Homo homi n i l o p u s t e s t



Yüklə 248.45 Kb.
Pdf просмотр
səhifə1/2
tarix26.05.2017
ölçüsü248.45 Kb.
  1   2
    Навигация по данной странице:
  • Ziyad Quluzad

 

...EMPTY (HEKAY )... 

... "H o m o   h o m i n i   l o p u s t   e s t . . ." 

...Teoya sonuncu m ktub... 

...S rç  qanadlar ... 

...Kamal Abdullanin paradiqmasi... 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

Ziyad Quluzad . 

. . . E m p t y …    

( Hekay ) 

 

 

 

“M nim dostum yoxdur, m

 inanan da, qohumum da yoxdur, 

 köm k ed n d  yoxdur, ancaq m n h r  ey  r

n mübariz  aparacaq v  kral 

oldu umu isbat ed

m” 

Mark Tven, “ ahzad  v  Dil nçi” 



 

 

 



 

 

 



“Samittto Murizza Akirre – Xalq artisti, Q l d rvi  mükafat  laureat ”. 

“Opera v  balet teatr ”n n zirz misind ki divara vurulmu  afi an n alt nda bel  

yaz lm



Divarlar n ill rl  y



an çirkini dig r afi alar örtmü dü. 

…ota n küncünd ki köhn  dö yin üz rin  divardak  s

tkar s rilib xorulday rd . Ad ti 

üzr  oynad  rollar n  lbis sini heç vaxt  ynind n ç xarmayan artist  n son oynad  

V. ekspirin “Hamlet”ind ki  HAMLET rolunda qalm

. B


riyy tin çox  ey borclu 

oldu u Hamletin  lbis sini geyinmi  II Hamlet xorultusunu k sib gözl rini açd . 

tsiz,  f lc olmu  adamlar kimi gözl rini tavanda, divara vurulmu  afi alarda, bir 

künc  qoyulmu  boy aynas nda, qap n sa  t

fin  y lm  köhn  kitablarda v  onlar n 

üz rind  y

b qalm  quru çay t

kl ri il  dolu saralm  st kanlarda g zdirdi. 

“Vaxt deyilmi?”- dey  bo lu a p ldad . 

r . “Q z qalas ” m rur kral kimi  srl rdir dal alara qovu ub g

n x zri kül kl rin  

sin  g rir. Bu kül kl r Bak n küç

rind  “Gilavara” qar b özünü AK RREnin  dünyaya 

aç lan yegan , balaca p nc

sinin q q 

sin  ç rp rd . 

tli binan n bir 

küncünd ki balaca ota a s nm  xalq artistinin divarlara yap

lm  h yat n 

afi alar  yell dir, d rdli adam n m nliyini sill liyirdi. 

Samittto Murizza Akirre yor un göz qapaqlar   yumdu. S fil s

tkar ota


 q rib  

xorultu il  doldurdu. 

… A  bo luqda bir müdd t add mlad . Ayaqlar  onun irad sind n as  olmayaraq 

sür tl nir, add mlar  bir-birinin ard nca bo lu a at r, gah da yava

b p nc

rinin 


alt  bo lu a yap

ra-yap


ra yürüyürdü. Bo luqda a , k narlar  q rm  güll rl  

nmi  ensiz yol peyda oldu. Yolun sonunda göz l, sif ti nurlu bir adam durmu du. 

Onun ayaqlar na uzanm , c r-c nd r geyinmi  adamlar az qala  dill rini ç xar b 

rnaqlar n aras na q

r yalayacaqlard . Qanadl  insanlar is   dig rl rind n bir az  

yuxar da durmu , ona böyük heyranl q v  m ftunluq hissi il  bax rd lar. 

O adam dar, b yaz c r boyu iri add mlarla, sif tind  s mimi v  xo

xt gülü  

Akirrey  yax nla

“Dem li, o s ns n?”- dedi v  yenid n gülüms di. 



“Kim?”-dey  Akirre  co unluq içind  n  dey

yini bilm

n oldu u bo luqda donub 

qald . 


“B li. O s ni seçib…” – dedi. Bir müdd t böyük lütfkarl q v  sevgi dolu n

rl rini 


Akirrenin sif tin  zill di. Akirre is  özünd n yüzl rl  d

 pak v  ali t

 m nsub 

olan nurlu bir adam n ona bel  münasib ti qar

nda x cal t ç kirdi. Alçal rd . Bo luqda 

riyib köhn  Hamlet  lbis sinin geriy  qalan c nd rlar nda yox olurdu. 

Nurani qoca ba ndak mmam sini v

ynind ki mündirini ç xar b Akirrey  verdi. Sonra 

is  bayaqdan ayaqlar na dü üb yalvaran insan sürüsün  onu göst rib dedi: 

“O, onu seçdi. O ki,  dal tli v  adildir. Bu günd n sonra günahlar

n ba

lanmas  


üçün 

ndiniz  o, müraci t ed

k” 

Akirre ayaqlar na dü mü  günahkar insan sürüsünün dill rini ç xar b a z selikl rini 



barmaqlar  aras na ax tmalar na dayana bilm yib dik at ld . Bu Ketti idi. Pi iyi sin si 

üstün  al b öpdü v  doda

n alt nda p ldad . “Yax   ki, o s ni insan kimi yaratmay b.” 

Üz rind


ah Edipin anas  il  öpü

sini  ks etdir n s hn

rl  b

dilmi  gümü  



üzüyü olan alic nab adam n  li Akirrenin daxmas n alminium qap

 hörm t v  

canla döydü.  lind ki qovlu u qucaqlay b ota n küncünd  büzü üb qalm , yor un 

sin sin  qoydu u pi iyinin qulaqlar n dibini qa yan s

tkara baxd . 

“Akirre mü llim”- dedi v  utand ndan sa  qula na taxd  s aya q

r q zard . O, 

diksindi. C ld gözl rini Kettinin qulaqlar ndan qap ya çevirdi. Bu teatra t

 düz lmi  

nc rejissor  TOTdur. TOT GODS. 

Samittto Murizza Akirre ondan hans sa nam lum q zet üçün müsahib  alma a g

nd  


 ya bel  g nc rejissorlar  ona t sadüf n rol verm k ist

nd  z man sind n v  



teatrdan ür k dolusu  ikay t ed r,  özünü s

 qurban vermi  duha kimi  göst

rdi. 

O, bunu el  böyük  nuranilikl  v  dahiyan likl  oynayard  ki, beyni s



tkarl q na llar   

il  dolu g ncl r Akirrenin daxmas n qap ndan ç b 

tli “Opera v  Balet 

teatr” n d hlizl rin  dü n kimi ür kl rind  xo

xtlik v  f xrl  öz-özl rin  deyirdil r: 

“M n d  onun kimi olaca am. Bütün ömrümü s

 qurban ver

m.” 


Akirre c ld yerind n qalxd . Kettini qucaqlay b asta-asta qap ya yax nla

. Totun  lini 

xd . “Ah, bu l

 g lmi  teatr”-dedi v  rolunu neç nci d

 dahiyan

kild  


oynama a ba lad . 

Söhb t  snas nda Akirre oturdu u stulunda gah ayaqlar  bir-birinin üstün  sallay r, gah 

da qollar  sin sind  çarpazlay rd . H rd n d , g ncliyind n b ri yola-yola yerind  bir-iki 

tük saxlad  qa lar  çat b, nüfuzedici  n

rl rl  Totun gözl rinin için  bax rd . 

Totun  h


can v  f xr dolu ç

, Akirrenin is  qeyri-adi s

tkar rolu bitdi. N hay td  

o,  Totun  haz rlayaca  “Postmodern oyun”  tama as nda zühur etmi  Hz. M

mm di 

oynama a raz  oldu. Tot h



candan iç  bilm diyi çay na baxd  v  s

tkar n  lini s b 

getdi. 

Akirre uzun müdd t pi iyi il  oynad . Kettiy  onu nec  sevdiyini dan



. C nd r  

paltosunu çiynin  at b çöl  ç xd . “Fantanlar ba ”ndan keçib, özl rini bir-birin  

göst rm k üçün 

  tökül n g ncl ri yara-yara qala divarlar na do ru yürüdü. 

Kettini öp -öp  bir müdd t iç ri 

rin dar küç

rini g zdi. Ax am dü dü. Ulduzlar 

qara buludlar n aras ndan adda-budda sayr rd . Hava kül kli idi. Ü üdü. Evin  qay b, 

dö yin  uzand . Kettini qucaqlay b yatd . 

“Q z qalas ”n n divarlar na  z ncirl nmi di. D niz sahilind  g zi n adamlar,  qalan n 

qaba ndan ötü n ma nlar onu görmürdü. Z ncirl ri q rma a çal r, Zevs  l

ya



rd . A lamaq ist yirdi. Göz ya lar  qurumu du. Qar alar cinsiyy t  orqan  didib 

yer  tökürdü. Bird n qalan n ba nda Herakl n sif tin  b nz r bir polis peyda oldu. 

Qar alar n ona verdiyi  zaba dayana bilm di. Ba rd . 

Ketti yatm  s

tkar n sin sini c rmaqlay rd . Qollar  açd . Ketti ota n küncün  qaç b 

divara s nd . Sol aya

 qald rd  v  ota  bat rd . Akirre  ifad siz n

rl rini ona 

zill mi di. Sonra gözl rini yumdu. 

Çov unlu fevral günl rind n biridir. Dey

n, böyük çill  idi. Akirre universitet  t

ri 


 Totla birlikd  “Postmodern oyun” tama as  m q edirl r. 

…gün keçdikc  zavall  s

tkar özünü zühur etmi  müq dd s hesab etm

 ba lad . 

Hamletin  lbis sini  ynind n ç xar b Hz.M

mm d kimi geyindi. 

Zühur etmi  müq dd s Hz.M

mm d teatr n d hlizl rind , 

rin küç

rind  tutdu u 



adamlara o dünya v  Allah bar sind  uzun-uzad  h disl r uydurub dan rd . 

“Postmodern oyun” tama as  mart ay n sonunda, Novruz bayram  qurtaran kimi 

nümayi   olundu. Tama aç  salonu Totun m

ll  u aqlar ,  t

 yolda lar  v  paytaxt 

zetl rinin mövzu q tl ndan özl rini bura atm  kö  yazarlar  il  dolu idi.  N tic

“Opera v  Balet teatr ”n n tama aç  salonunun ön c rg si dolmu du. 



Salon 3-cü z ngd n sonra qaranl qla

. Tama a ba land . Akirre tama an n ortas nda 

peyda oldu. S hn

 ç xanda doluxsundu. Bo  salona v  adda-budda oturmu  adamlara 

baxd . Uzun müdd t oldu u yerd  donub qald . 

“Günahkarlar”-dedi v  susdu. Sonra monoloqunu ba lamaq üçün bo az  ar tlad . 

lt  s sl  dill ndi. 

“L

 g lmi  xalq! M n indi sizi nec  pakla



raca am? Günahkarlar d st si. 

Sizin üçün Allah da ac

r. Bilirsinizmi niy ? (sükut) Ona gör  ki, siz q rmaclanma  

sevirsiniz, torpaqlar z  linizd n al b,  arvad kimi meydanlarda,  lind  q

nfil, 

lama  bilirsiniz.” 



Akirre bir neç  saniy  ara verdi.  ll rini havaya qald b dizl ri üstd  yer  çökdü. V  var 

gücü il  q

ra-q

ra ç


 davam etdirdi. 

“M sçidl riniz bazar, axundlar z dil nçidir. Daha ora m nim evim d  deyil. Siz  oran  

pak v  t miz saxlaman z üçün verm dimmi? Sökün oralar . Qovun ora y

anlar . 

nn

 dü



k üçün ibad t etm yin. T mizl nin.” 

Akirre monoloqunun ortas nda ba nda q rib  bir a  hiss etdi. Bu,  ruz v znind

eirl r 

yaz b, müs lman müq dd sl rini m hd ed n Miri idi. O öz ayaqqab



n sa  tay  onun 

dini m nliyini t hqir etmi  Akirrey  tullad  v  Totu söyüb tama an  t rk etdi. V cd  

lmi  kütl

ll rind  olan çipsi d

rini, Koka-kola v  yar mç q yeyilmi  qo allar  

Akirrey  tullad lar. 

r q zetl rinin kö  yazarlar  Xalq artisti v  Opera Balet Teatr n operadan v  

baletd n uzaq olan “Postmodern oyun”a gör

lli-ba  biab r etdil r. Teatr r hb rliyi 

Akirreni zirz mid ki evind n, M

niyy t Nazirliyi is  verdiyi titullardan azad etdi. 

Zühur etmi  “Hz.M

mm d” öz Kettisini qucaqlay b “Milli park” n ya ll nda 

uzanm


. Gözl rini ayl  s maya zill yib bax rd . Qaranl q s mada  adda-budda ulduzlar 

sayr rd . 

…müs lmanlar n mat

 q rq olundu u “Q tl günü” ham am  götürüb m scid  

cumur. Tanr ya ibad t edir v  evl rin  dönüb günah dolu h yatlar na qald qlar  yerd n 

davam edirdil r. Axundlar n v  dindar qad nlar n ahu-zar  öl nl r bar sind  heç bir 

lumat  olmayan insanlar n tükl rini biz-biz edir, onlarda tanr ya qar  qorxu hissini 

rbiy  edirdi. 

Gilavara qo ulub g

n  zan s si zühur etmi  “Hz.M

mm d”in ruhunu ox ad . 

Uzand  yerd n dik at ld . Ayaqlar  sürüy -sürüy  g lib m scid  ç xd . “Ax r ki, evimi 

tapd m” deyib, sevinc k iç ri daxil oldu. S cd

 oturmu  yüzl rl  insan n aras ndan 

keçib namaza ba

q  ed n axundun yan na g ldi. 

“Durun. Bu günd n sonra namaz q lma n yeni qaydalar  öyr

m. Ey, mömünl r! 

Art q, gözl diyiniz müq dd s zühur etmi dir. Budur, qar

zda yenid n pey mb riniz 

olma a g lmi  Hz.M

mm d.” 


cd  g lmi  müs lmanlar zühur etmi  “Hz.M hmm d”i qolundan tutub çöl  atd lar. 

Axund Akirreni m sçidin h

tind  camaata göst rib: “Ey qarda lar m. Bir azdan bu 

eytan özünü tanr  adland racaq. Tanr  demirmi ki,  eytana uyanlar m nim yolumdan 

sapanlard r. Sizin ona atd

z h r da  t mizl

n 100 günah za b rab rdir.” Dedi v  

lind ki balaca da  Akirrey  tullad . Mömün müs lmanlar onu da  qalaq etdil r. Akirre 

öldü. 

ndi Akirrenin üz rin  y lan da lardan zühur etmi  müq dd sin m zar  düz ldilib v  



insanlar buran  ibad tgaha çeviribl r. 

Ketti m sçidin qap  a

nda oturub Akirrenin m zar na  am yand rma a g

nl

 



miyolday b m rh

t dil nir. 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 


 

 

 



 

 

Ziyad Quluzad  



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

"H o m o   h o m i n i   l o p u s t   e s t . . ." 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“H mi  fikirl irdim ki, n  zamansa azad olaca am. ...oysa, m nim taleyim



di 

hbus h yat  yaz b. 

 

lk , q m, öz  rin  atan  f xrl  göst



 bilm

ks n. B lk , arvad m,  ziz SUNAm, 

bir d  bazar meydan ndan  rinin qoluna s

b ged  bilm

ks n.  

 

Ancaq bir h qiq t var ki, siz m nsiz d  var olacaqs z. ...ya ayacaqs z... 



 

HEFFAn n do uldu u günü xat rlay ram. M nim balaca q m. Daha s n yetim 

qalacaqsan.” 

 

Yazma na bir az ara verdikd n sonra, beton lövh



rl  tikilmi  divar n l

rin  


gözl rini g zdirdi. Xeyli vaxt n  is  dü ündü v  ota a yay lm  sükun ti k

rli ah  il  

pozdu. 

 

-H , onu deyirdim ax , HEFFAn n do uldu u gün. M n onda da el  indi oldu um kimi 



yaz q v  çar siz idim. 

  

yatda b



n el  anlar n olur ki, ölüm bel  s ni xilas ed  bilmir. ...ba qas na gets n 

qin ki, ruhum narahat olmaz. U aqlar  bilmir m. 

 

n nec  d  göz l qad nsan  zizim SUNA. -o rabit siz cüml



ri p lt  il  s ssizliy  

söyl di v  q

mi  lin  al b v siyy tnam sini yazma a davam etdi. 

 

“Bilir m ki, bu h bsxanada ham



di olaraq, ömrünün sonuna q

r m hkum olunub. 

r k sin 

di m hkumiyy td  bel  n  zamansa azadl a ümidinin olmas  - b lk  d  

inam  - n  yax

eydi..  


 

Sa  ol, m nim q m. Çal , bu  claf dünyada atan n namusunu qoruya bil.  

 

Sa  ol, m nim  ziz arvad m, gec



r t k qalmamaq üçün qon ulardan birini ça rarsan, 

nd meydan ndan keç nd  is  o qon unun qoluna s nma, m n narahat olaram...”- o, 

ham  il  vidala

qdan sonra göz ya na bür diyi v siyy tnam ni bükdü v  masan n 

üz rin  buraxd . 

 

Qal n k ndir tavandan as lm



. MAHMUD gözl rini k ndirin bo az na keçir

yi 


hiss sin  dikib, q mli-q mli gülümsündü.  

 

Sonra d mir barmaql qlar aras ndan boz çöllüyün ortas nda ucalan qurumu  a aca 



baxd . Bu t nha v  kims siz çöllükd  bel  h yat davam edirdi.  

 

Kül k  sir, quru budaqlara qonan qara qar alar isti çöllüyün s ssizliyini pozur v  bu 



qoca m hkuma öz xo

xt h yat n n

sini oxuyurdu. Sonuncu n

ni... 


 

MAHMUD balaca p nc

n boz v  bo  çöllüy  azadl q arzusu il  baxark n, indiy  

r ya ad  h yat  gözl rinin önünün  g tirirdi.  

 

Ögey anas  öldürm yi, 



di m hkum h yat , 19 illik c za v  n yah t, bu gün.  

 


 göz qapaqlar  yaz q-yaz q yumub-aç r, d rd ç km kd n z if dü mü  ür yinin 

tli bir  zabla s ld

 duyurdu. Soyuq h bsxana divarlar  ona bir d  v

st liyini ba



lam

.  


 

Buna gör  d  durmadan öskürür v  tez-tez  lind ki q

 d smal  il  filtirsiz “ASTRA” 

km kd n saralm  bu lar  v  ç

si üz rind ki qan l

rini silirdi.  

 

Onun uzun müdd tdir q rx lmayan sif ti BOMJ-u xat rlad rd . MAHMUD u aql qdan b ri 



çiyinl rind  hiss etdiyi, o s fal ti v  kims sizliyi 19 illik h bsxana h yat ndan sonra daha 

da  zabla ya ad .  

 

- Ömür boyu  zab ç kmi m. H rd n, qon umuzun o lu t miz paltarlar  geyinib 



harasa ged nd , m n d , onun pax ll

 ç kirdim. Indi inan ram ki, tanr  insanlara 

taleni yazm r.  

 

O, bizi bu dünyaya müharib  aparmaq üçün yollay r. Bu da müharib . Bu da imtahan... 



 

Anam m ni do anda ölmü dü. ( lk d

 a lay b f ryad qoparma

n s


bini d  ona 

yas tutma mla  laq

ndirir m) 

 

nim ona  n çox ehtiyac m olan vaxtlar, o yox idi. H rd n d  inan rsan ki, tanr  bu 



dünyada yax lar  v  pisl ri  vv lc

n bilir. C nn

 v  c

nn

 ged



k olanlar  o 

özü seçir. N  is ... 

 

Indi daha 45 illik h yat mda n  zaman xo



xt birc  gün keçirdiyimi d  xat rlam ram. 

Gör n, m nim el  an m olubmu..?” 

 

O, uzun müdd t susdu. Gözl rini h bsxana divarlar nda g zdirdi v  n hay t, ota n bir 



küncün  s

b a lad .  

 

“- M n a ls z. M



r s

 laz m idi?! Heç o, m nim do ma anam da deyildi.”-T k 

olanda MAHMUD i diyi günah n pe manç

 bel  ç kirdi.  

 

Özünü h bsxana karidorlar nda danlay rd . Arvad  g



nd  is  -M n bunlar n ham

 

namus v



f üçün etdim... E idirs n SUNA? M n ham

 özümüz üçün etdim. O 

hb , bizi bütün k nd  biab r ed  bil rdi - deyirdi.  

 

MAHMUD fikirl irdi ki, onun bu h



rtl rini arvad  b

nir v  ona gör  d  öz  rin  

daq tini heç vaxt itirm

k.  


 

rinin 


f v  l yaq tin  layiq olmaq üçün SUNA da gec  yar ndan qalxm  ehtiras  

bir t


r bo acaq v  ay i

nda ab na s

b oturacaqd .  

 

–SUNA, q



 qoru. Daha m n burdan namus t mizl

k üçün ç xa bilm

m. 

Ba a dü ürs n?.. 



 

Boz çöllüyün isti sükun tind  il q bir kül yin x ldatd  quru a ac n h zin s si onun 

üçün sonuncu n

 idi. MAHMUD k ndiri bo az na keçirdikd n sonra doda

n alt nda 

ldad - 


dü nna la ilah  illallah v

dü nna M


mm din abduhu v  r sulu-. O, 

tanr na ibad t ed -ed , onun qanunlar  pozdu.  

 


Aya

n alt ndak  balaca stulu it

di v  salland .  

 

O salland qca kül k qurumu  a ac  yell dir v  budaqlar  x ldad rd . MAHMUDun son 



si k ndir  bür nmi  bo az ndan ç xanda, qurumu  a ac n üz rind  qurulmu  qar a 

yuvas  uçdu. QARRRR, QARRR... - dey  qar alar p nc

 qonub f ryad qopar rd lar.  

 

Qar alar n uçmu  evl rin  mat m tutdu u, MAHMUDun salland  bir vaxt SUNA q



gec


r ev  gec g lm sind n qon ulara  ikay tl nirdi. 

 

Indi daha MAHMUD yoxdu. O bilmir ki, q  “L VE” barda bir gec si 10 manata ç r.  



 

Gör n, o atas n namuslu bir ki i oldu unu bilirmi? 

 

Kül k m ktubu masan n üz rind n qal



b d mir barmaql qlar aras ndan çöllüy  atd .  

 

ktub çöllüyün ortas nda ucalan balaca t



nin üstün  dü dü v  bir neç  aydan sonra 

çürüyüb torpa a qat ld .  

 

rd n güclü tufan qopanda v siyy tnam nin tozlar  apar b SUNAn n evinin qaba na 



at r. 

 

**********************************************************  



 

MAHMUDun ölümü 

di m hbuslar h bsxanas nda böyük bir t vi  s

b oldu. 


Burada ya ayan bütün insanlar h qiq ti d rk etm li oldular.  

 

Ömürl rini sonuna kimi azadl q h sr ti il  boz çöllüyün quru a ac na baxmaqla 



keçir

kl rini anlad lar.  

 

Gör n, bu cür h yat t rzini ham  q bul etdimi? Yox. MAHMUD öl nd n sonra daha üç 



r özünü öldürdü. Onlar da çoxdan da lm  ail

rin  m ktublar buraxaraq öldül r...  

 

ktublar heç vaxt ünvana çatmad . Özünü öldürmü  atalar q zlar na namuslu olma  



siyy t edib gedirdil r. Onlar el  bilirdil r ki, bununla öz övladlar na heç bir atan n ver  

bilm


yi s rv t burax b gedirl r.  

 

Ancaq h yat n lap dibin  yenmi  bu 



di m hkum övladlar na atalar n qoyub getdiyi 

quru n sih t dolu mirasdan daha çox onlardan geri qalacaq olan bir neç  q pik idi.  

 

Zaman keçdikc  h yat n ba  gic ll ndir n qarma as  q zlara uzun ill rdir h bsxanada 



yatan atalar  unutdurur, qad nlara is  h yat na v  bütün varl na nifr t etdim yi 

öyr dirdi...  daha do rusu yap

rd ... 

 

Uzun ill r atas  gözl



kd n bezmi  q zc az bir gec  yar  s fal tin hökm sürdüyü 

daxmas nda yas  tutub özünü m

tin lap için  at r. Daha kims ni gözl

“h yat” na davam edir.  



 

******************************************************* 

 

Ax amd r... Ulduzlar özünü qaranl n qoynuna at b... Ay nurunu balaca sahil 



daxmalar n üstün  töküb.  

 

nc

 qaba na qoyulmu am i



 qad n sif t cizgil rind  oyna r. Göz ya lar  

am n  traf na p rvan  kimi s pir v  doda

n alt nda p lday r... 

 

Indi gec dir. 



 

Qaranl a oxuyuram n

mi. 

 

Zülm tin içind n boylan r ulduzlar 



 

...x sis... 

 

...x sis... 



 

Daha g lm . 

 

Daha s ni gözl mir m.  



 

Unutmu am. Çoxdan unutmu am. 

 

hkum arvadlar  bel



, uzun ill r gözl dikd n sonra,  rl rini unudub öz h yat  

ya ama a ba lay r.  

 

******************************************************* 



 

-  


Biz bir yerd  qaçacaqd q. H , y qin bilir m ki, o arvad n g lm

sind n narahat olub.  

 

Bax, el  buna gör  gedib özünü asd . Ax , yaz q arvad n  etsin?.. –AK F divarda 



vurulum

kil  baxd  v  dill ndi. 

 

-H . Arvad  da göz ldi ha. De, hans  köp k o lunun haqq  var ki, durub bel  göz l 



qad na heç vaxt g lm

k bir  rin yolunu gözl  dem k olar. Heç kim . -dey  M R 

gözünü divardak

kill


 zill di. 

 

Bu h bsxanada h r  y g rç k h yatda oldu u kimi ac mas z, uydurma v  uy unsuz idi.  



 

Namusu... 

fi... v  qeyr ti... üstünd

di m hkum olan bu adamlar divarlara ç lpaq 

zlarla yana  öz analar n, bac lar n v  arvadlar n da  kill rini vurmu dular.  

 

rd n ehtiras  qalxm  m hkum divardak  lüt q z  kill rin  baxmaq 



zin  ça b 

qon usunun arvad na da bax rd .  

 

Onun arvad  gizli-gizli sevirdi. Bura bel  idi. Bax, bel



... 

 

***************************************************** 



 

Pay z aylar  idi. Ax am saat 21:45. Böyük otaq boyu uzanm  iki m rt

li çarpay lar n 

üz rind


di m hkumlar yat b.  

 

Onlar b



n s

 kimi gözl rini q rpmadan tavana zill yir v  uzun x yalara dal r, n  



zamansa azad olduqlar nda n  ed

kl ri bar

 dü ünürdül r. 

 

-Y qin evd kil



 heç n  dem

m. Birinci LENA il  sevi diyimiz yerl

 ged

m... Eh. 



n d  pis g nclik keçirm mi m.  

 

Sonra uzun-uzun X



Rin sahill rind  g

m. BAKI bulvar nda bal q tutanlardan 

xahi  ed

m ki, bir d

 d  bal q m n tutum.  

 

Onlar n  lind n tilovu alaram v  bal qlar  tutaram. Yox... Onlar  öldür  bilm



m.  

 

Daha m n heç kimi öldür  bilm



m. Y qin onu tutduqdan sonra aç b yen  buraxaram. 

Azadl a buraxaram...  

 

ll r ötdükc  azadl n r ngi d , dad  da, qoxusu da d yi ir.- VALOD YA yerinin içind  



uzan b bel

 x yallar qururdu. 

 

Burada olan bütün m hkumlar n azadl a gizli ümidi var idi.  



 

Onlar öl


 q

r burada qalmaq fikrini özl rind n çox uzaqlara gönd rmi dil r. Bu 

insan n n  zamansa öl

yini unutmas  kimi bir  ey  b nz yir.  

 

...Onu unudublar... 



 

Ham n yatd ndan  min olandan sonra M R v  AK F MAHMUDla bir yerd  

haz rlad qlar  qaç  plan  yeni dostlar  VALOD YAya göst rdil r.  

 

R plan n üz rin  qoydu u z if  am n i



nda gözl rini b

ld -b


ld  yeni dostu 

VALOD YAya azadl q haqq nda el  na llar dan rd  ki, buna kim olsayd  bel

 a

 aç q 


qulaq asard .  

 

-Dem li bel . Bax, bu plan  biz 2 ildir haz rlay q. H r alt nc  gün saat 13:45-d  növb  



yi ir.  

 

Növb  d yi nd  arada fasil  verilir. Y ni 13:50-y  kimi 5 d qiq  bu kalidor bo  qal r. 



min be  d qiq

 biz tualet  getm k b han si il  çöl  ç xaca q v  ordan is  

azadl a.-Bunu dedikd n sonra ham  bird n gülm

 ba lad .  

 

Onlar güldükc  a zlar nda adda-budda qalm  di ri özünü çöl  at rd . Bu insanlar n 



varl  kimi di ri d  azadl q h sr tind  ya ay rd ...  

 

- Neç  ildir divar n dibini qaz q. Ordan çöl  ç xmaq üçün böyük bir d lik açm q. H min 



yerd n sürü üb çöllüyy  ç xaca q. Divar n o t

fin  keç n kimi qaçmaq laz md r.  

 

Divarlar n küncün  qoyulmu



sg rl r bizi gör  bil rl r. M n bir neç  d

 buna n zar t 

etmi m. H min vaxt onlar nahara ç rlar v  ba lar  yem kl  qar r.  

 

-B s çöllüyy  ç xandan sonra n  ed



yik?-dey  VALOD YA gözl rini AK Fin sif tin  

zill di. 

 

sas m


 bu divar n o t

fin  keçm kdir. Ondan sonra ALLAH k rimdi- M R astaca 

dill ndi v  neç  vaxt r t mizl nm

n, uzanm , kirli d rna

 çertiyojun üz rin , c lm  


qara x ttin üstün  qoydu.  

 

Onlar h min x tti bir neç  d



 müxt lif r ngli q

ml rl  qaralam

lar.  

 

tta bu çertiyojun üstünd  o q



r i yirdil r ki, bu x tt  ad bel  qoymu dular. 

Azadl q x tti...  ZRAYIL poçdu... al n yaz ... v .s. 

 

MAHMUD g ncliyind  çoxlu romanlar,  erl r oxudu u v  bir az d  f ls



ni sevdiyi üçün 

olmal  idi ki, x tl rin  n m hr m hissl rind n tutmu  bütün  lam tdar xarakterl rini bu 

qal n kardon üz rin  ç kdikl ri çertiyoja yazm

 



VALOD YA maraqla çertiyoja bax r v  35 illik m hkum h yat n sonda azadl qla 

bit


yin  h

 d  inana bilmirdi. Ancaq o, ham n azad olmas  v  qaçmas  

ist yirdi... b lk  bu h bsxana h yat  ya ayan bütün insanlara m xsus bir  eydir.  

 

Heç bir qul bütün insanlar n qul olmas  ist



z.  

 

VALOD YA astaca dill ndi.- g lin, bunlara da dey k. Qoy ham  qurtulsun. 



 

Bunu e id r-e itm z AK F donquldand  

 

-K s S sini. S n ist yirs n ki, bunlar n ham  qaçanda  übh



nsinl r. S n el  bilm  ki, 

be  d qiq

 bu q

r adam azadl a ç xa bil r. Bu be  d qiq  d  heç biz qaça 



bil

yikmi?  


 

Akif VALOD YAn n bu humanist dü ünc sinin n tic sini yax  görm diyi üçün onun 

qolundan tutub möhk mc  s xd . P lt  il  dedi- S nin müqq dd sliyin 

r bizim bütün 

plan

 alt-üst ets , onda s ni öz  ll riml



di c nn

 yollayaca am. E idis n? 

di c nn



 



-B lk  c

nn

 dü dü.- am i



n durmadan tüklü sif tind  oynad  M R p ldad . 

 

-burdan getdikd n sonra onun üçün ikisi d  eynidir.-dey  Akif ona baxd  v  



VALOD YAn n qolunu buraxd . 

 

Çerdiyojun üz rin  qoyulmu am n z if i



 özünü h yat n zülm tind  tapm  m hkum 

gözl rind  parlad  v  söndü. 

 

 

************************************************ 



 

-Qaç rlar, qaç rlar- dey  saldat m hkumlar n arxas nca ba

rd . O h

sg rl rlik 

yat n 1-ci ay nda idi.  

 

crüb siz saldat silahi nec  g ldi tu lay r v  at  aç rd . AK F, M R v  VALOD YA 



durmadan qaç r, y

r v  tez-tez arxalar na dönüb bax rd lar.  

 

bsxanada h



can siqnal  e idilir, hay-küy, t vi  bütün çöllüyü bürümü dü.  

 

Indi daha güclü kül k  sir, quru a ac daha tez-tez budaqlar  yer  tökürdü. Indi azadl q 



daha çox xo  g lirdi. H r add m h

can nda, h r n

s al da azdl q idi.  


 

Qaça-qaça yenid n h bsxanaya qay daram dey  dü ünm kd  d  azadl q var idi. B lk  

 azdl n zirv si. 

 

Indi daha heç kim yoxdu... N



sg rl r, n  d  çöllük boyu ucalan siqnal s sl ri. 

 

Ucsuz-bucaqs z çöllüyün t nhal nda azadl na qaçan bu adamlar hara ged



yini 

bilm


n hey qaç rd lar.  

 

Çöllüyün bitdiyi yerd  ilanlar n ula



, tanr  m rh

tinin hiss olunmad  sap-sar  

hra ba lay rd . Onlar bu s hran n ac mas z d rinliyinin f rqin  varmadan özl rini onun 

qoynuna atd lar. 

 

Kül k durmadan qumu m hkumlar n qurumu  dodaqlar na ç rp r v  yor un sif tl rini 



azadl q  tri il  doldururdu.  

 

rd n onlara el  g lirdi ki, sif tl rin  vuran kül k azadl q  tri yox, azadl n g rç k 



çirkab r.  

 

hay t taq td n dü n VALOD YA özünü qumun üstün  s rdi. Ba



 yer  qoyanda 

beyninin hans sa bir nöqt sind n bel  bir fikir keçdi - gör n, azadl q budurmu? Ya b lk  

 bizim ona çatma

za çox var.  

 

Bir neç  gün ac v  susuz üfüq  do ru durmadan qaçan m hkumlar tez-tez hara 



ged

kl rini unudurdular.  

 

Onlar uzun ill rdir haz rlad qlar  qaç  plan nda n



ns  heç vaxt sonran  

fikirl


mi dil r.  

 

Oysa, bütün x tl rin, nöqt



rin adlar  var idi. Yaln z azadl qdan sonran nk  yox idi.  ndi 

“azadl qdan sonrad r”. B lk  d  azadl qd r. .. S hran n q l bulutlar aras ndan boylanan 

gün i... xaos kimi bird n g

n qum tüfan ... v  n hay t azadl q...  

 

VALOD YA uzand  yerd  son n



sini verirdi.  

 

O, astadan amma var gücü il  p lday b ax nc  sözl rini deyirdi.  



 

“M R. M n LENAya söz vermi m. O, m ni gözl

k. Bilir m. M nim ölümü... d  olsa, 

ona apar. ”  

 

R qüss li bax lar  VALOD YAn n sönmü  gözl rin  tikmi di v  a lay rd .  



 

Göz ya lar  qurumu  doda na dü n kimi onu acgözc sin  yalama a ba lay rd . 

VALOD YAn n ölümü M R üçün b han  olmu du. Var gücü il  a lay r v  göz ya lar  

yalay rd .  

 

fif bir kül k  sdi... Bel  kül kl r insan n q lbind



di rahatl q hissi oyad r. 

 

AK F arxas  üst  uzan b bulutlu s maya bax rd . Qara buludlar n s hran n üz rind  bel  



x topala mas  AK Fin ür yinc  oldu. N hay t ki, ya  ya acaqd . Bir neç  saat keçdi 

 s hran n 

di dostu gün  özünü göst rm

 ba lad .  



 

Hardansa nam lum bir yerd  h

 d  h zin bir kül k  sm kd  idi.  

“Hardasan?  

 

Bax, s


 deyir m bu ilanlar ula an bo  s hranda günahs z azadl a ç xa bilm

k daha 


bizd n insanlar n içind  rahiblik etm yimizi gözl

.” AK F tanr

 arxay n edirdi.  

 

Onun bu dünya bar sind  v  tanr ya olan münasib tl



laq dar öz fikri var idi. Bu “öz 

fikir” indiy  q

r yer  enmi NC L, AVESTA v  QURAN  - K

Md  bel  yoxdur.  

 

AK F dünyan  v  insanlar  ba  bo  burax lm  xaosa b nz dirdi. O tanr n varl



 

sdiql yir ancaq onun ist diyi an yer kür sind ki hadis

 müdaxil  etdiyini q bul 

etmirdi.  

 

“Dur. Bir balaca d rin qazsaq onu yerl dir  bil rik.”-dey  Akif yoxlay  n



rl rl  M

 

baxd . Bu an gözü bird n VALOD YAn n  tli sif tin  sata



. O indiy  kimi VALOD YAn n 

bel  kök v  a  oldu unu bilmirdi... 

 

 

“M n ona söz vermi m. S n e itm din n  dedi?. Onu LENAs na aparaca q. O, azadl  



gör

k”-M R göz ya lar  daha da gücl ndirib var gücü il  AK Fin üstün  ba

rd . 

 

“O, onsuz da azad r. Ba a dü ürs n indi onun ruhu göyl rd dir.  



 

Tanr na hesabat verirdi ki, bu xaosun içind  o, öz insanl

 nec  qorudu. Anla, bu 

cisimdir. S n onu Lenas na apar b ç xrana kimi çürüyüb ged

k.” VALOD YA ondan da 

rk ç


r, ancaq a lam rd . 

 

“M n aparaca am. Onu sonuna kimi apar b Lenas na çatd raca am.” O gücü çatd  



r psixaloji g rginlik yarad b göz qapaqlar n araxas nda n  q

r su var idis  

ham

 son damlas na q



r ç xard b dodaqlar na tökm

 çal rd . 

 

“Bax,  zizim. Onun paltarlar  biz  köm k ed  bil r. Özünü burda basd rar q.  



 

O, özü d  istiy r ki, biz azad olaq. Onun ruhu onda rahat olacaq.” Dey , Akif bütün 

vasit

rl  Miri öz fikrind n dönd rm



 çal rd . 

 

“aparaca am”- dey  q



rd  v  Valodiyan  çiynin  qoydu... “onun  ll ri  ib v  a

r” 


Mir fikirl di... 

 

“Apar. S



 heç bir köm k etm

m. Ax ra kimi özün apar.” Akif ona bax r, pis-pis 

gülürdü. 

 

Int has z s hran n d rinliyind  bir c



d v  iki n

r s fil insan hara is  gedirdil r.  

 

Onlar bu “hara is ”nin ad  azadl q adland rd lar. B li, azadl a gedirl r... Ged -ged  



arxada buraxd qlar  qum t

rinin d


sind  hans sa insani hisl rini unudurlar. Mir 2 

gün Valodiyan n hümanist duy u il  da

.  

 

 n hay t, üçüncü gün o özü d  yoruldu unu hiss etdi. Mir el  yorulmu du ki, 



Valodiyan n c

dini g


ksiz bir  ya kimi tullay b ondan bir neç  metr uzaqla

 v  


qumun üsünd  uzand .  

 

Akif is  asta-asta g lir, h rd n doda



n alt nda fit çal r, s maya bax r v  gün  saat  

il  vaxt  hesablay rd . Mir onun bu q

r rahat v  xo

xt olma


n m nb yini bilmirdi.  

 

O, bilmirdi ki, onun Lenaya apard



man tin aya nda heç bir barmaq qalmay b. 

Dün n gec , Akif onlar  gizlinc  k sib cibin  doldurmu du v  yol boyu yeyirdi.  

 

Gec  s


 kimi is , Valodiyan n bütün b

nind ki qan ax b, çoxdan qumun can na 

hopmu du. Mirin yükü yüngül mi di. 

 

nsan kütl sinin içind  azadl qlar na olan bu mübariz  bit



kdi v  onlar m qs dl rin  

çatm  olacaqd lar. Insan n azadl  yaln z onun yan nda ba lay r v  onun yan nda bitir. 

 

Gec  saat 3. Akif saatlar  gün



 d qiq mü yy n edirdi. Ancaq o, ax amlar vaxt  

uydururdu. Uydurulmu  zaman... 

 

Ay öz saralm  nurunu qum t



rinin üstün  s ra il  paylay rd .  

 

Sonsuz s hran n  nginliyind  M r v  Akif Valodiyan n  tli yerl rini di rin  ç kir, aya 



do ru mahn  oxuyurdular. 

 

Valodiya 3 günlük  rzaq ehtiyat  öd mi di. Yem k bitdikd n sonra Mird  ümumi 



hals

q ba lad .  

 

Onlar aras nda Valodiyan n c



di bitdiyi andan gizli bir  übh  ba lam

. Ikisi d  bir-

birind n qorxurdular.  

 

Ancaq t bi



 v  ucsuz-bucaqs z s hraya qar  h mi  bir mübariz

 idil r v  bir-birin  

arxay n idil r.  nsanlar bir-birin  qar  münasib ti o zaman insani duy ularla b rkidirl r 

ki, h min vaxt onlar n qarn  doymu  olur.  

 

hkumlar da bel



 qar nlar  doyandan sonra sonsuz s hran n amansiz üzün  qar  

durmaq üçün bir olmalar ndan v  dayaq durmaqdan ba qa çar  görmürdül r.  

 

übh , qorxu v  arxay nç q- bunlar n üçü d  bir adama yön



nd  insan daha r zil v  

amans z olur. 

 

Ax am idi. H r ikisi uzanm  v  qorxu içind  vücudlar  tanr lar na tap rm



lar.  

 

Ulduzlu s man n pak i



 olan ay az qala bu s hraya yenmi di. 

 

“Bu mübariz di. Bird ki, o m nd n çox gücsüzdür.  



 

Onun azadl a ç xmaq  ans  yoxdur. Bu gec  onu öldür

m. N  q

r olmasa m n 



ondan güclüy m” bel

 Akif dü ünür v  x n-x n gülürdü.  

 

Mir qorxu içind  tanr na yalvar r v  ona söz verirdi ki, azadl a ç xan kimi minl rl  



qurban k

k.  


 

“-S n ...” 



 

“-n  olub? H . M n” dey  zola akif Mirin fikrini öyr nm k ist yirdi. 

 

“-

r m n d ... onun kimi öls m, m ni d  yey rs n? ”-Mir bu son sözl ri  zab ç



-

 dedi. 


 

“-b s s n?” 

 

“-Heç vaxt” 



 

“-m n d ” 

 

Akif daha  vv lki kimi qorxmurdu. Çünki, Mirin hümanist q lbi icaz  verm zdi ki, onu 



yesin.  

 

Ancaq, s hv etdiyini çox göz l bilirdi. Bilirdi ki, 



r ac qalmamaq üçün Valodiyan  

yedis , dem li onu da yey rdi.  

 

Ona gör  d  birinci add



 atmal  v  h m h yat  qurtarmal , h m d  yol üçün  rzaq 

tapmal  idi.  

 

Mir is  özünü Akifin sözl rin  el  inad rm



 ki, daha onun n  zamansa öldürül

yini 


dü ünmürdü.  

 

Ancaq o öz al mind  a ll  bir f nd i dib Akifi öldür



k v  onun c

di il  azadl a 

xacaqd . 

 

Onlar iki gün bel



 bir-birl rin  v d ver -ver , bir-birl rini öz azadl q yollar ndak  birg  

mübarizl rinin labüdlüyünün  inand ra-inand ra ya ay rd lar. Ancaq zaman keçdikc  v  

bii t

batlar artd qca  übh  v  ovlanma hissi daha da gücl nirdi.  



 

Ax , cismin arzular  ruhunkundan daha amansd z v  d f edilm zdir. 

 

O, bu gec  öldür



kdi. Daha bu i  son qoymal  idi.  

 

Qurumu  dodaqlar  bir-birin  sürtü dür -sürtü tür  dü ündü. “Bu gec  sonun g



k. 

n qald qca ar qlay rsan. Dem li bel , yor unluqdan d li kimi yatma a ba layanda, 

gizlinc  p ça

 götür


m. V  B TD . ” 

 

*** 



 

“QAN... YAMAN DADLI 

... M n heç Valodiyan n qan nda bu l zz ti görm mi dim. 

Heyyy. M n indi dünyan n  n xo

xt adam yam. G tir bura qolunu  claf. S n el  

bilirs n m n bilmir m. 

  

Ist yirdin ki, m ni bu gec  öldür



n? H .” P ça  c

din qurumu  barmaqlar  aras na 

soxma a çal r. 

 

“-Al. Al öldür. Öldür. M ni öldür. Hahaha.” 



 

Akif Miri  akkalad  v  çantas na y

. 5 gün o, bel

 ya ad .  



 

hay t,  rza  bitdikd n 1 gün sonra onda daha  idd tli heyvani hissl r ba  

qald rma a ba lad . Indi aradabir qaba na ç xan  qr bl ri, s hrada t

-t

 görm



 

ba lad  qayalar n aras ndak  k rt nk

ri tutub yeyirdi. 

 

*** 



 

Burada, qayal qlar n aras ndan süzülüb g

n saf su balaca gölm

 dolurdu.  

 

Gölm


nin  traf nda r ngar n çiç kl r, qu  s sl rinin qar q amma ard l melodiyas  

 ya ll n t krars z t bi t qoxusu var idi. Akif sif tind  qurumu  qan l

ri il , 

gözl rinin üstüd ki yor unluq hissi il , içind  ölmü  ruhu il  bu c nn

 ifad siz-ifad siz 

bax rd .  

 

O, uzanm , qapqara d rnaqlar  h



 g nc q z t rav ti il  n

n çiç kl rin üstün  

yava - yava  sürtür, n  ed

yini bilmirdi.  

 

aclar n üstünd  qalaq-qalaq y



b qalm  meyv

r,  trafda g zi n çöl dov anlar , 

balaca t sba alar v  a aclar n  n z if nöqt

rind n akrobatl q ed n meymunlar onun 

gözl rini qama

rd .  


 

O, asta-asta gölm

 g ldi v  gölm

nin q ra na ç xm  qurba an  götürüb yem

 

ba lad . Sonra is  oxuya-oxuya gölün uzanm  çiç



rini parçalay r v  paklanma a 

çal rd . Indi s hrada itirdiyi xo

xtlik hissinin xousunu duyurdu. Ancaq azadl q ad nda 

bir  ey hiss etmirdi.  

 

Gör n, bunun s



bi onun heç vaxt azad olmamas nda idimi? 

 

Qu lar oxuduqca el  bil qorxurdular ki, n  zamansa pay z g



k.  

 

hz, ona gör  d  c h-c hl rini el  tez-tez ç xrar rdlar ki, sanki q lbind ki bütün 



mahn lar  bu yaz oxuyub qurtarmal  idi. Ax , o heç bilmir b lk  pay z heç vaxt bitm di. 

Azad olma a do ru at lan add mlar kimi... 

 

Qu lar n pay z h sr ti... 



 

Ruhunu s hrada itirmi  adam n azadl q u urunda mübariz si... 

 

i t bi td  sonsuz s hran n ortas ndak  balaca vah



 meymunlara qo ulub ba ran 

bu adam azadm  oldu? 

 

P.S- M n q  f sli a ac ma yap



 t nha ya l yarpa am. 

 

Qarlar deyir “-s n azadsan.” 



 

Kül k deyir “-s n azadsan” 

 

n t nhayam, azadm yam? 



 

_______________ 



Каталог: files -> books -> file
file -> ƏSƏRİn təkrar çapi və ya hər hansisa bir hiSSƏSİNİN Çapi qadağandir!
file -> Təhsildə İkt html-in əsasları kursu üzrə VƏSAİt tərtib edənlər: Abdulla Qəhrəmanov
file -> MEŞƏLİ KƏNDİNİn yay güNLƏRİ
file -> "Mədəniyyətin üstünlüyu" "Journal of Democracy", 1995-ci il
file -> Azərbaycan-Avrasiya Araşdırmaları Mərkəzinin Türk Dünyası Filologiyası sırasından Prof. Dr. Mustafa isen təZKİRƏDƏN
file -> Elnur və Arzu pəncərə qonşuları idilər. Üz-üzə dayanmış binalarda yaşayırdılar. Onlar neçə vaxt idi ki, pəncərə qonşusu idilər. Ancaq bir-birilərindən xəbərləri belə yox idi
file -> Şirvani Ədilli MƏNİm odlar diyarim
file -> İntellektual-Elektron Kitabxananın təqdimatında
file -> Xalq yazıçısı İlyas Əfəndiyevin yaradıcılığı ədəbi tənqiddə
file -> Elxan Süleymanov Vurğun Süleymanov Ermənistanın Azərbaycana qarşı silahlı təcavüzü və işğalın ağır


Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə