Kabul ve onay



Yüklə 5.99 Kb.
Pdf просмотр
səhifə1/7
tarix22.07.2017
ölçüsü5.99 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7

Mu
Prof. Dr. Mevlüt KAYA
Samsun - 2008

Prof. Dr. Mevlüt KAYA
Samsun - 2008

KABUL VE ONAY
Mehmet Zeki AYDIN     _______________________________
Üye: Prof. Dr. Mevlüt KAYA
_______________________________
Üye: Prof. Dr. Mustafa KÖYLÜ
_______________________________
Üye: 
_______________________________
Üye: Yard. Doç. Dr. Ali YILMAZ
_______________________________
/
/ 2008
Prof. Dr. Hasan BOLAT
Enstitü Müdürü

12 / 03 /2008

i
Beni yeti

ii
of.  Dr.  Mevlüt  KAYA’ya, 

Samsun, 2008

iii
ÖNSÖZ
silah, 
n
sini 
-
-
mak  için  evren  ve 
örneklem,  ver
so
o’lu 
ederim.
Samsun, 2008

iv
ÖZ
[
].
, [Doktora Tezi], Samsun, [2008].
önce,
ahlaki  olgunluk  düzeylerini
etkileyen  faktörleri  teorik  olarak incelemek ve  bu  faktörler  ile  ahlaki  olgunluk 
. Sonra,  lise 
an  tespit  etmek  ve  bu 
düzeyleri
-
alan 
incelemektir.
gösteren  liselerden
analizi ise, varyans analizi, t-testi, Scheffe ve LSD testleri 
Teorik  inceleme  neticesinde,  biyolojik  faktörler  -
zeka- ve psikolojik  faktörler  -nefis, 
irade,
- ile sosyal faktörlerin -
a
-
düzeylerinin  nitelik ve  niceliklerini  belirlemede  etkili  ve  önemli faktörler
A
neticesinde ise, cinsiyet, lise türü,
,
yeri, anne-baba  tutumu,
, anne 
, ailenin  ekonomik  düzeyi ve  Din  Kültürü  ve  Ahlak  Bilgisi dersinin lise 
ahlaki  olgunluk  düzeylerini  etkileyen  önemli faktörler
Anahtar  Sözcükler: 
,  Ahlaki  Olgunluk,  Ahlaki 

v
ABSTRACT
[
]. [The  Examination  of  Moral  Maturity  Levels  of  High  School 
Students  in  Terms  of  Some  Individual  Variables], [Ph.  D.  Dissertation],  Samsun. 
[2008].
The first aim of this study is theoretically to examine the factors that affect the moral 
maturity  levels  of  high  school  students  and  then  to  state  the  type  of  relationship 
between  these  factors  and moral  maturity.  In  addition,  this  study  also aims  at 
determining  the  moral  maturity  levels  of high  school  students  in  terms  of  a 
descriptive  view  and  to  examine  throug a  field  study whether  there  is an  important 
relationship  between  some  individual  variables  thought  as  affecting  these  levels  and 
their  moral  maturity  levels.  Field  study  was carried  out  on  the  830 high  school 
sudents selected rondomly from some high schools took place in Samsun. Data of the 
study  were collected  by  Moral  Maturity  Scale  and  Individual  Acknowledgement 
Questionnaire  developed  by  the  researcher.  Statistical  analyses  of  data  were  done 
with variance analysis, t-test, Scheffe and LSD tests.
At  the  end  of  the  theoretical  examination,  it  was concluded  that  biological  factors 
such  as  -heredity  and  environment,  physical  development,  kinetic  development, 
gender,  intelligence- and  psychological  factors  -soul,  talent/skill,  identification, 
empathy, conscience/moral conscious, thought, judgment, belief, will, tolerance- and 
the  social  factors  such  as  -family,  neighbors  and  friends,  mass  media,  economics, 
culture, religion, education- were the efficient and prominent factors for determining 
the quality and the quantity of high school students’ moral maturity levels. Lastly, it 
was found that  gender,  school  type,  academical success,  location,  behavior  of  the 
parents,  educational levels  of  mothers,  profession  of mothers,  financial  level  of  the 
families, Religion Culture and Moral Knowledge courses were the prominent factors 
affecting the moral maturity levels of high school students.
Key  Words: Moral  Education,  Moral  Development,  Moral  Maturity,  Moral 
Judgment, Moral Maturity Scale.

vi
ÖNSÖZ…………………………………………………………………………..iii
ÖZ………………………………………………………………………………..iv
ABSTRACT………………………………………………………………………v
R…………………………………………………………………..vi
TABLOLAR 
ISALTMALAR…………………………………………………..xii
A. Problem……………………………………………………….………………1
Alt Problemler………………………………………………………………...6
B. Hipotezler……………………………………………………………………..7
C.
e Önemi……………………………………….…...….8
D.
…………………………………………………...12
E.
…………………………………………………….……………….13
F. Temel Kavramlar……………………………………………………………13
G.
………………………………………………....15
BÖLÜM 1: 
A.
……………………………………………...……………..28
1.
………………………………………………………….28
1.1.  Ahlak
……………………………………………………..31
1.2.  
…………………………………………………33
2. Ahlaki Olgunluk…………………………………………………………35
B.
………………………………………37
1. Biyolojik Faktörler………………………………………………………39
2. Psikolojik Faktörler……………………………………………………...46
3. Sosyal Faktörler………………………………………………………….55
C. Din-
………………………..…………………………………..66

vii
D.
-
………………………………………………………...75
E.
…………………………………………………...80
1.
………………………………81
2.
……..84
3.
……………………….87
3.1.  
……………………………87
3.2.  
……………………90
BÖLÜM 2: 
A.  Evren Ve Örneklem……………………………………………...…………..95
…………………………………………...…………..99
…………………………………………………..99
…………………………………………….100
2.1.  Ahlaki Olgunluk Öl
…………………………102
……………………….106
……………………………..………………………...106
D.  Verilerin Analizi v
…………………………………..……107
BÖLÜM 3: BULGULAR VE YORUM
A.  Örneklem Grubunda
………....110 
1.
………………………….110
2.
………………………………111
3.
……………………….112
4.
……………………112
5.
……………….113
6.
…………………………………………...115
7. Anne-
…………….115
7.1.
………...........116
7.2.
……………...116

viii
8. Anne-
…...117
……117
8.2.
…….118
9. Anne-
…………….119
9.1.
……………..119
……………...120
10.
…….121
11. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinin Etkisine Göre 
…………………………………………..122
Ahlaki Olgunluk Düzeyleri……………………………………………..….123
1.
………124
2.
…………...127
3.
…………..130
4.
rinin Ahlaki Olgunluk Düzeyleri...133
5.
Ahlaki Olgunluk Düzeyleri…………………………………………….136
6.
……………………….140
7. Anne-Baba Tutumuna 
Ahlaki Olgunluk Düzeyleri…………………………………………….145
7.1.
Ahlaki Olgunluk Düzeyleri……………………………………….145
7.2.  
Ahlaki Olgunluk Düzeyleri……………………………………….146
8. Anne-
Ahlaki Olgunluk Düzeyleri…………………………………………….152
8.1.
Ahlaki Olgunluk Düzeyleri……………………………………….153
8.2.
Ahlaki Olgunluk Düzeyleri……………………………………….154

ix
9. Anne-
Ahlaki Olgunluk Düzeyleri…………………………………………….158
9.1.
Ahlaki Olgunluk Düzeyleri………………………………………159
9.2.
Ahlaki Olgunluk Düzeyleri………………………………………160
10.
Ahlaki Olgunluk Düzeyleri……………………………………………163
11. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinin Etkisine Göre 
………………………169
BÖLÜM 4: 
A. SONUÇ…………………………………………………………………….176
B.
………………………………………………………………...182
KAYNAKÇA…………………………………………………………………..189
EKLER…………………………………………………………………………208
……………………………………………………………………216

x
Tabl
……….94
………………………96
………………………………………97
…………………………………97
……………………………...98
………….....98
……..104
……………………110
………………………...111
Tablo 10: Lise Türlerine Göre 
………………………….112
……………….113
Tablo 12: Akademik Ba
………………………………………...114
………………………………………...115
Lise
………………………………………...116
………………………………………...117
………………………………………...118
Tablo 17
………………………………………...118
…………119
………….120
Tablo 20: Aileleri
………………………………………...121
……………….122

xi
Tablo 22: Ahlaki Olgunluk Düzeylerine Göre 
…………………………………123
Ahlaki Olgunluk 
……………………………………...124
……………………………………...128
……………………………………...130
tatistiksel Analizi……………………………………...134
......136
…..140
…………………...145
cilerinin 
…………………...146
…………………...153
…………………...154
…………………...159
rinin 
…………………...160
…………………………………………………..164
Tablo 36: Din Kültürü ve
…………………….......................170

xii
KISALTMALAR
AAK 
AÜDTCF
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-
AÜEBE
AÜEBF
AÜEF 
Ankara Üniversitesi Edebiyat Fakültesi
AÜUE
AÜZF 
Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi
b.
BASAGM
C.
Cilt
Çev. 
Çeviren
DEM
Der.
Derleyen
DKAB
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
DPT
Devlet Plan
Ed(s).
Editör(ler)
EÜ 
Erciyes Üniversitesi
Haz. 
MEB 
MÜD 
Maltepe Üniversitesi Dergisi

No
p
Önemlilik Derecesi / page (sayfa)
pp
pages (sayfalar)
s. 
Sayfa
S
Standart Sapma

xiii
Sd 
Serbestlik Derecesi
ss.
Tash.
Tashih eden
Ter.
Tercüme eden
Tür
TDK 
Türk Dil Kurumu
TDV 
Tahk.
Tahkik eden 
vb. 
ve benzeri
vd. 
Vol.
Volume (Cilt)
vs. 
ve saire
Yay. 

A.  Problem
Tarih 
içinde kendini  mutlu,  huzurlu  ve
hâlâ aramaya  devam 
le 
hâle
haline 
2002: 275-279).
unsurlara 
-
-
e artan 

2
1986:  135).  Ancak,  temelinde  ilahi  iradeye  yer 
1987: 58).
-içme  ve  cinsel  zevklere  bazen 
tatmin 
olamamakta
1983: 38).
nda suça 
görülmektedir  (Carr
1997:  134-
2003:  82-83;  Aksu
2000: 49-70).
dönemleri yaratan kömür, petrol, 
1954: 
er  ifadelerle; 

3
isinden daha kötüye 
gid
1992: 391). 
teknolojik  ve 
gerekse
ven  içinde,  mutlu  ve  huzurlu 
ihtiyaç 
ve  insanlar 
1997: 18).  
kültürel asimilasyon gibi daha pek çok faktörün, ahlaki 
r.  Dinî hassasiyetlere  ve  hukuka 
t  ve 
vd.  1998: 
-özellikle  gençlerin-
280.55

4
12.11.2007). 
.834  olmak  üzere,  toplam  785.510  suç 
12.11.2007).
Yap
13.11.2007).

5
rin, 
günümüzde 
1999: 24).
-özellikle  gençlerin-
Birey  ve  toplum 
inkar edilemez bir gerçektir.
düzeylerini etkileyen faktörler, teorik olarak
-

6
Bu  temel  pro
Alt Problemler
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7. Anne-
8. Anne-
9. Anne-baba
10.
11. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinin

7
B.  Hipotezler
1.
ahlaki olgunluk düzeylerinden daha yüksektir.
2.
3.
-
4.
rinin  ahlaki  olgunluk  düzeylerinden  daha 
yüksektir.
5.
yüksektir.
6.
ahlaki olgunluk düzeylerinden daha yüksektir.
7. Anne-
ahlaki olgunluk düzeyleri, anne-
yüksektir.
8. Anne-
n  ahlaki 
olgunluk  düzeyleri,  anne-
9. Anne-
düzeyleri,  anne-
olgunluk düzeylerinden daha yüksektir.
10.

8
düzeylerinden daha yüksektir.
11. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Din  Kültürü 
ve  Ahlak  Bilgisi dersinin  dav
yüksektir.
C.  
e Önemi
etkileyen  faktörleri  teorik  olarak
incelemektir.
imkân
dâhil
imkân
erinde 
1991: 204). Bu “yenidünya düzeninde”

9
hâle gelmesi  beraberinde  radikal 
ihtiyaç  duyulan  ortak  evre
düzenli  yürümesi  için  yasalara  uymak  ye
üsünde  düzenli  yürür 
1986b: 167).
önemlidir.  Özellikle  çocuklar büyüdükçe, “
” ve “

vd. 
1995: 107).
-sosyal  görevlerinden  biri,  belki de  en 
önemlisi, bireysel bir kimlik
ben kimim? ve 
birisi 


10
davran
içerir (Atkinson vd. 1995: 128).
ahlaki  standartlar  büyük  ölçüde  anne-
-
ise,  ar
-
vd. 1995: 128-129).
bilecek  toplum 
için öneml
görmekteyiz.  Bunun  nedeni,  gençlerin  kend
(Atabek 2005: 145).

11

insan modeli, yerini güçlü, kendini kabul ettiren, daha üstün olan insan modeline 
kabul görmektedir (Atabek 2005: 145).
,  güçl
mleri  de 
dövme-
kleriyle 
Bu 
g
levizyonda gördükleri manken 
2005: 145).
Günümüz  gençleri,  mutlulu
,
olup-
la, yeni bilgi ve tecrübelerle 

12
hâle
-
-babalar  ve 
misyonudur (Coles 1998: 169-171).
nihaî amaç, 
1998:  88-89;  Erdem 2
2
1998:  87).  Bireylerin,  özellikle  gençlerin,  ahlaki  olgunluk  ge
anne-
D.  
1.
2.
-
-
s

13
enellenebilir.
3.
belirlenen 
olgunluk  düzeyleri, 
4.
u
5. B
E. 
1. Örneklem  grubundaki 
2. Örneklem, evreni temsil etme gücüne sahiptir.
3.
yacak niteliktedir.
4.
olgunluk düzeylerini ölçmektedir.
F.  Temel Kavramlar
Ahlak  (Moral):  Bir  toplum  içi
vd. 1998: 48).

14
ara
1981: 17).
Ahlaki  Olgunluk  (Moral  Maturity):
verebilmesi  i
1981:  17).  Ahlaki 
Ahlaki  Olgunluk  Düzeyi  (Moral  Maturity  Level): 
2006: 66).
:  Ahlaki  konular  üzerinde 
.
Ahlaki  bir  ikilem  durumunda  bireyin, 
(Çileli 1986: 31, 45).

15
Vicdan  (Conscience):
-
-
l
1997: 293).
2002: 17).
Suç  (Crime):
vd. 1998: 2037).
G.  
Ahlaki  olgunluk  konusu  ile  ilgili  olarak  literatürde  yer  alan,  yurtiçi  ve  yurt 
Ülkemizde,  ahlaki  olgunl
1999).

16
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Din Kültürü  ve  Ahlak  Bilgisi
olmak  üzere  toplam  44
-sevmeme,  dersin 
-
araç-
DKAB 
(Kaya 2007: 23-50).
6), 
konulu 
-
Fakültelerinin  birinci  ve  dördüncü 
in  Belirlenmesi 

17
-
-yazar  veya  ilkokul  mezunu 
öre “geleneksel” gruba girmede risk 
2006).
Din  Kültürü  ve  Ahlak  Bilgisi
Sosyo-
Din  Kültürü  ve  Ahlak  Bilgisi
-testi  ile 
DKAB  dersinin  ahlaki  dav
2006).
Balkaya  (2005),  “Lise  Ö rencileri
-Sosyal  ve  Ailesel  Nitelikler  ile 


18
celenmes
1
1
-testi  ve  Tek  Yönlü  Varyans  Analizi  (F  testi) 
-
aile-
lma  durumu, 
anne-
-
anne-
-
(Baklaya 2005).
Din  Kültürü  ve  Ahlak  Bilgisi Derslerinde  Ahlaki 
6.

19
t edilmesinde 
ki-kare  (chi-
î
ve  televizyondan  olumsuz  yönde  etkilendikleri,  derse  ilgi  duyan 
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
2005).
Acuner  (2004),  “14-
-
(Defining  Issues  Test:  DIT)’nin  Tü
-
-
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
ahlaki  ya
2004).
konulu 
itim, 

20
Test: D
sosyo-ekonomik  düzeyi  ve  anne-
düzeyleri  üzerinde  ise,  cinsiyet, fakülte, mezun  olunan  lise  türü  ve  anne-
2006: 
447-489).
e
15-
Almanya-
üzeyleri  ve  bu  düzeyleri  etkileyen  faktörler
-Urteil-Tests:  MUT)  ile 
Atmosphaere Fragebogen
a
Binary  Lojistik  Regrasyon  Analizi  ve  t-
2001).

21
-Hatip Lisesine devam eden 
e
Scheffe  -
a
-
-testi 
nuçlara  göre,  özel  lise  ve  resmi  liseye  devam  eden 
-Hatip  Lisesine  devam  eden 
n
anne-
-ekonomik  dur
2001).
Hart,  Atkins  ve  Ford  (1999),  “Family  Influences  on  The  Formation  of  Moral 
birbirinden 
-
formu olarak National Longitudinal Survey of Youth-
-
(Hart, Atkins and Ford 1999: 375-386).
Cesur  (1997),  “The  Relationship  Between  Cognitive  and  Moral  Development” 
l  Üniversitesinin  Psikoloji  ve 

22
otez 
sonunda,  b
(Cesur 1997).
etmenlerinden  toplam  120 
nler 
ve 
bran
1996).
Gorman,  Duffy  ve  Hefferman  (1994),  “Service  Experience  and  The  Moral 
osyal sorumluluk konusunda 
s

23
ilmi
-
- Ön  test  ve  son 
kontrol  grubuna  göre  daha  yüksektir.  3-
(Gorman, Duffy and Hefferman 1994: 422-431).

r
Envanteri, Feriha Ba
olup-ol
-yönlü  varyans  analizi  (F  testi)  ve  çift-yönlü     
t-
a
1993).
Temel  (1991),  “Y
-
Gru
n
Cinsiyet  Rolü  Envanteri  (Bem  Sex  Role  Inventory:  BSRI)  ve  James  Rest 

24
st:  DIT) 
-
1991).
Addad ve  Leslau (1990), suçlu ve suçsuz gruplar üzerinde yürüttükleri “Immoral 
Judgement,  Extroversion,  Neuroticism,  and  Criminal  Behaviour”
-Hans  Jurgen  Eysenck (1916-1997)’in  teorisinde  yer  alan 
-
-
lar  içeren  envanterler 
sonucuna 
Addad and Leslau 1990: 1-13).

25
görülm
1987).
-olmama  durumu  ve 
anaokuluna  gidip-
çocukla
1987).
a
a
(Koyuncu 1983).
-
Grubu  Çocu
-olma

26
(Özkaynak 1982).
Çileli  (1981),  “14-
ra’da  büyük  ölçüde 
orta sosyo-
Kohlberg
etkisi olup-
r (Çileli 1981).
Turiel,  Edwards  ve  Kohlberg  (1978),  Moral  Development  in  Turkish  Children 
-
köyünden  52  ki
sosyo-
Scores-MMS)”nin  Türkçe  versiyonu 
-ekonomik 

27
ya
Edwards and Kohlberg 1978: 75-86).
-
na, aile 
v
A
ürk  Millî
ger
1976).
okulu ve ilkokul 
u
-
ul
az
1979a).

28
BÖLÜM 1: 
olgunluk  düzeyleri
Din-
-
A.  
farklar  bunlar
-170
1998: 21).
ak 
ve  fertlerin  iradî  hareketleriyle  ilgile
kültürler

29
edir. Terim olarak ahlak; “umumi 
1992:  1-
2002: 3).
Ahlak  bilimine,  ahlak  felsefesi/eti
tik,  belli  bir 
saptayan 
-
iyilik-
norm
2001: 18).
Friedrich  Nietzsche’ye  göre  ahlak,  toplumu  çöküntüden  kurtaran  ve  toplumun 
msal  dejenerasyon 
-
-
-
-
-

30
1991: 51).
olan
a
insani  ve  manevi  karakter  çizgiler
özelliklerdir (Yavuz 1994: 203-204).
Her toplumda iyi-kötü, 
-
Ahlaki
sahiptir (Küng ve Kuschel 1995: 13).
gi  bir  kimseye  hesap  vermek  zorunda  olmasa  da 

31
1964: 112-113).
Ahlaki 
-
-
1
o-sosyal faktörler de bireyin 
vd. 1995: 111).
n ve 
epistemolojik 
temellendirme konusunda 
ve din ile
2006: 225-
1992: 14-16):
ürriyet konusunda genel geçer prensipleri belirler. Böylece 

32
Butler,  H.  Sidgwick,  H.  Bergson  ve  G.  E
Epikür, Locke, D. Hume, J. Bentham ve J. 
terektir. 
Din  ile  temellendirmelerde  ise,
özellikler  va
iyilik-

33
Sonuç  olarak,
yaç 
din ile temel
lar
kavramlar evrensel hâle
1994: 113).
iyi
kabullenmeyecek,  kendimiz  iyi
iyi  nedir?
veya  iyi  olmak  nedir?
iyi
1998: 13). 

34
için  önemli  özelliklerden  birisidir.  Toplum  ve 
k
i
1998: 
-
-
1997: 
1975: 
22).
emektir (Öymen 1
Ja
,  harakiri
1991: 140).
a

35
1996: 94-99).



Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə