Musa qasimli elmira hüseynova



Yüklə 0.56 Mb.

səhifə5/6
tarix08.12.2016
ölçüsü0.56 Mb.
1   2   3   4   5   6

 

 

 

 

 

 

 

36


 

 

Tahirə Əkbər qızı Tahirova 

aprel 1959 – 23 noyabr 1983 

 

Azərbaycanın görkəmli ictimai, siyasi və dövlət xadimlərindən biri Tahirə 



Əkbər qızı Tahirova olmuşdur. O, 1913‐cü il noyabrın 7‐də Zakaspi vilayətinin  

(Türkmənistan) Bayraməli şəhərində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 

1920‐ci  ildə  Tahirovlar  ailəsi  Bakıya  köçmüşdür.  Tahirə  xanım  Bakıda 

məktəbə  getmiş  və  1929‐cu  ildə  onu  müvəffəqiyyətlə  bitirərək  Azərbaycan 

Neft  İnstitutunun  nəzdindəki  fəhlə  fakültəsinə  daxil  olmuşdur.  1935‐ci  ildə 

Azərbaycan  Neft  İnstitutunun  dağ‐mədən  fakültəsini  fərqlənmə  diplomu  ilə 

bitirmiş və Azərbaycan Elmi‐Tədqiqat İnstitutuna elmi işçi göndərilmişdir. 

Sovet  Azərbaycanının  15  illiyinin  təntənə  ilə  qeyd  edilməsi  münasibəti  ilə  1936‐cı  ilin  yanvaında 

Moskvada sovet partiya və hökumət rəhbərləri Azərbaycan nümayəndə heyətini qəbul etmişdilər. Onlar 

arasında gənc neft mühəndisi T.Tahirova da var idi. Bakıya qayıtdıqdan sonra elmi işi bir kənara qoyub 

bilavasitə  istehsalatda  çalışmağa  başlamışdır.  1936‐1937‐ci  illərdə  o,  gənc  neft mühəndisi  kimi  Bakının 

neft mədənlərində çalışmışdır. 

T.Tahirova  1937‐1940‐cı  illərdə  Azərbaycan  Sənaye  İnstitutunun  Neft  yataqlarının  istismarı 

kafedrasının aspirantı və asistenti olmuşdur. 

1940‐1942‐ci illərdə Azərbaycan Elmi‐Tədqiqat İnstitutunda çalışmış və respublika neft sənayesinin 

tərəqqisi,  yeni‐yeni  elmi  nailiyyətlərin  və  səmərəli  təkliflərin,  ixtiraların  tətbiqi  sahəsində  xeyli  iş 

görmüşdür. 

İstehsalatda və elmi işdə təcrübə qazanan T.Tahirova partiya işinə irəli çəkilmişdir. O, 1942‐1949‐cu 

illərdə  Azərbaycan  K(b)P  MK  neft  şöbəsi  müdirinin  müavini,  MK  katibinin  neft  üzrə  müavini, 

Azərbaycan  K(b)P  Bakı  Komitəsinin  kadrlar  üzrə  katibi  olmuşdur.  T.Tahirova  bu  vəzifələrdə 

Azərbaycan  neft  sənayesinin  hərtərəfli  inkişafı,  neft trestləri  və  mədənlərinin,  neftayırma  zavodlarının 

öhdəliyinə  düşən  vəzifələri  və  dövlət  planlarını  vaxtlı‐vaxtında  yerinə  yetirməsi,  «Azneft»  birliyinin 

işgüzar,  bacarıqlı  mütəxəssislərlə  –  rəhbər  işçilərlə,  mühəndis‐texniklərlə,  ustalarla  təmin  edilməsi  və 

düzgün  yerləşdirilməsi,  yeni‐yeni  təşəbbüs  və  yarışların  tətbiqi,  Bakının  bəzi  rayonlarının  kadr 

şöbəsinin  hesabatlarını  müzakirə  etmiş  müşavirələrin  keçirilməsi  və  onların  müəyyənləşdirilməsi 

sahəsində var qüvvəsi ilə çalışmışdır. 

Azərbaycan  xalqına  və  dövlətinə  xidmətdən  usanmayan  T.Tahirova  müsəlman  dini  ayinlərinə 

riayət etdiyini Azərbaycan K(b)P MK və hökumətindən gizlətdiyi üçün partiya töhməti almış və bütün 

vəzifələrindən  götürülmüşdür.  O,  yenidən  elmi‐tədqiqat  və  müəllimlik  işinə  qayıdaraq  1949‐1954‐cü 

illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun Neft və qaz yataqlarının istismarı kafedrasının müəllimi 

işləmiş  və  gənc  neftçi  kadrların  yetişdirilməsində  fəaliyyət  göstərmişdir.  O,  müəllimliklə  yanaşı,  dərs 

yükünün  çoxluğuna  baxmayaraq,  «Orconikidzeneft»  trestinin  8‐ci  mədəni  üzrə  tədqiqat  işi  apararaq  

1953‐cü  ildə  namizədlik    dissertasiyasını  müdafiə  etmiş  və  texniki  elmlər  namizədi  elmi  dərəcəsini 

almışdır.  Eyni  zamanda  o,  1954‐cü  ilin  iyununda  qiyabi  olaraq  Sov.İKP  MK  yanında  Ali  Partiya 

məktəbini bitirmişdir. 

1954‐1957‐ci  illərdə  T.Tahirova  Azərbaycan  Həmkarlar  İttifaqı  Şurasının  sədri  olmuşdur.  O, 

respublikada həmkarlar təşkilatlarının çoxalması və üzvlərinin sayının artması, istehsalatla əlaqələrinin 

daha  da  genişlənməsinə  bilavasitə  rəhbərlik  etmiş,  səmərəli  təkliflərin  və  ixtiraların  istehsalata  tətbiqi, 

yarışların  və  zərbəçilik  hərəkatının  genişləndirilməsi,  əhalinin  sosial  vəziyyətinin  və  istirahətinin 

yaxşılaşdırılması sahələrinə böyük diqqət vermişdir. 

T.Tahirova  1957‐1963‐cü  illərdə  Azərbaycan  SSR  Nazirlər  Soveti  yanında  Dövlət  Elm  və  Texnika 

Komitəsinin  sədri  və  Dövlət  Elmi‐Tədqiqat  İşlərini  Əlaqələndirmə  Komitəsinin  sədri  vəzifələrində 

çalışmışdır.  O, bu vəzifələrdə çalışdığı zaman elmin istehsalatla əlaqələrinin artmasına, yeni texnika və 

texnologiyaların  bilavasitə  istehsalata  tətbiq  olunmasına,  istehsal  proseslərinin  avtomatlaşdırılması  və 

37


 

mexanikləşdirilməsinin  genişləndirilməsinə  xeyli    dərəcədə  nail  olmuşdur.  Eyni  zamanda  yeni  texnika 

və texnologiyaların işlənib hazırlanması məsələləri ilə şəxsən məşğul olmuşdur. 

1959‐1983‐cü illərdə o, Azərbaycan SSR xarici işlər naziri və Nazirlər Soveti sədrinin müavini (1963‐

1968) işləmişdir. T.Tahirova xarici işlər naziri kimi Azərbaycanın xarici ölkələrlə iqtisadi, elmi‐texniki və 

mədəni  əlaqələrinin  ildən‐ilə  genişləndirilməsində,  respublikanın  sənaye  və  kənd  təsərrüfatı 

müəssisələrinin  SSRİ‐nin  xaricdəki  ticarət‐sənaye  sərgi  və  yarmarkalarında  öz  mallarını  nümayiş 

etdirməsində,  Bakıda  Bolqarıstan,  Macarıstan,  ADR,  ABŞ  və  s.  ölkələrin  ixtisaslaşdırılmış  sərgilərinin, 

Fransa,  Danimarka,  Portuqaliya,  Avstriya  və  İtaliyada  isə  Azərbaycanın  timsalında  SSRİ  günlərinin 

keçirilməsində, xarici diplomatlarla danışıqlar aparılmasında, eyni zamanda BMT Baş Assambleyasının 

XII,  XXIII,  XXX  sessiyalarında  sovet  nümayəndə  heyətləri  tərkibində  iştirak  etmişdir.  O,  dünya 

ölkələrinin  bu  ali  məclisində  diplomat  kimi  iştirak  etmiş  ilk  azərbaycanlı  qadın  olmuşdur.  T.Tahirova 

1960‐cı ildə SSRİ nümayəndə heyətlərinin tərkibində Hindistan, Birma, İndoneziya, Əfqanıstanda, 1961‐

1962‐ci illərdə isə SSRİ Qadınlar Komitəsi nümayəndə heyətlərinin tərkibində Tunis, Türkiyə və Əlcəza‐

irdə olmuşdur.  

70‐80‐ci  illərdə  Azərbaycanın  beynəlxalq  iqtisadi,  mədəni,  elmi‐texniki  və  b.  əlaqələri  xeyli  artdı, 

coğrafiyası  daha  da  genişləndi.  Moskvanın  vasitəsi  və  ciddi  nəzarəti  altında  həyata  keçirilən  bu 

əlaqələrə  bilavasitə  Azərbaycan  KP  MK  və  Beynəlxalq  əlaqələr  şöbəsi  rəhbərlik  edirdi.  Həmin  illərdə 

Azərbaycanda bir sıra beynəlxalq tədbirlər keçirildi.  

T.Tahirova deputatı kimi SSRİ Ali Sovetinin, Azərbaycan Ali Sovetinin sessiyalarında, Azərbaycan 

Kommunist  Partiyası  Bakı  Komitəsinin  plenumlarında,  konfranslarında  iştirak  etmiş,  Azərbaycan  Ali 

Soveti Rəyasət Heyətinin, AKP MK üzvü seçilmişdir. 

T.Tahirova Azərbaycanın ictimai həyatında fəal iştirakına görə hökumət tərəfindən Lenin ordeni, 5 

dəfə  Qırmızı  Əmək  Bayrağı,  Şərəf  nişanı,  Xalqlar  dostluğu  ordenləri  və  bir  çox  medallarla  təltif 

edilmişdir. 

1991‐ci il oktyabrın 26‐da Bakıda vəfat etmiş və Fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur. 



 

*** 

 

 



Azərbaycan Respublikası Siyasi Partiyalar və İctimai Hərəkatlar Dövlət Arxivi, f.1,s.80, iş 811. 

 



Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatları. Səkkizinci çağırış. Bakı, 1973. 

 



Azərbaycan SSR Ali Sovetinin növbədənkənar yeddinci sessiyası. Stenoqrafik hesabat. Bakı, 1980. 

 



«Kommunist» qəzeti, 1969‐1983‐cü illər. 

 



Qasımov M. Bəşəriyyətin sağ qalması naminə. Bakı, 1991. 

 



Qasımov M. Azərbaycan Respublikası dünya meridianlarında (mədəni əməkdaşlıq). Bakı, 1992. 

 

 



 

 

 

 

 

38


 

 

Elmira Mikayıl qızı Qafarova 

1 dekabr 1983 – 22 dekabr 1987 

 

Azərbaycanın  ictimai,  siyasi  və  dövlət  xadimlərindən  biri  Elmira  Mikayıl 



qızı  Qafarova  olmuşdur.  E.Qafarova  1934‐cü  il  martın  1‐də  Bakıda  qulluqçu 

ailəsində  anadan  olmuşdur.1953‐cü  ildə  orta  məktəbi    müvəffəqiyyətlə,  1958‐ci 

ildə  isə  Azərbaycan  Dövlət  Universitetinin  filologiya  fakültəsini  fərqlənmə 

diplomu  ilə  bitirmişdir.  O,  Universietetdə  oxuduğu  zaman  ən  fəal  tələbələrdən 

olmuş  və  Azərbaycan  Dövlət  Universitetinin  komsomol  komitəsinin  katibi 

vəzifəsində işləmişdir. 

1958‐1961‐ci  illərdə  E.Qafarova  ADU‐nun  aspirantı  olmuş  və  namizədlik  dissertasiyasını  müdafiə 

edib filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. 

E.Qafarova  1961‐1962‐ci  illərdə  Azərbaycan  KP  MK‐da  elm  və  ali  məktəblər  şöbəsində  təlimatçı, 

1961‐1962‐ci  illərdə  isə  Azərbaycan  Lenin  Kommunist  Gənclər  İttifaqının    katibi  vəzifələrində 

çalışmışdır.  Tezliklə  respublika    gəncləri  arasında  böyük  hörmət  və  nüfuz  qazanan  E.Qafarova 

Azərbaycan  LKGİ‐nin  birinci  katibi  seçilmişdir.  O,  bu  vəzifədə  1966‐1970‐ci  illərdə  işləmişdir. 

E.Qafarova  bu  məsul  vəzifədə  Azərbaycan  gənclərinin  həyatda,  təhsildə,  istehsalatda  bilik  və 

bacarıqlarının artırmaları, inkişaf etdirmələri sahəsində xeyrli zəhmət çəkmişdir.  

E.Qafarova  1970‐1971‐ci  illərdə  Azərbaycan  KP  MK  mədəniyyət  şöbəsi  müdirinin  müavini,  1971‐

1980‐ci  illərdə  isə  Azərbaycan  KP  Bakı  Komitəsinin  ideologiya  katibi  olmuşdur.  O,  bu  vəzifədə  Bakı 

şəhərinin  abadlaşdırılması,  yaşıllaşdırılması,  fəhlələrin,  xüsusən  gənc  fəhlələrin  partiyanın  ideoloji 

mübarizəsinə cəlb edilməsi sahəsində xeyli iş görmüşdür. 

1980‐1983‐cü  illərdə  Azərbaycan  SSR  maarif  naziri  vəzifəsində  çalışmış  E.Qafarova  Azərbaycanda 

maarifçiliyin  yayılmasında,  məktəb  şəbəkələrinin  çoxaldılmasında,  savadlı,  bilikli,  təcrübəli 

müəllimlərlə  təmin  olunmasında,  uşaqların  təhsilə  cəlb  edilməsində  yaxından  iştirak  etmiş,  bir  sıra 

məktəb olimpiadalarının əsas təşkilatçısı olmuşdur. 

E.Qafarova 1983‐1987‐ci illərdə Azərbaycan SSR xarici işlər naziri vəzifəsini daşımışdır. E.Qafarova 

xarici  işlər  naziri  kimi  Azərbaycanın  Avropa,  Asiya  və  Afrikanın  bir  sıra  ölkələri  ilə  siyasi,  ictimai  və 

mədəni  əlaqələrinin  genişləndirilməsi,  bir‐birinə  nümayəndələr  göndərməsi  sahəsində,  beynəlxalq 

müşavirə,  konfrans  və  sessiyalarda  yaxından  iştirak  etmişdir.  O,  1984‐cü  ilin  oktyabrında  BMT  Baş 

Məclisinin  XXXIX  sessiyasının  və  onun  komitələrinin  iclaslarında  iştirak  və  çıxış  etmişdir.  BMT  Baş 

Məclisinin  XXXIX  sessiyasının  üçüncü  komitəsinin  nümayəndələri  irqçilik  və    irqi  ayrı‐seçkilik 

qalıqlarının kökünü kəsmək məsələlərini müzakirə etmişlər. Diskussiyada birinci çıxış edən E.Qafarova 

irqi  ayrı‐seçkiliyi  kəskin  tənqid  edərək  demişdir:  «Bütün  sahələrdə  irqi  ayrı‐seçkiliyi  şirnikləşdirənlər 

hansı demokratiyadan, hansı vətəndaşlıq hüquqlarından, siyasi və ya sosial‐iqtisadi hüquqlardan danışa 

bilərlər». 

E.Qafarova üçüncü komitənin «Beynəlxalq gənclər ili: iştirak, inkişaf və sülh» diskussiyasında çıxış 

edərək  demişdir:  «Gənclərin  işsizliyi  və  qeyri‐hüquqi  vəziyyəti  problemi  bir  sıra  ölkələrdə  ağır 

problemdir. Çox vaxt gənclər irqçiliyin, aparteidin və irqi ayrı‐seçkiliyin obyekti olur, onların əsas siyasi 

və sosial‐iqtisadi hüquqları kobud şəkildə tapdalanır... BMT bunların həllinə daim diqqət yetirməlidir».  

1987‐1989‐cu  illərdə  E.Qafarova  Azərbaycan  SSR  Nazirlər  Soveti  sədrinin  müavini  vəzifəsində 

çalışmışdır.  O,  bu  vəzifədə  də  humanitar  sahələrə  –  elm,  mədəniyyət,  maarif  sahələrinə  rəhbərlik 

etmişdir. 

Məsul vəzifələrdə inam və  xalqa sədaqətlə, pillə‐pillə addımlayan E.Qafarova 1989‐1990‐cu illərdə 

Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri olmuşdur. O, Rəyasət Heyətinin sədri kimi bir sıra 

iqtisadi  və  siyasi  əhəmiyyətli  sərəncam  və  qərarlarının  verilməsində  fəal  iştirak  etmişdir.  1989‐cu  il 

dekabrın  30‐da  Gəncə şəhərinin  adının  bərpa  olunması  və  1990‐cı  il  martın  13‐də  Azərbaycan  xalqının 

milli  bayramı  olan  Novruz  bayramının  rəsmən  qeyd  edilməsi  haqqında  fərmanları  E.Qafarova 

imzalamışdır. 

39


 

Azərbaycanın  siyasi  və  ictimai  vəziyyətinin  ağır  və  gərgin  dövründə,  erməni  silahlı  qüvvələrinin 

torpaqlarımızı  işğala  başladığı  bir  vaxtda  sovet  qoşunları  1990‐cı  il  yanvarın  19‐dan  20‐nə  keçən  gecə 

Bakıya soxularaq dinc adamları qətlə yetirdi. Bu vaxt E.Qafarova sovet rəhbərliyinin törətdiyi bu qanlı 

cinayətə  etiraz  bəyanatı  ilə  çıxış  etmiş  və  onun  haqqında  həqiqəti  tezliklə  bütün  ölkələrə  yaymağa 

başlamışdır.  Həmin  bəyanatda  deyilirdi:  «SSRİ  Ali  Soveti  Rəyasət  Heyəti  tərəfindən  respublikamızın 

Bakı  şəhərində  fövqəladə  vəziyyət  elan  edilməsi  ilə  əlaqədar  olaraq  Azərbaycan  xalqı,  respublikanın 

bütün vətəndaşları adından qəti etirazımı bildirirəm… Tam məsuliyyət hissi ilə bildirmək istəyirəm ki, 

Azərbaycan  SSR  ali  dövlət  hakimiyyət  və  idarə  orqanları  SSRİ  Ali  Soveti  Rəyasət  Heyətinin  belə  bir 

qərarının  qəbul  olunmasına  razılıq  verməmişlər.  Tökülən  qan  üçün  bütün  məsuliyyət  bu  qərarı  qəbul 

etmiş  və  bilavasitə  onun  icrasını  təmin  etmiş  SSRİ  orqanları  və  onların  vəzifəli  şəxslərinin  üzərinə 

düşür». Bu şəxsi bəyanatı ilə kifayətlənməyən E.Qafarova 160 deputatın müraciəti ilə 1990‐cı il yanvarın 

21‐22‐də  Azərbaycan  SSR  Ali  Sovetinin  fövqəladə  sessiyasını  çağırdı  və  ona  başçılıq  etdi.  Sessiya 

yanvarın  22‐də  E.Qafarovanın  imzası  ilə  «SSRİ  Ali  Sovetinə,  müttəfiq  respublikaların  Ali  Sovetlərinə, 

Sovet  İttifaqı  xalqlarına,  dünyanın  bütün  ölkələrinin  parlamentlərinə,  Birləşmiş  Millətlər  Təşkilatına 

Azərbaycan  SSR  Ali  Sovetinin  Müraciəti»ni  qəbul  etmişdir.  Müraciətdə  deyilirdi:  «Bakının  və  bütün 

Azərbaycanın  dinc  əhalisinə  qarşı  misli  görünməmiş  dəhşətli  cinayət  törədilir.  Helsinki  və  Vyana 

müqavilələrinin  sənədlərini  imzalayan…  hüquqi  dövlət  yaratmaq  iddiasında  olan  sovet  dövləti 

qanunları  tapdalayaraq...  SSRİ  Ali  Sovetinin  sanksiyası  və  respublikanın  ali  hakimiyyət  orqanlarının 

razılığı olmadan  yanvarın 19‐dan 20‐nə keçən gecə Azərbaycana qarşı təcavüz etmişdir… müxtəlif silah 

növlərindən  (tanklardan,  zirehli  transportyorlardan,  avtomat  silahlardan,  hərbi  aviasiya  və 

donanmadan)  istifadə  edərək  elan  olunmadan  Bakı  şəhərinə,…respublikanın  digər  rayonlarına  hücum 

edib dinc əhalini, Bakıda  fövqəladə  vəziyyətin elan olunmasına və şəhərə qoşun hissələrinin girməsinə 

etiraz edənləri amansızcasına qırmışlar. Yüzlərlə ölən, minlərlə yaralanan və itkin düşənlər var… 

Azərbaycan  SSR  Ali  Soveti  ölkə  və  dünya  ictimaiyyətinə  müraciət  edərək  onları  Azərbaycan 

torpağında törədilmiş bu milli qırğın aktını pisləməyə çağırır». 

1990‐cı  ilin  mayından  respublikada  prezident  idarəçiliyinə  keçildi,  Azərbaycan  SSR  Ali  Sovetinin 

Rəyasət  Heyəti  və  onun  sədri  vəzifəsi  ləğv  olundu.  E.Qafarova  deputatlar  tərəfindən  yekdilliklə 

Azərbaycan  SSR  Ali  Sovetinin  sədri  seçildi.  O,  1990‐1992‐ci  illərdə  Azərbaycan  Ali  Sovetinə  sədrlik 

etmişdir.  E.Qafarova  yaranmış  ağır  şəraitə  baxmayaraq,  Ali  Sovetin  sessiyalarını  müntəzəm  çağırır, 

qoyulan məsələlərin həllinə və respublikanın tam müstəqil olmasına, beynəlxalq aləmdə tanınmasına və 

nüfuzunun  artmasına  çalışırdı.  E.Qafarova  Ali  Sovetin  sədri  olduğu  dövrdə  Azərbaycan  xalqı  üçün 

tarixi əhəmiyyətli qərarlar qəbul olunmuş və hadisələr baş vermişdir. Məsələn, 1991‐ci il oktyabrın 18‐də 

Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin elan edilməsi; oktyabrın 29‐da onun müstəqilliyinin 

tanınması  haqqında  «Dünya  birliyinin  üzvü  olan  dövlətlərin  parlament  və  hökumətlərinə  Ali  Sovetin 

müraciəti»; 1992‐ci il martın 2‐də Azərbaycan Respublikasının BMT‐də qəbul edilməsi və s.  

E.Qafarova  dəfələrlə  Azərbaycan  SSR  Ali  Sovetinin  deputatı,  Azərbaycan  KP  MK  və  Bakı 

Komitəsinin 

üzvlüyünə  

namizəd və üzvü, ÜİLKGİ MK və ALKGİ MK üzvü olmuşdur. Azərbaycan Ali Sovetinin sessiyalarında, 

Azərbaycan KP və Bakı Komitəsinin, ÜİLKGİ və ALKGİ‐nin plenum, konfrans və qurultaylarında iştirak 

etmişdir. 

O,  bir  ictimai  və  dövlət  xadimi  kimi  iki  dəfə  Qırmızı  Əmək  bayrağı  və  Şərəf  nişanı  ordenləri  ilə 

mükafatlandırılmışdır. 

E.Qafarova  1993‐cü  il  avqustun  1‐də  Bakı  şəhərində  vəfat  etmiş  və  Fəxri  xiyabanda  dəfn 

olunmuşdur. 



 

*** 

 

 



Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatları. On birinci çağırış. Bakı, 1985. 

 



Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Ali Sovetinin məlumatı, № 24, Bakı, 1987; №1‐2, №5, 

Bakı, 1990;  

40


 

 



«525‐ci qəzet», 2001, 20 dekabr. 

 



«Kommunist» qəzeti, 1968, 22 fevral, №44;  1970, 27 fevral, №48; 1984, 10 oktyabr, №234; 25 

oktyabr, №246. 

 

Qafarova E. Amerika görüşləri. Bakı, 1986. 



 

Qasımov M.Bəşəriyyətin sağ qalması naminə. Bakı, 1991. 



 

Qasımov M. Azərbaycan Respublikası dünya meridianlarında (mədəni əməkdaşlıq). Bakı, 1992. 



 

Qasımov O. Bizim və sizin Balaxanı. Bakı, 2002. 



 

 

 

 

 

41


 

 

Hüseynağa Musa oğlu Sadıqov 

27 yanvar 1988 ‐ may 1992 

 

Azərbaycanın görkəmli diplomatlarından biri  Hüseynağa Sadıqovdur. 



1940‐cı il martın 14‐də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1958‐ci ildə Bakı 

şəhər  132№‐li  orta  məktəbi  bitirmişdir.  1958‐1963‐cü  illərdə  M.F.Axundov 

adına Azərbaycan Dövlət Xarici Dillər İnstitutunun alman dili şöbəsində təhsil 

almışdır.  1962‐ci  ildən    «İnturist»də  işlər  idarəsinin  müavini,  1970‐ci  ildən 

Azərbaycan KP MK xarici əlaqələr şöbəsində təlimatçı, 1974‐cü ildən Almaniya 

Demokratik  Respublikasının  Leypsiq  şəhərində  SSRİ  konsulluğunda  vitse‐

konsul, 1980‐ci ildən ADR‐in Rostok şəhərində SSRİ konsulluğunda konsul olmuşdur.  

1988‐ci il yanvarın 27‐dən 1992‐ci ilin may ayınadək Azərbaycan Respublikasının  xarici işlər naziri 

vəzifələrində  işləmişdir.  Azərbaycanın  dövlət  müstəqilliyi  bərpa  edildikdən  sonrakı  ilk  yeddi  ayda 

xarici işlər naziri olmuş, onun tanınması, ikitərəfli və çoxtərəfli əlaqələrinin qurulmasından ötrü böyük 

səylər göstərmişdir. 

1991‐ci  il  oktyabrın  18‐də  Azərbaycanın  dövlət  müstəqilliyi  bərpa  edildikdən  sonra  Xarici  İşlər 

Nazirliyi  yenidən  qurulmağa  başladı,  yeni  idarə  və  şöbələr  yaradıldı.  Azərbaycanın  müstəqilliyini  de‐

fakto  olaraq  bir  çox  dövlətlər  tanımağa  başladı.  Bir  sıra  dövlətlər  Azərbaycanda,  o  cümlədən 

Azərbaycan Respublikası  bir sıra dövlətlərdə səfirlik və konsulluqlarını açdı. Azərbaycan beynəlxalq və 

regional təşkilatlara üzv olmağa başladı. Azərbaycan Respublikası İslam Konfransı Təşkilatına, BMT‐yə 

və b. üzv oldu. İran, Türkiyə və b. ölkələrlə bir sıra ikitərəfli müqavilələr imzalandı. H.Sadıqov 1992‐ci 

ilin  iyununda  Azərbaycan  Respublikasının  AFR,  İsveçrə,  Hollandiya  və  Lüksemburqda  Fövqəladə  və 

Səlahiyyətli  səfiri  təyin  edilmişdir.  O,  Azərbaycanın  Avropa  ölkələrində  ilk  səfiri  olmuşdur. 

Azərbaycanla  AFR  arasında  siyasi,  iqtisadi  və  mədəni  əlaqələrin  və  münasibətlərin  təşkili  və  inkişafı 

üçün  xeyli  səy  göstərmişdir.  Bir  səfir  kimi  H.Sadıqov  Ermənistanın  Azərbaycan  torpaqlarının  işğalına 

son  qoyması  məsələlərində,  Dağlıq  Qarabağ  probleminin  həllində  ölkəmizin  ədalətli  mövqeyinin 

Almaniya  tərəfindən  müdafiə  edilməsində  səmərəli  fəaliyyət  aparmışdır.  Azərbaycan  Respublikasının 

prezidenti  H.Əliyevin  AFR‐ə  səfərinin  təşkilində,  Almaniya  rəhbərliyi  və  rəsmi  dairələri,  işgüzar 

adamları  ilə  görüşlərinin  keçirilməsində,  ikitərəfli  münasibətlərə  dair  çoxlu  sənədlərin  hazırlanması  və 

imzalanmasında yaxından iştirak etmişdir. 

Almaniyadan Azərbaycana müxtəlif səviyyəli nümayəndə heyətləri səfər etmişdir. İki ölkə arasında 

işgüzar əlaqələr qurulmuş və inkişaf etdirilmişdir. 

H.Sadıqov  Almaniya,  İsveç,  Hollandiya  və  Lüksemburqda  Azərbaycan  diasporasının 

formalaşmasına səylər etmişdir. 

 

*** 

 



Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin məlumatı, 1991‐1992. 

 



Azərbaycanda kim kimdir? Sorğu‐məlumat kitabı. Bakı, Azərbaycan Ensiklopediyası NPB, 1999. 

 



Azərbaycan: Kim‐kimdir?  2001. Bakı, Biznes aress nəşriyyatı, 2001.  

 



«Azərbaycan» qəzeti, 1992‐2002‐ci illər. 

 



Həsənov Ə. Azərbaycanın ABŞ və Avropa dövlətləri ilə münasibətləri (1991‐1996). Bakı, 2000. 

 



Qasımov  M.  Xarici  siyasət:  yenidənqurma,  problemlər,  mülahizələr.  –  «Azərbaycan  gəncləri» 

qəzeti, 


1988,  

13 sentyabr. 

 

Orucov R., Qasımov M. Beynəlxalq həyat və Sovet Azərbaycanı. – «Kommunist» qəzeti, 1989, 15 



noyabr. 

 



Qasımov M. Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində (1991‐1995‐ci illər). Bakı, 1996. 

 

42


 

Tofiq Məsim oğlu Qasımov 

may 1992 ‐ 26 iyun 1993 

 

Azərbaycan  xalqının  XX  əsrin  sonlarında  apardığı  müstəqillik  uğrunda 



mübarizənin  rəhbərlərindən,  Azərbaycan  Xalq  Cəbhəsinin  yaradıcılarından 

biri T.Qasımov olmuşdur. 

Tofiq  Məsim  oğlu  Qasımov  1938‐ci  il  aprelin  10‐da  Azərbaycan 

Respublikası  Ağdaş  rayonunun  Ləki  kəndində  anadan  olmuşdur.  O,  1955‐ci 

ildə  22  №‐li  Ağstafa  dəmiryol  orta  məktəbini  bitirmişdir.  1955‐ci  ildə 

Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika‐riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş və 

1960‐cı  ildə  həmin  Universitetin  fizika  fakültəsini  nəzəri  fizika  ixtisası  üzrə 

bitirmiş,  təyinat  əsasında  Azərbaycan  Respublikası  Elmlər  Akademiyasının  Fizika  İnstitutunda  işə 

başlamışdır.  Orta  məktəbdə  və  Universitetdə  dərs  əlaçısı,  Universitetdə  Stalin  təqaüdçüsü  olmuşdur. 

Aspiranturanı  Leninqrad  şəhərində  A.F.İoffe  adına  Fizika‐Texnika  İnstitutunda  «Bərk  cisimlərin 

nəzəriyyəsi»  laboratoriyasında  bitirmişdir.  1969‐cu  ilin  aprel  ayında  Leninqrad  şəhərində  SSRİ  Elmlər 

Akademiyasının  Yarımkeçiricilər  İnstitutunda  namizədlik  dissertasiyası  müdafiə  edərək  fizika‐

riyaziyyat elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır. 

Elmi  rəhbərliyi  altında  Fizika  İnstitutunda  üç  namizədlik,  bir  doktorluq  dissertasiyası  müdafiə 

edilmişdir.  25  ümumittifaq  və  beynəlxalq  elmi  konfransda  elmi  məruzələrlə  çıxış  etmişdir.  100  elmi 

məqalənin müəllifidir. Onlardan 20‐si Azərbaycanda, 80‐i isə xarici jurnallarda çap olunmuşdur. 1987‐ci 

ildən siyasi fəaliyyətə başlamışdır. Elmlər Akademiyasının bir qrup əməkdaşı ilə birlikdə əvvəlcə “Bakı 

Alimlər Klubu”nu yaratmışdır. Onun və digər qurumların əsasında sonradan Azərbaycan Xalq Cəbhəsi 

təşkil edilmişdir. AXC‐nin Təşəbbüs qrupunun və ilk idarə heyətlərinin üzvü, sədrin xarici əlaqələr üzrə 

müavini,  AXC  Məclisinin  üzvü  olmuşdur.  1989‐cu  ildən  başlayaraq  deputatlarla  iş  aparmaq  üçün 

dəfələrlə  Moskvaya  SSRİ  Ali  Sovetinin  sessiyalarına  ezam  olunmuşdur.  Baltik  ölkələri  xalq  cəbhələri, 

Rusiya,  Ukrayna  və  Belorusiya  xalq  hərəkatlarının  nümayəndələri  və  xalq  deputatları  ilə  sıx  əlaqə 

saxlamışdır.  Müstəqil  Litva  Ali  Məclisinin  1‐ci  sessiyasında  çıxış  etmiş  və  AXC  adından  müstəqillik 

gününü təbrik etmişdir. Litva Xalq hərəkatı  “Saydis”in qurultayının iştirakçısı olmuşdur. 

Moskvada  demokratik  hərəkat  və  təşkilatlarının  birləşdiyi  “Qrajdanskoe  deystvie”  (Vətəndaş 

hərəkatı)  təşkilatının  Ali  Şurasının  üzvü  seçilmişdir.  1990‐cı  ilin  iyun  ayında  Praqada  “Demokratiya  i 

nezavisimost”  (Demokratiya  və  müstəqillik)  beynəlxalq  təşkilatının  konqresində  İdarə  Heyətinə  üzv 

seçilmişdir.  Moskvada  Kremlin  “Manej”  meydanında  keçirilən  antikommunist  mitinqlərində  dəfələrlə 

iştirak etmiş və nitq  söyləmişdir.  

1990‐cı  ilin  fevral  ayında  Moskvaya  ezam  edilmiş   və  100‐dən  artıq  xarici  agentlik  nümayəndələri 

və müxbirlərlə görüş keçirərək 20 yanvar qırğını barədə geniş məlumat vermiş, Qorbaçov başda olmaqla 

SSRİ  rəhbərliyinin  cinayətkar  olduğunu  dünyaya  bəyan  etmişdir.  Azərbaycan  Respublikası  Ali 

Sovetində  23  sentyabr  1989‐cu  ildə  qəbul  edilmiş  “Azərbaycan  Respublikasının  Suverenliyi  haqqında 

Konstitusiya 

Qanunu”nun 

müzakirəyə 

çıxarılmasının 

təşəbbüskarlarından 

olmuş, 

onun 


hazırlanmasında  Xalq  Cəbhəsini  təmsil  etmiş,  fəal  iştirak  etmiş  və  həmin  qanunu  Ali  Sovetə  təqdim 

etmək  də  ona  tapşırılmışdır.  «QKÇP»  dövründə  Rusiya  Federasiyası  Ali  Sovetində  və  demokratik 

təşkilatlarla  iş  aparmaq  üçün  Moskvaya  ezam  edilmiş  və  danışıqlar  aparmışdır.  AXC‐də  «QKÇP»‐ni 

qanunsuz  dövlət  çevrilişi  cəhdi  kimi  pisləyən  bəyanatın  qəbul  edilməsinin  təşəbbüskarlarından 

olmuşdur. 

1991‐ci  ilin  fevral  ayında  Azərbaycan  Respublikası  Ali  Sovetində  yaradılmış  “Müstəqil 

Azərbaycan”  deputat  blokunun  sədrlərindən  biri  idi.  Əvvəllər  Azərbaycan  Respublikası  Ali  Sovetinin 

Dövlət  Quruculuğu  komissiyasının  üzvü,  sonra  isə  sədri  olmuşdur.  Azərbaycan  Respublikası  Milli 

Məclisinin yaradılması ilə Dövlət Quruculuğu və Hüquq Siyasəti komissiyasının sədri seçilmişdir. 

1991‐ci  il  oktyabrın  18‐də  Azərbaycan  Respublikasının  dövlət  müstəqilliyinin  elan  edilməsinin 

təşəbbüskarlarından  və  Azərbaycan  Respublikasının  müstəqilliyi  haqqında  Konstitusiya  aktının 

müəlliflərindən biridir. 

43


 

1992‐ci  ilin  may  ayında  Azərbaycan  Respublikası  prezidentinin  səlahiyyətlərini  icra  edən 

Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri, ölkənin ilk qeyri‐kommunist rəhbəri İsa Qəmbərin fərmanı 

ilə  xarici işlər naziri təyin edilmiş və 1993‐cü  ilin iyunun 26‐dək bu  vəzifədə çalışmışdır. Bu müddətdə 

Azərbaycanın  150‐yə  yaxın  xarici  ölkə  ilə  diplomatik  əlaqələri  qurulmuş,  bəzi  böyük  dövlətlərin 

Azərbaycanda, Azərbaycanın bu dövlətlərdə səfirlikləri açılmışdır. Diplomatik dərəcələrə dair qanunlar 

qəbul edilmişdir. 

1994‐cü il mayın 31‐dək Milli Məclisin Dövlət Quruculuğu və Hüquq Siyasəti komissiyasının sədri 

vəzifəsini  aparmışdır.  Mayın  31‐də  Azərbaycan  Respublikası  Milli  Məclisinin  üzvlüyündən  azad 

edilmişdir.  1995‐ci  il  parlament  seçkilərinədək  Azərbaycan  Respublikasının  millət  vəkili  olaraq 

qalmışdır. 1995‐ci ilin avqustundan Müsavat Partiyası Məclisinin və Divanının üzvü olmuşdur.  

Xarici işlər naziri işlədiyi müddətdə Azərbaycanın MDB‐yə daxil olmaması haqqında Milli Məclisin 

qərar  verməsinə,  Qəbələ  Radiolokasiya  Stansiyasının  bağlanması  haqqında  qərar  vermək  məqsədilə 

komissiya  yaradılmasına  baxmayaraq,  Rusiya  ilə  normal  münasibətlər  qurulmasına  səylər  olundu, 

dövlətlərarası  müqavilə  imzalandı  və  bununla  da  Rusiya  Azərbaycanın  müstəqilliyini  rəsmi  surətdə 

qəbul etdi. 1992‐ci il oktyabrın 12‐də Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası arasında dostluq, 

əməkdaşlıq və qarşılıqlı yardım haqqında müqavilə imzalandı. Lakin bu müqavilə ratifikasiya edilmədi. 

T.Qasımov  ABŞ  Dövlət  Departamentində  dəfələrlə,  bir  dəfə  Pentaqonda,  bir  neçə  dəfə  Konqresdə 

görüşlər  keçirmiş  və  danışıqlar  aparmışdır.  Dağlıq  Qarabağ  münaqişəsinin  nizamlanması  haqqında 

ATƏM çərçivəsində danışıqlar prosesi bərpa edildi və Azərbaycanın dövlət mənafeyinə uyğun şərtlərlə 

aparılmağa başlandı. 

Azərbaycan ATƏT, İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı, Qara dəniz İqtisadi Əməkdaşlığı Təşkilatı, Asiya 

və Sakit okean Əməkdaşlığı Təşkilatiına və bir çox digər təşkilatlara üzv oldu. 

Azərbaycan bir çox beynəlxalq konvensiyalara, o cümlədən İnsan haqları bəyannaməsinə, Cenevrə 

konvensiyasına,  Nüvə  silahlarının  yayılmaması  haqqında  konvensiyaya  qoşuldu.  Kimyəvi  və 

baktereoloji silahların qadağan olunması haqqında konvensiyaya T.Qasımov imza atmışdır. 

BMT‐nin 47‐ci Baş Assambleyasında iştirak və məruzə etmişdir. 

BMT  Baş  Katibi  ilə  Azərbaycanda  BMT‐nin  nümayəndəliyinin  açılması  haqqında  sazişi 

imzalamışdır.  Azərbaycan  nümayəndə  heyətinin  başçısı  kimi  BMT‐də  əsas  dövlətlərin  və  təşkilatların 

təmsilçiləri,  Assambleyada  iştirak  edən  25  dövlətin  xarici  işlər  nazirləri  və  5  dövlətin  prezidentləri  ilə 

ikitərəfli görüşlər keçirmişdir. 

1992‐ci il noyabr ayında ABŞ‐ın əsas sığorta təşkilatı olan OPİC‐lə «Azərbaycana sərmayə qoyacaq 

şirkətlərin  və  sərmayəçilərin  iqtisadi  risklərinin  sığortalanması»    haqqında  sazişi  imzalamışdır.  ABŞ 

Ticarət  Palatasının  sədri  ilə  görüş  keçirmişdir.  İki  ölkə  arasında  Azərbaycanın  bəzi  şərtlərini  nəzərdə 

tutan yeni ticarət müqaviləsi imzalamaq təklif olunmuş, bir müddət sonra amerikan tərəfi buna razılıq 

vermiş və xarici işlər nazirinin ABŞ‐a ikinci  səfəri zamanı bu müqavilə imzalanmışdır.  

1992‐ci il mayın 22‐25‐də Lissabonda Avropa Birliyinin «Yeni yaranmış Müstəqil Dövlətlərə İqtisadi 

Yardım  Proqramı»nın müzakirə  edildiyi  sammitdə  çıxış  edərək  «bu  gün  bizə  iqtisadi  yardımdan  daha 

önəmlisi  Avropa  Birliyinin  bizim  əsas  problemimiz  olan  ʺErmənistanın  Azərbaycana  təcavüzü  və 

ərazilərimizin  işğal  edilməsi,  Azərbaycanın  ərazi  bütövlüyünün  bərpası»  probleminin  həllində  yardım 

etməsidir» söyləmiş və Avropa Birliyindən bu istiqamətdə dəstək istəmişdir. 

Lissabon  sammitində  iştirak  edən  ABŞ  Dövlət  Katibi  cənab  Beykerlə  görüş  zamanı  ondan 

Azərbaycanın haqq işinin ABŞ tərəfindən dəstəklənməsini, ATƏT çərçivəsində Ermənistan‐Azərbaycan 

münaqişəsinin həlli istiqamətində dayandırılmış danışıqların davam etdirilməsinə yardımçı olmasını, bu 

münaqişənin Rusiyanın mənafeyinə xidmət etməsi səbəbindən onun səylərinin neytrallaşdırılmasını və 

problemin  həllini  ABŞ‐ın  öz  üstünə  götürməsini  Azərbaycan  dövləti  adından  xahiş  etmişdir.  Cənab 

Beyker  ABŞ‐ın  problemə  ciddi  yanaşdığını  və  bu  istiqamətdə  gərəkli  addımlar  atılacağını,  yalnız 

Azərbaycan tərəfinin də atəşkəsin saxlanmasına çalışmasını rica etmişdir. 

ABŞ‐ın təşəbbüsü ilə ATƏT çərçivəsində danışıqlar prosesinə başlanmış və danışıqlar Azərbaycanın 

maraqlarına  və  ATƏT‐in  Minsk  qrupunun mandatına  uyğun  aparılmışdır.  ATƏT‐in  mandatına əsasən 

münaqişənin  tərəfləri  Azərbaycan  Respublikası  və  Ermənistan  Respublikası,  Dağlıq  Qarabağın 

44


 

azərbaycanlı  əhalisi  və  erməni  icması  isə  iki  maraqlı  tərəf  kimi  göstərilmişdir.  İcma  nümayəndələrinin 

işçi qrupların və Minsk qrupunun toplantılarında iştirak etmək və öz fikirlərini söyləmək hüququ olsa 

da, səsvermə hüququ olmamışdır. 

Kəlbəcərin  işğalına  qədərki  danışıqlarda  ATƏT‐in  mandatına  uyğun  olaraq    Minsk  qrupunun 

vəzifələri  əsasən  aşağıdakılardan  ibarət  idi:  Şuşanı  erməni  yaraqlılarından  təmizləmək,  dinc  əhalinin 

daimi  yaşayış  yerlərinə  dönməsini  təmin  etmək  və  oraya  beynəlxalq  nəzarətçilər  gətürmək;    Laçını 

erməni silahlı  dəstələrindən  təmizləmək,  dinc əhalinin  daimi  yaşayış  yerlərinə  dönməsini  təmin  etmək 

və oraya beynəlxalq  nəzarətçilər gətirmək; Azərbaycanın ərazi bütövlüyü bərpa edildikdən sonra Minsk 

konfransını çağırıb Dağlıq Qarabağın statusu məsələsini müzakirə etmək. 

1993‐cü  il  fevralın  29‐da  Romada  ATƏT  çərçivəsində  aparılan  danışıqların  ikinci  mərhələsinin 

yekunu  olaraq  ATƏT çərçivəsində  bir  komissiyanın  yaradılaraq  «Dağlıq  Qarabağda  yerləşdirilmiş  ağır 

silahların mənşəyinin araşdırılması və onların yararsız hala  gətirilərək məhv edilməsi haqqında» sazişi 

xarici  işlər  naziri  T.Qasımov  və  Ermənistan  xarici  işlər  nazirinin  birinci  müavini  Libaridyan 

imzalamışlar.  Sonradan  danışıqlar  İsveçin  Cenevrə  şəhərində  daha  iki  mərhələdə  davam  etdirildi.  Bu 

danışıqların  nəticəsində  Şuşa  və  Laçının  erməni  silahlı  dəstələrindən  təmizlənməsi  və  dinc  əhalinin 

daimi yaşayış yerlərinə dönməsi şərtləri razılaşdırıldı və yeganə mübahisə obyekti kimi Laçın dəhlizinin 

statusu  məsələsi  qaldı.  Ermənistan  tərəfi  bu  dəhlizin  beynəlxalq  nəzarətə  verilməsinin,  Azərbaycan 

tərəfi  isə  bu  dəhlizin  Azərbaycanın  nəzarətində  olmasının,  dinc  erməni  vətəndaşlarının  və  humanitar 

yardımların sərbəst buraxılması öhdəliyinin qəbul edilməsinin tərəfdarı idi. 

Roma  və  Cenevrədə  aparılan  danışıqlarda  Azərbaycan  nümayəndə  heyətinə  xarici  işlər  naziri 

başçılıq  etmişdir.  Danışıqların  üçüncü  mərhələsinə  başlamaq  üçün  Cenevrədə  olan  Azərbaycan 

nümayəndə heyəti erməni və rus birliklərinin Kəlbəcər rayonunu işğal etdikləri xəbərini aldı.  

Azərbaycanın  BMT‐dəki  daimi  nümayəndəsi  H.Həsənova  BMT  Təhlükəsizlik  Şurasının  sədrinə 

təqdim ediləcək sənəd göndərildi. Ertəsi gün H.Həsənov sənədi Təhlükəsizlik Şurasının sədrinə təqdim 

etdi.  Beləliklə,  1993‐cü  il  aprelin  6‐da  Ermənistan‐Azərbaycan  münaqişəsinin  tənzimlənməsi  məsələsi 

böyük  zəhmət  nəticəsində  BMT  Təhlükəsizlik  Şurasının  icraatına  verilmiş  oldu.  Məsələ  Təhlükəsizlik 

Şurasına  verildikdən  sonra  aprelin  8‐də  T.Qasımov  Nyu‐Yorka  getmişdir.  Həmin  gün  Təhlükəsizlik 

Şurasının  sədri  pakistanlı  cənab  Makoverlə  görüşüb  məsələnin  Təhlükəsizlik  Şurasının  növbəti 

toplantısının gündəliyinə salınmasını rica etmişdir. Təhlükəsizlik Şurasının daimi və keçici üzvləri olan 

ölkələrin  təmsilçiləri  ilə  görüşlər  keçirərək  problem  barədə  ətraflı  məlumat  verib  onlardan  dəstək 

istəmişdir. BMT Baş Katibi və BMT yanındakı təşkilatlarının nümayəndələri ilə görüşlər keçirilmişdir.  

T.Qasımov  1993‐cü  il  aprelin  27‐28‐də  yenidən  Təhlükəsizlik  Şurasının  bütün  üzvləri  ilə  təkrar 

görüşlər keçirib onların razılığını almışdır. Aprelin 29‐da Təhlükəsizlik Şurasının toplantısı keçirilmiş və 

aprelin 30‐da  BMT Təhlükəsizlik Şurasının 822 №‐li qətnaməsi dünyaya bəyan edilmişdir. Qətnamədə 

erməni  silahlı  qüvvələrinin  Azərbaycanın  bütün  işğal  etmiş  ərazilərini  dərhal  və  qeyd‐şərtsiz 

boşaltmaları tələb olunmuşdur. 

BMT  Təhlükəsizlik  Şurasının  822  №‐li  qətnaməsinin  icrası  istiqamətində    ilk  addım  olaraq  ATƏT 

çərçivəsində  Finlandiya  nümayəndəsinin  başçılığı  ilə  60  nəfərdən  ibarət  müşahidəçi  dəstəsi  hazırlandı. 

Sonra  Kəlbəcərin  erməni  yaraqlılardan  təmizlənməsi  haqqında  saziş  imzalandı.  Sazişi  Ermənistan 

prezidenti Ter‐Petrosyan mayın 8‐də, Azərbaycan prezidenti Əbülfəz Elçibəy isə mayın 12‐də imzaladı. 

Sazişə  görə  Kəlbəcər  bölgəsi  iyunun  14‐dən  29‐a  qədər  erməni  silahlı  dəstələrindən təmizlənməli,  dinc 

əhali daimi yaşayış yerlərinə dönməli və oraya beynəlxalq müşahidəçilər gəlməli idi.  Lakin Gəncədə 4 

iyun  hadisəsi  səbəbindən  Azərbaycan  tərəfi  onların  təhlükəsizliyinə  təminat  verə  bilmədiyindən 

tezləşməsini tövsiyə etdi. Lakin bu istəyə nail olunmadı. 

T.Qasımov  1993‐cü  il  iyunun  26‐da  xarici  işlər  naziri  vəzifəsindən  azad  edilsə  də,  Milli  Məclisin 

komissiya  sədri  kimi  çalışmış,  bir  sıra  qanunların  hazırlanması  və  qəbul  edilməsində  fəaliyyət 

göstərmişdir.  Daha sonra o, siyasi‐ partiya və elmi fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. T.Qasımov Türkiyənin 

müxtəlif elmi mərkəzlərində, universitetlərində və beynəlxalq proqramlarda çalışmışdır. 

45


 

T.Qasımov xarici işlər naziri kimi Türkiyə, İran, Rusiya, Böyük Britaniya, ABŞ və s. ölkələrin rəsmi 

dövlət  və  hökumət  adamları  ilə  görüşərək  ikitərəfli  münasibətlərin  qurulması  və  inkişafına  dair 

danışıqlar aparmışdır.  




1   2   3   4   5   6


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə