C h iz m a d a n k o ‘rin ib tu rib d ik i r e ts e p to r m aydoni q o ‘z g ‘a lg a n d a n keyin,
q o ‘z g ‘alish birinchi neyronni qo‘z g ‘atadi, u o ‘z navbatida ijrochi a ’zoni, q o ‘z g ‘atadi.
B irinchi n ey ronning aksoni yon shoxlari o rqali 2,3 neyronlami q o ‘zg‘atadi. Ikkinchi
n e y ro n d a n q o ‘z g ‘alish birinchi v a b esh in ch i neyronga boradi. U chinchi neyrondan
to lrtin c h i n ey ro n g a boradi. T o ‘rtin c h i v a beshinchi neyronlardan y an a birinchi
neyronga keladi. Shunday qilib, q o ‘z g ‘alish markazdagi neyronlar zanjirida aylanishi
h iso b ig a n e rv m arkazi q o ‘z g ‘a!gan h o la td a b o ‘tadi. F aoliyat izi m arkaz ishini
y en g illa tish u chun m uhim ah am iyatga ega.
Nerv markazlarining charchashi.
N e rv tolalari nisbatan charcham aydi. N erv
m a rk a z la ri e s a ju d a te z charchaydi. A g a r uzoq vaqt bitta harak atn i to ‘xtovsiz
ta k ro rla sa k , harak atlan ish kuchi a s ta -se k in susayib oxiri to ‘x ta b q o la d i, y a ’ni
h a r a k a tn i a m a lg a o s h ira y o tg a n m u s k u lla r q isq a rm a y q o la d i. S h u h o la td a
m u s k u ln in g o ‘z in i b e v o s ita y o k i u n g a k e la y o tg a n h a ra k a tla n tiru v c h i n erv
q o ‘z g ‘a t ils a m uskul q isq a ra d i. S h u n d a n m a ’lum b o ‘lay ap tik i re fle k s yoy id a
ch a rch ash n e rv m arkazida yuzaga k eladi. C harchashni kelib chiqishini m arkazdagi
sin a p sla rd a n q o ‘z g ‘alish o ‘tishining qiyinlashishi bilan tushuntiriladi. B unga sabab
m ed iato r zaxiralarining ozayishi, hujayralarining energiya resurslarini kam ayishi va
p o s ts in a p tik m em b ran an i m e d ia to rg a se z g irlig in in g pasayishi d eb k o ‘rsatish
mumkin.
T u rli n e rv m arkazlarining ch a rc h a s h tezligi h ar xil b o ‘ladi. T a n a holatini
b e lg ila y d ig a n to n ik reflekslam ing n erv m arkazlari eng sekin charchaydi. Ixtiyoriy
te z h a ra k a tla m i boshqaruvchi n erv m a rk a zla ri nisbatan tez charchaydi.
Dostları ilə paylaş: