MƏNDƏN ÖTDÜ, qardaşima dəYDİ



Yüklə 462.42 Kb.
səhifə1/3
tarix12.12.2016
ölçüsü462.42 Kb.
  1   2   3
MƏNDƏN  ÖTDÜ,  
QARDAŞIMA  DƏYDİ...

   Bəxtiyar  Vahabzadəyə

Ey daşlaşan, torpaqlaşan
            ulu babam!
Bu günümdən dünənimə uzaqlaşan
            ulu babam!
Küləkləşən, dumanlaşan ruhunla sən
Ayağa dur, səninləyəm!
            Səs getməyən, 
            əl yetməyən
Qədim tarix dərəsindən
Səs ver mənim səsimə sən:
Sənə gələn,  səndən ötən 
            nəydi belə? -
Səndən ötüb qardaşına dəydi belə?
Bununlamı neçə dəfə
Ata-oğul, qardaş hissi haçalandı,
Bir şəhərin 
Beş qardaşın xanlığına parçalandı?
O zamanmı bitdi bizim
            dilimizin
            “sənin”, “mənim” qabarı da?
O zamanmı bitdi bizim 
            dilimizin
          “haralısan” damarı da?..
Səninləyəm, ulu babam!
Bu məsəli kimdi yazan?
Hansı soysuz ata idi
Ataların imzasını
Çəkib, ona möhür basan?!
Adınızı dastanlardan oğrayaram,
Ruhunuzu qıyma-qıyma doğrayaram
Qara Çoban,
Dəli Domrul.
Ey Xan Eyvaz,
Giziroğlu Mustafabəy,
Əgər ki, siz 
Bu məsələ qol çəkdiniz!
Sonra, sonra hansınızsa
Xalqa gələn bir qəzadan
Öz başını yana əydi.
O qəza bir topa dönüb
Səttarxanın tifaqına 
            yaman dəydi,
Məndən ötdü!...
Məndən ötdü!..
Sevincə bax, qeyrətə bax!
Bunu yazan xilqətə bax!
Məndən ötdü!..
Qulağımdan getmir bu səs,
Zərbələri qardaşına,
Sirdaşına ötürən kəs
Elə bil ki, bax bu gecə
Qulağımın dibindəcə
Xətainin süqutuna
        qəh-qəh çəkdi.
        Sonra, sonra
Səhərəcan başına yüz qədəh çəkdi.
O qəhqəhin dalğasından,
O məstliyin baş fırladan
Havasından 
        qopan daşdı -
Azərbaycan torpağında
Araz boyda şırım açdı.
Məndən ötdü...
Bunu dedi Şəki xanı.
Bunu dedi Bakı xanı,
Bunu dedi İbrahim xan,
Fətəli xan, Kəlbəli xan...
Qəza ötsün məndən, - dedi,
Ötən kimi “mən-mən” dedi:
“Mən-mən” dedi bir ölkədə 
        nə qədər xan.
Onlar “mən-mən” deyən yerdə
Sən olmadın, Azərbaycan!
Səni səndən alıb belə 
Yüz illərlə uyutdular.
Səni səndə ələdilər,
Səni səndə üyütdülər.
Dibək oldun öz duzunla,
        öz daşınla.
Ögey oldun
        doğma, ekiz qardaşınla -
Məndən ötdü deyənlərin qeyrətindən,
Namusunu yeyənlərin qeyrətindən!
Məndən ötdü... Məndən ötdü!
Ey daşlaşan, torpaqlaşan,
        ulu babam!
Bu günümdən dünənimə uzaqlaşan
        ulu babam!
Ayağa dur!
Dəfn etdiyim məsələnin
        Baş daşına
Bir təəssüf xatirəsi yazıb, yondur:
Səndən ötən mənə dəydi,
Məndən ötən sənə dəydi.
Səndən, məndən ötən zərbə
        Vətən, vətən, sənə dəydi...

1967


ARAZIN  İŞIQLARI

Araz axır yırğalana - yırğalana,
Elə bil ki, yorğalana - yorğalana
        Bir ac dəvə 
            o yanına, bu yanına
                      ağız atır.
Qarnı batıq,
        sarı dəvə yerişini
            yavaşıdır yavaş-yavaş...
Deyirəm ki, asta yeri,
            dəvə qardaş,
            asta yeri,
Dağıdarsan nur yükünü,
            yortsan əgər.
Aclığın var, boynunu bir 
            çölə döndər. 
Dəmir tikan qırpmaq öyrən,
            dəmir tikan.
Dəmir tikan qırpmaq öyrən,
            dəmir tikan.

Alqışlar çaylar səni,
Həftələr, aylar səni.
Yükün işıq yüküdür,
Yormaz bu taylar səni...

Deyirəm ki, dəvə qardaş,
Bax burada xıxlanacaq,
Bax bu düzdə yatacaqsan.
Öz yükünü bax burada atacaqsan.
Nur tayları 
        bu dərədə söküləcək.
Burda işıq dəyirmanı tikiləcək
Sahillərin qaranlığı 
        yuyunacaq, 
ələnəcək, 
        üyünəcək.
İkiqəlbin işıq nəbzi
        bir qovşaqda döyünəcək.
Sahillərin 
işıq dili yaranacaq.
İşıqların öz həsrəti,
Öz nisgili yaranacaq.
İşıqlar öz dərdlərini
O sahillə, bu sahillə
        bölüşəcək.
İki sahil:
        işıqlarla ayrılacaq,
        İşıqlarla görüşəcək.
Gündüzlərdən çox olacaq
        dərdi - səri gecələrin.
O tay - bu tay şəhərlərdə
        küçələrin
Bir-birinə yazışması başlayacaq.
Gündüzlərin küsüşməsi,
Gecələrin barışması başlayacaq.
O işıqlar, 
O işıqlar biləcəkmi:
Ayrılığın toranlığı
        nə deməkdir?!
Toranlığın boranlığı 
        nə deməkdir?!
Boranlığın qaranlığı 
        nə deməkdir?!
Eh, nə bilim, hər bir dərdi taleyinə
İnsan özü gözəmirmi?
İşıqlar da insanlara bənzəmirmi?
İşıqlar da bir-birinə 
Soyuq odlar olacaqdır.
İşıqlar da bir-birinə 
Yaxın yadlar olacaqdır.
İşıqlar da ayrılığa öyrəşəcək
Yükünü çək, dəvə qardaş, yükünü çək...

Avqust, 1968
BİR  AXŞAMIN  BALLADASI

Ey ilham pərisi, varsansa əgər,
Bu axşam üstümə qanadını gər,
Qanım bir hərarət alsın qanından,
Çıxım bu fikirlər burulğanından.
İsinsin azacıq bu daş duyğular,
Olmayım bir evdə beşinci divar...
Bu axşam o qədər tənhayam, təkəm,
Bu axşam elə bil yarılıb  sinəm,
Çapılıb talanıb məhəbbət orda,
Qalmayıb bir tikə mərhəmət orda.
Bu axşam sahibi ölən bir tacam,
Kimsə istəməyən bir ehtiyacam.
Bu axşam fikrimlə o qədər acam,
Lap bütün gecəni 
            yesəm-doymaram.
Bu axşam qəlbimdən gəlib keçəni
Bütün ulduzlara desəm-doymaram.
Bu axşam... özümdə yoxam bu axşam,
Bu axşam özümdə dəfn olunmuşam.
Bu axşam od yoxdür məhəbbətimdə,
Bir ünvan, ad yoxdur məhəbbətimdə.
Bir dəniz, bir sahil təmasını mən
Bu axşam qəlbimdə görmürəm nədən?..
İlahi, dünyaya niyə gəlmişəm?
Hisslərim qəlbimdə əzilmiş şüşə,
Eşqim didiklənən bir parça kağız...
Küləklər, haraya aparırsınız?
Aparın, aparın, aparın,
Amma
Onu tuş etməyin hissiz adama,
Onu qoşa duran,
Onu illər boyu baş-başa duran
Daşlara verin.
Birgə çöp daşıyan,
Birgə yuva quran quşlara verin.
Qoy suya, torpağa hopulsun bu qəm;
Mən necə sevmişdim, necə sevirəm...
Sevib yaşadığım anlar var idi,
Fikrimdə “o” vardı, “onlar” var idi.
Bir dağdım, sinəmdə ad idi “onlar”,
Adicə səyyahdı, yad idi “onlar”,
Qəlbimi görməyi bacarmazdılar,
Sinəmə girməyi bacarmazdılar,
Sinəmdə “o” adlı vulkanım vardı, 
Bilməzdik hansımız hansı olardı,
Kim kimin gözündən qapardı dərdi,
Kim kimin qəlbində buz əridərdi.
Sevirdim - dağ idim, sevirdi - vulkan...
Qaldı bir ovuc kül, bir daş o dağdan.

Eh ilham pərisi, varsansa əgər,
Bu axşam üstümə qanadını gər,
Mənə bir sevimlik məhəbbət gətir,
Mənə bir güzəştlik mərhəmət gətir!
Niyə mən özümdə yoxam bu axşam,
Bu axşam özümdə dəfn olunmuşam.
Sanıram min ildir dünyada varam.
Sonuncu nəğməsi çalınmış taram.

Heç nə gözə dəymir, gözə görünmür,
Gözə görünən də təzə görünmür.
Göylər dənizlərdir, dənizlər göylər,
Təpələr dağlardan uca görünür.
Lap dünən doğulan körpələr belə
Gözümdə yüz yaşlı qocaya dönür.
Bu axşam özümdən uzaqlaşmışam,
Uşaq olmamışam, uşaqlaşmışam.
Ötən məhəbbətim yadıma düşüb,
İtən məhəbbətim yadıma düşüb...
İlahi, qəlbimə bir duyğu göndər.
Yazıqdır, yazıqdır məni sevənlər.
Bəlkə bir quyuya atılan daşam,
Ağlı kəsilməmiş kəsilmiş başam...
Kürrədən indicə suya salınmış,
Odu söndürülmüş, köpü alınmış 
Bir parça poladam, bir parça dəmir:
Filizlər mənimlə dostluq eləmir.
Dağlardan izimi söküb-tökürlər,
Külçələr dalımca qəh-qəh çəkirlər...

Eh ilham pərisi, varsansa əgər,
Bu axşam üstümə qanadanı gər,
Qoyma bir anlıq da küsüm dünyadan,
Sevgi ümidimi üzüm dünyadan,
Mənə məhəbbət ver sevim bir kəsi,
Sevim, elə sevim özü bilməsin.
Bir anlıq dünyada yox olsa bəşər,
Məni meymunların yanına göndr:
Ünsiyyət istəyim məhəbbət üçün,
Məhəbbət istəyim ünsiyyət üçün.
Bir anlıq dünyada yox olsa bəşər,
Məni delfinlərin yanına göndər.
Dənizə məhəbbət səpmək öyrənim,
Sahilə məhəbbət çəkmək öyrənim.
Onu meşələrə səpim-göyərsin.
Onunla qumları öpüm-göyərsin.
Məhəbbət adlanan dil yaradım mən,
Məhəbbət adlanan din yaradım mən...

Ey ilham pərisi, varsansa əgər,
Bu axşam üstümə qanadını gər,
Mənə məhəbbətli bir nəğmə gətir,
Məhəbbət imzalı bir namə gətir,
Oxuyum, oxuyum o yarım üçün,
Onu cehiz verim qızlarım üçün.
İlahi, qəlbimə bir sevgi göndər.
İlahi, yazıqdır məni sevənlər...

Yalta, yanvar 1968


SARA  XANIM

Azərbaycan torpağında
Bir səs gəzir
Bir qız səsi.
Dağ çayları həmdəmidir,
Ağ bulaqlar rəfiqəsi.
Bir az 
        Araz nidalıdır,
Bir az Göy göl ədalıdır.
Bir azca da Kür havalı.
O nəğmələr çeşnisində
Yaşıl yelən, qızıl sapdı.
Üzeyirin sərraf gözü
Onu duydu, onu tapdı.
Öz ilahi nəfəsiylə 
Seyyid ona uğur dedi, 
        alqışladı.
Vahid ona söz dəftəri,
Sinələri alışdıran
        köz dəftəri 
        bağışladı.
“Qatarın”da dərdimizi
        uyudarıq qatar-qatar,
“Segah”ında dağ qovuşar,
        duman yatar.
“Şikəstə”si nənələrin nakam eşqi,
        batan dərdi.
Zəngüləsi Həcərlərdən töhfələrdi.
Gülüşündə bir mavi nur,
Yerişində bir az təmkin,
        bir az qürur.
Baxışında taleyindən
        gizli giley,
Öz dərdini dodaqaltı gumuldayan
        bir qəmli ney.
Bizim sənət dağımızın
Dönər qarı, dağ çiçəyi
        Sara xanım.
Bizim sənət bağımızın
Qara gözlü, ağ çiçəyi 
        Sara xanım.

Oktyabr, 1968

OXU, TATAR QIZI

Oxu, tatar qızı, dodaqlarını
Darasan çayına söykəyib, oxu!
Qayalar şəkləyib qulaqlarını
Tanış bir nəğməni dinləyir, oxu!

Bu dilsiz daşlara səslər hopulub,
Yaşayır uçrumlu dağ arasında.
Sahildən qovulub, yurddan qovulub
Gizlənib bir ayı mağarasında.

Oxu, dünəniylə gəlib görüşən
Bir tatar qarısı tuş olsun ona.
Yetim uşaq kimi didərgin düşən
Nəğmələr tapılıb qoşulsun ona.

Nəğmənin səfəri üfüqlərədir,
Nəğmənin mənzili qalmaz yarıda.
Oxu, varaqlansın gözümdə bir-bir
Babanın dünənki günahları da.

Səni başa düşər qədim bir qala,
Anlar binaların, yolların çoxu.
Oxu, tatar qızı, yarımçıq qalan
Bir el nəğməsini təzədən oxu...

Yalta, yanvar 1968


SƏN  MƏNİ  SEVSƏYDİN...

Sən məni sevsəydin nolardı görən?
Görən olardımı bir dərdim onda?
Yoruldum demədən qolum üstə sən
Dünyanı piyada gəzərdim onda.

Toxalar, azalar bu sevgimizdən
Dünyanın məhəbbət acları bəlkə,
Təzə haşiyələr alardı bizdən
Dünyanın məhəbbət tacları bəlkə.

Bizim başımıza hey ələnərdi
Alqışlar. təbriklər, dualar-bizim.
Bizim bəxtimizə səpələnərdi
Ən duru, ən təmiz şüalar-bizim. 

Ləpələr göz alıb baxar dənizdən,
Sular mehrimizə həsəd çəkərdi.
Ulduzlar bircə yol pəncərəmizdən
İçəri  baxmağa həsrət çəkərdi.

Dedim ki, göyərər bir Leyli pöhrə,
Məcnun bir səhərin gözündə gələr.
Saçını tor elər sahildə Zöhrə,
Tahir ləpələrin üzündə gələr.

Sən məni sevsəydin... sevsəydin əgər...
Kim olub bəxtiyar quru ad ilə.
Həyatda “ürəkləş”, “sevləş” demirlər,
Ayaqlaş deyirlər bu həyat ilə.
Dekabr, 1968
İŞIQ

Gecənin ən uzaq dərinliyində
Bir işıq görünür.
            Mayakdı, nədi?!
Ondan gözlərimi çəkdim, yenə də 
Fikrimdən, yuxumdan o çəkilmədi.

Elə hey yol getdim bütün gecəni,
Gözümdə o işıq,
Gözümdə o şam.
Belə çox işıqlar çağırıb məni,
Belə az gecələr uduzmamışam.

Bəlkə də o işıq, o çağrış yenə
Taleyin növbəti ümid payıdır.
Ümid nə yaxşıdır,
            Ümidlə sönən
Məhəbbət qayıdır, sevgi qayıdır.

Dekabr, 1968

TƏƏSSÜF

Bu görüş nə acı qismətmiş bizə,
Elə bil bir kədər gölünə düşdük.
Salamsız, kəlamsız durub üz-üzə,
Bir xeyli baxışla, gözlə görüşdük.

Əsdi ürək kimi ovcumda əlin,
Sən əzəl bu qədər kövrək deyildin.
Sən əzəl bu qədər mehriban, həlim,
Sən əzəl bu qədər qəşəng deyildin.

Hanı ömrümüzün o keçən günü,
Hanı öz əhdinə o dönük andım...
Sənin “gəl barışaq” təbəssümünü
Mən o  vaxt əl açan dilənçi sandım. 

İndi dayanmışıq üz-üzə, yaxın:
Təəssüf çay kimi axır aradan.
Bəlkə də vədəsiz yaxın olmağın
Cazibə gücündən tez aşır adam.

Bir eşqin dolaşıb itən yoluna 
Tutma çırağını bu aləmdə sən.
Kaş elə məzara gedən yoluma
Göy işıq olasan bu görkəmdə sən.

Bəlkə də yüz dəfə görüşdük belə,
Yenə xatirələr, yenə təəssüf.
Təəssüf, təəssüf, təəssüf ilə
Qayıda bilməyən günə təəssüf!..
Dekabr, 1967
RAKETLƏR

Raketlər oynayır həyətdə,
Raketlər oynayır.
Bir şarı yüz dəfə vurmaqdan,
Yorulub, yormaqdan.
Doymayır raketlər, doymayır.
Onların ayağı bu günlə,
Başları sabahla oynayır.
Görürəm: yüyürür, yüyürür.
Qaçırlar, qaçırlar.
Üfüqdən fəzaya
Qapılar açırlar.
Təyyarə səsini udurlar,
Zərbəli, hücumlu səslərlə.
Sabah bu cilovsuz hisslərlə
Yer altdan, yer üstdən
Qəfləti ölümü
Daşıyar bu raketlər.
Üşüyən torpağa
Sərnişin ulduzlar
Daşıyar bu raketlər.
Raketlər oynayır.
Ayaqlı, əlli raketlər.
Gözlü, qaşlı, telli raketlər,
Yuxuda diksinmə,
             Yer anam
Səksənmə, Yer anam.
Yolunla rahat get.
İnsana yönələn raketə
Yönəlib insan raket.
Fevral, 1968


QAR

Uzaqdan baxıram ağappaq, təmiz,
Yaxına gəlirəm: qurd düşüb qara...
Yadıma düşür ki, bəzən hissimiz
Nə qədər aldanır bu ağlıqlara...

Qayğılar görürük, bürüncək kimi -- 
Tikandan astarı, ipəkdən üzü.
Vədələr görürük, kəpənək kimi
Dalınca uşağa döndərir bizi.

Uzaqdan baxıram ağappaq, qəşəng;
Yaxına gəlirəm: qar kif atıbdır.
Qəlbim inciməsin gözümdən gərək,
Qəlbim də gözümü çox aldadıbdır. 

Kəlbəcər - İstisu
İyul 1968

LENİN  ZİRVƏ

Biz nə qədər dahi desək, 
             ulu desək,
Ona bəşər ağlı desək,
Ona günəş oğlu desək;
Bu çeşidli 
    təltiflərin hamısından,
Şeriyyətlər toplusunda,
Məhəbbətlər toplusunda
Ali sözlü,
Ülvi sözlü
    təriflərin hamısından
O, yenə də uca durur.
Elə bil o yüksəkliyi
Elə yüksəklikdə
    dondurubdur
            ki,
Oradan o yana ta
meyarsızlıq, ölçüsüzlük 
        ölkəsidir.
Orda dahi anlayışı,
dahiliyin qırıntısı,
        kilkəsidir.
Orda o, sadəliyin,
        adiliyin
Ən sonuncu nöqtəsidir.
O sadəlik, o adilik
Ucalıqdan uca olan
Ali fikir zirvəsidir.
O zirvədə ömürləri
Dərə kimi, 
    təpə kimi,
    yamac kimi
    görmək olur. 
O zirvədən həqiqəti,
Ədaləti,
Səadəti
Yer üzünə səpələyən
Qızıl qanad ildırımlar
        hazır durub.
O zirvənin ayağında
        xəyanəti,
        cinayəti,
        ədavəti,
            dəfn eləyən
        sıldırımlar
                 hazır durub.
Vəsflərə  sığışmayan

O sadəlik zirvəsində,
    O dahilik zirvəsində,
    O adilik zirvəsində
        Lenin yaşar.
Əbədilik məfhumunu 
        təsdiqləyən
Əbədilik zirvəsində
Lenin yaşar,
        öz ağlının
Orbitində fikrimizi,
Ağlımızı yaşadaraq.
O zirvədən yolumuza
        günlər axar
        çıraq-çıraq.
Günlər axar
        gün üzünə
        həsrətlərin taleyinə.
Günlər axar
        günümüzə
        həsədlərin taleyinə.
Lenin fikri 
        ucalığın
Bir əl çatmaz zirvəsindən
Nur səpələr bu həyata.
Lenin dağı
        qoymaz ona
Təltif çata,
Mədh çata,
Tərif çata.
                    Yanvar, 1969

QOLTUQ  AĞACI

Qoltuq ağacına yazığım gəlir,
Tutub bir binanı çiyinlərində
O zorba bir dirək ola bilərdi.
Məğrur bir çobanın çiyinlərində
Qurd əzən dəyənək ola bilərdi.
Bir körpü tağı da ola bilərdi,
Tüfəng qundağı da ola bilərdi.
Vaxtsızmı qırıldı, tezmi qırıldı...
Vüqarı qırıldı, əzmi qırıldı.
Qoltuq ağacından acığım gəlir,
O bütün yollara qoltuqdan baxır,
Girdiyi qollara qoltuqdan baxır.
Nəğmə də oxuyur o, cırhacırla,
Qırıla-qırıla...
Qoltuqdan oyana getməyir səsi.
Nədir oxuduğu? -- “qoltuq nəğməsi”
Özü bu vərdişi ömrünə yazıb,
Onu bir qoltuqdan tullasan əgər,
Yanından yan ötüb bir ayaqsızın,
Kiməsə üçüncü ayağa dönər...
Daş kaha yaxşıdır bir uçuq damdan,
Duyar eyhamımı bir qoltuq acı:
Deyirəm qoltuğa girən adamdan
Yaxşıdır bir sınıq qoltuq ağacı.

1967

BİZİM  GƏNCLİK

Yenə gənclik ordumuzun
Mübarizə yollarını saldım yada.
Ömrümüzün gah günəşli,
Gah boranlı illərini
Saldım yada.
Gözlərimdə Çapay durdu,
Həzi durdu, Gəray durdu.
İlk sırada getdi gənclik
Xalqımızın hər müqəddəs,
Hər mübariz çağrışına;
Bəzən döyüş meydanına,
Bəzən dostluq yarışına.
Azmı odlar ayaqlayıb
Oddan aldıq yurdumuzu...
Avropalı Dunay boyu
Dunaydan da güclü gördü 
        ordumuzu.
Qayıtmaqçün Vətənə biz
Bəzən ondan aralandıq.
Ağır yara vurmaq üçün 
        düşmənə biz
Bəzən ağır yaralandıq.
Yox, alsaq da neçə yara,
Ağrı duyan qəlbimizdə
Yer vermədik ağrılara;
Çünki bir yaz havasında,
Zərbəmizdən yuvasında
Düşmənlərin can verdiyi
        günü gördük.
Ağrılara yer vermədik
Bəli, ağır yaramızda.
Çünki arxa sıramızda
Neçə dostun 
Yürüşünü gördük.
Bir dost kimi, qardaş kimi
Keçdik macar torpağını,
Bizə ayaq açanların
Üzdük yerdən ayağını.
Qucaqlayıb boynumuzu,
Çiçək səpdi yolumuza
Çiçək üzlü bolqar qızı.
Gənclik döyüş meydanında
Nərə çəkib aslan oldu.
Gənclik sevib-seviləndə --
Məhəbbəti ümman oldu.
İlk sırada getdi gənclik
İstər döyüş meydanına,
İstər əmək yarışına.
Lazım gəlsə səs verərik
Yurdumuzun çağrışına,
Yurdumuzun sərhəddinə
Sinəmizlə sədd çəkərik.
Qarşılaşsaq ölümlə biz,
Ölümə də xətt çəkərik.
Lazım gəlsə, qoşularaq
Yurdumuzun çağrışına
Günəşdən od gətirərək
Yurdumuzun sərt qışına.
Gənclik sevgi, gənclik zəhmət,
Gənclik zəfər, gənclik qüvvət,
Gənclik daim alovlanan,
Daim yanan bir ürəkdir.
O ilk getmiş, gedəcəkdir
Xalqımızın hər müqəddəs,
Hər mübariz çağrışına,
İstər döyüş meydanına,
İstər əmək yarışına!

                  1956

AZƏRBAYCAN - DÜNYAM MƏNİM

Azərbaycan - qayalarda
            bitən bir çiçək,
Azərbaycan - çiçəklərin içində qaya.
Mənim könlüm bu torpağı
            vəsf eləyərək,
Azərbaycan dünyasından
            baxar dünyaya.

Azərbaycan - mayası nur,
            qayəsi nur ki...
Hər daşından alov dilli ox ola bilər.
“Azərbaycan!” - deyiləndə ayağa dur ki,
Füzulinin ürəyinə toxuna bilər.

Oğulları Kür gəzdirər biləklərində,
Oğulların göz atəşi
            gözəl əridir.
Azərbaycan səhərinin bəbəklərində
Qütb ulduzu,
            dan ulduzu gözəlləridir.

İllər olub - kürrələrdə dəmir olmuşuq,
Sərhədlərdə dayanmışıq küləkdən ayıq.
Od gölündə,
               buz çölündə gəmi olmuşuq,
Biz Bakının ilk səadət carçılarıyıq.

Min illərlə zülmətlərə yollar açıqdı,
Dalğalandı Sabirlərin 
        ümman dünyası,
Azərbaycan qatarı da yollara çıxdı
Dağılanda Qoca Şərqin duman dünyası.

Azərbaycan - mayası nur,
        qayəsi nur ki...
Hər daşından alov dilli ox ola bilər.
“Azərbaycan!” deyiləndə 
        ayağa dur ki,
Ana yurdun ürəyinə toxuna bilər.

1970
ŞUŞADA  BİR  GECƏ

Bu gecə gecənin son qatındayam,
Bu gecə bir qəndil qanadındayam.
Sağımda bir dərə - qara hörükdür,
Solumda bir dərə - qara hörükdür.
Dövrəmdə buludlar bölük-bölükdür.
Dünyanın damına çıxmışam, nədi?
Dünya qaranlığı harda gizlədib?
Dünya toranlığı harda gizlədib?
Gecə ağ yağışda durulanıbdı,
Gecə dağ mehində qurulanıbdı,
Daranıb, bələnib işıqlarına,
Taxıb qarmağını göy tağlarına
Bir çilçıraq şəhər,
            bir qəndil şəhər,
Hər evi bir qızıl qərənfil şəhər.
Uzaqdan: bir ulduz topası kimi
            göy üzündədi.
Yaxından: bir qaya lampası kimi
            yer üstündədi.
Gecənin qoynunda yanır dağ şəhər,
Fəzadan asılı, çilçıraq şəhər.
Dağlar öz ovcunda yanıdırıb onu,
Ulduzlar qoynuna qaldırıb onu
Bu dağlar vüqarı, bu dağlar gücü.
Bu gecə kəşf etdim bir Şuşa bürcü
Bir Şuşa bürcü, tamaşa bürcü...
1970
MƏNİM  YURDUM

Mənim yurdum --
        qəhrəmanlar diyarıdır.
Mərd insanlar diyarıdır.
Öz baxtının xoş gününü
Öz əliylə yaradanlar diyarıdır.
Kainatın milyon illik arxivindən
ulduzları
        oyadanlar diyarıdır.
Mənim yurdum --
        qəhrəmanlar diyarıdır!

Mənim yurdum --
Torpağında nur əkənlər,
Nur biçənlər diyarıdır.
Mənim yurdum --
Neçə dəfə
Qanlı lava dənizindən
Sağ keçənlər diyarıdır.
Mənim yurdum --
Qayaları minalanmış
Dağ keçənlər diyarıdır.
Mənim yurdum --
Mərd oğullar diyarıdır.

                    1973


BAKININ  GECƏSİ

Bakının gecəsi ağ varaq kimi, --
Elə bil 
Hələ bir qələm dəyməyib.
Hələ bu varağa əlim dəyməyib.
Nə qədər istəsən, şer yaz ona,
Köçür sətir-sətir duyğularına.
Bu xətkeş küçələr varaq gözləyir.
Bu kitab binalar az oxunubdur.
İnsanlar yatanda göz işığını
Səpir küçələrə,
Yanır küçələr.
Yatmır küçələr.
Bakının gecəsi işıq romanı...
Dənizin qoynunda baş qəhrəmanı.
Oxu səhərəcən, yetəsən ona. 
Yüyür səhərəcən dəniz qoynuna.
Bakının gecəsi bir dağ gölüdür.
Kəhkəşan qurşağı boyunbağısı,
Xəzəri ay kimi döşündən asıb...
Bakının gecəsi -- mürgülü qoca,
Qayğı yüklü qoca,
Söz yüklü qoca...
Bakının gecəsi ağ varaq kimi...
Onu kim götürə, ona nə yaza!
Nə ötəri ola, nə də ki, asan.
Bakının gecəsi ağ dəniz kimi,
Uyudur qoynunda nə qədər gəmi,
Nə qədər insan -- gəmi
Sabah açılanda səfərə hazır.
Gör, şair, ürəyin, əlin nə yazır -- 
Bakının gecəsi ağ varaq kimi.
Gör, sözün varmıdır səpinə hazır...

Yanvar, 1973


DAĞ  ÇAYINA OXUNMUŞ  MƏKTUB

       Rəsul Həmzətova

Bu torpağın adətidir min ildən bəri:
Şair oldun -- öz qapındır açdığın qapı.
Ümidlərin ən sonuncu sığıncaq yeri,
Ən sonuncu and yeridir şer kitabı.

Sən gələndə səs yayılır Azərbaycana:
Qaraqabaq adamlar da azca qımışır.
Kimin duzlu sözü varsa,
                 çıxsın meydana,
Yoxsa Rəsul aparacaq bütün alqışı!

Muştuluqçu xəbərlər də düşməyir atdan,
Çapır bizim dərələrə, dağlara doğru:
“Rəsul gəlib Dağıstandan...”
Dillənir atam:
- Dağıstana nə çox gedir bu Həmzətoğlu!

Eyniləşir dağ vüqarı,
                Dağlı vüqarı;
Bir qocanın dediyini hələ dinlə bir:
“Balam - deyir - yer üzünün uca dağları
Elə bizim bu dağlardan köçüb getmədir”.

Dünən gözəl qar ələndi şəhərimizə,
Dedilər ki, 
        bu töhfədə
            Rəsul əli var...
Gülə-gülə söylədi ki, Süleyman Rüstəm:
“Dağıstana yağar ancaq bu ağlıqda qar...”
Bu dağlarda hər çay igid,
        hər bulaq gəlin;
Hər şey  olar - çay olanda,
        bulaq olanda.
Yağışına, buluduna bərəkət gəlir --
Təbiətə şair oğlu qonaq olanda.

Bu torpağa baş əyməyin -- baş ucalığın!
Məbəd bildin
        bizim qədim 
            sənət yurdunu.
Sən gələndə şairləri başına yığıb,
Təkrar-təkrar xatırlarsan Səməd Vurğunu.

Təkrar deyil dost elinə müntəzəm gəliş,
Təkrar deyil
        təriflənə tərifdən uca!
Heykəlini özü yonub, özü dikəltmiş
Təriflilər bir qıyğacı baxışdan uçar...

Dedim sizi ayırmayım son nitqlərdən,
Bir də sizə, doğru desəm,
        yetmədi əlim.
Dağ çayına oxumuşam bu məktubu mən,
Surətiylə tanış olun, Rəsul müəllim!
1973

ÇAY AXIR

Çay axır, çay axır...
Rəngi:
Elə bil
    ərimiş
    qurğuşun
    qaya axır.
Sürəti:
Göz ölçündən asılı...
Mənzili:
Məcrası torpağa yazılı.
Çay axır.
Yağış da yağır,
Dolu da yağır,
Şimşək də çaxır.
Çay axır. 
Qocaman dağlar da 
Arabir 
    o taydan
    bu taydan
    ətəyini çırpır,
    Xırxaxır
    Çay axır.
                    1973
XARİCİ  DİL  MÜƏLLİMİ

Alovlu illər idi dil öyrənən illərim.
Uzaq-uzaq bir dağın
        döşündəydi kəndimiz,
Yamaca lehimlənən
        qurşun idi kəndimiz.
O, haraydan qızışdı,
        axdı dərə aşağı,
İgidlərin nərəsi,
İgidlərin qəzəbi - 
Axdı dərə aşağı,
Haray dili öyrəndi
        balaca kənd uşağı.
Alovlu illər idi dil öyrənən illərim.
Ot biçər, kol qırardı
        yazı yazan əllərim.
Mən çox gözəl öyrəndim:
Dəryazların dilini,
Külünglərin dilini,
Sazaqların dilini,
Küləklərin dilini.
Bir cürcənə içində çimirsiz gecəm olub,
Yağışların çox saya,
Sayaçı nəğməsini sübhəcən dinləmişəm.
Dolular dimdiyində qayalar keçəl olub,
Şimşəyin hədəsini sübhəcən dinləmişəm.
Onda zaman - müəllim,
Təbiət -  dərslik idi.
Dil dərsimiz bunların
Hökmünə təslim idi.
Yerdən çörək diləyən 
        xış dili bilməliydi, 
Quş dili bilməliydi,
Daş dili bilməliydi.
Əsgər aparan yolun
        intiqam dili vardı,
Qara kağız gətirən 
        yol dilsiz ağlayardı.
Onda əsil vətəndaş
        dilimiz - hünər idi.
Onda mənim 
Xarici dil müəllimim əsgər idi...
1973

SALAMAT  QAL

Ey dəvə yol, düşdüm daha belindən,
Ovsar cığır, çıxdın daha əlimdən.
Balam çiçək, bir də öpüm telindən,
Salamat qal,
Salamat!

Duz axtaran körpə cüyür balası
Ağ daşlara körpə cığır salası...
Qayaların su saxlayan çalası,
Salamat qal,
Salamat!

İldırımlar buludların pələngi,..
Paslanacaq mənsiz şimşək üzəngim.
Eh, ya qismət, a şəlaləm - a cəngim...
Salamat qal,
Salamat!

Bulaq gördüm: uşaq kimi ərköyün;
Məni gəzər məndən qaçan ürkəyim...
Salamat qal bu dağlarda, ürəyim,
Salamat qal,
Salamat!

Turşsu, 1970
ÇOBAN  ÇÖRƏYİ, ÇOBAN  ÜRƏYİ

         Qışlaqda yazılmış şer

Bir qadın ki, dağ mehini düzüb saçına,
Şimşəkləri oxlov kimi çəkib sacına,
Nəğməsiylə oyadıbdır dan ulduzunu,
Ocaq çatıb gərnəşdirib qoyun-quzunu,
Xəmrə tutub, acıyınca, inək sağıbdır,
Sinəsinə sazaq sağıb, külək sağıbdır,
Gözlərindən qova-qova alatoranı,
Haraylayıb, hədələyib xam otaranı.
Ocaq üstə üzü qarsıb, saçı ütülüb,
Döşünə od,
            kürəyinə ayaz sürtülüb,
Bu minvalla çörək bişib,
            çoban çörəyi.
Halaldı bu çörək!
Baldı bu çörək!
Bir ürək ki, dağ çayı var həyəcanında,
Bir ürək ki, sağı-solu çiçəklər ola,
Düzənlərin yovşan ətri axa qanında,
Örüşündə həmsöhbəti küləklər ola,
Gileyini suya deyə, sular apara,
Yaz yaylağa, qış qışlağa vüqar apara,
Bir ürək ki, ömrü boyu ömür təkəri
Dağa aran, arana dağ daşıyar elə,
Ömrü boyu ayaq üstə yaşayar elə.
Bir ürək ki, dərələrə, düzlərə açar,
Ömrü boyu bulaq gözü, arx ağzı açar
Öz canında yay soyudar, qış isindirər;
Çox vaxt onu özü səslər, özü dindirər
Bu çörəyi duya bilən ürəyin gərək
O ürəyə layiq olan çörəyin gərək.

Bərdə, 1970


NEFTÇİLƏR

Layları doğrayan, qatları yaran,
Ən cəsur cərrahlar - neftçilərdir.
Torpaq zülmətində günəş axtaran
Yeraltı səyyahlar - neftçilərdir.

Çox həmdəm olublar borana, qara;
Yerin kölgəsinə sığınıb onlar.
Alqış qanadında ön sıralara
Ali məclislərə çağrılıb onlar.

Üfüqdən üfüqə qızıl yol açan
Əyilməz qüvvətə, qüdrətə alqış!
Torpaqdan ən uzaq ulduzlaracan
Ucalan hörmətə, şöhrətə alqış!

1972


KOMSOMOLA  KEÇDİYİM  GÜN

Komsomola keçdiyim gün
            xatırımdadır.
Səhərlərin ən durusu o yaz səhəri...
O günlərin acısı da 
            indi bal dadır.
Payız fəslim 
            yollarıma yaz gülü sərir.

Yadımdadır mənim kimi 
            bir dəstə uşaq
Rayondan geri döndü
            fit çala-çala.
Yol qırağı
            kollar pilə, 
            daş-qaya yumşaq...
Hamarlandı öz-özünə
            hər dik, hər çala.

Nazik qədək pencəyimin cibi düyməli,
Düymə üstən 
        bir sancaq da vurmuşdum hələ.
Sol cibimin üstündəydi
        elə sağ əlim,
Haqqı nəydi bu ünvana külək yönələ.
Qırmızı rəng görünürdü 
        bağlı cibimdən --
Ağ çiçəklər, sarı güllər qırmızılaşdı.
Bir burulğan quş topası
        qaya dibində
Çəmənliyə pərdə atdı qırmızı, yaşıl.
Buluda bax, 
        qanadını sallayıb yerə;
Saçlarıma sığal çəkib,
        ötür astaca.
E-hey! - deyib daş atıram gölməçələrə,
Qurbağalar gözlərini 
        örtür astaca.
Elə bil ki, bir sözümə, səsimə bənddi, --
Qaya qopub dağ döşündən,
        haray qopartdı.
Bir dərənin boğazında balaca kəndim
Dərə-dərə şaxələndi,
        dam-dam boy atdı. 
Atam dedi:
             -- Sabah gedib aşlı gön allam,
Komsomolun çarığı da qoy incə olsun.
Anam tutdu əllərini göyə ki,
        “Allah,
Yetimlər də balam kimi sevincək olsun!”

O günlərin acısı da indi bal dadır,
Komsomola keçdiyim gün xatırımdadır...
1970


İNSAN  QAYALAR

(“Vətən qayaları, 
Vətən daşları” silsiləsindən)

Bir qayaya söykənmişəm,
            deyirəm kaş:
Bax beləcə daşa dönəm
            yavaş-yavaş.
Taleyimi qayaların taleyinə 
            bağlayam mən.
Bircə insan düşüncəmi saxlayam mən.
Daş ayaqlı, daş əlli bir insan kimi
Enib daşdan-daşa düşəm.
Qayaların lal dilini başa düşəm.
Onların daş qulağına bir daş atam,
Qayaların keçmişini 
            qayalara xatırladam,
Deyəm: bir vaxt insan oğlu
            insan olub bu qayalar.
İnsanların nərəsindən 
            doğulub bu qayalar.
Nər igidlər düşmən üstə gedən zaman
Babalar da baş qaldırıb yer altından,
Qaya kimi, --
            dayaq olub, yumruq olub,
            ox olublar.
Qayadöşlü qəhrəmanlar
            qayalıqda yox olublar,
Bu torpağın taleyində o da elə 
            bir gün idi.
İgidlərin yaşaması daş olmaqla mümkün idi.
Yoxsa onun qismətinə hardan düşə
            bu qədər daş!
Danış görüm, a daş qardaş!
Siz nənəmin bacılığı,
Siz babamın qardaşlığı,
Təbiətin səpdiyi bir
            zəmi sanım
Bəlkə elə bu daşlığı!
Siz ey qədim əfsanələr
Şerimə yağ, səsimə yağ!
Nə zamansa bu daşlarla
            bir dil tapan tapılacaq --
Bu daşların, qayaların
            keçmişini oyadacaq,
Ordu-ordu qayalıqlar
            insanlığa qayıdacaq.
Bu basılmaz nərlər-ərlər, 
Bu qaya sərkərdələr
Onda məni -- bir balaca daş əsgəri
        qoyar yəqin qoşulmağa bu cərgəyə,
Qayaların keçmişini 
            qayalara yazdım, deyə.
Onda Vətən sanar məni
Bir balaca Vətən daşı,
Vətən daşı olmayandan
            olmaz ölkə vətəndaşı...
Şuşa, 1970

ÇOBAN  NƏĞMƏSİ

Nəfəsində dağ havası,
               dağ nuru,
Vüqarında qayaların qüruru.
Çəmənlərdir, çiçəklərdir həmdəmin,
Buludlardır, şimşəklərdir həmdəmin.

Məhəbbətin yaylaq kimi --
            qəlbi, təmiz.
Gözü duru bulaq kimi
            qəlbin təmiz.
Bərəkətin bulud-bulud --
Axarını dağlara tut,
            düzlərə tut.
Çoban ömrü ömürlərin uzunu;
Nəğməsi var: “Çoban, qaytar quzunu...”
Dağ neyləyər bu nəğməsiz çağları,
Çoban, qaytar bu dağlara dağları...
1970
QANADLI  QAYALAR

Bir daşmı sıyrılıb qopdu qayadan,
Başı hamarlandı bir şiş qayanın.
Burda qayaları qartal sayanın
Uşaq heyrətinə baş əyir adam.

Burda hər zirvəni zirvə qoruyur,
Qartal gözləriylə baxır qayalar.
Bir gündə neçə yol bir qartal boyu
Alçalır qayalar, qalxır qayalar...

Şuşa, 1970 


SALAM,  A  ZİRVƏLƏR

Salam, a gədiklər, salam, a dağlar!
Yenə boynunuzu qucmaq istərəm.
Alıb küləyini qoluma, dağlar,
Zirvədən zirvəyə uçmaq istərəm.

Çoxdandır sürmürəm ayaq gəmimi,
Dərəyə susuzam, zirvəyə acam.
Batırıb buluda daş qələmimi
Yağışlı bir nəğmə yazım yamaca!..

Sonra da oxuyum, səsimi yazsın
Qaya sinəsinə  mətin qayalar.
Torpaq nəğməsinə qoy qulaq assın
Torpaqda ən möhkəm bitən qayalar.

Zirvəyə qalxdıqca adamı sanki
Günəş yuyundurur nur damarında.
Azacıq uyudur, ətirli, sakit,
Sərin dağ mehinin qanadlarında.

Görünər zirvələr bərabərində
Ağıllar mayakı ağıl zirvələr.
Görünər zirvələr bərabərində
Buluddöş dastanlar, nağıl zirvələr.

Salam, a zirvələr, salam, a dağlar!
Yenə bir qayada göyərdin məni.
Salam, a zirvələr, salam, a dağlar
Yenə bir nəğməlik köyrəldin məni...

İyun, 1970

MÜHACİRİN  DƏFTƏRİNƏ 
  1   2   3


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə