüksəür.  Ölkəmizin  iqtisadiyyatı  qısa  zaman  kəsiyində  görünmə-miş  dərəcədə  möhkəmlənmiş  və 

inkişaf  etmiş,  mədəni  quruculuqda,  əhalinin  sosial  vəziyyətinin  yaxşılaşdırılmasında  çox  mühüra 

nailiyyət-lər əldə edilmişdir. 

Milyonlarla  insanm  ümid  çırağı  olan  Heydər  Əliyevin  uzaqgörən  siyasəti  nəticəsində  1995-ci  ildən 

etibarən ölkədə aparılmış uğurlu aq-rar islahatlar nəticəsində bir çox kənd təsərrüfatı məhsullarının isteh-

sal həcmi dinamik olaraq artmaqdadır. Bu isə öz növbəsində ölkənin daxili istehlak tələbatmı ödəməklə 

yanaşı, məhsul ixracetmə potensia-lımn da inkişafma təkan vermişdir. 

Belə ki, aqrar istehsal və emal  məhsullarmın ixrac həcmi 2004-cü ilə nisbətən 2006-2007-ci illərdə 

müvafiq olaraq 2,1 və 2,9 dəfə artmış, ixracm coğrafiyası, həcmi və çeşidi də dinamik olaraq genişlənir. 

Digər tərəfdən Azərbaycan Respublikası davamlı surətdə dünya birliyinə inteqrasiya olur. Böyük İpək 

Yolunun,  transkontinental  neft-qaz  və  nəqliyyat  kommunikasiyalarmın  ölkəmizin  ərazisindən  keç-məsi. 



həmçinin  Azərbaycanın  Ümumdünya  Ticarət  Təşkilatma  (ÜTT)  üz\olma  təşəbbüsü,  Avropa  Qonşuluq 

Siyasəti çərçivəsində Fəaliyyət R1aşpş müddəalan, Cmumdünya Səhivyə Təşkilatı və FAO-nun Ko-deks 

Alimentarius  Komissiyasının  tələbləri  dünya  standartlarma  ca-vab  verən  heyvan  və  bitki  mənşəli  ərzaq 

məhsullarırun istehsalını diktə edir. 

Lakin  ölkəmizdə  mövcud  olan  baytarlıq  və  fitosanitar  nəzarəti  la-boratoriyaları  aqrar  istehsal  və  emal 

sahələrinin  müasir  texnologiyala-nna,  qida  və  kənd  təsərrüfatı  məhsullarınm  keyfıyyətinə  nəzarət  iqti-i



r.r.zc.  deyildir.  Bu  laboratoriyaiarda  çalışan  mütəxəssislərin  və  tex  niki  kadrların  hazırlıq  səviyyəsi 

İSO/İEC tələblərinə uyğun laborator müayinələr aparmağa imkan vermir. 

Bu sahədə yaranmış vəziyyət ölkəmizin ÜTT-yə üzvolma prose-sinə ciddi mane ohır, istehsal və emal 

edilmiş heyvan və bitki mənşəli ərzaq məhsullarınm təhlükəsizliyini lazımi səviyyəd9 təmin etmir, dünya 

bazarma  müxtəlif  çeşidli,  rəqabətə  davamlı,  ekoloji  təmiz  ye-yinti  məhsullannm  və  xammalarmm 

çıxarılmasmı xeyli dərəcədə çə-tinləşdirir. 

Bu  baxımdan  F.Ə.Mustafayevin  və  E.Ə.Rüstəmovun  müəllifi  ol-duqları  «Yeyinti  məhsullarınm 

laboratoriya  müayinələri»  dərsliyi  za-manm  tələblərindən  irəli  gələn  dəyərli,  sanballı,  elmi-praktiki 

əhəmiy-yətə malik vəsaitdir. 

Dərslik  ali  tədris  müəssisələrinin  ərzaq  məhsullarınm  və  xammalın  keyfıyyət  ekspertizası 

istiqamətində  ixtisaslaşan  tələbələri,  aspirant-Ian,  yeyinti  məhsullarının  keyfiyyətinə  nəzarət 

laboratoriyalarmda  çalışan  səhiyyə  və  baytarlıq  mütəxəssisləri,  həmçinin  geniş  oxucu  küt-ləsi  üçün  də 

maraqlıdır. 

 

Azərbaycan Respublikası, Kgpa Təsərrüfatı Nazirliyinin 

Beynəlxalq əməkdaşlıq şöbəsinin müdiri, baytarlıq elmləri 

doktoru Elxan Əliyev 

 

 

 

 

 


 

 



 

 

ÖN

 

SÖZ

 

 

 

Hazırda



 

dünyanın


 

bütün


 

ölkələrində

 

zülal


 

aclığı


,  yeyinti 

məhsullarının

 

çatışmamazlığı



içməli


  su  problemi 

  s.  qlobal 



problemlər

 

başlayı



b. 

Ekologiyanın

 

dəyişməsi



  yeyinti 

məhsullarını

 

yararsız


  hala 

salıb


,  insan 

  heyvanlar 



arasında

  infeksion 

  invizion 



xəstəliklər

 

çoxalıb



yəni


 

indiyədək

 

elmə


 

məlum


 olmayan, uzun 

müddətli


 

müalicə


 

tələb


 

edən


 

dəhşətli


faciəli


 

xəstəliklər

  (

QİÇS


quş


  qripi,  atipik 

pnemoniya, 

sarı

 

qızdırma



inək


 

quduzluğu

hepatitlər



uşaqlar


 

arasında


 

müşahidə


 

olunan 


genetik 

xəstəliklər

talisemiya, 



hemofliya, 

anemaliyalar,  teratogen 

xəstəliklər

,  immun 

çatışmamazlıqlar

,  o 


cümlədən

  ekoloji 

mühitin

 

təsirindən



  yaranan 

bəzi


 

xəstəliklər

 



 



şəkərli

 

diabet,  mineral 



çatışmamazlığı

,  avitaminozlar, 

uşaqların

 

ölü



 

 



vaxtından

 

əvvəl



 

doğulması

 

müşahidə


  edilir 

 



bəşəriyyəti

 

təlatümə



  

gətirir


.  

 

Birləşmiş



 

Millətlər

 

Təşkilatının



  (BMT) 

Qazanılmış

 

İmmun


 

Çatışmamazlığı

  Sindromu  (

QİÇS


  - 

SPİD


üzrə


 

birləşmiş

 

proqramın



  

(

UNAİDS



məlumatına

 

görə


 

xəstəlik


 

müşahidə


  olunduqdan  (Afrika, 

1959) 


indiyədək

 

dünyada



 60 milyondan 

çox


 insan yoluxub, 

hər


 

gün


 24 

yaşınadək

  6000 

gənc


 

  15 



yaşınadək

  2000 


uşaq

 



 

yeniyetmə

 

yoluxur. 



Artıq

 

dünyanın



 10 milyondan 

çox


 

əhali


si bu 

bəladan


 

dünyasını

 

dəyişib


Azərbaycanda

 

Qazanılmış



 

İmmun


 

Çatışmamazlığı

  Sindromu 

(

QİÇS



  - 

SPİD


ilə


 

xəstələnmiş

  650 

nəfərdən


 

çox


  yerli 

 



əcnəbi

 

vətəndaşlar



 qeydiyyata 

alınmışdır

 

Baytarlıq



 

təbabəti


 

  tibb  elminin 



mahiyyətini

 

mükəmməl



 

bilən


 

zəka


 sah

iblərinin

 bir 

kəlamı


 var

: «


Tibb 

həkimləri

 

yalnız


 

insanları

, baytar 

həkimləri

 

isə


 

bütün


 

bəşəriyyəti

 

müalicə


  edir

».  Çox


 

böyük


 

 



məntiqli

 

kəlamdır



Çünki


 

hələ


  antik 

dövrlərdə

 

belə


  quduzluq,  qarayara, 

infeksion 

sarılıq

,  taun,  tulyaremiya, 



çiçək

vərəm



,  brusellyoz 

  s. 



xəstəliklər

 heyvanlardan insanlara 

keçməklə

 

bəşəriyyət



 

üçün


 

çox


 ciddi 

fəlakətə


 

çevirilmişdir

.  

 

Baytar 



həkimləri

 



 

mütəxəssislər

 

həmişə


  bu 

xəstəliklərlə

  ciddi 

mübarizə


 

aparmış


onların


 

yayılmasının

 

qarşısının



 

alınmasına

 

çalışmış


bəşəriyyəti

 bu 

bəlalardan



 

qurtarmağa

 can 

atmışlar


 

İnfeksiya



 

törədicilərini

  yayan 

əsas


 

amillərdən

 

ən

 



başlıcası

  idxal-


ixrac olunan heyvan 

 heyvan 



mənşəli

 

məhsullar



 

 



xammallardır

 ki, 


bunlar  da 

mütləq


  baytar-sanitar 

müayinəsindən

 

keçməlidir



Ölkəmizə


 

xaricdən


 

gətirilə


  ya  respublika 



ərazisində

  istehsal  olunan 



 

 



məhsullar

 

baytar-sanitar 



müayinəsindən

 

keçmədən



 

satışa


 

buraxılmamalıdır

 

Ət



 

məhsullarının

 

istehsalı



 

 



satışı

 baytar-sanitar 

müayinəsindən

 

keçmədən



 

istifadəyə

 

verilməməlidir



 

Dünyanın



 

inkişaf


 

etmiş


 

ölkələrində

 

bütün


 

növ


 yeyinti 

məhsulları

, o 

cümlədən


 

ət



süd

 



 

onların


 

məhsulları

, bal, 

balıq


 

 



balıq

 

məhsulları



quş


 

əti


,  yumurta 

  s. 



yalnız

  ciddi  baytar-sanitar 

müayinəsindən

 

keçdikdən



  sonra 

xüsusi


  soyuducularda  saxlamaq 

şərtilə


 

istifadəyə

 

buraxılır



.  

 

Ətdən



  kolbasa 

məmulatı


  istehsal 

edildikdə

  bir 

tərəfdən


 

aşağı


 

keyfiyyətli

 

ətin


 

qidalığı


 

yüksəlir


 onun 



dadı

 

yaxşılaşır



digər


 

tərəfdən


 

bəzi


 

növ


 

kolbasaların

  saxlanma 

müddəti


 

ətə


 

nisbətən


 

dəfələrlə

 

artıq


 

olur. 


Məs

bişmiş



 

«

Lybutelski



» kolbasanın

 

tərkibində



  60 %-

dək


 

nəmlik


15 % 


zülal

, 29,8 % 

yağ

, 3,5 % mineral 



maddələr

 

vardır



. Bu 

kolbasanın

 

hər


 100 

qramı


 318,5 kalori enerji verir. 

 

Bişmiş



yarımhisə

 

verilmiş


 

 



bişmiş

 

hisə



 

verilmiş


  kolbasa 

məmulatı


 

öz

 



qidalağına

 

görə



 bir 

çox


 

ət

 



növlərindən

 

yüksəkdir



 

Kolbasa 



məmulatı

 

istehsalı



 

üçün


 

əsasən


 

baytarlıq

 

sanitariyası



 

cəhətdən


 

qüsursuz


 

ətdən


 

 



başqa

 

məhsullardan



 

istifadə


 

edilməlidir

Bişmiş


  kolbasa 

istehsalı

 

üçün


  orta 

  orta 



dərəcədən

 

aşağı



 

köklükdə


 

qaramal 


əti

bişirilmiş



 

hisə


 

verilmiş


 

 



çiy

 

hisə



 

verilmiş


  kolbasa 

üçün


 

isə


  orta 

  orta 



dərəcədən

 

yuxarı



 

köklükdə


  qaramal 

ətindən


 

istifadə


 

edilir.  Qaramal 

əti

 

müxtəlif



  termik 

vəziyyətdə

təzəcə


 

kəsilmiş


soyumuş


soyudulmuş

 



  donu 



açılmış

 

vəziyyətdə



 

istifadə


  olunur. 

Donuz 


əti

 



  kolbasa 

istehsalı

 

üçün


 

yararlıdır

.  Donuz 

ətindən


 

əsasən


 

soyudulmuş

 



 donu 



açılmış

 halda 


istifadə

 edilir. 

 

Beləliklə



 

məlum


  olur  ki, 

düzgün


 

saxlanılmayan

 

həmçinin


 

xəstə


 

heyvanlardan 

əldə

 

edilən



  yeyinti 

məhsulları

  insanlarda  bir 

çox


 

infeksion 

  invazion 



xəstəliklərin

,  yeyinti 

toksikoingefeksiyaları

baş



 

verməsinə

 

səbəb


  ola  bilir.  Odur  ki,  heyvan 

mənşəli


  yeyinti 

məhsulları

 

tez  xarab  olan 



məhsullar

 

sırasına



  daxil 

olduğu


 

üçün


 

onların


 

baytarlıq

 

sanitariya 



ekspertizasına

 

xüsusi



 fikir 

verilməlidir

.  

 

Kitabda 



ekspertiza 

labortoriyalarının

 

təşkili


quruluşu


laboratoriyalarda 

işləmək

 

qaydaları



təhlükəsizlik

 

texnikası



 

qaydaları

 



 



müayinələrin

 

mahiyyəti



 

 



nəticələri

 

ətraflı



 

şərh


 

olunmuşdur

.  

 

Kitabda  istehsala 



qəbul

 

edilən



 

ət

 



 

ət



 

məhsullarının

 

orqanoleptik,  fiziki 



kimyəvi

 



  mikrobioloji 

  parazitoloji 



müayinələri

 

haqqında



 

ətraflı


 

məlumatlar

 

verilmişdir



.  Bundan 

başqa


  kolbasa 

məmulatlarının

 



 



duzlanıb

 

–hislənmiş



 

ət

 



məhsullarının

 

müayinələrinə



 

geniş


 yer 

verilmişdir



 

 



 

Süd


 

 



süd

 

məhsulları



 

tarixən


  milli 

mətbəximizin

 



 



süfrəmizin

 

bəzəyi



şərəfi


  olub. 

Süd


  qiy

mətli


 

zəngin


 

tərkibə


  malik  yeyinti 

məhsuldur

,  lakin  patogen 

mikrobların

 

çoxalması



 

üçün


 

ən

 



əlverişli

 

mühitdir



Süd


 

  ondan 



hazırlanan

 

məhsullar



  insanlar 

üçün


  qorxulu 

olan  brusellyoz, 

vərəm

,  leykoz,  dabaq,  leptospiroz,  salmonellyoz, 



kolibakterioz,  mastit  kimi 

xəstəliklərin

 

yayılmasında



  olduqca 

böyük


  rol 

oynayır


 

Mastitlərlə



 (

süd


 

vəzisinin

 

iltihabı


 ondan 



hazırlanan

 

məhsulları



 

qəbul


 

edən


  insanlarda, 

xüsusilə


 

kiçik


 

yaşlı


 

uşaqlarda

  uzun 

müddət


 

müalicə


 

tələb


 

edən


 

qorxulu 


xəstəliklər



 

qastroenterit, 

bronxopnevmoniya, 

faringitlər

laringitlər



qarın


 

yatalağı


,  tif,  paratif, 

dizenteriya, skarlatina, difteriya, 

hətta

 meninqit 



müşahidə

 olunur.     

 

Mastitlər



 

zamanı


 

süd


 

  ondan 



hazırlanan

 

məhsullar



 

qidalılığını

texnoloji 



keyfiyyətini

  itirir,  yeyinti 

üçün

 

yararsı



sayılır


,  insanlarda 

toksikoinfeksiyalara 

  toksikozlara 



səbəb

  olur.  Odur  ki, 

süd

 



 

süd


 

məhsullarının

 

yalnız


 laborator 

müayinələrdən

 sonra 

satışa


 

buraxılması

 

vacib 


məsələdir

 



Təqdirəlayiqdir

 

ki, 



bu 

müayinələrin

 

mahiyyəti



 

dərslikdə

 

göstərilmişdir



 

Ümumiyyətlə



, heyvani 

məhsullardan

 insanlara 

keçən


 

xəstəliklərin

 

qarşısını



 

almağın


 

yeganə


 yolu 

bütün


 emal 

müəssisələrində

 eskpertiza 

laboratoriyalarının

 

yaradılmasından



,  oraya 

səriştəli

  baytar-sanitar 

mütəxəssislərin

 

cəlb


 

olunmasından

 

ibarətdir



.  

 

Fərəh



  hissi  i

  qeyd 



etməliyik

  ki,  bu 

dərslik

 

müstəqillik



 

dövründə


 

latın


 

qrafikası

 

ilə


 

yazılan


 bu 

mövzuda


 ilk 

əsərdir


Ulu 


öndər

 

Azərbaycan



 

Respublikasının

  Prezidenti 

Heydər


 

Əliyevin


  1999-cu  il,  noyabr 

ayının


  9-da  203 

saylı


 

fərmanı


 

ilə


  1999-

2000-ci 


illərdə

Azərbaycan



 

Respublikasında

  aqrar 

islahatların

 

dərinləşdirilməsi



 

 



kənd

 

təsərrüfatında



 

sahibkarlığın

 

inkişafına



 

kömək


 

göstərilməsinə

 dair 

Dövlət


 

Proqrammı

 

qəbul


 

edilmişdir

Həmçinin


 unudulmaz 

insanın


 17 avqust 2002-ci il tarixli 753 

saylı


 

digər


 

fərmanı


 

ilə


 

ölkə


  iqtis

adiyyatında

 

özəl


  sektorun 

inkişafını

 

sürətləndirmək



bu 


sahəyə

 

investiyaların



 

cəlb


 

olunmasını

 

həvəsləndirmək



kiçik


 

  orta 



sahibkarlığa

 

dövlət



 

köməyinin

 

səmərliliyini



 

artırmaq


 

üçün


 

Azərbaycan

 

Respublikasında



 

kiçik


 

  orta 



sahibkarlığın

 

inkişafının



 

Dövlət


 

Proqrammı

 

təsdiq


 

edilmişdir

.  

Ulu 


öndərin

 

imzaladığı



  bu 

fərmanlardan

 



  sahibkarlarla  verdiyi 



xeyir-dualardan 

bəhrələnərək

 

«

ELBA



» 

MMC   


Azərbaycanda

 



 

Müstəqil


 

Dövlətlər

 Birliyinin bir 

neçə


 

ölkəsində

 

özünə


 

məxsus


 yer tutur. 

Müəssisə


 

Dövlət


 

Qayğısı


 

sayəsində

 

müəssisənin



 

rəhbəri


 

 bu 



kitabın

 

müəlliflərindən



  biri  olan 

Rüstəmov


 

Elçin


 

Ənvər


 

oğlunun


  yorulmaz 

 

 



fəaliyyəti

 

nəticəsində



 

gündən


-

günə


 

inkişaf


  edir, 

əhali


 

üçün


  yeni 

 



yerləri

 

açılır



 

 yeni istehsal 



sexlərinin

 

sayı



 

artır


.  

2002-ci  ilin  aprel 

ayının

  25-


 

Bakı



 

şəhərində

 

Gülüstan


 

sarayında

 

Azərbaycan



 

xalqının


 

ümummilli

  lideri 

Heydər


 

Əlirza


 

oğlu


 

Əliyevin


  Respublika 

Sahibkarları

 

ilə


 

keçirdiyi

 

görüşə


 

Rüstəm


 

Elçin


 

Ənvər


 

oğlu


 

«

ELBA



» 

MMC-nin  prezidenti  kimi 

dəvət

 

almış



müxtəlif


 

çeşidli


keyfiyyətli

 

ət

 



məhsulları

 

ilə



 

iştirak


 

etmişdir


Sərgiyə


 

baxış


 

zamanı


 unudulmaz insan 

ölməz


 liderimiz  

Heydər


 

Əlirza


 

oğlu


 

Əliyevin


 

müəssisənin

  istehsal  etdiyi 

məhsullar

 

haqqında


 

«Əgər


 

Azərbaycanda

 

bu 


cür

 

keyfiyyətli



 

müxtəlif


 

növlü


 kolbasa istehsal olunursa, bununla biz 

xarici 


dövlətlərdən

 

gələn



 

məhsulların

 

keyfiyyətcə



 

qarşısını

  ala 

bilərik» 



söz

 

deməsi



 

müəssisənin

 

rəhbəri


  kimi  daha 

məsuliyyətli

 

işləməyə


 

 



daha 

böyük


 

uğurlar


 

əldə


 

etməyə


 

ruhlandırdı

.  

Müəssisənin



 

rəhbəri


 kimi o, 

Regionların

 Sosial-

İqtisadi


 

İnkişafına

 

dair 


Dövlət

  Proqra


mının

 

yerinə



 

yetirilməsi

 

ilə


 

əlaqədar


 

Azərbaycan

 

xalqının


 

ümummilli

 lideri 

Heydər


 

Əlirza


 

oğlu


 

Əliyevin


 layiqli 

davamçısı

 

Azərbaycan



 

Respublikasının

  Prezidenti 

İlham


 

Əliyev


 

cənabları

 

ilə


 

2005,  2006,  2007,  2008-ci 

illərdə

 

Bakı



 

şəhərində

 

keçirilən



 

ölkə


 

sahibk


arlarının

 

konfransının



 

iştirakçısı

 

olmuş


ət

 



  konserv 

məhsullarını

 

sərgidə



 

nümayiş


 

etdirmişdir

.  Prezdent 

İlham


 

Əliyev


 

cənabları

  konfrans 

zamanı


 

sahibkarların

 

işinə


 

yüksək


 

qiymət


 

verərək


 

demişdir:  «Sahibkarların

 

uğurlu


 

işi


  bizim 

hamımızın

 

uğurudur


Azərbaycanın

 

inkişafı


  bu 

istiqamətdədir

,  bu 

yoldadır


başqa


  yol 

yoxdur


!».

 

Rüstəmov



 

Elçin


 

Ənvər


 

oğlu


 

«

ELBA



» 

MMC-nin  prezidenti  kimi 

daim 

öz

 



üzərində

 

çalışır



öz

  bilik 



 

bacarığını



 

artırmaq


 

üçün


  xarici  

dövlətlərə

 

işgüzar


 

səfərlərə

  gedir, 

lazım


  olan 

avadanlıqlar

 

gətizdirir



seminar, simpozium, 

görüşlər

 



 qurultaylarda 

iştirak


 edir.  

Belə


  ki,  2005-ci 

ildə


 

Avstriyanın

  Zaysburq 

şəhərində

  seminarda 

iştirak


 

etmiş


İsveçrənin

 

Cenverə


 

şəhərində

  BMT-nin 

xətti


 

ilə


 

keçirilən

 

Qurultayda 



Azərbaycan

 

Sahibkarlarını



 

təmsil


  etmi

ş

,  2006-2007-ci 



illərdə

 

Almaniyanın



  Karlsrus 

şəhərində

Polşanın


 

Varşava


 

şəhərində

Osloda, 


Parisdə

 



  Moskvada 

PTİ


 

firması


 

tərəfindən

 

təşkil


  olunan 

müxtəlif


 seminarlarda 

iştirak


 

etmişdir


Yeyinti 


məhsulları

 istehsal 

edən

 

«



ELBA

» 

MMC 2006-



 

ildə



 SGS 

tərəfindən

 

İSO


  9001:  2000  (

keyfiyyət

  menecmenti 

 



idarəetmə

 

sistemi) 



sertifakatını

ABŞ



 

Beynəlxalq

 

İnkişaf


  Agentliyi 

 



ABŞ

 

Kənd



 

Təsərrüfatı

  Agentiliyi 

tərəfindən

 

verilmiş


 

təşəkkür


 

şəhadətnaməsi

 

almışdır


.  

17  iyun  1994-

 

ildə



 

Azərbaycan

 

Respublikasının



 

«

Baytar



lıq

 

təbabəti



 

haqqında» 

qanunu 

qəbul


 

edilmişdir

Həmin


  qanuna 

əsasən


 

 

 



heyvan 

mənşəli


 yeyinti 

məhsullarının

 

keyfiyyətinə



 

nəzarət


 

işi


 

baytarlıq

 

işçilərinə



  

həvalə


 

edilmişdir

.  

Müəlliflər



  elmi  redaktorlar 

Azərbaycan

 

Respublikası



Kənd


 

Təsərrüfatı

 Nazirliyinin m

üşaviri


baytarlıq

 

elmləri


 doktoru 

Əliyev


 Elxan 

Allahverən

 

oğluna


,  

Azərbaycan

 Elmi 

Tədqiqat


 

Baytarlıq

 

İnstitututunun



 

«

Parazitologiya



»  laboratoriyasının

 

müdiri



Azərbaycan

  Milli 

Elmlər


 

Akademiyasının

 



  Rusiya 



Kənd

 

Təsərrüfatı



 

Elmləri


 

Akademiyasının

 

akademiki  



Hacıyev

 Yaqub 


Hüseyn

 

oğluna



,  

rəy


 

verənlərə

 

Azərbaycan



 

Kənd


 

Təsrrüfatı

 

Akademiyasının



 

«

Zoologiya,  gigiyena 



  baytar-

sanitar 

ekspertizası»  kafedrasının

 

müdiri


əməkdar


  elm  xadimi, 

professor 

Əsgərov

 

Ələddin



  Abdulla 

oğluna


 

 



həmin

 

kafedranın



 

dosenti,  b

eynəlxalq

  ekologiya  doktoru 

  professoru 



Hüseynov

  Eldar 


Murtuz 

oğluna


,  AKTA-

nın


 

«

Kimya



»  kafedrasının

  professoru  Yusifov 

Nazim 

Məhəmməd


 

oğluna


Azərbaycan

  Standartlar 

İnstitutunun

 

direktoru 



İsmayılov

  Rauf  Kamal 

oğluna

 



  kompyuter 

xidmətlərinin

 

yerinə


  yeti

rilməsində

 

böyük


 

köməyi


  olan 

Məlahət


 

Mikayıl


 

qızı


 

Allahverdiyevaya 

öz

 

dərin



 

təşəkkürlərini

 

bildirirlər



Müəlliflər

 

dərslik


 

haqqında


 

öz

 



tənqidi

 

fikirlərini



 

 



dəyərli

 

təkliflərini



 

bildirən


  oxuculara 

əvvəlcədən

 

minnətdarlıq



  edir 

 



onların

 

tənqidi



 

münasibətlərini

 



 



məsləhətlərini

 

dərsliyin



 

növbəti


 

nəşrlərində

 

məmuniyyətlə



 

nəzərə


 alacaqlar.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

GİRİŞ

 

 

 

Müstəqil



 

Azərbaycan

 

Respublikasında



 

sənaye


 

əsasında


 

inkişaf


 

etdirilən

heyvandarlıq



quşçuluq


 

kompleksləri

ət

 



 

ət



 

məhsulları

süd


süd


 

məhsulları

 



 



digər

  yeyinti 

məhsulları

  istehsal 

edən

 

müəssisələr



 

yaradılır

inkişaf


  etdirilir. 

Aydın


 

məsələdir

  ki,  bu 

məhsullar

 

dünya


 

standartlarına

  cavab 

verməli


 

  ekaloji-



təmizlik

 

nöqteyi



 

nəzərindən

 

insanlar 



üçün

 tam 


zərərsiz

 

olmalıdır



.  

 

Kənd



 

təsərrüfatı

 

heyvanları



 

 



quşlarının

  yolxucu 

xəstəlikləri

 

ilə



 

mübarizədə

 

ən

 



mühüm

 

məsələlərdən



  biri 

həmin


 

xəstəliklərin

 

diaqnozunun 



düzgün

 

qoyulmasıdır



.  Yolxucu 

xəstəlikləri

 

müxtəlif


 

bakteriyalar,  viruslar, 

göbələklər

spiroxetlər



 

  s. 



mikroorqanizmlər

 

t



örədir

 



Laboratoriyalar 

elə


 

qurulur 


 

onların



 

 



prinsipi 

elə


 

müəyyənləşdirilir

  ki, 

infeksiyanın



 

yayılmasının

 

qarşısı


 

alınsın


Laboratoriyada 

aparılan

 

müayinələr



 tam steril 

şəkildə


 

həyata


 

keçirilsin

.  

 

Laboratoiyalar 



üçün

 

geniş



işıqlı


  otaqlar 

seçilir


.  P

əncərənin

 

qabağında



  laboratoriya  stolu  qoyulur, 

üstü


  linoliumla 

örtülür


.  Stolun 

üstünə


 qaz 

 ya spirt 



lampası

 qoyulur. Bundan 

başqa

, stolun 



üstünə

 

dezinfeksiya 



məhlulu

 

üçün



  qab  qoyulur.  Laboratoriya 

otağında


 

mikroskop,  termostat,  soyuducu,  sentrifuqa,  quruducu 

şkaf

  (Paster 



peçi

), Avtoklav, 

şkaflar

 



 s. 

olmalıdır

.  

 

Laboratoriyanın



 

təşkili


 

üçün


 bir 

neçə


 otaqlar 

nəzərdə


 tutulur: 

1. Steril 

işləri

 aparmaq 



üçün

yəni



 bakteriya 

 viruslarla 



işləmək

 

üçün



 boks; 

2. Seroloji 

müayinələr

 aparmaq 

üçün

 otaq; 


3. Toksikoloji 

müayinələri

 aparmaq 

üçün


 otaq; 

 

 

10 



4. 

İşlənilən

 

materialları



qabları


alətləri


  avtokavda,  Paster 

peçində


 

 



digər

 

üsullarla



 

zərərsizləşdirmək

 

üçün


 otaq; 

5. Qab 


 

alətləri



  yumaq,  qida 

mühitlərini

 

hazırlamaq



sterilləşdrimək

, saxlamaq 

üçün


 otaq; 

6. 


Reaktivləri

ləvazimatları



 

 



cihazları

 saxlamaq 

üçün

 otaq; 


7. 

Təcrübə


 

heyvanlarını

 saxlamaq 

üçün


 vivarium. 

Əsas


 

müayinə


 

işləri


  bakteriya 

əkilən


  otaqda 

aparılır


.  Burada 

sterilləşdirmə

 

qaydalarına



 

əməl


 

edilməlidir

Belə


 ki, 

döşəmənin

 

üzərinə


 

hamar  linolium 

çəkilməli

,  divarlar 

  tavan 


açıq

 

rəngli



  boya 

ilə


 

rənglənməlidir

Otaqların



 

işıqlandırılması

 

üçün


 

işıq


 

mənbəyi


  olan 

lampa  tavandan 

asılmalı

üzəri



  plafonla 

örtülməlidir

.  Bakteriya 

əkilən


 

otaq bakteriosid 

təsirə

 malik lampalarla 



işdən

 

əvvəl



 

işıqlandırılmalıdır

Laboratoriya  stolu 



işıqlı

 

yerdə



 

olmalıdır

üzəri


 

isə


 

xüsusi


  hamar 

materiala 

örtülməlidir

 ki, dezinfeksiyaedici 

məhlullarla

 

asanlıqla



 silinsin. 

Stolun 


üzərində

,  qaz 


  ya  spirt 

lampası

,  bakterioloji 



ilgək

,  Paster 

pipetkaları

,  mikropipetkalar, 

ştativlər

sınaq



 

şüşələri


,  kolbalar, 

kimyəvi


 

stəkanlar

əşya


 

 



örtücü

 

şüşələr



müxtəlif


  dezinfeksiyaedici 

məhlular


 

 s. 



olmalıdır

Bundan 



başqa

  laboratoriyaya  steril 

şüşə

 

qabları



  saxlamaq 

üçün


 

şkaflar


 

qoyulmalıdır

Laboratoriya isti 



 soyuq su 

ilə

 

təchiz



 

edilməlidir

Bütün


 

hazırlıq


 

işlər


yəni


 

qabların


 

yuyulması

təmizlənməsi



hazırlanması

 

ayrıca


 

 



otağında

 

görülür



.  Burada,  avtoklav,  quruducu 

şkaf


qabların


 

qaynadılması

 

üçün


 qaz 

plitəsi


 

olmalıdır

.  

Laboratoriya 



otaqları

 stollar, stullar 

 

şkaflarla



 

təmin


 

edilməlidir

Şkaflarda



 

lazım


  olan 

reaktivlər

,  boyalar,  cihazlar 

 



müxtəlif

  qablar 

saxlanılır

.  


Laboratoiyada 

işçilər


 

xüsusi


  paltar 

geyinməlidirlər

.  Daxili  nizam-

intizama 

rəayət

 

etməlidirlər



Laboratoriya 

işçiləri

 

laboratoriya 



avadanlıqlarına

ləvazimatlara



,  mikroskopa 

diqqətlə


 

yanaşmalı

şəxsi


 

gigiyena 

 proflaktik 



tədbirlərə

 

rəayət



 

etməlidirlər

.  

  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   81


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə