Имя существительное-isim род существительных



Yüklə 0.59 Mb.
səhifə1/4
tarix26.05.2017
ölçüsü0.59 Mb.
  1   2   3   4



Имя СУЩЕСТВИТЕЛЬНОЕ-isim

РОД СУЩЕСТВИТЕЛЬНЫХ-ismin cinsi

Кто-? -kim Что ?-nə

В русском языке существует три рода существительных( rus dilində ismin 3cinsi var ): женский(qadın), мужской(kişi) и средний(orta). В большинстве случаев род существительного можно определить по окончанию(çox vaxtı ismin cinsini onun sonluğuna görə tapmaq olar).
Существительные мужского рода оканчиваются:(kişi cinsində olan isimlərin sonu samit ilə bitir)

на согласный

http://speak-russian.cie.ru/icons/blank.gif

паспорт, журнал, компьютер,брат

на –Й

http://speak-russian.cie.ru/icons/blank.gif

Музей, герой

Sonu ь ilə bitənlər də var (на –Ь)

http://speak-russian.cie.ru/icons/blank.gif

Словарь (sonu тель şəkilcisi ilə bitənlər

учитель , читатель, строитель)
Исключение: папа, дядя, юноша, мужчина, дедушка
Существительные женского рода оканчиваются( qadın cinsində olan isimlərin sonu):

на –А(sonu a ilə bitənlər)

http://speak-russian.cie.ru/icons/blank.gif

страна, газета, виза,мама

на –Я(sonu я ilə bitənlər)

http://speak-russian.cie.ru/icons/blank.gif

Фамилия, тётя

на –Ь (sonu ь ilə, və овь,ость ilə bitənlər)

http://speak-russian.cie.ru/icons/blank.gif

Площадь ,любовь, новость

əgər ж,ш,ч,щ dan sonra ь olarsa, bu isimlər də qadın cinsinə aid olur :ложь, мышь,ночь,мощь








Существительные среднего рода оканчиваются:(orta cinsdə olan isimlərin sonu ):

на –О(sonu o ilə olan)

http://speak-russian.cie.ru/icons/blank.gif

письмо, яблоко

наЕ (sonu e ilə olan )

http://speak-russian.cie.ru/icons/blank.gif

море, кафе

(sonu мя ilə bitənlər də aid olur : время, бремя, племя, вымя, имя, пламя, стремя, семя, знамя,темя)

Исключение: такси , меню, жюри, дитя

Запомни!

Кофе- м.р

Кафе-с.р

Семя-с.р-toxum

Семья-ж.р-ailə


ИМЯ ПРИЛАГАТЕЛЬНОЕ-sifət
Rus dilində sifətin də 3 cinsi var və sifət isimlə uzlaşmalıdır ,yəni ki isim hansı cinsdə olsa sifət də eyni cinsə keçir )

Какой ? какая ? какое ?

красивый дом 
красив
ая девушка 
красив
ое дерево 
sonu
ый, ий ,ой ilə bitənlər kişi cinsinə aid olur

ый-aşağıdaki 2 şərtə tabe olmasa :новый

ий-əgər sonluğa yaxın г,к,х,ч,ш,щ hərfləri varsa :близкий

ой- sonluğa vurğu düşdüyü halda işlənir :большой

sonu ая , яя ilə bitənlər qadın cinsinə aid olur (ən çox ая işlənir ) новая , красивая ,большая

sonu ое ,ее ilə bitənlər orta cinsə aid olur ( ən çox ое işlənir ) новое , красивое , большое
Местоимения -əvəzlik

личные местоимения притяжательные местоимения
Kim –кто ? Чей ? Чья ? Чьё ? kimin

Мən- Я мой моя моё mənim

Sən- Ты твой твоя твоё sənin

O-(k) Он его его его onun

O-(q) Она её её её onun

Biz- Мы наш наша наше bizim

Siz- Вы ваш ваша ваше sizin

Onlar-Они их их их onların
Qeyd: hər bir mənsubiyyət əvəzliyi isimlə uzlaşır
Чей дом ?- мой дом

Чья сумка?-моя сумка

Чьё радио?-моё радио


ПРОФЕССИИ. –Peşələr

От существительных мужского рода, обозначающих профессию, при помощи суффикса «-К-» (qadın cinsdə peşəni düzəltmək üçün -K- şəkilçidən istifadə olunur )
















Он

Она

студент

Студентка

журналист

журналистка

турист

Туристка

Например: 

      Он студент. – Она студентка.

      Он журналист. – Она журналистка. 

Но есть в русском языке группа слов, обозначающих профессию, форма которых не меняется в зависимости от пола человека.(elə peşələr var ki cinsindən aslı olmayaraq eyni qalır həm kişi, həm də qadın cinsi üçün ,elə peşələrdə cümlənin sifəti və mənsubiyyət əvəzliyi kişi cinsində qalır) Например –Məsələn :

 

     Он менеджер. – Она менеджер.



     Он инженер. – Она инженер.

     Он доктор. – Она доктор.



     Он музыкант. – Она музыкант. 

Он президент.-Она президент

Он врач .-Она врач

Он юрист –Она юрист

Он фотограф-Она фотограф

Оля – хороший юрист

Олег-хороший юрист
Маша- хороший врач

Олег-хороший врач

Выражение отрицания в русском языке.

(rus dilində inkar formanın düzəlməsi )

При отрицательном ответе на вопрос без специального вопросительного слова в русском языке нужно использовать ДВА слова(inkari düzəltmək üçün iki sözdən istifadə olunur ): «НЕТ» и «НЕ». Сначала нужно сказать «НЕТ»(əvvəlcə«НЕТ» sözünü demək lazımdır ), а потом повторить частицу «НЕ» (sonra isə HE ədatını inkar sözündən sonra işlətmək lazımdır ).

Например: ЭТО КЛЮЧНЕТ, ЭТО НЕ КЛЮЧ.

  • БАГАЖ ТУТНЕТ, БАГАЖ НЕ ТУТ.

  • ВЫ СТУДЕНТНЕТ, Я НЕ СТУДЕНТ.

  • ОНА МЕНЕДЖЕРНЕТ, ОНА НЕ МЕНЕДЖЕР.

Существительным:

Это стол? - Нет, не стол.

Наречием:

Дом там? - Нет, не там.

Глаголом:

Ты знаешь? - Нет, не знаю.

Прилагательным:

Дом большой? – Нет, не большой.
Национальности



Азербайджан

азербайджанец

азербайджанка




Швейцария

швейцарец

швейцарка

Египет

египтянин

египтянка

Израиль

израильтянин

израильтянка

Болгария

болгарин

болгарка

Чехия

чех

чешка

Польша

поляк

полька

Индия

индиец

индианка

Грузия

грузин

грузинка





http://speak-russian.cie.ru/time_new/images/grammar/lesson02/nationality.gif


ОБОЗНАЧЕНИЕ НАЦИОНАЛЬНОСТЕЙ В РУССКОМ ЯЗЫКЕ

( rus dilində millətin düzəlməsi)

существительные мужского рода, как правило, образуются с помощью суффиксов -ец(канадец), -ан+-ец (американец), реже с помощью суффикса  анин (англичанин). (kişi cinsində işlənən millətlər ец(канадец), -ан+-ец (американец)şəkilçisi ilə düzəlir ) çox az millətlər анин (англичанин) şəkilçisi ilə düzəlir . Некоторые существительные мужского рода имеют особые формы(bəzi millətlər xüsüsi formada düzəlir ): французтурок, грек. Исключением является и форма (bu forma istisna sayılır ) русский (русская, русские)Русский – это форма прилагательного, а не существительного.( Русский – sözü sifət sayılır, nəinki isim , amma millətlərdə isim kimi işlənir)

Существительные женского рода, как правило, оканчиваются на -ка (канадка), -анка (американка) или -янка(китаянка),(qadın cinsində işlənən millətlər -ка (канадка), -анка (американка) или -янка(китаянка) ilə düzəlir )однако есть и исключения( amma bu cinsdə istisnalar da var ) : француженка.

Множественное число образуется по правилам образования множественного числа существительных.(cəmdə işlənən millətlər cəm şəkilçisi ilə və sonluq ilə düzəlir)

-цы (канадцы) или -анцы (американцы). ы или французыгреки. Обратите внимание на форму турок –турки.: англичанин – англичане.

®

Bəzi sözlər ara söz kimi işlənir və sual cümlələrində onlar öz tərcüməsini dəyişir

Как- sözü sual cümlələrdə necə ? kimi tərcüməsində işlənir ,ara söz kimi işlənsə tərcüməsi kimi olur

Bunu necə içim – как это пить ?

Mən atam kimi həkiməm-я врач как папа

Что sözü ara söz kimi işlənsə ki tərcüməsini daşıyır , sual cümləsində olsa nə ? tərcüməsində olur

Что это ?

Я знаю , что ты хороший юрист

А- sual cümlələrdə bəs? Tərcüməsini daşıyır

А ты готов ?

Ara söz kimi işlənsə tərcüməsi isə olur

Ты мой друг , а он мой враг
Есть -var

У меня –mənim

У тебя- sənin

У него –onun(k.c) isim

У неё-onun(q.c) + есть sifət+isim

У нас-bizim

У вас-sizin

У них-onların
Mənim evim var –у меня есть дом

Mənim böyük evim var-у меня есть большой дом
Qeyd: var sözü bəzi sözlər ilə istifadə olunmur : 1.жизнь

2.настроение

3.характер

4.внешность

5.возраст(əvəzlik dəyişir)

Mənim –Мне Onun-(k.c) -Ему

Sənin –Тебе Onun-(q.c) - Ей

Bizim-Нам Onların -Им

Sizin -Вам

Qeyd: əgər cümlədə ikinci dəfə eyni isim barəsində danışırıqsa onda var sözü istifadə etmək lazım deyil. Например :

-у тебя есть машина ?

-да ,есть

-какая у тебя машина ?

-новая

Родительный падеж

Yiyəlik halının təki

Кого ? чего ?-suallarına cavab verir

Bu suallardan başqa yiyəlik halını cümlədə tez tapmaq üçün bəzi şərtlərə diqqət etmək lazımdır

əgər cümlədə :

1.нет-yox

2.без-siz

3. (2,3,4)-rəqəm

4.у-məxsusluq

5.из,от,с-dan(dən)
Isim yiyəlik halında

əgər isim kişi cinsində olsa və sonu samit ilə bitirsə bu ismə -a- sonluğu əlavə edirik .Məs: брат-брата

у меня нет брата (bu cümlədə нет sözünə görə sonu samit ilə bitən isimə a əlavə etdik )

sonu -й - və - ь- ilə bitənlər onlar – я- sonluğuna dəyişir

музей – музея

гость- гостя
əgər isim qadın cinsində olsa və sonu –a- ilə bitirsə bu sonluq iki sonluğa dəyişir –ы- və - и- sonluğuna (əgər sonluğa yaxın г,к,х,ч,ш,щ olsa o zaman и- sonluğu işlənir,qalan şərtlərdə ы olur )

мама-мамы

книга-книги

я ь bunlar и sonluğuna dəyişir

тётя-тёти

тетрадь-тетради

əgər isim orta cinsdə olsa və sonu - o- ilə bitsə –a- ya dəyişir

sonu -e- ilə bitən –я- ya dəyişir

sonu -мя- ilə bitən –я- düşür əvəzinə -ени- yazılır

письмо-письма

море- моря

время-времени





  1   2   3   4


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə