H e y d ə r Ə lirz a oğ lıı a y d u ı ifa d ə oU ınan x a r iz m a y a m a lik



Yüklə 5.46 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/15
tarix11.06.2017
ölçüsü5.46 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15
20510

5
?
H e y d ə r   Ə lirz a   oğ lıı  a y d u ı  ifa d ə   oU ınan  x a r iz m a y a   m a lik  
i d i.  Onun  e n e r jis i ə t r a f d a l ı ə r  ş e y i d ə y iş m ə y ə   q a d i r i d i .  Onun 
g ə liş i  ilə lıə r  ş e y  d ə y iş ir d i.  O nnn f a n t a s t i k  y a d d a ş ı,  in tellek ii, 
h ə d s iz   m ə ln m a lld ığ ı  b ə zən   lıə lli  m ü ş k ü l g ö rü n ə n   p ro h lem ləri 
lıə tl  etrnəyə  im k a n   v e r ir d i.
Mehriban  ƏLİYEVA, 
YUNESIİO-nıın  x oşm əram lı  səfiri, 
H e y d ə r   Əliyev Fondunun  Prezidenti
Xosmaramlı 
'safir
I  K İTA B  
BAKI 
- S9HIIS  - 2005
AZOnSAYCAN RESPÜBÜKASİ PREZİDEmİNİN 
İŞLƏR  İD A R Ə S İN İN
k
:
t
/  
s x a n a s i

r j  
1 1  
 

I  
i   \ y  j
A z 2  
X  
^5
2005
"XOŞMƏRAMLI  SƏFİR”
B aK i, 
“ŞƏMS”  nəşriyyatı  -  2005,  192  səh.  +  24  rəngli  s e h .
E lm i red a k lo r va 
öıı  sözün  nıüəUip:
İrada IIÜSEYNOVA,
Təhsil nazirinin  m üavini,
YAP S iy a si Şurasının  iizm , 
larix  elm ləri doldoru, professor 
Ilorçilər: 
VaqifABD ULIAYEV,
M illi M əclisin  üzvü, siy a si 
elm lər doklorn 
Cəbi DƏHRAMOV,
A .B a k ıx a n o v   a d ın a   Tarix 
InsÜlulunun  direk lo r m üavini, 
larix  elm ləri n a m izə d i 
Tərlihçilər: 
H üseyn  PAŞAYEV,
YAP S iya si Şurasının  üzvü, ınəlhııal 
xidn ıəlin in   rəhbəri 
A fla n dil  QASIMOV,
Yeni A zərbaycan   P arliyasuun  üzvü
səfiri,  Heydər  Əliyev  Fon du n un  
r Z J  
Əliyevanın  Azərbaycan  elminin,  təhsilinin  və
gördüyü  işlər,  ölkəmizi  b e y n ə lx a lq  
™ 
» . 6 .3 /.
oxücu 
kü tiə si  üçün  nəzərdə  tutulan  kitab  Mehriban  x a n ım  
Əhyevanm  nəcıb  və  xeyirxah  əməlləri  ilə  daha  yaxından  tanış  olm aa 
baxımından muhum əhəmiyyət  kə sb  edir.
(Kilal) vu|).ı  hazıılunmli™ A/^,TAc-ın  və  “ X«l,,  Q,,«.li”nin maloıiallanndan islifa.l., olunul,)
5 1 0 0 0 0 0 0 9 9
Az  99
1 2 7 - 2 0 0 5
qrifli nəşr
© Ş Ə M S
g  
'’ i

Xoşməramlı səfır
E l n ı i   re d a lilo rd a n
UMUMMILLI  LIDER 
HEYDƏR ƏLİYEVİN  İRSİ 
MÜSTƏQİL AZƏRBAYCAN 
DÖVLƏTİNİN  MİLLİ  SƏRVƏTİDİR
M E llR İB A N   XANIM  ƏLİYEVA  AZƏRBAYCANIN 
MİLLİ  SƏRVƏTİ  -  H EY D Ə R   ƏLİYEV 
İRSİNİN  KI^]ŞİYİNDƏ
Azərbaycan  iiçiin  lleydər Əliyevin 
varhğı  laleyin  Tanrı payıdır.
Mehriban  Əliyeoa, 
YUNESIW-nun  xoşnıəramh  sofiri, 
lle y d ər ƏUyev Fondunan ()rezidenli
Ö to n   əsrii)  sonlaniKİa  (|lol)al  ıni(|ya.s(la  cəroyan  c(iən  |)ros(^slər  -  So- 
v et  imperiyfusınnı sü(intıı,  Qərl) sivilizasiyasnıa inle(|rasiya,  denıokralik 
siy asi  sisle ın  (|nrucuhığn, dövləl idaroçiliyindəki  inzibati-anıirlik  nıetod- 
la rın c ia n   pliiralist sistenıo  keçid,  planlı  təsərriifatdan  bazar i(|tisadiyya- 
tm a   transfo rn ıasiy a  və  bu  sırad an   olan  digor  problenılər xak|m   diişün- 
cosiiKİə dövlət(.‘ilik və siyasət nıol'humlan hacjcınıda ciddi stereotiplor ya- 
ra tm ış d ı.  i?ülün  baş verənlərin  fonunda iso ictinıai  royclo  hakinıiyyət vo 
s iy a s ə tə   (larşı  n arahat  hisslor  güclənir,  cəm iyjətdə  gələcok  barədə 
ümiclsizlik 
konıpleksi  form alaşırdı.  Öton  osrin  80-ci  illərinin  sonlarm da

Mehriban  ƏLİYEVA
isə Azərbaycaııda  nıilli dövlətçilik nıənafelərinə xidnıət edən hakinıiy^’ə- 
tin yoxkığu  öikədə  idarəokınnıaz  bir vəziyyətin  yarannıasına,  cəıniyyə- 
tin  daxilində  qarşıdurm aların  geniş  vüsət  ahnasıııa  səbəb  oknuşdu. 
Dövlətin  nıövcudkığunu  şübhə  altına  alan  ictimai-siyasi  durum   xalqın 
gələcəyə  inamını  qırnıışdı.  Lakin  nıilh  dövlətçihk  düşüncəsinin  fonııa- 
laşmasnıa və ümıımi  nıaraqlara xidm ət edən psixoloji  atm osferin bərqə- 
ra r  olnıasına gətirib  çıxaran  bir  çox  kadisələr  bu  təhlükənin  qarşısının 
ahnm asına şərait yaratdı. Xalq a rtıq  ölkədə ictimai-siyasi  sabitliyin bər- 
qərar  edikııəsi  üçün  qəti  addım lar  atnıağın  zərurihyini  dərk  etm əyə  və 
bunun  üçün  çıxış  yolları  ax tarm ağ a  başladı.  Bu  proses  uzun  çəknıədi, 
1993-cü  iklə  ümummilh  hder  H eydər  Əhyevin  hakimiyy'ətə gəhnəsi  ilə 
dövlətçilik  in stitutunun  əsl  sim ası  özünə  qayıtdı.  Xalqın  dövlətçihk  l)a- 
rədə  təsəw ü rləri  tam am ilə  dəyişdi.
Azərbaycan  dövlətçihyi  tarixində H eydər  Əhyev irsinin özünəməxsus 
cəhətləri,  faktiki  və  strateji  hədəfləri,  k on kret  məqsədləri  var.  Bu  irs 
dövlətin  mövcud  im kanlarından  cənıiyyətin  iqtisadi,  siyasi,  ıııədəni,  el- 
mi-texniki  və  digər  sahələrdə  inkişafına  istiqaınəllənib.  İlk  növbədə, 
Heydər  Əliyevin  dövlətçilik  irsi  ]9 9 l-1 9 9 3 -c ü   illərdə  cəmiyyətin  gö- 
zündən  düşən  dövlət-hakim i>yət  vəhdətinin  həqiqi  simasını  özünə  qay- 
tarıl).  Artıq  bu  m ənıum lar nə AXC-M üsavat  dövrünün  kortəbii  idarəçi- 
liyiııi,  nə  də Ayaz  M ütəllibov  rejinıinin  regional  üstrıurum uıuı  x atırlat- 
ıııır.  Heydər  Əhyevin  dövlətçilik  irsi  milli  m araqların  istehkamı  anla- 
mında  dərk  edilir.  İstər  sovet  dövründə,  istərsə  də  dövlət  m üstəqilliji- 
mizin  bərpasm dan  sonra  böjiik  rəb b ər  ıni.sli  görünm əm iş  bir  səmimiy- 
yət  və  sədaqətlə  Azərbaycan  xalqının  m üasir  dünyanm   mədəni  və  fle- 
ıııokratik dəyərlərinə  tapınan  m illətlərin cərgəsinə (|oşulma.sı,  dirçəlmə- 
si,  təro(iqi.si  üçün  gecəli-gündüzlü  gərgin  əm ək  sərf ctnıişdir.
Hələ Sovet Azərbaycaınııa  rəhbərlik etdiyi  illərdə  H eydər Əliyev döv- 
lət  ınüstə(|ilhyinə  zəmin  y aradan   siyasi,  iqti.sadi  və  hüqu(ji  sahədə  mü-
Xoşməramh səfır
hüm  addımlar atm ış və çox ciddi nailiyyətlər əldə etm işdir. H əm in illər- 
də  Azərbaycanda  aparılan  misli  görünm əm iş  quruculuq  işlərini  dövlət 
müstəqilliyimizə  təm inat v erən əsas am illər kimi nəzərdən keçirm ək la- 
znndır.  Tarixi  faktlar  təsdiqləyir  ki,  Azərbaycam n  müstəqilliyə  gələn 
yolu  1970-ci  illərin  əw əllərind ən  başlam b.  Çox  so n ra  H eydər  Əliyev
1992-ci ildə T ürkiyənin  “Z am an ”  qəzetinə verdiyi  m üsahibədə bu nu n- 
la  bağh  demişdir:  “Mən  SSRİ  respubhkalarım n  nə  vaxtsa  m üstəqillik 
əldə edəcəklərini d ü şün ürdü m .  0  illərdə A zərbaycanın da m üstəqü döv- 
lət olmasmı arzu ed ird im .  M əni istefaya getməyə m əcbur edənlərin əsas 
məqsədi  Azərbaycamn  m üstəqillik  qazanm asınm   qarşısm ı  alm aq  id i” .
1970-ci illərdə Azərbaycanın  müstəqil dövlət olaraq m övcudluğunun 
təm in  edilməsinə  yönələn  b ir sıra  m ühüm   addım lar  atıldı.  H eydər  Əh- 
yevin  gərgin əməyi  sayəsində Azərbaycan  15  ilə a q ra r ölkədən  iri  səna- 
ye respublikasına çevrildi.  Azərbaycanın neft emah  və  neft-m aşınqayır- 
m a,  elektronika  sənayesinin  yüksək  keyfiyyəth  m əhsulları,  şərab   mə- 
m ulatları  nəinki Sovet İttifaqı  m əkanında, eyni zam anda xarici ölkələr- 
də də geniş populyarlıq qazandı. İttifaq hökum ətinin xüsusi qərarları ilə 
Azərbaycanda  üzüm çülük,  pambıqçıhq  və  o n lan n   emal  sənayesinin  in- 
kişafına yeni  təkan verildi.  H eydər Əliyevin Azərbaycanda birinci  haki- 
miyyəti  illərində  həm in  sahələrin  inkişaft  ilə  kəndlərimizdə  soydaşları- 
mızm yaşayış səviyyəsi nəzərəçarpacaq şəkildə yüksəldi, kəndlərimiz so- 
sial-iqtisadi  dirçəliş  m ərhələsinə  qədəm  qoydu.  Palçıq  evlər,  daxm alar 
m üasir  kom m unikasiyah  daş  evlərlə əvəz  edildi.
I^ k in   Heydər  Əliyev  fenom eninin  unikallığı  ondadır  ki,  o öz  siyasə- 
tini  heç  bir zam an  birtərəfli  q urm u rd u .  Ümum milh  hderin  gördüyü  iş- 
lər kompleks  tədbirlər sistenıindən  ibarət idi.  Bu baxım dan,  1970-ci  il- 
lərdə Azərbaycanda milli hərbi  k adr hazırhğına başlanılması xüsusi ola- 
ra q   m araq doğurur.  M əlum dur  ki,  sovet  hakimiyyəti  illərində  azərbay- 
canhlar hərbi k ad r hazırhğına və SSRİ hərbi ehtasına yaxın buraxılm ır-

Mehriban  ƏLİYEVA
(lılar.  llallHiki  Azərbaycanın  ərazisində  SSRİ  səvijyosində  strateji  əhə- 
nıiw ət  kosl)  edən  hir  neçə  ali  hərbi  nıəktəb  v ar  idi.  H ənıin  nıəktəblər- 
də  təhsil  alan  kursantlarnı  nıilli  nıənsııbi>yəti Azərbaycan  üçiin  həqiqə- 
tən  acınacaqlı  idi.  Respublika  ərazisində  yerləşnıəsinə  baxnıayaraq,  bu 
ınəktoi)lərin  nıinlərlə  nıəzunu  arasn ıd a  yalnız  beş-altı  azərhaycanlı  var 
idi  və  onların  da  çoxu  “beynəlnıiləl”  ailələrin  üzvlori  idi.  Tobii  ki.  hu 
tendensiya  Heydər  Əliyevi  n a ra h a t  etnıəyə  bilnıəzdi.  Dövlət  başçısnıın 
şoxsi  ınüdaxiləsi  vo  qayğısı  ilə  70-ci  illordən  başlayaraq  Bakıdakı  ali 
hərbi  məkloblorə qəbul olunan gənclərin sırasm da azərbaycanlıların  sa- 
yı  intensiv  şoldldə  artnıağa  başladı.  1979-cu  ilin  statistikasına  göro, 
kursanlların  65% -ni  azorbaycanhlar  toşkil  edirdi.  Lakin  bununla  belə, 
Heydor Əliyev nıilli  hərbi k ad r hazırlığı  sahəsindo daha bir kardinal  ad- 
dını  atdı.  (]əınşid  Naxçıvanski  adına  Hərl)i  Liseyin  yaradıhnası  imkaıı 
verdi  ki,  g ən d ərin   marağı  hərbi  sahəyo  yönəldilsin.  Birmonalı  şokildo 
etiral'  edilnıəlidir  ki,  bu  da  Azərl)aycanın  dövlət  müstəqilliyinə  xidınət 
edəcok  addınılardan  biri  idi.
E tiraf olunnıalıdır  ki,  intellektual  baza  olm adan  dövlət  müstə([illiyi- 
nin  təmin  edilməsi  nıüm kün  deyil.  S tatistik  rəcjəmlər  təsdiqlojir  ki, 
1970-ci  illərodok  (lənubi  QaIV|az  respublikaları  arasında  azorhaycanlı- 
iarın  SSRİ-nin  nüfuzln  ali  m əktəbiorində  tohsil  alm alann a  süııi  m ane- 
əlor  yaradılır,  hətta  nıüojyən  limit  qoy'idurdu.  Azorbaycanlılara,  bir 
(|ayda  olaraq,  osason  ədobijyat,  musiqi  və  s.  saholor  üzro  ittifaq  miq- 
yaslı  ali  nıəktohlərdo  təhsil  alm ağa  icazo  verilirdi.  Lakin  1970-ci  illər- 
don  başlayara(f  bu  isti(|amotdo  də  ciddi  dönüş  əldo  edildi  və  honıin 
dövrdon  i)aşlayara(i  hor  il  >lizlərlə  azorbaycanlı  ittifa(inı  ən  nühızlu  ali 
moktohlərinin  iq tisad ijy at,  hüqu(i,  heynəlxaiq  hüquq,  diplonıatiya, 
texnika vo s.  kiıni  nıühüın  elın  sahəlorino  təhsil alnıağa göndərilirdi.  Bu 
siyasət  Heydor  Əliyev  toroilndon  Azorbaycan  dövlətçiliyinin  intellektu- 
al  hazasının  yara(hlnıasına yönəlon  cosarətli  addım lar idi.  Tohii  ki,  son-
Xoşməramlı səfır
radan   müstoqil  dövlot  quruculıığunda  bu  addınıın  oynadığı  əvəzsiz  rol 
göz  qabağında  idi.
Heydər  Əliyevin  Azorbaycan  dövlətçiliyinin  varhğını  təsdiqləyon 
ronızlorə,  atrib n tlara da  nıünasihoti  çox  həssas olnıuşdıır.  Hələ  1977-ci 
ildə  Konstilusiya  layihəsi  qəbul  edilorkən  onun  atdığı  daha  b ir  addnnı 
nıənınunlu(ila  xalırlanıa(i  olar.  Tarixi  fakt  olaraq  qeyd  etıııək  yerinə 
düşor  ki, 
0
  zam an  SSRİ  Konstitusiyası  layihəsinin  haznianm ası  üçün 
yaradılan  konıissiyada  Heydor Əliyev  noinki  m üsəlnıan-türk xalqlarını, 
h ə tta   Gınuhi  Qafqazı  təmsil  edon  yeganə  siyasi  xadinı  idi.  Təbii  ki, 
1977-ci  ildo  qəbul  cdilən  Konstitusiyada Azorbaycanın  rosnıi  dövlət  di- 
li  kimi  Azərbaycan  dilinin  (ləbul  edilməsi  də  ölkəmiz  üçün  tarixi  nailiy- 
yət oldu. Çünki  bıınunla  bağlı  Krenıl enıissarlarnıın dofolorlo  Bakıya so- 
fərlər edərok  H eydər Əliyevi  öz  rıkrindən daşnıdırnıağa səy göstordiklə- 
ri  m əhım dur.  Honıçinin  Azərbaycanın  özündə  də  bozi  dairələr  bundan 
istifadə  edərok  Kremli  Heydor  Əliyevo  (larşı  mübarizəyo  çağırırdılar. 
Amma  ümıımmilli  lider  noinki  llkrindən  daşuıdı,  h ə tta   onun  hakimiy- 
yoti  illorində  Bakıda  Azorbaycan  dilində  dərs  keçilon  ınoktoblorin  sayı 
artm ağ a  başladı.  B urada  da  faktlara  m üraciət  etnıok  maraqlı  olardı. 
Əgor  1970-ci  illorə  kimi,  Bakıda  rııs  dilindo  moktoblərin  sayı  Azərbay- 
can  dilindo  tohsil  veron  moktohlorin sayı  ilə  mü(iayisodo  6 0 /4 0 -a   nisl)o- 
tində  idlso,  Heydər Əliyevin  hakimiyyoti  illərində  bu  nisbət Azorbaycan 
nıoktəblərinin  lehino  doyişdi.  Tosadüli  de>il  ki,  honıin  illordə  SSRİ-do 
nəşr olunan ycgano  “T ürkologiya” ju rn alı  da mohz  Bakıda çap olunm a- 
ğa  i)aşlannşdı,  Halbuki  Moskva jıırnainı  çapına  uzun  mü(kiot icazo ver- 
məmişdi.
B ütün  l)uniar  tarixi  fakliardır.  O niara  osasianaraq  cəsarotio  denıək 
olar ki,  Heydor Əiiyevin  1969- 1982-ci iilordoid  foaiiyyəti Azərbaycanın 
döviət  müstoqiliiyinə  zomin  yaradılm ası  kinıi  strateji  məqsod  üzərində 
Ixökionmişdi.  SSRİ  X aziriər  Soveti  sədrinin  birinci  nıüavini  vəzifəsində

M ehriban  ƏLİYEVA
çalışclığı  illərdə  də  ulu  öııdərimiz  ciddi  ınüqavinıətlərə  baxnıayaraq, 
doğma Vətəni üçün əsl oğul sədaqətini nüm ayiş etdirm iş və  1983-1985- 
ci  illərdə Azərbaycan  İttifaq  respu b lik alan   sırasnıda ən   çox diqqət yeti- 
riiən, daha  ,  dalıa çox Ot a>Tilan respublika olmuşdur.
M .Qorbaçov qarag ü ru h u  tərəfindən istefaya göndərildikdən sonra da 
H eydər Əliyev Azərbaycanda milli  dövlətçiliyin qurulnıası  uğrunda nıü- 
barizədən  çəkinm ədi.  Sovet  im periyası  ən   ağır  və  sarsıdıcı  cavabı  da 
məhz  elə  H eydər  Əliyevdən  aldı.  1990-cı  ilin  Qanlı  Yanvar  hadisələri 
zamanı  ümummilli  liderin  ailə  üzvləri  ilə  birgə Azərbaycanm   daimi  nü- 
mayəndəliyinə  gələrək  im periya  əleyhinə  radikal  bəyanatlarla  çıxış  et- 
məsi  Azərbaycanda  gedən  m üstəqillik  u ğ ru n d a  gərgin  mübarizəyə  son 
dərəcə  ciddi  və  m üsbət  təsir  göstərdi.
1991-ci  ilin  iyulunda  isə  H eydər  Əliyev  Kom m unist  Partiyasm dan 
çıxması  ilə  bağlı  verdiyi  b əyanatda  ilk  dəfə  olaraq  m üstəqil Azərbaycan 
dövlətçiliyinin  siyasi  əsaslannı  tezislər  şəklində  ifadə  etdi:  “Mən 
Moskvannı  isra r  etdiyi  ittifaq  m üqaviləsinin  əleyhinə  çıxnıışam.  H ər 
hansı  müstəqil  dövlətin  tərkibində  bir  neçə  m üstəqil  dövlət  ola  bilməz. 
B ütün  respublikalara  iqtisadi  və  siyasi  müstəqillik  verilnıəli,  onlann 
hü q u q lan   tanınm alıdır.  Azərbaycan  Kom nuınist  Partiyasm a  hakimiy- 
yətdən əl çəkməyi, dem okratik cəmiyyətin qurulm ası, siyasi plüralizmin 
təmin  edilməsi  üçün  laznni  şərtlərin   təm in  edilməsini  tələb edirəm ” .
H eydər Əliyev bu bəyanatı  1991-ci  ilin iyulun  19-da imzalayıb.  Hal- 
buki  həınin  dövrdə  hələ Azərbaycanın  dövlət suverenliyi  barədə  bəyan- 
nam ə  və  dövlət  müstəqilliyi  barədə  K onstitusiya  aktı  qəbul  edilməmiş- 
di.  Həmçinin  bu  hadisənin  1991-ci  ilin  QKÇP  prosesindən  öncə  baş 
verməsi  göstərir  ki,  Heydər  Əliyev  siyasi  intuisiyasına  əsaslanaraq  ha- 
disələrin  hansı  səm tə  inkişaf  edəcəyini  dəqiqliklə  görürm üş.  Təsadüfı 
deyil  ki,  H eydər  Əliyev  uzaqgörən  siyasətçi  kinıi  öz  bəyanatm da  dövlət 
müstəqilliyi  ideyalarnnn  ilkin  tezislərini  irəli  sürərək   cəmiyyətin  bu  is-
8
Xoşməramlı sdfır
tiqanıətdə səfərbər  olunması  nam inə  böyük  addnnlar  atdı.
B ütün  bunlar  Heydər  Əliyevin  A zərbaycanm   dövlət  müstəqilliyinin 
əldə  edilməsində  və  bu  istiqam ətdə  cərəyan  edən  proseslərin  önündə 
getdiyini  birm ənalı  olaraq  təsdiqləyir.  Lakin  o  da  raəlum dur  ki,  dövlət 
nıüstəqilliyinin qorunub saxlanılnıası onun qazanılm asından q at-q a t çə- 
tin d ir.  1991-ci  ildə  Azərbaycan  özünün  dövlət  müstəqilliyini  elan  etsə 
d ə,  b u ,  əslində  formal  x a ra k te r daşıyırdı.  A.M ütəllibov ölkəni  Moskva- 
d an  veriləıı direktivlərlə idarə edirdi. Azərbaycan dövlətçiliyinə qarşı ən 
real  təhlükə  isə  AXC-M üsavat  hakimiyyəti  dövründə  yarandı.  Əbülfəz 
Elçibəy  iqtidarınm   səriştəsizliyindən  sui-istifadə  edən  xarici  dövlətlər 
h ə r  vəchlə  Azərbaycam  hərbi-siyasi  p latsd an n a  çevirməyə  cəhd  göstə- 
rir,  ölkədə  dövlət  idarəçiliyinin  onların  sifarişləri  əsasnıda  həyata  keçi- 
rilm əsinə çalışırdılar.  1993-cü  ildə baş qaldıran bu  tendensiya Azərbay- 
can dövlotçiliyini sarsıtm ağa (jadir idi.  Lakin  H eydər Əliyev Azərbaycan 
dövlətçiliyini  səriştəsiz  AXC-M üsavat  hakinıiyyəti  ilə  Surət  Hüseynov 
q arag üruh u  arasm da gedən  am ansız  m übarizələrin  tapdağı  altindan  xi- 
las  edə  bikli.
1993-cü  ildə  Heydər  Əliyevin  xal{[in  təkidi  nəticəsində  hakimiyyətə 
gəlişi  ilə  Azərbaycan  cənıiyyətində  dövlətçilik  ideyalannm   b ən jərar  ol- 
ması  fıındam enlal  m ahiyyət  kəsb  etm əyə  başladı.  Eyni  zam anda  1994- 
cü  ilin oktyabr,  1995-ci  ilin  m art lıadisələrində H eydər Əliyev Azərbay- 
can  düvlətçiliyini  faciələrdən  və  illasdan  xilas  edə  bildi.  1994-cü  ilin 
ok ty ab r  hadisələri  zamanı  televiziya  və  radio  ilə  xalqa  m üraciətiııdə 
nıilli  təhlükəsizliyinıizə qarşı  yaranm ış vəziyyətlə əlaqədar hamını  həm - 
rəy  olmağa  çağıran  H eydər  Əliyev  deyirdi:  “Əziz  həm vətənlər,  Azər- 
baycan vətəndaşlan!  Bu ağır dəqiqələrdə b ir dah a sizə m üraciət edirəm . 
Sizi  əm in  edirəın  ki, Azərbaycanın  dövlətçiliyini  qorum aq üçün  son  nə- 
fəsimə qədər, son  dam la q an nn a  qədər öz yerim dəyəın.  Xalqla birlikdə- 
yəm .  Xalqın  təhlükəsizliyini  qorum ağa  çalışacağam .  B undan  ö trü   lazı-

Mehriban  ƏLİYEVA
nıi iınkaıılarclan  istifaclə ecləcəyənı.  Eyni zam an da, əziz hənıvətənlər, si- 
zə giivənirənı,  sizə  arx alan ıram ” .
Unıumnıilli  liclerimiz Heyciər Əliyev siyasi sabilliyi  təm in ctm əklə ya- 
naşı,  clemokratik  clövlət  mocleli  konsepsiyasnıı  h əyata  keçirməyə  başla- 
clı.  Həmin  illərdə  Heydər  Əliyevin  A zərbaycan  dövlətçiliyi  ıığruncla 
apardığı  fəal  nıübarizə  insanı  riqqətə  g ətirir.
H eydər  Əliyevin  Azərbaycaıı  dövlətçiliyi  qarşısında  başlıca xidmətlə- 
rindən  biri  clə  dövlət  quruculuğunıın  hiiquqi  bazasının  yaradılmasıclır, 
1995-ci  ilclə  qəbul  okınmuş  K onstitusiya  Azərbaycan  Respublikasının 
dövlət quruculuğunun əsaslarım   qoydu.  Azərbaycan dem okratik,  hiiqu- 
qi,  diinyəvi  dövlət  kimi  ilk  dəfə  olaraq  insan  hiiqucılannın  prioritetliyi- 
ni  və  hakinıiyyət  bölgüsiinii  özünün  gələcək  inkişaf  yolu  kinıi  seçdi. 
H eydər Əliyevin  müəllifli>a ilə hazırlanm ış və ünuım xalq səsverməsi  nə- 
ticəsiııdə  qəbul  olunm uş  bu  sonəd  m üstəqil  Azərbaycanın  Konstitusiya- 
sı  kimi  tarixə yazıldı.
liu  istiqam ətdə  Heydər Əliyevin gördüyü ən  böyük işlərciən biri  nuis- 
təqil  Azərbaycannı  uğurlu  neft  strategiyasının  hazırlanaraq  həyata  ke- 
çirilm əsidir.  Azərbaycanın  neft  strategiyasının  əsas  prinsipləri  ölkoııin 
malik  olduğu  təbii  səi’vətlərclən  Azərbaycan  xalqının  rifahı  nanıinə  da- 
ha  uğurlu  şəkildə  istifadə  etm əyə  əsaslanır.  Və  bu  strategiyanm   hoyala 
keçirilməsi  iqtisadi  nıara(|larla  yanaşı.  ınilli  təhlükosizlik  maracılarının 
tomin  olunınasına  söykonir.  Heyclər  Əliyevin  həyata  keçircliyi  uğıırlu 
neft strategiyası  təkco clövlotin  iqtisacli  nıara(|larının  realizo olunm asına 
cle>il,  paralel olaraq dövlət müstəcıilliyinin c|orunub saxlanm asına yöno- 
lon siyasi  xəttin  >iirüdülmosino,  buna  uyğun  situasiyanın  forınalaşdırıl- 
nıasına xidm ət edir.  Mohz bu  strategiya  nəticəsində Azərbaycan  dünya- 
nın siyasi  xoritosindo öz geostrateji  m övqe\ini  ınöhkomlondiro  bilmiş vo 
zam an-zam an  cjlobal  məkancia  gecion  proseslorin  istic|amətverici  sub- 
yektinə  çevrilməyə  nail  olm uşdur.  Yeni  ciünya  düzənində  güc  məıixoz-
10
Xoşməram lı səfir
ləri  arasm da gedən m übarizənin  məğzinə uyğun strategiya m üəyyəniəş- 
dirm əyə  naii  oimuş  H eydər Əliyev son  nəticədə Azərbaycanın  hegemon 
supergüciərdən  asılı  voziyyətə  düşm əsinin  qarşısm ı  nəinki  ala  bilmiş, 
eyni  zam anda  Azərbaycanın  bu  subyektiər  arasm da  m übarizənin  xa- 
ra k terin i  m üəyyəniəşdirməyə  yönələn  döviət  statusu   qazanm asına  naii 
oim uşdur.
1994-cü ilin  20 sen ty ab n n d a dünyanm   irl  neft şirkətləri iiə im zaian- 
m ış  “Əsrin m üqaviləsi” bu  m ənada Azərbaycanın döviot müstəqiiliyinin 
m öhkəm ləndirilm əsində  m üstəsna  roi  oynadı.
Həm in  saziş  nəticəsində  b ü tü n   dünyanm   diqqət  mərkəzinə  çevrilən 
Azərbaycan eyni zam anda qlobal  m əkanda özünün statusunu müəyyən- 
iəşdirm əyə  naii  oia  bildi.  Döviət  müstəqiliiyinə  dayanıqlı  bu  statu s  ək- 
sə r  döviətiərdən  fərqli  olaraq  Azərbaycanın  beynəlxaiq  subyektiərdən 
asıiı  tərəf kimi  deyii,  əksinə,  dünya  inriiyinin  borabərhüquqiu  üzvü  oi- 
ması  iiə  öiçüiür.  Heydər  Əliyev  Xəzərin  karbohidrogen  ehtiyatlarm ı 
dü ny a  bazarına  nəqi  edəcək  Bakı-Tbiiisi-Ceyhan  strateji  neft  kəmərini 
təkcə  Azəri)aycanın  deyii,  üm uınilikdə  Cənubi  Qafqaz-Mərkozi  Asiya 
regionunun  gəiəcək  taieyini  m üəyyəniəşdirəcək  strateji  iayiiıəyə  çevir- 
məyi bacardı.  Bu gün dünya dövlətlərinin  regiondakı siyasotini  ınəiız bu 
qlobal eneıji  layihəsinə  nəzərən  müəyyəniəşdirməsi  həm də  Heyclər Əli- 
yevin Azərbaycanın  m üstəqilliyinin  m öhkəm iəndirm əsi yolunda apardı- 
ğı  gərgin  işin  əmoli  nəticəsi  kinıi  qiym ətləndirilm əiidir.
Azərbaycanın  dövlət  m üstəqiliiyinin  möhkəm iəndirilməsi  istiqamə- 
tində görüiən əsas işlərdon  biri  öikənin  dünya biriiyinə inteqrasiyasının 
təm in  oiunm asıdır.  H eydor  Əiiyevin  uğuriu  xarici  siyasət kursu  nəticə- 
sində  bu  probiem  öz  həilini  tam   şəkiidə  tapm ış  və  beynəlxaiq  təşkiiat- 
iard a bərabərhüquqiu səviyyədə əm əkdaşiıq müstəqiiliyin əsas dayaqia- 
n n d a n   birinə çevrilmişdir.  B u gün Azərbaycan  300-dən çox beynəixalq 
təşkilatia əm əkdaşlıq  edir.
11

M ehriban  ƏLİYEVA
Ulu  öndərin  dövlətçilik  konsepsiyasım n  uğurlu  istiqam ətlərindən  bi- 
ri  də  ölkəınizin  2001-ci  ilin  y an v an n   25-də  Avropa  Ş ürasm a  tam lıü- 
([uqkı  üzv  qəbul  okm m asıdır.  Bu  nüfuzlu  qurunıla  hərtərəfli  əm əkdaş- 
lıq edən ölkəmizin  qazandığı ən  m ühüm  nailiyyətlərdən biri  m üstəqillik 
tarixində ilk dəfə olaraq Azərbaycan nüm ayəndəsinin Avropa Ş urasm m  
rəhbərliyində  təmsil  olunm asıdır.  A vropa  Şurası  P ärlam en t Assamble- 
yasmm  2 0 0 3 -cü  ilin  y an v a n n d a  keçirilən  qış  sessiyasmda Azərbaycanı 
bu  nüfuzlu  q urum da  təmsil  edən  nüm ayəndə  heyətinin  rəhbəri  İlham  
Əliyevin  AŞ  PA  sədrinin  m üavini  və  b ü ro   üzvü  seçilməsi Azərbaycanm 
beynəlxalq aləm də qazandığı nüfuzun ən  uğurlu, ən bariz göstəricilərin- 
dən  sayılm alıdır.
H eydər  Əliyev  dövlətçilik  irsinin  əsas  istiqam ətlərindən  biri  də  döv- 
lətin milli  təhlükəsizliyinin və ərazi  bütövlüyünün  təm in olunması sahə- 
sində  kom pleks  tədbirlərin  görülm əsidir.  Əslində,  ölkənin  hərbi  q ü w ə - 
lərinin  yaradılm ası  dövlətçiliyin  əsas  atrib u tu   və  q aran tı  hesab  olunsa 
da,  təəssüf  ki,  SSRİ  dağıldıqdan  sonra  Azərbaycanda  hakimiyyəti  ələ 
keçirməyə  müvəffəq  olmuş  q ü w ə lə rin   səbatsız  siyasəti  nəticəsində  bu 
aınil,  əslində  dövlətçilik  üçün  təhlükəyə  çevrilmişdi.  O rdu  quruculu- 
ğunda və ölkənin  milli  təhlükəsizhk sistem inin form alaşdınlm asm da yol 
verilən  kobud səhvlər son nəticədə ölkədə qanunsuz hərbi birləşmələrin 
tiınsalında  vətəndaş  m üharibəsinin  subyektlərinin  m eydana  çıxmasma 
səbəb  olnuışdu.  O rdunun  siyasiləşməsi,  dövlətçilik  prinsiplərinə  əsasən 
deyil,  şəxsi  siyasi  m araqlara  nəzərən  formalaşdırılm ası  sonda Azərbay- 
canın müstəqilliyi üçün ciddi  təhlükə  mənbəyi idi. Yalnız Heydər Əliyev 
hakim iyyətə  gəldikdən  sonra  bu  tendensiyaya  qarşı  ciddi  m übarizə 
apardı  və  son  nəticədə  dövlətin  milli  təhlükəsizliyinin  və  ərazi  bütövlü- 
yünün  təminatçısı  funksiyasını yerinə yetirən sabit, güclü silahlı  q ü w ə - 
lərin  yaradılnıasına  nail  oldu.
Bu  gün  Azərbaycan  öz  texniki  və  nıaddi  təchizatına  görə  başqa  döv-
12
Xoşməramlı səfir
lətlərin  silahlı  q ü w ə lə rin d ən   geri  qalm ayan  hərbi  q ü w ə lə rə  sahibdir. 
Bu  da  H eydər  Əliyevin  müstəqilliyin  dövlətləşdirilməsi  istiqaınətində 
yürütdüyü  ardıcıl  siyasətin  əsas  nəticələrindən  biridir.  Azərbaycan  Si- 
lahlı  Q üw ələri  dövlətin  ərazi  bütövlüyünün  təm inatçısı  olm aqla  yana- 
şı,  həm   də beynəlxalq hərbi  qurum larla bərabərtərəfli  əməkdaşlıq  edir. 
H eydər  Əliyevin  səyləri  nəticəsində Azərbaycan  Silahh  Q ü w ələri  üçün 
nıilli  kadr  potensiahnm   yaradılm ası  istiqam ətində  ciddi  işlər görühnüş- 
d ü r.  Dünyanın  ən  nüfuzhı  hərbi  m əktəblərinə  təhsil  almağa göndərilən 
gənclərimiz  Azərbaycanın  müstəqilliyinin  əsas  q aran tlan n d an   biri  olan 
ord un un   güclənm əsində  m ühüm   rol  oynayacaqdır.  Bu  gün Azərbayca- 
nm   əsgər  və  zabitləri  dünyanm   bir  çox  q ay n ar  nöqtələrində  fəaliyyət 
göstərən  beynəlxalq  sülhm əram lı  q ü w ə lə rin   tərkibində  fəaliyyət  göstə- 
rir və  münaqişə  zonalarında  sülh  və  əm in-am anlığın  bərqərar  oiunm a- 
sında  aktiv  iştirak  edirlər.  Azərbaycan  Silahlı  Q ü w ələri  NATO  kimi 
nülüzlu  qıırunıla  əm əkdaşlıq  edir,  bu  hərbi  alyansın  “Sülh  nam inə  tə- 
rəfd aşh q ” procjramı  çərçivəsində həyata keçirdiyi  təlim  proqram larm da 
aktiv  fəaliyyət  göstərir.
Azərbaycanın  müstəqilliyinin  qorunm asında  sözsüz  ki,  əsas  ağırlıq 
ordu  ilə  yanaşı,  həm   də  milli  təhlükəsizlik  sistem inin  üzərinə  düşür. 
D üşm ən  q ü w ələrin   A zərbaycana  qarşı  m əkrli  planlarınm   aşkara  çıxa- 
rılm asında m ühüm   rol  oynayan  bu s tru k tu rla n n  güclənməsi  işinə xüsu- 
si  diqqət  ayıran  uhı  ön dər  1998-ci  ilin  d ek a b n n d a  Milli  Təhlükəsizlik 
Nazirliyinin  Akademiyasını  təsis  etdi.
H eydər Əliyevin  MTN  sistem ində  milli  k a d rla n n   yetişdirilməsi  siya- 
səti  öz  bəhrəsini  verm iş  və  m əhz  həm in  k ad rlarm   fəaliyyəti  nəticəsində 
Azərbaycanm dövlət m üstəqilliyinə qarşı yönəlmiş yüzlərlə təxrib atlan n 
qarşısı  almmışdır.
H eydər Əliyevin dövlətçilik irsi Azərbaycan cəmiyyətinin vahidliyinin 
təm in  olunmasını  özünün  əsas  strateji  vəzifəsi  hesab  edir.  H eydər  Əli-



Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə