Magistrantların XV respublika Elmi konfransı, 14-15 may 2015-ci IL



Yüklə 5.36 Kb.
PDF просмотр
səhifə1/68
tarix27.06.2017
ölçüsü5.36 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   68

Magistrantların XV Respublika Elmi konfransı, 14-15 may  2015-ci il 
 
 
 

AZƏRBAYCAN  RESPUBLĠKASI  TƏHSĠL  NAZĠRLĠYĠ 
SUMQAYIT  DÖVLƏT  UNĠVERSĠTETĠ 
 
 
Azərbaycan xalqının Ümummilli lideri 
Heydər Əliyevin anadan olmasının 
92-ci ildönümünə həsr olunur 
 
 
MAGĠSTRANTLARIN 
XV   RESPUBLĠKA 
ELMĠ  KONFRANSININ 
 
MATERĠALLARI 
I HĠSSƏ 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
SUMQAYIT – 2015 

Magistrantların XV Respublika Elmi konfransı, 14-15 may  2015-ci il 
 
 
 

TƏŞKİLAT  KOMİTƏSİ 
 
 
E.B.Hüseynov    (Sədr) 
Rektor  
R.S.Məmmədov (Sədr müavini) 
Elm və innovasiyalar üzrə prorektor 
Q.N.Atayev 
Qiyabi, distant və əlavə təhsil üzrə prorektor 
N.R.Namazov    
Humanitar məsələlər üzrə prorektor  
F.A.Zeynalov 
Ümumi  işlər  üzrə  prorektor 
N.İ.Hacıyev 
İqtisadi məsələlər üzrə prorektor 
A.B.Baxşəliyev 
Tarix  və coğrafiya fakültəsinin dekanı 
S.S.Həmzəyeva  
Filologiya fakültəsinin dekanı 
S.A.Xəlilov  
Mühəndislik fakültəsinin dekanı 
Z.Q.Hüseynov 
Riyaziyyat fakültəsinin dekanı 
M.M.Muradov 
Kimya  və  biologiya fakültəsinin dekanı 
T.Ə.Əhmədova 
Fizika və elektroenergetika fakültəsinin 
dekanı 
A.Y.Yəhyayeva  
İqtisadiyyat  fakültəsinin  dekan əvəzi  
F.İ.Məmmədov 
Elektromexanika  kafedrasının  müdiri,  
AMEA-nın  müxbir üzvü 
N.M.Kazımov 
İnformasiya və kompüter texnikası kafedrasının  
müdiri 
N.H.Talıbov    (Məsul katib) 
Doktorantura və magistratura şöbəsinin 
müdiri 
İ.G.Paşayev 
Tələbə Elmi Cəmiyyətinin elmi  rəhbəri 
E.B.Gülməmmədov 
Tələbə Gənclər Təşkilatının sədri 
 
 

Magistrantların XV Respublika Elmi konfransı, 14-15 may  2015-ci il 
 
 
 

BÖLMƏLƏR 
 
 
1. Fizika və  elektroenergetika  
2. Riyaziyyat 
3. Mexanika 
4. Yeni informasiya texnologiyaları 
5. Kimya və kimya texnologiya 
6. Biologiya  
7. Ekologiya 
8. Ümumi  tarix 
9. Coğrafiya   
10. Ümumi  iqtisadiyyat 
11. Müəssisələrin  iqtisadiyyatı  və  idarə  edilməsi 
12. Mühasibat uçotu 
13. Dilçilik 
14. Ədəbiyyatşünaslıq 
15. Metodika, pedaqogika  və  psixologiya 

Magistrantların XV Respublika Elmi konfransı, 14-15 may  2015-ci il 
 
 
 

I BÖLMƏ 
 
FĠZĠKA VƏ ELEKTROENERGETĠKA 
 
 
SABĠT CƏRƏYAN MAġINLARINDA FIRÇALARIN HƏNDƏSĠ NEYTRALDAN  
SÜRÜġMƏ HALININ TƏDQĠQĠ 
 
Məmmədxanov Y.A. 
Sumqayıt Dövlət Universiteti 
 
Sabit  cərəyan  maşınlarında  yüklənmə  zamanı  maqnit  neytralı  həndəsi  neytraldan  müəyyən  bucaq 
qədər  yerini  dəyişmiş  olur.  Generator  rejimində  işləyərkən  onların  həndəsi  neytralda  yerdəyişməsi 
lövbərin  fırlanma  istiqamətində  olur.  Bu  zaman  lövbər  intiqal  mexanizmi  tərəfindən  hərəkətə  gətirilir, 
onun elektrik dövrəsinə müəyyən     omik  müqaviməti qoşulur ( Şəkil 1). Lövbərdən I
2 
 cərəyanı axır. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Şəkil 1. SCM yüklənmə zamanı lövbərinin mənzərəsi 
 
 
Əlavə qütbü olmayan SCM-da yüklənmə zamanı fırçaların kollektor üzərində qığılcımsız işləməsi 
üçün  onların  həndəsi  neytraldan  maqnit  neytralının  dönmə  bucağı  qədər  çevirmək  lazım  gəlir.  Fırçalar 
neytraldan yerini dəyişərkən lövbərin F
2
 m.h.q-i bir-birinə perpendikulyar olan iki toplanana ayrılır. Yəni 
lövbərin uzununa 

F
 qütb oxu boyunca və 
q
F
  eninə həndəsi neytral boyu lövbərin F
2
   m.h.q fırçaların 
xətti  istiqamətində  yönəlmiş  olur.  Bu  xətt  lövbər  dolağının  iki  qonşu  paralel  budaqlarının  sərhəddi 
adlanır.  
Lövbərin cüt qütblər üzrə təsir qüvvələri  uzununa: 

 

)
2
/(
2
)
2
/(
2
2
a
I
N
F




                                                   (1) 
ѐeninə 




)
2
/(
)
2
/
(
)
2
/(
2
2
a
I
p
N
F
q





                                        (2) 
   







 
 
F

I

F

S
 
U
 
F

N
 
a
I
2
2
 
Lövbərin maqnit 
zəncirəsi 
   


I
 

Magistrantların XV Respublika Elmi konfransı, 14-15 may  2015-ci il 
 
 
 

Burada  N
2
    -lövbər  dolagının  ümumi  naqillərinin  sayı; 
p
-  maşının  cüt  qütblər  sayı;   

2
-  həndəsi 
neytraldan  fırçaların  sürüşdürülmə  bucağı;  2a-  dolağın  paralel  budaqlarının  sayı;  I
2
-  lövbərin  ümumi 
cərəyanıdır, 
(1) və (2) tənliklərindən göründüyü kimi lövbərin m.h.q. çevrə boyunca xətti paylanır, lövbərin tam 
m.h.q.-ni  almaq  üçün  fırçalar  boyu  əmələ  gələn uzununa  və  eninə  m.h.q.  qüvvələrini  cəbri  olaraq  tərəf-
tərəfə toplamaq lazım gəlir. 



a
I
p
N
F
F
F
q
2
/
2
/
2
2
2




                                              (3) 
Alınan (3) ifadəsi lövbərin həndəsi neytral üzrə ən böyük maqnit hərəkət qüvvəsidir. 
Beləliklə, fırçalar həndəsi neytraldan müəyyən bicaq qədər sürüşdürüldükdə lövbərin fırlanma 
istiqamətində generator və əksinə mühərrik rejimlərində maşının faydalı m.h.q.-i hava boşluğunda 
lövbərin maqnitləşdirici təsiri altında nəticə qiyməti azalır. 
Yüklənmə zamanı lövbərin sahə cərəyanının qütb sahəsinə təsiri lövbər reaksiyası adlanır. Fırçalar 
həndəsi  neytral  üzərində  yerləşərsə  (şəkil  1)  lövbər  sahəsi  maşının  qütb  oxuna  perpendikulyar  olub, 
)
2
/(
2
a
I
i
a

 bir  qütb  altındakı  naqillərdə  cərəyanın  istiqaməti,  o  birisinin  əksinə  olur.  I

–lövbərin 
ümumi  cərəyanı,  2a-  dolağın  paralel  budaqlarının  sayıdır.  Dolaq  naqillərində  cərəyanın  istiqamətinin 
bölgü sərhəddi fırçaların yerləşmə oxudur. Əgər lövbərin m.h.q.-ni şərti olaraq onun oxu boyu F

vektoru 
ilə əvəz etsək o, fırşaların yerləşmə oxuna uyğun gələcəkdir.  
Qütbün  təsirlənmə  dolağının  m.h.q.-i  F
n
  vektoru  ilə  işarələndirsək,  o  bu  qütblərin  oxu  üzrə 
istiqamətlənəcəkdir.  Polyarlığa  görə  bu  vektor  lövbərin  mərkəzindən  aşağıya  istiqamətlənəcəkdir.  Bir 
sözlə  F

  və  F

vektoru  sözün  əks  mənasında  skalyar  kəmiyyətlər  olub  maqnit  qüvvələrinin  işini  ifadə 
edəcəkdir. 
 
 
RENTGENOQRAFĠK   ÜSULLA  BĠS – (2,2,6,6 – TETRAMETĠLPĠPERĠDĠN – 1 – ĠMĠNOKSĠL 
– 0 - VANĠLAT)  Cu (II) MONOASETON  
O
H
C
O
N
H
C
Cu
6
3
2
3
2
24
17
)
(

 PARAMAQNĠT  
KOMPLEKS   BĠRLƏġMƏSĠNĠN  KRĠSTALLĠK  QURULUġUNUN  TƏDQĠQĠ 
 
Məmmədtağıyeva T.H. 
Sumqayıt Dövlət Universiteti 
 
Son  zamanlar  kristallik  quruluşun  öyrənilməsi  kristalloqrafiya,  kristallofizika,  kristallokimya, 
texniki  kristalloqrafiya  və  s.  kimi  istiqamətlərin  yaranmasına  səbəb  olmuş,  bərk  cisimlərin  tədqiqi  və 
tətbiqi yolunda geniş perspektivlər açmışdır. Buna görə də texniki tərəqqinin indiki inkişaf mərhələlərində 
təmiz  kristal  quruluşlu  maddələrə  ehtiyac  vardır.  Yada  salmaq  kifayətdir  ki,  kristallar  istər  elektronun 
dalğa  xassəsinin  aşkar  edilməsində,  istərsə  də  polyarlaşmış  işıqla  aparılan  təcrübələrdə  çoxlu  sayda 
anlaşılmayan,  qarışıq  məsələlərin  həllində,  istərsə  də  rentgen  şüalarının  təbiətinin  öyrənilməsində  və 
izahlarında böyük rol oynamışdır.  
Buna görə də öyrəndiyimiz stabil iminoksil radikalları və onların kompleksləri son dövrdə müxtəlif 
tətbiqi  məsələlərdə  geniş  istifadə  edilir.  Karbohidrogenlərin  oksidləşməsinin  homogen  katalitik 
reaksiyalarında, dəyişən elektron qarşılıqlı əlaqəsinin öyrənilməsində, üzvi kimyada kimyəvi reaksiyanın 
kinetikasının və mexanizminin öyrənilməsində həm akseptor, həm aktiv radikalların hesablayıcısı, həm də 
tədqiqatın vasitəsi kimi istifadə olunur.  
O
H
C
O
N
H
C
Cu
6
3
2
3
2
24
17
)
(

 paramaqnit  kompleks  birləşməsi  üzərində  rentgen  quruluş 
tədqiqinin  aparılmasında  əsas  məqsəd  kristalın  elementar  qəfəs  parametrlərinin  təyin  edilməsi
  onun 
kristallik  və  molekulyar  quruluşunun    öyrənilməsindən  ibarətdir.  Eyni  zamanda  altı  üzvlü  heterotsikilli
 
paramaqnit radikalının                          qrupunda oksigenin funksiyasının  müəyyən olunmasıdır. Yəni 
məlum  deyildir  ki,  hansı  yolla  elektron  dəyişmə  qarşılıqlı  əlaqəsi  yaranır.  Başqa  sözlə  bu  dəyişmə 
metalla-metal  tipdə,  yaxud  metalla  azot  turşusu  radikalı  tipində  və  yaxud  azot  turşusu  radikalı  ilə  azot 
turşusu  radikalı  tipindədirmi.  Bu  cür  məsələləri  həll  etmək,  ancaq  kristallik  və  molekulyar  quruluşu 
öyrəndikdən sonra mümkün olur. Ən əsası üzvü birləşmənin iminoksil radikalının həndəsəsi necə dəyişir.  



Magistrantların XV Respublika Elmi konfransı, 14-15 may  2015-ci il 
 
 
 

Bu deyilənləri nəzərə alaraq  bis  – (2,2,6,6 – tetrametilpiperidin  – 1 – iminoksil – 0 - vanilat) Cu 
(II)  monoaseton 
O
H
C
O
N
H
C
Cu
6
3
2
3
2
24
17
)
(

 altı    üzvlü    heterotsikilli   
Cu
 keçid  metallı    üzvü 
paramaqnit kompleks birləşməsi üzərində rentgenoqrafik  tədqiqat  işi aparılmışdır.  
Bunun  üçün  birinci  növbədə  mikroskop  altında  seçilmiş  monokristallardan  tərs  fəza  rentgen 
kamerasından istifadə etməklə rentgenoqrammalar alınmışdır.  
Beləliklə,  bis  –  (2,2,6,6  –  tetrametilpiperidin  –  1  –  iminoksil  -  0  -  vanilat) 
Cu
(II)  monoaseton 
O
H
C
O
N
H
C
Cu
6
3
2
3
2
24
17
)
(

 altı  üzvlü  heterotsikilli 
Cu
keçid  metallı  üzvi  paramaqnit  kompleks 
birləşmələrindən  alınmış  rentgenoqrammalara  əsasən  kristalın  elementar  qəfəs  parametrləri  müəyyən 
edilmişdir.  
Müəyyən olundu ki, tünd-qırmızı kristal triklin sinqoniyaya malik olub qəfəs parametrləri belədir: 
 
;
549
,
14
A
a


 
;
)
3
(
33
,
106
0


 
;
2
1846
3

A
V


 
2

z
 
;
357
,
13

A
b

 
;
)
3
(
63
,
83
0


 
mol
kq
M
3
10
5
,
731



 
 
;
219
,
10

A
c

 
;
)
1
(
30
,
102
0


 
3
3
10
22
,
1
m
kq



 
 
 
 
 
 
 
                                                                   
 
 
 
 
 
 
Bu parametrlərin müəyyən edilməsində əsasən laueqrammalardan, rəqsoqrammalardan və tərs qəfəs 
foto açılışlardan istifadə edilmişdir.  
Bundan  sonra  kristalın  quruluş  həndəsəsi  öyrənilmişdir.  Müəyyən  olunmuşdur  ki,  altı  üzvlü 
heterotsikilli 
Cu
 keçid  metallı  üzvi  paramaqnit  kompleks  birləşməsi  daxili,  çox  ölçülü  kompleks 
birləşməsinə  uyğun  gəlir.  Mis  çoxüzlüsünün  koordinasiyası-yastılanmış  tetraedrdən    ibarətdir. 
)
1
(
)
1
N
CuO
 koordinasiya  müstəvisi  (müstəvi  I)  və 
)
2
(
)
2
(
N
CuO
 (müstəvi  II)  koordinasiya  müstəvisi 
arasındakı  bucaq,  düzgün  tetraedrdəki  90
0
  əvəzinə  28
0
  olmuşdur.  Piperidin  tsiklinin  konformasiyası 
müstəvi olmayıb qoltuqlu kürsü yəni kreslo formasındadır.  
                 məsafəsi  1,302  və  1,374 

A
 olub  bu  tip  radikallara  uyğun  gəlir.  Hansı  ki,  bu  tip 
radikallarda                   məsafəsi 

A
31
,
1
26
,
1

 intervalındadır. 
CNC
 bucağı  isə 116,8 və 118,1
0
-dir. Bu 
tip radikallarda 121-125 intervalındadır.  
Beləliklə, 
O
H
C
O
N
H
C
Cu
6
3
2
3
2
24
17
)
(

  altı üzvlü heterotsikilli 
Cu
 keçid metallı üzvi paramaqnit 
kompleks  birləşməsində  hesabladığımız  parametrlər  məhz  digər  radikallara  tam  uyğundur.  Bu  da  onu 
göstərir ki, apardığımız rentgenoqrafik tədqiqat işi düzgün nəticələr verir.  
 
 
 
 
 
  




 O  
HC=N 

 0 
 
 O 
  CH

O
H
C
Cu
6
3
2
/
1

 

Magistrantların XV Respublika Elmi konfransı, 14-15 may  2015-ci il 
 
 
 

 (TlGaSe
2
)
0.7
 (TlInS
2
)
0.3
 BƏRK MƏHLULUNUN QADAĞAN OLUNMUġ  
ZOLAĞININ ENĠNĠN TƏYĠNĠ 
 
Əliyeva V.E. 
Sumqayıt Dövlət Universiteti 
 
Son  dövrlərdə  yeni  mürəkkəb  yarımkeçirici birləşmələrin alınmasına  və tədqiqinə maraq  çox  
böyükdür.  Laylı    quruluşa  malik  olan  A
3
B
3
C
2

  (hardakı  A-Tl;B-In,Ga;C-S,Se,Te)    və  onların  əsasında 
alınan  birləşmələrdəndir.  (TlGaSe
2
)
0.7
  (TlInS
2
)
0.3 
bərk  məhlulu  da  bu  sinfə  daxildir.(1).Bu  kristalın  eyni 
elektron enerji spektr parametrlərinə  malik olan başqa birləşmələrdən  bir çox üstünlükləri vardır. Belə 
ki,  bunlar  laylı  quruluşa  malikdirlər.  Bunları  laylar  istiqamətində    doğrayanda    səthləri  çox  yüksək 
dərəcədə hamar  nümunələr alınır. Bu isə çox böyük praktiki əhəmiyyət kəsb edir. 
(TlGaSe
2
)
0.7
 (TlInS
2
)
0.3
 bərk məhlulunun monokristalı Brijmen-Stokbarqer üsulu ilə alınmışdır. 
Fotoelektrik  xassələrini  öyrənmək  üçün  nümunələr  ölçmələrə  uyğun  dəqiqliklə  seçilib 
hazırlanmışdır.  Qeyd  etdiyimiz  kimi  (TlGaSe
2
)
0.7
  (TlInS
2
)
0.3 
  bərk  məhlulu  laylı  quruluşa  malikdir.  Ona 
görə də nümunələri hazırlayarkən bu xüsusiyyət nəzərə alınmışdır.Belə ki, fotoelektrik ölçmələr aparmaq 
üçün nümunələr kristalları paralel lövhələrə bölməklə  hazırlanmışdır.  
Tədqiq  olunan  kristallar  deşik  keçiriciliyinə    malik  olmuşlar.  Bu  nümunələr    keçirici  olmayan  
xüsusi    altlıqlar  üzərində    epoksid    yapışdırıcı  vasitəsilə  bərkidilmişdir.  Omik  kontaktlar  almaq    üçün  
indium elementindən istifadə edilmişdir. Nümunələrə elektrik sahəsi təbii laylar istiqamətində, işıq laylara 
perpendikulyar istiqamətdə salınmışdır. 
Fotokeçiricilik  spektri  həm  77K,    həm  də  300K  temperaturda  öyrənilmişdir.  Ölçmələr  üçün  elə 
nümunələr  seçilmişdir  ki,  onların  kontaktları  aşağı  temperaturlarda  sabit  fotorezistiv  xarakteristikaları 
stabil  saxlamışlar.  Nümunələrdə  kontaktlar  arasındakı  məsafə  0,25-0.45  sm,  nümunələrin  sahələri  isə  
2,7*10
-3
 – 1,2*10
-2 
sm
2
 tərtibində olmuşlar. Elektrik sahəsinin gərginliyi elə seçilmişdir ki,  nümunələrin  
volt-amper xarakreristikasının omik hissəsinə uyğun gəlsin. 
Bərk məhlululun fotokeçiriciliyinin düşən işığın enerjisindən asılılığı, yəni spektral xarakteristikası 
çıxarılmışdır. Bu spektral əyridən istifadə edərək nümunənin bəzi parametrləri, o cümlədən  yarımkeçirici  
kristallar  üçün  ən    xarakteristik  parametr  olan  qadağan  olunmuş  zonanın  eni  təyin  olunmuşdur. 
(TlGaSe
2
)
0.7
  (TlInS
2
)
0.3
  bərk  məhlulunun  qadağan  olunmuş  zolağının  eni  otaq  temperaturunda  Eg=2,12 
ev,; 77 K-də isə Eg=2,27 ev olmuşdur. 
 
2
 
 
S
In
Tl
  KRĠSTALININ  ALINMASI  VƏ  BƏZĠ  FOTOELEKTRĠK  
PARAMETRLƏRĠNĠN  TƏYĠNĠ 
 
İsmayılov M.H. 
Sumqayıt Dövlət Universiteti 
                                                                                               
6
2
3
3
C
B
A
 
)
Te
  
Se,
 
S,
-
С
  
Ga;
 
In,
-
B
  
Tl
-
A
(
 sifinə  daxil  olan  kristallardan  biri  də  çox  böyük  maraq 
kəsb edən və enli zonaya malik olan 
2
 
 
S
In
Tl
-dir. Bu kristalın eyni elektron enerji spektr parametrlərinə 
malik  olan  başqa  birləşmələrdən  bir  çox  üstünlükləri  vardır.  Belə  ki,  bunlar  laylı  quruluşa  malikdirlər. 
Bunları    laylar  istiqamətində  doğrayanda  səthləri  çox  yüksək  dərəcədə  hamar  nümunələr  alınır.  Bu  isə 
praktiki nöqteyi nəzərdən çox mühüm əhəmiyyət kəsb edir.  
2
 
 
S
In
Tl
 kristalının  sintezi,  diferensial  –  termik  analizi,  tablaşdırılması,  monokristalının 
yetişdirilməsi üçün kvans ampulalardan istifadə olunmuşdur. Bu ampulalar  əvvəlcə təmizlənərək distilə 
edilmiş  su  ilə  yuyulur.  Yuyulduqdan  sonra  onlar  xüsusi  dolablarda  qurudulur.  Bu  cür  diqqətlə 
təmizlənmiş  ampulalara    başlanğıc  komponentlər  böyük  dəqiqliklə  stexiometrik  tərkibə  uyğun  olaraq 
analitik  tərəzidə  çəkilərək  yerləşdirilir.  Doldurulmuş  ampula  rezin  boru  vasitəsi  ilə  vakuum  yaradan 
sistemə  qoşulur.  Ampulanın  içərisində  təzyiq  10
-4
  mm  c.s.  qiymətinə  çatdıqda  metan-oksigen  odluğu 
vasitəsi ilə onun ağzı bağlanır. Ampulaların diametri 2 ’ 2,3 sm, uzunluğu isə 23-25 sm olmuşdur. Hər 
dəfə  ampulalara  30  ’  50  q  maddə  doldurulmuşdur. 
2
 
 
S
In
Tl
 kristalının  sintezi  xüsusi  hazırlanmış 
sobalarda tədqiq olunmuşdur. Bu üsul yüksək temperaturlarda  ampulanın partlamasının qarşısını almaq 

Magistrantların XV Respublika Elmi konfransı, 14-15 may  2015-ci il 
 
 
 

üçün tətbiq olunmuşdur. Təcrübələr göstərir ki, sintez zamanı ampulanın partlaması təkcə xalkogenlərin 
buxarlarının təzyiq yaratmasından asılı deyildir.  
O,  həmçinin  bu  maddələrin  yaranması  zamanı  reaksiyanın  intensiv  şəkildə  getməsi,  ərimə 
temperaturundan (1023 k) xeyli aşağı temperaturlarda böyük istiliyin ayrılması ilə əlaqədardır.  
2
 
 
S
In
Tl
 
birləşməsinin  monokristalları  müəyyən  qədər  dəyişdirilmiş  Brijmen  –  Stokbarqer    üsulu  ilə 
yetişdirilmişdir. Bu üsulun seçilməsi yetişdirilən kristalların fiziki və kimyəvi xassələrindən başqa onların 
laylı  quruluşa  malik  olması  ilə əlaqədardır.  Alınmış monokristalların  keyfiyyətini  yoxlamaq  üçün  Laue 
üsulundan istifadə edilmişdir.  
2
 
 
S
In
Tl
 kristalının  fotokeçiriciliyini  öyrənmək  üçün  nümunələr    ölçmələrə  uyğun  dəqiqliklə 
seçilib  hazırlanmışdır.  Fotoelektrik  spektri    həm  77  K,  həm  də  300  k-də  öyrənilmişdir.  Otaq 
temperaturunda 
2
 
 
S
In
Tl
 monokristalının spektral əyrisindən təyin olunmuş qadağan olunmuş zolağının 
eni  E
g
=2,34 ev,  77 K-də isə 2,53 ev olmuşdur. Kristalın xüsusi müqaviməti hesablanmış 
6
10
1
,
1



 
Om ∙ sm olmuşdur. Bundan başqa kristalın  qaranlıqda və işıqda (100 lüks) müqaviməti təyin olunmuş və 
onların  nisbəti   
7000

i
q
R
R
 tapılmışdır.   
2
 
 
S
In
Tl
 kristalının  qadağan  olunmuş  zolağının  eninin 
temperatur əmsalı da təyin olunmuşdur.  
k
ev
dT
dE
g
4
10
5
,
8





 
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   68


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə