Fidan Bağırova Elmi rəhbər: dos. Ramin Bayramlı



Yüklə 103.88 Kb.

tarix15.03.2017
ölçüsü103.88 Kb.

 

  

 



HEPATİT  C

 

 



 

Fidan Bağırova 

  

Elmi rəhbər: dos.Ramin Bayramlı 

 



Flaviviridae fəsiləsi 



Hepacivirus cinsi 

 



50nm ölçüsündə, sferik quruluşlu 



 



Mürəkkəb virusdur 



 



Təkzəncirli müsbət RNT 



 

 

 

Nuklein turşusu

 

Kapsid proteini 



Superkapsid 

VİRUSUN QURULUŞU 

E1 

   E2 

QLİKOPROTEİNLƏR

 




 

97000 nukleotiddən ibarətdir  

 

  



Genom “açıq oxuyucu struktur”



- dan (open 

reading frame) təşkil olunub və hər iki ucu 

oxunmayan UTRs sahələri ilə əhatələnib

 

 



5



‘UTRs: translyasiya prosesini idarə edir

 

 



3



‘UTRs: virus replikasiyası zamanı (

-

)RNT sapının 

sintezini idarə edir

 

 

Patrick Murray, Ellen Jo Baron, James H.Jongensen (2003) 



Hepatit C, Clinical Microbiology 

P1480 


VİRUSUN GENOMU 

VİRUSUN GENOMU 

EPİDEMİOLOGİYA 



7 genotipi var: 



 

1a – Cənubi və Şimali Amerika, 

Avstraliya 

 1b – Avropa və Asiya 

 2a – Yaponiya və Çin 

 2b – Şimali Avropa və ABŞ 

 2c – Şərqi və qərbi Avropa 

 3a - Avstraliya 

 4a - Misir 

 4c – Mərkəzi Afrika 

 5a – Cənubi Afrika 

 6a - Viyetnam 

 7a and 7b - Tayland 

  

 



 

Estee Török, ED Moran, Fiona Cooke (2013) 

Hepatit C, Oxford Handbook of IDM 

P462 


 

Ə

n sıx rastlanan 

1 və 3 

Qan və qan məhsulları ilə 

 



Vena daxili narkotik vasitələrin istifadəsi  



 

Hemodializ, kolonoskopiya və digər tibbi 



prosedurlar 

 



Cinsi əlaqə 

 



Vertikal yolla anadan dölə 

YOLUXMA YOLLARI 

HCV lipoproteinlərdən istifadə edir 

 

Hüceyrəyə daxil olarkən 



Yeni virus hissəcikləri formalaşarkən 

Hüceyrədən xaric olarkən 



 

E2 qlikoproteini vasitəsilə hepatositlərin səthindəki CD81 və 

LDL reseptorlarına bağlanaraq hüceyrəyə daxil olur 

 



Virus kapsiddən azad olur 

 



Viral genom ribosomlara bağlanır və erkən proteinlərin 

sintezi başlayır 

 



NS3, NS4, və NS5-dən ibarət replikasiya kompleksi əmələ 



gəlir  

 



NS5 hesabına (+)RNT- dən aralıq (-)RNT əmələ gəlir və 

yeni (+)RNT sintezi baş verir 

 

 

 



Şemseddin Ustaçelebi (1999) 

Hepatit C, Temel ve Klinik Mikrobioloji 

p884 

 

VİRUSUN REPLİKASİYASI 



 

Struktur proteinlərdən və (+)RNT- dən yeni 

virus hissəcikləri formalaşır 

 



Tumurcuqlanma yolu ilə xaric olur 

VİRUSUN REPLİKASİYASI 

6-8 həftəlik inkubasiya dövründən sonra 15% hallarda 



kəskin hepatit 

     

Simptomlar: 

• Yorğunluq 

• İştahasızlıq 

• Halsızlıq 

• Qaşıntı 

• Sağ qabırğaaltı nahiyyədə ağrı 

• Qusma 


• Əzələ və oynaq ağrıları 

 



85% hallarda isə xroniki hepatit 

KLİNİKA 

KLİNİKA 

                        

KƏSKİN HEPATİT

 

KLİNİKA 

XRONİKİ HEPATİT

                        

SİRROZ (20

-30%)                                  HSK (5-10%) 

Ölüm  (5


-10%) 

18il 

21 il 

28il 

KLİNİKA 

Xroniki hepatit 

Sirroz 

Hepato sellular 



 karsinoma 

KLİNİKA 

Qaraciyərdən kənar manifestlər

 



Krioqlobulinemiya 

Non-



Hodgkins limfoması

 



Glomerulonefrit 

Porphyria cutanea tarda 



Tiroid pozğunluqlar

 



Diabetes mellitus 



Digər autoimmun xəstəliklər

 



Idiopatik pulmonar fibroz 



 

Donald Jensen, Nancy Reau (2013) 

Hepatitis C , OAIDL 

p85 


 

KLİNİKA 

 

Pankreas hüceyrələrində çoxala bildiyindən

 

Şəkərli diabetə  



səbəb olur

!!!!! 


KLİNİKA 

Uzm. Dr. Bahri TEKER (2007) 

Hepatit C, Mikrobioloji 

P 302 


  

Virus hepatosit

ləri zədələyir

 

 

• Sitopatik təsiri yoxdur



 

• Tc limfositlərin vasitəsilə

 



 



Kanserogenliyi

 

isbat olunmayıb



 

 

 



 

PATOGENEZ 

Uzm. Dr. Bahri TEKER (2007) 

Hepatit C, Mikrobioloji 

P 302 


 

• Transaminaza səviyyəsi yüksək olanlar

 

• Qan və qan məhsullarından istifadə edənlər



 

• Qan, orqan və ya toxuma donorları

 

• Resipiyentlər



 

• Hemodializ xəstələri

 

• HBV və HİV virusu aşkarlanan şəxslər



 

• Narkotik istifadəçiləri

 

• HCV pozitiv ananın dünyaya gətirdiyi körpələr



 

• HCV pozitiv şəxslə cinsi əlaqədə olanlar

 

• HCV pozitiv material ilə çalışan tibb işçiləri



 

 

RİSK QRUPU 

 

 

 



 

Təməl l


aborator test

lər


 

ALT səviyyəsinin təyini

 

ALT/AST indeksi 



Qan hüceyrələrinin sayılması

 

PT/İNR



 

Seroloji testlər

 

Anti 


 HCV 


RİBA

 

PA 



Viroloji testlər

 

HCV RNT nucleic acid test 



Kəmiyyət

 

Keyfiyyət



 

HCV core antigen EİA

 

HCV genotipləndirilməsi



 

1a - 6 


Qaraciyər biopsiyası

 

Fibrozun qeyri-



invaziv markerləri

 

APRİ



 

Fibro test 

Transient elastrography 

Genetik markerlər

 

İL28B


 

TƏMƏL LABORATOR TESTLƏR 

 



Biluribinin 

serumda səviyyəsi

 10 mg/dl 

yüksəkdir (4 həftə 

müddətində normaya enir)

 

 



• ALT səviyyəsi 

100-


1000 IU/L arasında dəyişir 

 

(xəstələrin 40% 



-

də 


normal səviyyədə)

 

 



ALT/AST indeksi  sirrozun indikatorudur 

 



Trombositopeniya 



 

PT 





 

 

• İNR  ↑


 

 

Sercan Ulusoy, Hakan Leblebicioglu (2011) 



Hepatit C, Viral İnfeksiyonlar

 

p73



 

 

SEROLOJİ TESTLƏR 

 

 



Anti-

HCV spesifikliyi aşağıdır

 

 

HCV antigenlərinə qarşı anticismlər 3 –



 

6 aydan sonra yaranır

 

İmmunsupressiv xəstələrdə isə yaranmır



 

 

Skrininq əhəmiyyətli testlərdir



 

Antigen kimi rekombinant HCV proteinləri istifadə olunur

 


SEROLOJİ TESTLƏR 

EİA 


 



 

ci nəsil


 

NS4 proteini aşkarlanır

 

 

 



 



ci nəsil (95%)

 

NS4 + core proteinləri aşkarlanır



 

 

                      3 



 

cü nəsil



 

Ns4 + core +NS5 proteinləri aşkarlanır   

 

                          (99%) 



 

SEROLOJİ TESTLƏR 

SEROLOJİ TESTLƏR 

RIBA (recombinant immunoblot assay) 

 



Anti HCV testlərini təsdiqləyici testdir

 

 



4 virus antigenini və superoksid dismutazanı aşkarlayır

 

 



Təyin olunan protein sayı ≥2 olduqda nəticə pozitivdir

 

 





Üstün xüsusiyyəti

: ilk 3 


 

10 gündə belə virusu aşkar 



etmək mümkündür

 

 



SEROLOJİ TESTLƏR 

Keyfiyyət testləri: RT 

- PCR (reverse transcriptase) 

 



Kəmiyyət testləri: bDNT və PCR –

 based  


  

Viral yükün həm diqnozun qoyulmasında, həm də



      

            



müalicənin gedişini izləmək üçün istifadə olunur

 

                

            



Həssaslığı ən yüksək olan 

real time PCR 

                 

Metod 10 

 



15 IU/ml belə virusu aşkarlaya bilir

 

            



 

VİROLOJİ  TESTLƏR 

VİROLOJİ  TESTLƏR 

Qaraciyərdə fibroz və nekrotik proseslərin 

dəyərləndirilməsində

 

 



Müalicəyə başlamaq qərarının verilməsində

 

 



Müalicənin gedişini izləmək üçün

 

BİOPSİYA 



HİSTOLOJİ SKORLAMA SİSTEMLƏRİ 

SKOR 

     

METAVİR SİSTEMİ

 

İSHAK SİSTEMİ

 

         Fibroz yoxdur 



    Fibroz yoxdur 

Yayılmış periportal fibroz



 

Bəzi sahələrdə fibroz ±

 

Qısa fibroz septalar



 

Porta 



 portal septalar 

 (>1 septa) 

Bir çox sahədə fibroz ±

 

Qısa fibroz septalar



 

Porta 



 sentral septalar 

Bir çox sahədə fibroz ±

 

Porta - 



portal körpülər

 



Sirroz 

Yayılmış portal fibroz

 

Porta - 


portal körpülər

 



    

Porta - portal, porta 



 santral 

körpülər və İnkomplet sirroz

 



     - 

Sirroz 


Anti - HCV pozitiv 

Təsdiqləyici testlər

 

RİBA pozitiv və ya HCV –



 RNT pozitiv 

RİBA negativ və HCV –

 RNA negativ 

Araşdırmanı dayandır

 

Serum ALT səviyyəsi



 

Yüksək


 

Normal 


 

Biopsiya və müalicəyə başlamaq

 

qərarına bax



 

 

Bir ay fasilə ilə iki dəfə təkrarla



 

Yüksək


 

Normal 


Altı ay fasilə ilə iki dəfə təkrarla

 

Normal olduqda bir il fasilə ilə təkrarla



 

Sercan Ulusoy, Hakan Leblebicioglu (2011

Hepatit C, Viral İnfeksiyonlar



 

p73 


 

18 yaşdan yuxarı olan şəxslər

 



HCV 



 

RNT pozitiv olan şəxslər



 

Serum ALT səviyyəsi yüksək olan şəxslər



 

Qaraciyər biopsiyası: Metavir skoru ≥2



 

;  İshak 

skoru 

≥3

 

olan şəxslər



 

Biokimyəvi və hemolitik göstəriciləri: hemoqlobin 



kişilərdə 

>13g/dl 

,qadınlarda 



>12g/dl ; neytrofil 

sayı 


>1500/mm

³

 ; kreatinin<1.5 mg/dl 

Kompensasiya oluna bilən qaraciyər 



xəstəliklərində: total biluribin 

<1.5g/dl, albumin 

>3,4g/dl, trombosit >75.000/mm

³

 

Depressiv halda olan, kontrolu mümkün şəxslər



 

KİMLƏR MÜALİCƏ OLUNA BİLƏR? 

Sercan Ulusoy, Hakan Leblebicioglu (2011) 

Hepatit C, Viral İnfeksiyonlar

 

p73 



Kontrolu mümkün olmayan depressiya

 

 



İmmun xəstəlikləri olan şəxslər

 

 



Müalicə olunmamış tiroid xəstəlikləri

 

 



Yaş 

<2 

 



Hamiləlik

 

 



Digər xəstəliklər (diabetes mellitus, koronar arteriya xəstəlikləri, 

hipertenziya və s.)

 

 



 

 

 



 

Donald Jensen, Nancy Reau (2013) 

Hepatitis C , OAIDL 

p85 


 

Ə

KS GÖSTƏRİŞLƏR 

İlk seçim preparatı: İnterferon

 

 

Hüceyrəvi immuniteti stimulə edir



 

Sitokin ifrazına təkan verir



 

 

 



Kombinasiyalı müalicədə: 

Ribavirin 

 

Quanozin nukleozidlərinin analoqu olmaqla replikasiya prosesini 



pozur 

 

 



 

Donald Jensen, Nancy Reau (2013) 

Hepatitis C , OAIDL 

p87 


 

MÜALİCƏ 

İFN həftədə 3 dəfə genotipdən aslı olaraq 

 



6 aydan 



–12 aya subkutan təyin olunur

 

 



Ən mükəmməl interferon yarım –

 

parçalanma ömrü ən 



uzun olandır 

 



həftədə 1dəfə inyeksiya

 

 



Bu məqsədlə İFN molekuluna etilen glikol əlavə edilərək 

peqilə olunmuş İFN əldə edildi

: PEG 



 IFN 

 

 

Donald Jensen, Nancy Reau (2013) 

Hepatitis C , OAIDL 

p88 


 

 

MÜALİCƏ 

MÜALİCƏ 

MÜALİCƏ 

PEG - 

İFN

 

PEG 


 

İFN alfa2a (Pegasys)



 

PEG 


 

İFN alfa2b (Peg –



 intron) 

 

Genotipdən asılı olmayaraq



 

təyin olunan doza

 

180


µg/həftə

 

 



Çəkidən asılı olaraq

 

təyin olunan doza



 

15

µg/kq/həftə



 

Donald Jensen, Nancy Reau (2013) 

Hepatitis C , OAIDL 

p88 


 

 

 

RİBAVİRİNİN TƏYİN DOZASI 



Genotip 1 

Genotip 2, 3 

PEG 



 

İFN alfa 2a



 

 



 75 kq =1, 000 mq 

 > 75 kq =1, 200 mq 

 



PEG 



 

İFN alfa 2b



 

 < 65kq = 800 mq 

 65-85kq = 1,000 mq 

 85-105 kq = 1,200 mq 

 >105 kq = 1,400 mq 

PEG 



 

İFN alfa 2a və 2b



 

 

800 mq çəkidən asılı 



olamayaraq gündəlik doza

 

Donald Jensen, Nancy Reau (2013) 



Hepatitis C , OAIDL 

p88 


 

Qripə bənzər əlamətlər

 



Nevroloji 



əlamətlər:

 

                                  Depresiya 



                                  

Maniya və s.

 

 



Dermatit 

Gastrointestinal əlamətlər



 

                                  Anoreksiya 

                                  Diarreya 

                                  Qusma 

Trombositopeniya 



Anemiya 


Leykopeniya 

Digər                                       



 

        


İFN VƏ RBV FƏSADLAR 

 

NS3/4 proteaza fermentinin inhibitorları: 



Telaprevir 

                                                                     Boceprevir 

1-



ci genotipin səbəb olduğu xroniki hepatitlər zamanı

 

 



PEG+Ribavirin=48 həftə

 

 



PEG-

İNF+Ribavirin+Telaprevir və ya Boceprevir = 24 həftə



 

 

 



 

 

YENİ NƏSİL PREPARATLAR 





Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə