Kİtabi-DƏDƏ qorqud dastani



Yüklə 5.38 Mb.
PDF просмотр
səhifə1/63
tarix26.07.2017
ölçüsü5.38 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   63



 

 

 

         

 

 

 

 

 

 

 

 



KİTABİ-DƏDƏ QORQUD” DASTANI 

 

Biblioqrafiya 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

BAKI - 2015 

 




 

T

ərtibçilər:                          Mədinə Vəliyeva 



                                      M

ətanət İbrahimova 

                                      Gülbahar Misirova 

 

İxtisas redaktoru və       



K

ərim Tahirov, 

buraxılışa məsul:                  professor



                                     

Əməkdar mədəniyyət işçisi 

        

 

 

 

 

 

Redaktoru:                              Gülb



əniz Səfərəliyeva

                                      

Əməkdar mədəniyyət işçisi 

        

 

 

 

 

 

 

“Kitabi-D

ədə  Qorqud”  dastanı:  biblioqrafiya /tərt. ed.: 

M.V


əliyeva,  M.İbrahimova, G.Misirova; ixt. red. və  burax. məsul 

K.Tahirov; red.G.S

əfərəliyeva; Azərbaycan Milli Kitabxanası.- Bakı, 

2015.- 590 s.

  

 

Azərbaycan  Milli  Kitabxanasının  hazırladığı  növbəti  biblioqrafiyada  Azər-



bay

can xalqının mədəni sərvətlər xəzinəsində müstəsna yer tutan və əsrlərdən bəri 

milli-

mənəvi  varlığın  ayrılmaz  tərkib  hissəsinə  çevrilən  “Kitabi-Dədə  Qorqud” 



abidəsinin alman şərqşünas alimi Fridrix fon Dits tərəfindən üzə çıxarılması, nəşr 

edil


məsi  və  dünya  elm  aləminə  tanıdılmasının  200  illiyinə  həsr  edilmiş-

dir. Biblioqrafiyada 

Türk dünyasının möhtəşəm və əzəmətli tarixini yaşadan, onu 

bu  günümüzə  qovuşduran  ulu

 

dastan 


haqqında  zəngin  məlumat  toplanmışdır. 

Vəsaitdə  görkəmli  şəxsiyyətlərin  epos  haqqında    dəyərli  fikirləri  də  öz  əksini 

tapmışdır.  

Kitab 


ədəbiyyatşünas alimlər, tədqiqatçılar, kitabxanaçı-biblioqraflar və geniş 

oxucu kütl

əsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.    

 

 

 

 

© M.F.Axundzad

ə adına Milli Kitabxana, 2015 

 




 

“Kitabi-D

ədə Qorqud”un alman dilində ilk tərcüməsi və nəşrinin 

200 illiyinin qeyd edilm

əsi haqqında Azərbaycan Respublikası 

Prezidentinin S

ərəncamı 

 

2015-


ci  ildə  Azərbaycan  xalqının  mədəni  sərvətlər  xəzinəsində 

müstəsna yer tutan və əsrlərdən bəri milli-mənəvi varlığın ayrılmaz 

tərkib  hissəsinə  çevrilən  “Kitabi-Dədə  Qorqud”  abidəsinin  alman 

şərqşünas  alimi  Fridrix  fon  Dits  tərəfindən  üzə  çıxarılması,  nəşr 

edilməsi və dünya elm aləminə tanıdılmasının 200 illiyi tamam olur.  

Ötən  müddət  ərzində  “Dədə  Qorqud”  dastanları  ilə  bağlı  çox 

sayda  araşdırmalar  aparılmış  və  qorqudşünaslığın  ayrıca  sahə  kimi 

formalaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. 2000-ci 

ildə “Kitabi-Dədə Qorqud”un 1300 illik yubileyinin YUNESKO xətti 

ilə  beynəlxalq  səviyyədə  təntənəli  qeyd  edilməsi  abidənin  tədqiqi 

tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı olmuşdur. 

Milli-


mədəni  irsin  qorunub  yaşadılması  və  yeni  nəsillərin 

azərbaycançılıq  ruhunda  tərbiyə  olunmasında  “Dədə  Qorqud” 

d

astanlarının  böyük  əhəmiyyətini  nəzərə  alaraq,  qorqudşünaslığın 



sistemli  fəaliyyətinin  təmin  edilməsi  məqsədi  ilə  Azərbaycan 

Respublikası  Konstitusiyasının  109-cu  maddəsinin  32-ci  bəndini 

rəhbər tutaraq qərara alıram: 

1. Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi 

Azərbaycan  Respublikasının  Təhsil  Nazirliyi  və  Azərbaycan  Milli 

Elmlər Akademiyası ilə birlikdə, Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm 

Mərkəzinin,  Azərbaycan  Respublikasının  Prezidenti  yanında  Bilik 

Fondunun  və  Azərbaycan  Yazıçılar  Birliyinin  təkliflərini  nəzərə 

almaqla, “Kitabi-

Dədə  Qorqud”un  alman  alimi  Fridrix  fon  Dits 

tərəfindən ilk tərcüməsi, nəşri və dünya elm aləminə tanıdılmasının 

200  illiyinə  dair  fəaliyyət  proqramını  hazırlayaraq  təsdiq  olunmaq 

üçün Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinə təqdim etsin. 

 

 





 

2. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti bu Sərəncam-

dan irəli gələn məsələləri həll etsin. 

                                                                                 

İlham Əliyev, 

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti 

Bakı şəhəri, 20 fevral 2015-ci il 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 

 

T

ərtibçidən 

 

Azərbaycan  xalqının  dünya  ədəbiyyatına  bəxş  etdiyi  ən  nadir 

incilərdən biri “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanıdır.  

Bu il 


Azərbaycan  Respublikası  Prezidenti  İlham  Əliyevin  20 

fevral 2015-ci il  tarixli 

Sərəncamı  ilə  “Kitabi-Dədə  Qorqud”un 

alman dilində ilk tərcüməsi və nəşrinin 200 illiyi qeyd ediləcəkdir. 

Azərbaycan  xalq  ədəbiyyatının  ən  qədim  yazılı  abidələrindən 

biri olan  “Kitabi-

Dədə Qorqud” eposu xalqımızın söz abidəsidir. Bu 

dastan 


Azərbaycan xalqının deyil, bütün Türk dünyasının möhtəşəm 

və əzəmətli tarixini yaşadan, onu bu günümüzə qovuşduran ulu sənət 

nüm

unəsidir. Bu bədii söz xəzinəsi türk xalqlarının tarixi salnaməsi, 



həyat ensiklopediyasıdır

.

 



Bu 

əlamətdar  tarixi günlə  əlaqədar  Azərbaycan Milli 

Kitabxanası tərəfindən “Kitabi-Dədə Qorqud” biblioqrafik göstəricisi 

t

ərtib  edilmişdir.  Göstəricidə  1894-2015-ci illərdə  dərc olunmuş



 

 

materiallar toplanmışdır. 



V

əsait 5 hissədən ibarətdir:  

I hiss

ə - “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının nəşr edilmiş nüsxələri 



II hiss

ə - “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanı haqqında 

III hiss

ə - Rus dilində;  

IV hiss

ə. Digər dillərdə;  



V hiss

ə - Köməkçi göstəricilər.  

“Kitabi-D

ədə Qorqud” dastanı haqqında” olan bölmə daxildə bir 

çox 

yarımbölmələrə ayrılmışdır: “Kitabi-Dədə Qorqud” -1300; Dədə 



Qorqud”  dastanında adlar, toponimlər və miflər haqqında; “Kitabi-

D

ədə  Qorqud”  dastanlarında  dil  və  ədəbiyyatşünaslıq  məsələləri”; 



“Kitabi-D

ədə Qorqud” dastanının tədqiqi tarixindən və tədqiqatçıla-

rı”;  “Dastanda ailə-məişət və  tərbiyə  məsələləri”;  “Kitabi-Dədə 

Qorqud” b

ədii ədəbiyyatda”; “Kitabi-Dədə Qorqud” incəsənətdə” və 

“Kitabi D

ədə  Qorqud”  dünya    şərqşünaslığında”.  Bölmələr və 




 

yarımbölmələr daxilində  materiallar xronoloji prinsiplə, daxildə  isə 

əlifba sırasına uyğun olaraq qruplaşdırılmışdır. 

V

əsaitdən istifadəni  asanlaşdırmaq  məqsədilə  sonda köməkçi 



göst

əricilər tərtib olunmuşdur. 

Kitab 

ədəbiyyatşünas alimlər, tədqiqatçılar, kitabxanaçı-biblioq-



raflar v

ə geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. 

Göst

ərici haqqında rəy və təkliflərini bildirən mütəxəssislərə və 



oxuculara 

əvvəlcədən minnətdarlığımızı bildirərək, təklif və rəylərini 

M.F.Axundov adına Milli Kitabxanaya göndərmələrini xahiş edirik. 

 

Ünvan: AZ-

1000, Bakı şəh., Xaqani küç. 57; 



E-mail: contact@anl.az; URL: www.anl. 

 

 



 

 

Görk

əmli şəxsiyyətlər “Kitabi-Dədə Qorqud”  

dastanı haqqında 

 

«Kitabi-D

ədə  Qorqud”  dastanı  Azərbaycan  xalqına,  bütün türk 

dünyasına  məxsusdur.  Ancaq onun vətəni Azərbaycandır.  

Az

ərbaycan xalqının mühüm tarix və mədəniyyət qaynaqlarından biri 



olan «Kitabi-D

ədə Qorqud” dastanının yaranmasından 1300 il keçir. 

Oğuz  türklərinin tarixini əks etdirən “Kitabi-Dədə  Qorqud” yüksək 

b

əşəri ideallar tərənnümçüsü kimi dünya xalqlarının mənəvi sərvətlər 



x

əzinəsinə  daxil  olmuşdur.  «Kitabi-Dədə  Qorqud”  dastanı 

Az

ərbaycan tarixinin,  mədəniyyətinin,  elminin,  ədəbiyyatının  ən 



görk

əmli, ən parlaq abidəsidir. «Kitabi-Dədə Qorqud” dastanlarının 

fövq

əladə  əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki,  o bizim tariximizin 1300 



illik dövrünü h

əm əks etdirir, həm də bir daha təsdiq edir. O, tarixi 

kökl

ərimizi dünyaya göstərir.  Oğuz,  türk mənşəyimizi və  zəngin 



tariximizi sübut edir. 

 

*** 



Bizim z

əngin tariximiz, qədim mədəniyyətimiz və milli mənəvi 

d

əyərlərimiz  “Kitabi-Dədə  Qorqud”  eposunda öz əksini  tapmışdır. 



Bu epos bizim ümumi s

ərvətimizdir və hər bir azərbaycanlı onunla 

haqlı olaraq fəxr edə bilər. Dastanın məzmununu, mənasını, onun hər 

k

əlməsini hər bir azərbaycanlı məktəbdən başlayaraq bilməlidir. Bu, 



bizim ana 

kitabımızdır və gənclik bu kitabı nə qədər dərindən bilsə, 

mill

ətini, xalqını, vətənini,  müstəqil Azərbaycanı bir o qədər də çox 



sev

əcəkdir. 



Heyd

ər Əliyev, 

                                                                

ümummilli lider 

 

“Kitabi-D



ədə Qorqud” Azərbaycan xalqının milli sərvətidir.  Bu 

əsərdə Azərbaycan xalqının keçmiş həyat tərzi, məişəti, psixologiyası 

əks  olunmuşdur.  Əsərin  qəhrəmanlarının  adlarını  Azərbaycanın 




 

çoxsaylı yaşayış məntəqələrində görmək olar. Bu əsərdə Azərbaycan 

toponiml

əri  əks  olunmuşdur.  Bir sözlə, “Kitabi-Dədə  Qorqud” 

dastanı Azərbaycan xalq ədəbiyyatının yazılı abidəsidir. 

İlham Əliyev, 

Az

ərbaycan Respublikasının Prezidenti 

 

“Kitabi-D

ədə  Qorqud”  ensiklopediyası  Azərbaycan-Türkiyə 

aliml


ərinin birgə  işidir.  Dədə  Qorqud  hər birimizin böyük mənəvi 

atasıdır. Bizləri bir araya gətirən əsərdir. 



Osman Fikri S

ərtqaya, 

   


türkoloq 

 

“Kitabi-D

ədə Qorqud” bütövlükdə türklərin, ilk öncə oğuz türk-

l

ərinin  dastanıdır.  Böyük  bir  xalqın  yaşayış  tərzini,  düşüncəsini, 



x

əyalını,  arzularını  göstərməsi  baxımından  onu  dünyanın    şah  əsəri 

il

ə müqayisə edirlər. Yeri gəlmişkən, dünyanın şah əsəri onu yaradan 



xalqın  mənəviyyatını  göstərir.  “Kitabi-Dədə  Qorqud”  da belə 

əsərlərdəndir. 



Əhməd Bigə Ərculasun, 

          



türkoloq 

 

D



ədə Qorqud İraq türkmənləri üçün böyük qəhrəmandır, şairdir, 

oğuzların soyundan olan müdrik insandır, filosofdur, sazçalandır. Biz 

Oğuzlar  fəxr etməliyik ki, «Kitabi-Dədə  Qorqud”dan dərs  alıb, 

ondan v


ətən, yurd sevgisi öyrənmişik. 

B

əndəroğlu Əbdüllətif, 

türkoloq 

 

“Kitabi-D

ədə  Qorqud”  dastan deyil,  abidədir.  Abidə  olduğuna 

gör


ə  də  bu  əsərin bizim bütün   mənəvi həyatımızın,  fikrimizin, 

düşüncəmizin,  təfəkkürümüzün  formalaşmasında  xüsusilə  əhəmiy-

y

ətli rolu vardır. 



M

əlikli Tofiq, 

      


türkoloq 



 

“Kitabi-D

ədə  Qorqud”  dastanının  tariximizdə  və  mədəniy-

y

ətimizdə yeri və rolu barədə saatlarla danışsaq belə qurtarmaz. Bu 



dastan  xalqımızın  ən  böyük  şah  əsəridir.  Maraqlı  burasıdır  ki,  bu 

x

əzinəyə hər dəfə müraciət etdikcə yeni bir şey kəşf etməli olursan. 



Fikr

ət Türkmən, 

türkoloq 

 

Bu  kitab  qardaş,  sevdiyimiz bir millətin  simasını,  tarixini 

göst

ərir.  Bu  kitabı  tərcümə  etməkdə  əsas məqsədim Latviyada da 



bel

ə bir əsəri yaymaq, ondan xəbərsiz olanları agah etmək və onlarda 

maraq doğurmaqdır. 

Uldis Berzink,

                                                                     

türkoloq 

 

H



ər hansı xalq - ədəbi irsi nə qədər zəngin olsa da bir, ya iki əsas 

kitaba, t

əməl kitaba, Ana kitaba malikdir. Belə  baş  kitab  xalqın 

varlığını  ən  dolğun  və  bitkin  şəkildə  əks etdirir...  Xalqımızın  şah 

əsəri, Ana kitabı Dədə Qorqud dastanıdır.  

                                                              Anar, 

 

Xalq yazıçısı 

 

Dünya m


ədəniyyətinin  əzəmətli abidəsi olan “Kitabi-Dədə 

Qorqud” 


dastanının  1300  illiyi  bu  gün  bizə  səmərəli ünsiyyət və 

yaxından əməkdaşlıq üçün yeni gözəl imkan verir. 



Nursultan Nazarbayev,  

                                      

Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti

   


 

 

 



“Kitabi-D

ədə  Qorqud”  ümumtürk mədəniyyəti çələngində  ən 

parlaq inci v

ə ümumi mənəvi irsimizdir. “Kitabi-Dədə Qorqud” türk 

xalqlarının  digər qəhrəmanlıq  eposlarının  doğma  qardaşıdır.  Bunu 

t

əsvir olunan bir çox hadisələrin ümumi tarixi qohumluğu təsdiq edir. 



10 

 

Buna gör


ə bizim də “Kitabi-Dədə Qorqud”u öz irsimiz hesab etməyə 

haqqımız var. 



Əsgər Akayev, 

 

 

 

Qırğızıstan Respublikasının sabiq Prezidenti 

 

“D



ədə  Qorqud”  dastanı  zaman  və  məkanı  aşaraq  bu  böyük 

coğrafiyanı vahid bir ürək halında birləşdirmişdir. 

Böyük  Türk  dünyası  bu  dastanın  səhifələrində  öz səsini, 

n

əfəsini, arzularını tapır. 



Süleyman D

əmirəl, 

Türkiy

ə Respublikasının sabiq Prezidenti 

   


 

Az

ərbaycan xalqı “Kitabi-Dədə Qorqud” kimi belə gözəl tarixi 



abid

əyə  malik  olduğuna  və  onu 1300 il ərzində  qoruyub saxlaya 

bildiyin

ə görə özünü zəngin və xoşbəxt hesab edə bilər. Belə zəngin 

keçmişi olan  xalqın, şübhəsiz böyük gələcəyi də olacaqdır. 

Ergin X

əlilov, 

Özb

əkistan Ali Məclisinin sədri 

 

“Kitabi-D



ədə  Qorqud”  türkdilli  xalqların  ümumi  tarixi  və 

m

ədəniyyət abidəsidir. Və buna görə də təbii ki, o mənim Vətənimdə 



d

ə tanınır, sevilir, lakin təəssüf ki, sizdəki qədər məşhur deyil. Amma 

indi biz, ç

uvaş ziyalıları bu istiqamətdə işləyirik. 



Yuxma Mişşi,

  

akademik 



 

Bel


ə  hesab edirəm ki, həm tarixilik duyumu,  həm də  bədii 

t

əfəkkür  tutumu  baxımından  epos  mifdən islamaqədərki böyük bir 



dövrün s

əviyyəsini  əks etdirir.  Mifi  ideologiyanın  genetik  mənşəyi 

hesab ets

ək, onda xalq ideologiyasının təşəkkülünün ikinci mərhələsi 

kimi “Kitabi-D

ədə Qorqud” eposundan bəhs etmək olar. 



Nizam

əddin Şəmsizadə, 

Qafqaz Xalqları Elmlər Akademiyasının akademiki, professor 

 

 

11 

 

 

“Kitabi-D

ədə Qorqud” dastanı ilə bağlı

  

r

əsmi sənədlər

 

 

1948 

1.

 

Az

ərbaycan Sovet ədəbiyyatının vəzifələri və onu yaxşı-

laşdırmaq  tədbirləri  haqqında  Azərbaycan K(b)P Mərkəzi 

Komit

əsinin qərarı: [qərarın 1-ci bəndində birbaşa olmasada dolayı 

yolla “Yalançı xəlqilik təzahürlərinin tamamilə kökünü kəsmək üçün 

t

ədbirlər görsünlər” deməklə  “Dədə  Qorqud”a  qarşı  mübarizə 



n

əzərdə tutulur] //Ədəbiyyat qəzeti.- 1948.- 28 avqust.-S.1.  



 

1990 

2.

 

Kitabi-D



ədə  Qorqud”  ensiklopediyasının  yaradılması 

haqqında: Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin Qərarı, 26 iyul 1990-

cı il //Ədəbiyyat və incəsənət.- 1990.- 17 avqust.-S.1. 



 

1997 

3.

 

“Kitabi-D

ədə  Qorqud”  dastanının  1300  illiyi  haqqında: 

Az

ərbaycan Respublikası  Prezidentinin Fərmanı, 20 aprel 1997-ci  il 



//Az

ərbaycan.-1997.- 22 aprel; Ədəbiyyat qəzeti.-1997.-25 aprel.

 

4.

 

“Kitabi-D

ədə  Qorqud”  dastanının  1300  illiyinə  həsr 

olunmuş  tədbirlərin keçirilməsi  haqqında:  Bakı  şəhər  İcra 

Hakimiyy


ətinin Sərəncamı //Bакı.- 1997.-24 окtyabr.

 

               



1998 

5.

 

“Kitabi-D

ədə  Qorqud”  dastanının  1300  illiyi  haqqında: 

Az

ərbaycan Respublikası  Prezidentinin Fərmanı, 20 aprel 1997-ci  il 



//

Naxçıvan  Dövlət  Universitetinin  Elmi  Əsərləri.-1998.-№  2.-S.3-4; 

AMEA-

nın Xəbərləri.-1998.- № 2.-S.3-5. 



 

 

 

12 

 

1999 

6.

 

“Kitabi-D

ədə  Qorqud”  dastanının  1300  illiyi  haqqında

Az

ərbaycan Respublikası  Prezidentinin Fərmanı, 20 aprel 1997-ci il 



//“Kitabi-D

ədə Qorqud” dastanının 1300 illiyinə həsr olunmuş elmi-

n

əzəri  konfransın  materialları.-  N.Tusi  adına  ADPU-nun xəbərləri. 



Humanitar elml

ər seriyası.- 1999.-№ 1.- S.3-5. 



7.

 

“Kitabi-D

ədə  Qorqud”  dastanının  1300  illik  yubileyi 

üzr

ə Dövlət  komissiyasının tədbirlər planı haqqında: Azərbaycan 

Resp


ublikası  Prezidentinin  Sərəncamı,  №98,  21  fevral  1999-cu il 

//Az


ərbaycan.-1999.-23 fevral; Ədəbiyyat qəzeti.-1999.-26 fevral. 

8.

 

“Kitabi-D

ədə  Qorqud”  dastanının  1300  illik  yubileyi 

üzr

ə  Dövlət  komissiyasının  tədbirlər  planı:  Azərbaycan Respub-

likası  Prezidentinin    21  fevral 1999-cu il Sərəncamı  ilə  təsdiq 

edilmişdir  //Azərbaycan.-1999.-23  fevral;  Ədəbiyyat qəzeti.-1999.-

26 fevral. 



9.

 

“Kitabi-D

ədə  Qorqud”  dastanının  1300  illik  yubileyi 

üzr

ə  Dövlət  komissiyasından: Dədə Qorqud obrazının yaradılması 

m

əqsədi ilə  elan etdiyi müsabiqənin  şərtləri  //Azərbaycan.-1999.-  4 



may; Elm.-1999.-5 may; 

Ədəbiyyat qəzeti.-1999.- 7 may.-S.1. 

 

2000 

10.

 

Az

ərbaycan alimlərinə  “Əməkdar elm xadimi” fəxri 

adının verilməsi haqqında:  Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 

F

ərmanı,  9 dekabr 1999-cu il:[“Kitabi-Dədə  Qorqud”  dastanının 



t

ədqiqindəki xidmətlərinə  görə  Abdullayev  Kamal  Mehdi  oğluna, 

C

əmşidov  Şamil  Allahverdi  oğluna,  Əlizadə  Samət Qüdrət  oğluna, 



Hacıyev Tofiq İsmayıl oğluna fəxri adın verilməsi haqqında] //Elm.-

2000.- 7 aprel.-S.9. 



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   63


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə