Gonadlar; germ hücreleri ve cinsiyet hormonları (steroid yapılı) üreten organlar



Yüklə 445 b.
tarix07.01.2017
ölçüsü445 b.



Gonadlar; germ hücreleri ve cinsiyet hormonları (steroid yapılı) üreten organlar

  • Gonadlar; germ hücreleri ve cinsiyet hormonları (steroid yapılı) üreten organlar

  • Germ hücrelerinin gelişmesi için yerel cinsiyet hormonları gerekli

  • Ovaryum: ovum ve östrojen, progesteron üretir.

  • Testis: spermatozoa ve testosteron üretir.





Germ hücreler: (seminifer tubullerde) spermatogonyum, spermatosit…

  • Germ hücreler: (seminifer tubullerde) spermatogonyum, spermatosit…

  • Leyding hücreleri seminifer tübüllerde bağ doku içine saçılmış halde bulunur: testosteron üretir.

  • Sertoli hücreleri: germ hücre farklılaşması ve olgunlaşması için gerekli ortamı sağlar





StAR (steroidojenik akut düzenleyici protein) ile Kolesterol, mitokondri iç zarına taşınır: Hız kısıtlayıcı basamak.

  • StAR (steroidojenik akut düzenleyici protein) ile Kolesterol, mitokondri iç zarına taşınır: Hız kısıtlayıcı basamak.

  • Mitokondri iç zardaki P450scc ile pregnenolon sentezlenir (adrenal, over ve testis). (Adrenalde ACTH ile uyarılır)





Testosteron (prohormon), 5α-redüktaz ile dokularda (KC, böbrek (tip1), seminal vezikül, prostat (tip2)) androjen olan ve kendisinden daha güçlü etkiye sahip dihidrotestosterona (DHT) irreversibl indirgenir.

  • Testosteron (prohormon), 5α-redüktaz ile dokularda (KC, böbrek (tip1), seminal vezikül, prostat (tip2)) androjen olan ve kendisinden daha güçlü etkiye sahip dihidrotestosterona (DHT) irreversibl indirgenir.



GnRH’un pulsatil salınım ile başlar.

  • GnRH’un pulsatil salınım ile başlar.

  • Ön hipofizde LH (yarı ömrü 30 dak.), FSH(4 saat)salınımı

  • LH ve FSH salınımı GnRH ve testislerin – feed back sinyallerine bağlı







Azalmış testis fonksiyonları sonucu testosteron ve spermaozoa veya her 2’side az.

  • Azalmış testis fonksiyonları sonucu testosteron ve spermaozoa veya her 2’side az.

  • Hipogonadotropik hipogonadizm: Hipofiz hormonları az. (Ör: Kallmann sendromu, GnRH eksik, kadın ve erkekte)

  • Hipergonadotropik hipogonadizm: Hipofiz hormonları yüksek ve düşük testosteron (primer). Kromozom bozuklukları, Ör: Klinefelter sendromu (47, XXY); küçük testis, azospermi, infertilite görülür. Enzxim defektleri.



Testosteron sentezi yokluğu Ergenlik öncesi olursa; 2. cinsiyet karekteri gelişemez. Erişkin dönemde; karekterler geriler.

  • Testosteron sentezi yokluğu Ergenlik öncesi olursa; 2. cinsiyet karekteri gelişemez. Erişkin dönemde; karekterler geriler.

  • Primer hipogonadizm: Testisi etkileyen olaylar testis yetmezliği (sentezdefekt). Testosteron düşük, gonodotropinler yüksek.

  • Sekonder hipogonadizm: Gonadotropinlerin kusurlu salınımı.

  • İzole kalıtımsal enzim kusurları.



Jinekomasti: Puberte, ilaç kullanımı (androjen ler, amfetamin, marijuana). östrojen/androjen oranı artmış. Yağ dokusu artanlarda. Serbest testosteron azalma, SHBG artış, hCG salgılayan testis tümörleri, (ilk bulgu inekomasti)

  • Jinekomasti: Puberte, ilaç kullanımı (androjen ler, amfetamin, marijuana). östrojen/androjen oranı artmış. Yağ dokusu artanlarda. Serbest testosteron azalma, SHBG artış, hCG salgılayan testis tümörleri, (ilk bulgu inekomasti)

  • Tümör: Hipofiz, testis (germ, leyding, sertoli). (hCG and α-fetoprotein )

  • Erektil disfonksiyon: Psikojenik ve organik sebepler: vaskuler problemlere sekonder (diabet, ateroskleroz, HT, kanser), ilaçlar.



İnfertilite:

  • İnfertilite:

  • Çoğu çift gerçekte infertil değil, fertilite düşük. (evlenme yaşı, geç çocuk sahibi olma istediği, kadın karier, kontraseptifler).

  • Kr. Hastalıklar: testikuler fonk, sperm sayısı, Hipogonadizm Enfeksiyonlar, %40 idiopatik.

  • Değerlendirme: Semen analizi: en az 3 kez, 2-3 ay ara ile (ateş, travma, ilaç toksisite), 1 sa. içinde analiz: hacim (2-4 ml), sperm sayı (20x106/ml), harekertlilik (%30),

  • hormon analizleri: Testosteron sabah 20-40 dak. ara ile, FSH, LH

  • PRL: Gonodotropinleri salınımını baskıladığından bakılmalı





Ovaryum: dişi cinsiyet hormonları (östojenler) ve germ hücreleri

  • Ovaryum: dişi cinsiyet hormonları (östojenler) ve germ hücreleri

  • Östrojenler: Hormon ailesi. Ovaryum kaynaklı başlıca 17β-östradiol üretilir

  • Gebelikte: plesanta kaynaklı östriol de üretilir



Androjenlerden (O2, NADPH) aromatazla (P450 karma işlevli oksidazdır)

  • Androjenlerden (O2, NADPH) aromatazla (P450 karma işlevli oksidazdır)

  • Teka hücreleri: Androsteron ve testosteron kaynağı

  • Granüloza hücrelerinde: Aromataz enzimi ile sentez

  • Korpus luteum: progesteron ve östradiol sentezler salgılar



Androjelerden periferde aromataz ile de sentezlenir. Öz: erkekte tüm östradiol’un (E2) %80’i.

  • Androjelerden periferde aromataz ile de sentezlenir. Öz: erkekte tüm östradiol’un (E2) %80’i.

  • Gebelikte: E2’nin %50‘si periferik aromataz ile adrenal androjenlerden sentezlenir.

  • Östron çok az overlerden salınır. androstenedion östrona çevrilimi atomataz ile özellikle yağ dokuda (karaciğer, deri ve diğer dokularda da var). Enzimin artışı; hipertirodizm, yaşlanma ve obesitede: östrojenizasyon

  • Menapoz sonrası: androstenedion östrona çevrimi ana kaynak.



Hiptalamus-Hipofiz Aksı:

  • Hiptalamus-Hipofiz Aksı:

  • Döngüsel over fonksiyonu hipofiz gonodotropinlerin uygun zamanda salınımına bağlı, steroidlerin salgılanma hızları menstrüel döngü süresince değişir.

  • Siklus; 1. gün mensturel kanamadan-bir sonraki kanamaya kadar. (28 gün) (foliküler faz: 10-16 gün, luteal faz: sabit 14 gün)



Ovulasyondan önce PG’ler artar (folikül rupturu).

  • Ovulasyondan önce PG’ler artar (folikül rupturu).

  • Luteal faz: çatlayan folikül korpus luteuma (geçici endokrin organ) dönüşür ve östrodiol ve progesteron üretir (endometriumu hazırlar).

  • Progesteron (ana hormon, pik 8.gün) ve östrodiol artışı LH ve FSH’ı inhibe eder.



Plesanta: Embrio ile anne dolaşımı arasında beslenmeyi sağlar, anne-bebek arası dolaşımı ayırır.

  • Plesanta: Embrio ile anne dolaşımı arasında beslenmeyi sağlar, anne-bebek arası dolaşımı ayırır.

  • Bir grup hormon üretir, gebeliğin devamını sağlar.

  • hCG: Glikoprotein yapılı, LH’a benzer (α aynı, βbenzer). Korpus luteumu destekler (progesteron üretimi için).Plasentadan sentez. İmplantasyondan sonra saptanır. 1.trimestr ortasında pik sonra azalır. Erken gebelik testi. POCT. Lab kiti:sabah ilk idrar %1 yanlış negatif, Serum: kantitatif immunolojik yöntemler.



Gebelik boyunca artar. Östriol üretimi:fetoplesantal işlevi yansıtır.

  • Gebelik boyunca artar. Östriol üretimi:fetoplesantal işlevi yansıtır.



Gebeliğin sonlandırılmasından sorumlu etmenler kesin değil

  • Gebeliğin sonlandırılmasından sorumlu etmenler kesin değil

  • Uterus kasılmasını etkileyenler:Östrojenler, progestrinler, katekolaminler, Oksitosin

  • Oksitosin: P.P, ADH yapısal benzerlik gösterir. Uterus kasılmasını uyarır. Ancak gebelik sonuna ulaşıldığında etkili. 100kat reseptör artışı olur (doğumu kolaylaştırmak için kullanılır.)

  • Gebeliğin sonunda östrojen artışı Oksitosin reseptörlerinin sayısını artırır, progesteron azaltır. Reseptörler uterus ve meme başında bulunur.

  • Doğum başladığında serviks genişler oksitosin salınır, daha fazla kasılma

  • Plesanta çıktıktan sonra progesteron ve östriol hızla düşer



Östojenler: kanal gelişimini sağlar.

  • Östojenler: kanal gelişimini sağlar.

  • Progesteron: Alveol farklılaşmasını sağlar. Gebelikte süt üretimini, salgılanmasını inhibe eder. Doğumdan sonra ani düşünce süt üretimi başlar.

  • Prolaktin: Gebelikte çok büyük artış (2ng/ml-200 ng/ml). Doğumdan sonra ani düşer. Emme ile salınımı uyarılır.

  • Emme oksitosin salınımını, kanalların kasılmasını uyarır, süt fışkırmasını sağlar.



Steroid reseptörleri gibi

  • Steroid reseptörleri gibi

  • Östrojen reseptörü (α ve β) ve progesteron reseptörü (A, B)2 formu var: Steroid bağlayan bölge, DNA bağlayan bölge ve transkripsiyon başlatan bölge

  • Spesifik gen transkripsiyonu, protein sentezi

  • Cinsiyet hormon reseptörlerine diğer steroid cinsiyet hormonları bağlanabilir. HRE bağlanma dizileri çok benzer. Bazı hormonlar çapraz etkilere sahip.

  • Östrojenler hem östrojen hem de progesteron reseptörlerinin artırırlar.



Menstrasyonun kalıcı kesilmesidir.

  • Menstrasyonun kalıcı kesilmesidir.

  • Mensturel döngü 51 yaş (45-55) ortadan kalkar. Yaşla birlikte atrezi, tekrarlayan ovulasyonlar: Folikül kaybı ve Overyumdan östrojen üretimi kaybı

  • Östron (zayıf östrojen) androstenediondan periferde aromataz ile

  • Progesteron için alternatif yok.

  • Östron hipofizi baskılamak için yeterli değil. LH ve FSH yüksek (testoron artışı). Hirsutizm (erkek tipi kıllanma)

  • Östradiol %90’ kadar azalır, inhibin çok düşer.

  • Östron alt idrar yolu ve vajen epiteli atrofisini önlemeye yeterli değil.

  • Klinik semptomlar: ısı basma, vajinal kuruluk (östradiol düştüğü için)

  • Koroner kalp hastalığı (2kat) ve osteoporoz riski artar.

  • Osteoporozda kemik kütlesi azalanlarda östron çok az.



Östojenler:

  • Östojenler:

  • Kc’den met yavaş olan 17αetinil östradiol (oral kontraseptif olarak)

  • Klomifen: Hipotalamus östrojen R’ne bağlanır. GnRH salınımını kısıtlamaz. LH, FSH salınır birden çok folikül olgunlaşır, çoğul gebelik olabilir.

  • Tamoksifen. Meme kanserinde. Östojen R ile bağlanır. Kararlı bileşik oluşur. R sürekli bağlı döngüye giremez, östradiol etkisi bloke olur.

  • Osteoporoz tedavisinde: Östrojen agonisti; üreme sistemini etkilekmeksizin kemikte anabolizan etki

  • Progestinler: 17α-alkil 19-nor testosteron andr ojenik etkisi az. (oral kontraseptif),



Primer hipogonadizm: Ovaryumu doğrudan etkileyen olaylar: over yetmezliği, (ovulasyon az, hormon sentezi az)

  • Primer hipogonadizm: Ovaryumu doğrudan etkileyen olaylar: over yetmezliği, (ovulasyon az, hormon sentezi az)

  • Sekonder hipogonadizm: Hipofiz gonodotropinler işlev kaybı.

  • Turner sendromu:Kromozomal anomali X yok, veya 46XY









Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə