MƏDƏNİYYƏTƏ Aİd veb-saytlarin iSTİfadəÇİ İLƏ qarşiliqli təSİRİ



Yüklə 7.96 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/34
tarix19.06.2017
ölçüsü7.96 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   34

MƏDƏNİYYƏTƏ AİD 

VEB-SAYTLARIN İSTİFADƏÇİ

İLƏ QARŞILIQLI TƏSİRİ

Tövsiyələr

Bakı - 2012

Mündəricat

Müraciət .  .  ..  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  6   

Azərbaycan və rusca nəşrinə ön söz .................................

10

Ön söz ...............................................................................



13

Müqəddimə.......................................................................

15

1. İstifadəçilər və Şəbəkədə mədəniyyətə aid 



informasiya resursları: müasir vəziyyət............................

21

1.1 İstifadəçilər və mədəniyyətə aid veb-proqramların



xidmətləri: veb-saytlar və portallar ..........................................21

1.1.1 Kitabxanalar ................................................................29

1.1.2 Muzeylər......................................................................32

1.1.3 Arxivlər........................................................................39

1.1.4 Müvəqqəti tədbirlər .....................................................41

1.1.5 Elm və təhsil xidmətləri...............................................42

1.1.6 Mədəniyyətə aid portallar............................................43

1.1.7 Mədəni turizm üzrə portallar .......................................46

1.1.8. ƏLAVƏ - qabaqcıl təcrübə nümunələri......................47

1.2 Şəbəkə xidmətləri sahəsində müasir tendensiyalar: 

Veb 2.0-3.0 ...............................................................................89

1.2.1 Bloqlar .........................................................................92

1.2.2 Vikilər ..........................................................................94

1.2.3 Podkast-da kontent ....................................................100

1.2.4 Mikrokontent: kollektiv istifadə, kitab əlfəcinləri və

sosial teqlər .........................................................................104

1.2.5 Sosial şəbəkə saytları.................................................116

1.2.6 Çoxistifadəçili virtual mühit (MUVEs) .....................119

1.2.7 Nəticə.........................................................................120

1.2.8 ƏLAVƏ – Qabaqcıl təcrübə nümunələri ...................126

2. Öz yolunun axtarışı.....................................................

144


2.1.1 Arxivlər (həmçinin bax 1.1.3) ...................................145

2.1.2 Kitabxanalar (həmçinin bax 1.1.1) ............................145

2.1.3 Muzeylər (həmçinin bax 1.1.2) .................................146

2.1.4 Daşınmaz mədəni irs .................................................146

2.1.5 Müvəqqəti tədbirlər (həmçinin bax 1.1.4) .................147

2.1.6 Rəhbər orqanlar .........................................................147

3

KBT – 71+32.81

M – 45

MINERVA EC layihəsinin işçi qrupunun redaktəsi ilə

“Keyfiyyət, əlyetərlilik və işin rahatlığı”

Tərcümə:  

Y.Malyavskaya,  O.Qəbələli

Tərcümənin redaktorları: 

N.Brakker,  L.Kuybışev,  L.Məmmədova

ISBN  978-9952-21-071-2

© 2008 MINERVA EC Project

© 2010 MİP Mərkəzi

© 2012 Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi


2.5.3 Virtual interaktiv turlar ..............................................193

2.5.4 İnteraktiv ticarət xidmətləri .......................................194

2.5.5 İnteraktiv formalar.....................................................196

2.5.6 İstifadəçilər üçün xidmətlər .......................................196

2.5.7 MUVEs (həmçinin bax 1.2.6) ...................................207

2.6. Şəbəkə auditoriyasının statistik qiymətləndirilməsi........207

2.6.1 Senz məlumatların qiymətləndirilməsi: veb-analitika210

2.6.2 Seçməyə və ya istifadəçilərə yönəldilmiş 

qiymətləndirmə ...................................................................211

2.6.3 Auditoriyanın metrikası .............................................219

2.6.4 Log-faylların analizi ..................................................223

2.6.5 Xəbərlərin (mesajların) məxfiliyi ..............................224

2.7 İstifadəçi qlobal dünyada: çoxdillilik məsələləri..............227

2.7.1 Tədqiqat nümunəsi: MultiMatch layihəsi..................232

3. Praktiki tətbiq etmə üçün alətlər .................................

234


3.1 İstifadəçilərə yönəldilmiş veb-proqramın

planlaşdırması üçün özünüqiymətləndirmə anketi .................234

3.2 Veb-saytlar və portallar üçün əks-əlaqə formaları............246

4. Metaməlumatların əhəmiyyəti ....................................

259

4.1 Veb-saytların təsviri üçün metaməlumatlardan istifadə



etmək nəyə lazımdır?..............................................................259

4.2 Metaməlumatlardan istifadənin üstünlüyü .......................261

4.3 Dublin nüvəsi standartı.....................................................263

4.4 Resursların təqdim edilməsinin daha bir üsulu:

aqreqasiya və RSS ..................................................................269

4.4.1 FeedReader ................................................................270

4.5 Semantik inteqrasiyaya gedən yolda ................................271

4.5.1 Semantik şəbəkə ........................................................274

4.5.2 RDF məlumat modeli ................................................274

4.5.3 RDF və ya RDF Schema (RDFS) üçün lüğətlərin

təsvir dili .............................................................................279 

4.5.4 RDF-də tezaurusların (lüğətlərin) təsviri: SKOS ......280

4.5.5 Veb-ontologiyaların dili (OWL) ................................281

4.5.6 Mədəni irs üçün semantika: CIDOC-un konseptual

referent modeli....................................................................282

Əlavə...............................................................................

286

5

2.1.7 Tədqiqat və təlim mərkəzi. Məktəb



(həmçinin bax 1.1.5)...........................................................147

2.1.8 Mədəniyyətə aid rəqəmsal layihələr ..........................148

2.2 Veb-proqramların tipləri. Mən hansı tipli veb-proqram

yaratmağı planlaşdırıram? ......................................................149

2.2.1 Veb-saytlar (həmçinin bax 1.1)..................................149

2.2.2 Veb-proqramlar..........................................................150

2.2.3 Forumlar ....................................................................150

2.2.4 Bloqlar .......................................................................150

2.2.5 Vikilər ........................................................................151

2.2.6 Veb-portallar (həmçinin bax səh. 15 və 1.1.6)...........151

2.2.7 Məlumat bazalarını idarəetmə sistemi.......................151

2.2.8 Veb-xidmətlər ............................................................151

2.2.9 Onlayn sosial şəbəkələr .............................................152

2.2.10 Veb-oyunlar .............................................................152

2.2.11 MUVEs ....................................................................152

2.3 Veb-proqramların reallaşdırılması mərhələsi. Nə vaxt ki,

ən yaxınlaşan başlayır ............................................................153

2.3.1 Veb-saytın planlaşdırılması**....................................154

2.3.2 Veb-saytın dizaynı** .................................................154

2.3.3 Kontentin seçilməsi** ...............................................155

2.3.4 Rəqəmləşdirmə prosesi və rəqəmsal kontent toplusu*155

2.3.5 Rəqəmsal etalonların məzmunu* ..............................155

2.3.6 Metaməlumatların yaradılması və toplanması**.......155

2.3.7 Veb-saytın və prototipin tətbiqi testi**......................155

2.3.8 Onlayn rejimdən istifadə* .........................................156

2.3.9 Cari xidmətlər** ........................................................155

2.4 İstifadəçi və istifadə. “Veb-istifadəçi” nədir? Bu bir

insandır və ya nəsə başqa şeydir?...........................................157

2.4.1 Veb-istifadəçi: müasir təyinlər və tendensiyalar........157

2.4.2 Veb-istifadəçi - o kimdir? ..........................................163

2.4.3 Davranışını istifadəçilərə uyğunlaşdıran sistemlər  ..178

2.5 İnteraktiv xidmətlər və istifadəçilər üçün xidmətlər ........184

2.5.1 İnformasiya provayderinin vasitəçiliyi ilə

interaktiv rabitə xidmətləri .................................................184

2.5.2 Təlim üzrə interaktiv xidmətlər .................................192

4


geniş yayıldığı bir mühitə çevrilə bilər. Lakin İnternetin özəyi ictimai

diqqətin konsentrasiyası və resursların “populyarlığı” ilə deyil,

mədəniyyət sahəsində möhtəşəm məsələlərə uyğunlaşmaq, onları

öncədən sezmək və qabaqlamaq bacarığı ilə müəyyən olunur.

Öz ölkəsinin dünyanın müxtəlif guşələrində formalaşan obrazı

üçün, onun yeri üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürmək — mədə -

niyyətin qarşısında duran mühüm məsələlərdən biridir. Bu məsələnin

həlli üçün İnternet çox böyük vasitələr ehtiyatına malikdir. Strateji

mədəni ideyaların mənbəyi olan ölkə öz unikal dəyərlərinin təbliğ

edilməsi üçün hər imkandan istifadə edir. Milli brend də məhz strateji

mədəni ideyadır, vahid niyyətə arxalanan ideyadır.

Müxtəlifliyi təşviq etmək – hazırda formalaşmaqda olan

biliklər cəmiyyətinin yaradıcılıq potensialını stimullaşdırmaq

deməkdir.

Hər bir ölkə, hər bir cəmiyyət bu gün artıq malik olduğu bilik

və qabiliyyətlərdən effektiv istifadə etmək üçün onların necə zəngin

sərvət olduğunu dərk etməlidir.

Hörmətli həmkarlar!

Biz informasiya dünyasının tarixi dönüş anında yaşayırıq. Bir

tərəfdən, biz informasiya bolluğundan “boğuluruq”, digər tərəfdən -

informasiyanın istənilən yerdə istənilən insana çatdırılmasının nə

qədər asanlaşmasının şahidiyik. Buna imkan yaradan nədir? Bu, ilk

növbədə, çoxlarına “Veb 2.0” adı ilə məlum olan texnologiyalardır.

“İki nöqtə sıfır” sistemi müxtəlif predmet sahələrini əhatə

etmişdir. İnsanların çoxu “Kitabxana 2.0”, “Elm 2.0”, “Təhsil 2.0”

kimi anlayışlarla artıq rastlaşmışdır. Bəs bu anlayışların arxasında

hansı mənalar durur? Bu texnologiyaların məna yükü nədən ibarətdir

və biz bu hadisəyə nə üçün “inqilabi” hadisə və ya “innovasiya” kimi

baxırıq? Müasir dövrdə mədəni irs də interaktivlik və inteqrasiya

proseslərinə qoşulmuşdur. Bu irs “veb-nəsillər” dövründə davamlı

və tələbat duyulan internet-resurslar yaradılması üçün yetərincə güclü

mühit ola biləcəkmi?

“Veb 2.0” haqqında danışarkən ilk növbədə onu qeyd etmək

7

Şəbəkə resurslarının hörmətli istifadəçiləri!

İnternetdə reallaşdırılan istənilən mədəni layihədə müəyyən

dəyərlərə istinad edilir. Öz ölkəsinin dünyanın müxtəlif guşələrində

formalaşan obrazı üçün, onun yeri üçün məsuliyyəti öz üzərinə

götürmək — mədəniyyətin qarşısında duran mühüm məsələlərdən

biridir. Bu məsələnin həlli üçün İnternet çox böyük vasitələr

ehtiyatına malikdir. Strateji mədəni ideyaların mənbəyi olan ölkə öz

unikal dəyərlərinin təbliğ edilməsi üçün hər imkandan istifadə edir.

Milli brend də məhz strateji mədəni ideyadır, vahid niyyətə arxalanan

ideyadır. Ölkənin böyüklüyünü, onun möhtəşəmliyini müəyyən edən

meyar nə həmin ölkənin ərazisinin ölçüsüdür, nə onun təbii

ehtiyatları, nə də sərvətləri. Ölkənin böyüklüyü, möhtəşəmliyi onun

xalqına xas olan, bu ölkənin təqdim etməyə hazır olduğu real

mədəniyyəti ilə müəyyən edilir. Bu mənada mədəniyyət XXI əsrin

tükənməz resursuna çevrilir. Qloballaşma şəraitində məhz bənzərsiz

mədəniyyətimiz sayəsində bizim milli identikliyimiz bərqərar olur,

məhz onun sayəsində biz informasiya axınında əriyib getmirik.

Bizim inkişaf etdirərək zənginləşdirdiyimiz azərbaycançılıq

fəlsəfəsinin mahiyyəti də bundan ibarətdir. Biz öz mədəniyyə 

-

timizdən, milli-mədəni dəyərlərimizdən keçməyəcəyik! Bu gün milli-



mədəni orijinallığın qorunub saxlanması və onun gələcək nəsillərə

çatdırılması haqda söhbət gedir.

Milli-mədəni dəyərlər özündə dilin əsl orijinallığını təcəssüm

etdirir və həm  ənənəvi kitab dövrünü fərqləndirən “yavaş vaxtda”,

həm də müasir kommunikativ axına xas olan “sürətli vaxtda” özünü

ifadə etməyi bacaran yerli mədəniyyətin resurslarını üzə çıxarır.

Müxtəlifliyi təşviq etmək – hazırda formalaşmaqda olan

biliklər cəmiyyətinin yaradıcılıq potensialını stimullaşdırmaq

deməkdir.

Bu gün dəyərlərlə zəngin İnternet haqqında söhbət getməlidir.

Humanitar təfəkkür informasiya şəbəkələrinə inamsızlıqla yanaşır,

onları mədəni təcavüzün təzahürü kimi, dünyanın qavranılmasında

identikliyin və ya, ən azı, bu qavrayışın  dərinliyinin itirilməsi

təhlükəsi kimi qəbul edilirlər. İnternet, həqiqətən, dayaz fikirlərin

6


ibarət qruplar yaradılması böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Bu könüllülər milli mədəniyyətin irəliləyişi naminə yorulma -

dan çalışmalıdırlar. Xalqın mədəni həyatında baş verən yeniliklər

barədə məlumat vermək üçün mobil texnologiyalar, mobil şəbəkələ -

rin imkanları cəlb edilməli, könüllü bloqqerlər “mədəniyyətin mobil

reportyorları” olmalıdırlar.

İnternetin portativliyi nə qədər yüksək, genişzolaqlı şəbəkələ -

rin istifadəçilərinin sayı nə qədər çox olsa, unikal kontent yaradan

vətəndaş marketoloqların da sayı bir o qədər çox olar.

Əbülfəs Qarayev,

Azərbaycan Respublikasının 

Mədəniyyət və Turizm nazir

9

lazımdır ki, bu halda insanlar arasında qarşılıqlı əlaqələri keyfiyyətcə



tamam fərqli səviyyədə, əsas texnoloji alət kimi İnternetdən istifadə

etməklə qurmağa imkan verən onlayn proqramlar və texniki vasitələr

haqqında söhbət gedir. Daha sadə desək, 2.0 Dünyası zəngin

kontentdən və onu yaradanlardan ibarət format və funksiyaların

mütəhərrik mühitidir.

Bu yeni kommunikasiya mühitində Veb 2.0-ın bloqlar, vikilər,

sosial mübadilə xidmətləri, sosial şəbəkələr, RSS-kanallar və bir sıra

başqa müxtəlif texniki vasitələri akkumulyasiya olunmuşdur.

XXI əsrin insanlarını artıq Veb 2.0 texnologiyalarından fəal

istifadə edilən fərdi kompüterlər, mobil telefonlar və başqa qurğular

olmadan təsəvvür etmək qeyri-mümkündür.

Bu texnologiyalar və xidmətlər istifadəçilərin fasiləsiz sosial

kommunikasiyalar prosesində olmasına imkan verir. Onların sayə -

sində bəşəriyyət həqiqətən vəhdət təşkil edir, informasiya baryerlərini

və sərhədləri keçir.

Bəşəriyyətin dünyanın müxtəlif guşələrində müxtəlif obyektlər

üzrə yerləşən möhtəşəm mədəni irsi bu gün son dərəcə ciddi ehtiyac

duyulan missiyanı – insanların ürəklərinə işıq, xeyirxahlıq və ümid

gətirən yeni bilikləri kəşf etmək missiyasını bu texnologiyaların

köməyi ilə, İnternet şəbəkəsindən istifadə edilməklə tam həcmdə

həyata keçirə bilər!

Veb 2.0 texnologiyaları artıq bu missiyanın icrasında sadəcə

texnologiyalar deyil, dünyagörüşüdür.

Eyni qayda ilə, əgər Web 2.0 haqqında, sosial şəbəkələr dün -

yası haqqında söhbət gedirsə, onda mədəni nümayəndəliklər bu

şəbəkələrin ən populyarları sayılan Twitter, Facebook, Google+ ilə

əlaqə saxlamalıdırlar. Bundan əlavə, milli brendi irəli çəkməyə qabil

olan fəal bloqqerdən ibarət qruplar lazımdır. Bu halda milli brendin

müvəffəqiyyətli fəaliyyəti üçün resursa nə lazım olduğunu istifadə -

çilər özləri deyəcəklər.

Müraciətlər o halda nüfuzlu olur ki, onlar ürəkdən gəlsin,

səmimi olsun. Cəmiyyətin saytının yaradılması üçün ilk növbədə

kontentə öz töhfəsini verən - insanların diqqətini cəlb etməyi, onları

maraqlandırmağı, fəaliyyətə sövq etməyi bacaran könüllülərdən

8


Azərbaycan və rusca nəşrinə ön söz

Mədəni irsin rəqəmləşdirməsi üzrə fəaliyyətin koordinasiyası üçün

yaradılmış MINERVA Avropa şəbəkəsi 2002-ci ildən işləyir. Rusiya

Federasiyasının Mədəniyyət Nazirliyi bu işdə 2003-cü ildən fəal

iştirak edir. Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm

Nazirliyi də bu işə qoşulmuşdur.

“Mədəniyyətə aid veb-saytların keyfiyyətinin prinsipləri” adlı rəhbər

vəsait


1

2006-cı ildə rus dilinə tərcümə olunmuş və dərc edilmişdir.

Sözü gedən kitab 2007-ci ildə Azərbaycan dilinə tərcümə və nəşr

edilmişdir. Həmin rəhbər vəsaitə ön sözdə Avropa İttifaqının mədəni

və elmi irsin rəqəmləşdirməsi sahəsində siyasəti, proqramları və

layihələri, eləcə də MINERVA, MINERVA PLUS və MINERVA EC

layihələrinin fəaliyyətinin nəticələri təfərrüatı ilə təsvir edilmişdi.

Mədəniyyət sahəsinin İnformasiyalaşdırması Problemləri üzrə

Mərkəz (MİP Mərkəzi) Avropa Komissiyasının mədəni irsin

rəqəmləşdirməsi ilə bağlı fəaliyyətini əks etdirən internet-saytı

2

daim


dəstəkləyir və genişləndirir.

Bu işin davamı kimi, MINERVA şəbəkəsinin iştirakçıları tərəfindən

hazırlanmış, mədəniyyət müəssisələrinin və təşkilatlarının yüksək

keyfiyyətli veb-nümayəndəliklərinin yaradılması problemlərinə həsr

edilmiş daha bir vəsait, məhz “İstifadəçi ilə mədəniyyətə aid veb-

saytların qarşılıqlı təsiri. Tövsiyələr” adlı vəsait



3

rus və Azərbaycan

dillərinə tərcümə edilmiş və nəşrə hazırlanmışdır. Biz bu nəşri Rusiya

və Azərbaycan mütəxəssislərinə təqdim etmək istəyirik.

Mədəniyyətə aid İnternet-resursların istifadəçisi kimdir? Onun hansı

maraq və ehtiyacları vardır? İstifadəçinin ehtiyaclarını daha tam

10

1

http://www.minervaplus.ru/docums/principles_of_quality.pdf 



2

www.minervaplus.ru 

3

İngilis dilində orijinal ilə tanış olmaq üçün bax:



http://www.minervaeurope.org/publications/handbookwebusers.htm  

əlaqəli məsələdir və onun həllinə çoxsaylı tədqiqatlar həsr edilmişdir.

Biz ümid edirik ki, bu vəsait kitabxanaların, muzeylərin və arxivlərin

mütəxəssislərinin, digər mədəniyyət işçilərinin müasir İnternet-

texnologiyaların və xidmətlərin səviyyəsi haqqında öz təsəvvürlərini

genişləndirməsinə, onların artıq yaratdıqları saytları və portalları

təkrar gözdən keçirməyin və ola bilsin ki, öz veb-nümayəndəliklərini

müasirləşdirməyin zəruri olması haqqında qərar qəbul etmələrinə

kömək edəcəkdir. İnternetdə hələ təmsil olunmamış mədəniyyət

müəssisələri və təşkilatları  burada istifadəçiyə yönəldilmiş və onun

ehtiyaclarına cavab verən müasir saytın planlaşdırılmasına başlamağa

kömək edəcək tövsiyələr və vasitələr tapacaqlar.

N.V.Brakker

baş mütəxəssis



L.A. Kuybışev

Mədəniyyət sahəsinin informasiyalaşdırması problemləri üzrə

Mərkəzin baş direktoru

L.A.Məmmədova 

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin

Kitabxana sektorunun müdiri

12

təmin etmək üçün nə etmək lazımdır? Gəncləri mədəniyyətə aid



saytlara və portallara necə cəlb etməli və həmin saytlar və portallar

vasitəsilə real kitabxanalardan, muzeylərdən, arxivlərdən istifadə

edilməsini necə stimullaşdırmalı? Bu nəşrdə həmin suallara cavab

tapmaq olar.

Mədəniyyətə aid saytlarda və portallarda müasir İnternet-

texnologiyaların praktik istifadəsinin çoxsaylı nümunələri bu vəsaitin

xüsusi dəyərini təşkil edir. Biz bu nəşri redaktə edərkən onu Rusiyada

aparılmış müvafiq tədqiqatların şərhləri və ümumdünya şəbəkəsinin

Rusiya seqmentində müsbət təcrübəyə istinadlarla tamamlamışıq.

Yeni terminlərin və anlayışların izahı üçün biz, vəsaitin müəlliflərinin

ardınca, rusdilli Vikipediyanın məqalələrindən sitatlar gətiririk, lakin

bilirik  ki, Vikipediya – “xalq ensiklopediyasıdır”, onun materialları

daim redaktə edilir və tamamlanır. Biz hesab edirik ki, Vikipediyanın

İnternet-texnologiyalara və xidmətlərə aid olan informasiyası kifayət

qədər etibarlıdır.

Vəsait 2008-ci ildə MINERVA EC layihəsinin iştirakçıları tərəfindən

hazırlanmışdı. Redaktə prosesində biz həmin vəsaitdə İnternet-

resurslara bütün istinadları yoxladıq. Təsdiq etmək olar ki, ötən bir il

yarım ərzində İnternet-səhifələrin təxminən üçdə bir hissəsi əlçatmaz

olmuşdur. Əlçatmaz olmuş bəzi  materialları və saytları axtarıb

tapmağa və istinadları yenilədirməyə nail olduq, lakin istinadların

çoxu artıq aktual deyil. Bu onu göstərir ki, müsbət təcrübəsi vəsaitin

müəllifləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş mədəniyyət

təşkilatları öz İnternet-nümayəndəliklərinə daim yenidən nəzər salır

və onları müasirləşdirirlər. İkinci mühüm nəticə identifikatorların

sabitliyi probleminə aiddir, bu problem indi bütün dünyada fövqəladə

əhəmiyyətli hesab edilir. İnternet-resursların (URI) unikal identifi -

katorlarının kifayət qədər uzun müddət dəyişməz qalması üşün nə

etmək lazımdır və bu identifikatorlar dəyişikliyə məruz qaldığı halda

onları necə aktuallaşdırmaq olar? Bu problem rəqəmsal informa -

siyadan uzun müddət istifadə etməyin mümkünlüyü ilə birbaşa

11


MINERVA layihəsinin birinci dərs vəsaitlərinin tövsiyələri nəzərə

alınmaqla yaradılmışdı. Mədəniyyətə aid təşkilatlar üçün bu prototip

həm veb-saytın dizaynı baxımından, həm də onun kontentinin

hazırlanmasında yuxarıda göstərilən Rəhbərliyin tətbiqini nümayiş

etdirən daha bir işçi alət oldu.

MINERVA EC-in yeni layihəsi çərçivəsində həyata keçirilən növbəti

mərhələ bu vəsaitlə təmsil edilmişdir. O, son illərdə yeni texnologiya

məhsullarının və yeni onlayn modellərin yaranması ilə əlaqədar,

istifadəçilərlə şəbəkə proqramları arasında münasibətlərə həsr

edilmişdir. Bu vəsait praktiki xarakter daşıyır və onda əsas diqqət

istifadəçilərlə veb-proqramların qarşılıqlı təsirinə yönəldilir. Bu

vəsaitdə həmçinin, İnternet sahəsində əsasən kollektiv funksionallığa,

istifadəçilərlə qarşılıqlı təsirə, sosial şəbəkələr və kollektiv istifadə,

Veb 2.0 versiyasının inkişafı və Veb 3.0. versiyasının yeni imkanları

məsələlərinə yönəldilmiş son tendensiyalar tədqiq edilir. 

Bu vəsaiti təqdim edərək, mən MINERVA layihəsində iştirak etmiş

insanların hamısına, mətnlərin müəlliflərinə və öz ideyaları, şərhləri

və təklifləri ilə bizim müzakirələrimizi zənginləşdirmış çoxsaylı

həmkarlarımıza təşəkkür etmək istərdim.




Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   34


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə