Professor nəCMƏDDİN Ərbakanin həyati tüRKİYƏ respublikasinin sabiq deputati



Yüklə 415.81 Kb.
PDF просмотр
səhifə1/5
tarix13.06.2017
ölçüsü415.81 Kb.
  1   2   3   4   5

 

 



 

PROFESSOR NƏCMƏDDİN ƏRBAKANIN 

HƏYATI 

 

TÜRKİYƏ RESPUBLİKASININ SABİQ 

DEPUTATI, 

 ƏFSANƏVİ BAŞ NAZİR, MÜHƏNDİS, 

 AKADEMİK, SİYASƏTÇİ VƏ MİLLİ 

GÖRÜŞ LİDERİ  

 

Nəcməddin  Ərbakan  1926-cı  il  29  oktyabrda 



Sinopda doğulmuşdur. Atası Adananın Kozan və Saim-

bəyli  bölgəsində  yaşamış  Kozanoğullarından  Məhəm-

məd Səbri Ərbakandır.  

Ağır cəza rəisi olan atasının  müxtəlif  yerlərdə və-

zifəyə  təyin  olunması  səbəbindən  uşaqlığı  ayrı-ayrı  şə-

hərlərdə  keçən  Ərbakanın  anası  da  Sinopun  tanınmış 

ailələrindən birinin qızı olan Qəmər olmuşdur. 

Nəcməddin  Ərbakan  ibtidai  sinfə  “Kayseri  Cüm-

huriyyət İbtidai Məktəbi”ndə getməyə başladı. Atasının 

Trabzona vəzifəyə təyin edilməsinə görə ibtidai təhsilini 

burada əlaçı olaraq tamamladı. 

Ərbakan  xocanın  ilk  mənəvi  təsirlənməsi  hələ  3 

yaşında ikən Kayseridə qaldıqları evin qarşısındakı tari-

xi  Laləli  Camesində  verilən  azanlar  və  qılınan  camaat 

namazları ilə başlamışdır. Onun  uşaqlıq illəri bu came-

nin eyvanında keçmişdir. Ələlxüsus 1928-ci ilin sonun-

da  bu  camedə  qılınan  bir  cənazə  namazından  olduqca 

təsirlənmişdir.  

Çox kiçik  yaşlarda namaza  və oruca başlayan Ər-

bakan daha  sonralar  yenə atası Məhəmməd Səbri bəyin 



 

 



təqaüdə  çıxıb  məskunlaşdığı  İstanbul  Fatehdəki  İskən-

dərpaşa  Came  imamı  Məhəmməd  Zahid  Kotku  həzrət-

ləri  kimi  dövrün  önəmli  elm  və  ürfan  əhlindən  istifadə 

etmiş  və  mənəvi  kamilləşmə  mərhələsində  bu  böyük 

şəxsiyyətlərin tərbiyəsində yetişmişdir.   

1937-ci  ildə  ibtidai  təhsilini  tamamladıqdan  sonra 

həmin  il  “İstanbul  Oğlan  Liseyi”ndə  orta  təhsilinə  baş-

ladı.  Məktəbdəki  çalışqanlığına  görə  dostları  tərəfindən 

ona “Dərya Nəcməddin”, – deyə müraciət edilirdi. Mək-

təbdə “Sıfırçı Avni” olaraq tanınan fizika müəllimindən 

ilk dəfə 10 alan şagird olmuşdur.  

Bütün sinifləri iftixarla keçən Nəcməddin Ərbakan 

“İstanbul  Oğlan  Liseyi”ni  1943-cü  ildə  əlaçı  olaraq  bi-

tirdi. O dövrlərdə liseyi əlaçı olaraq qurtaranları univer-

sitetlərə  imtahansız  qəbul  edirdilər.  Lakin  Nəcməddin 

Ərbakan  imtahansız  daxil  olmağı  rədd  edərək  girdiyi 

imtahanda böyük bir müvəffəqiyyət göstərincə “İstanbul 

Texniki  Universiteti”nin  ikinci  kursundan  ali  təhsilinə 

başladı.  İbtidai  sinfə  altı  yaşında,  universitetə  də  ikinci 

kursdan başladığına görə özündən iki yaş böyük olanlar-

la eyni kursda təhsil aldı. “Texniki Universitet”dəki kurs 

yoldaşları  arasında  Süleyman  Dəmirəl  və  Turqut  Özal 

vardı. 

Universitet  illərində  universitet  tələbələrinin  na-



maz  qılması  üçün  məscid  açılması  məsələsində  böyük 

cəhd  göstərmiş  və  açılan  məsciddə  həm  namaz  qılmış, 

həm də elmi və dini söhbətlər etmişlər. 

1948-ci  ilin  yayında  “İstanbul  Texniki  Universi-

teti”ndən  böyük  müvəffəqiyyətlə  məzun  olan  Ərbakan 

həmin  ilin  iyununda  “Maşınçılıq  Fakültəsi  Motorlar 



 

 



Kursu”nda assistent olaraq vəzifəyə başladı. 1948–51-ci 

illər arasındakı bu 3 illik assistentlik dövründə o zaman 

doktorluq  dissertasiyasının  yerini  tutan  qabiliyyət  dis-

sertasiyasını  hazırladı.  Siniflərdə  dərs  demək  dosent  və 

professorların  səlahiyyətində  olmasına baxmayaraq özü 

assistent  olduğu  halda,  dərs  deməsinə  izin  verilmişdir. 

Qabiliyyət  dissertasiyasındakı  müvəffəqiyyətinə  görə 

universitet  tərəfindən  1951-ci  ildə  Axen  Texniki  Uni-

versitetində

1

  elmi  araşdırmalar  aparmaq,  elm  və  təcrü-



bəsini  artırmaq  üçün  Almaniyaya  göndərilən  Ərbakan 

alman  ordusu  üçün  araşdırma  aparan  “DVL  Araşdırma 

Mərkəzi”ndəki araşdırma ilə məşhur olan və V1 və V2-

ləri inkişaf etdirən professor Şmit ilə birlikdə çox uğurlu 

çalışmalar apardı. Axen Texniki Universitetində çalışdı-

ğı  il  yarımda,  biri  doktorluq  dissertasiyası  olmaqla  3 

dissertasiya hazırlayan Ərbakan Almaniya universitetlə-

rində  keçərli  olan  “Doktor-Mühəndis”  (Dr.  İng.)  adını 

aldı. 

Almaniya  İqtisadiyyat  Nazirliyi  üçün  mühərriklə-



rin  daha  az  yanacaq  yandırmaları  mövzusunda  araşdır-

malar  apararaq  məruzə  edən  və  bu  arada  da  dosentlik 

dissertasiyasını  hazırlayan  Ərbakanın  “Dizel  mühərrik-

lərdə  püskürdülən  yanacağın  necə  yandığını”  riyazi 

olaraq izah edən bu dissertasiyası alman elm dairələrin-

də böyük əks-səda doğurdu. Dissertasiya elmi məcmuə-

lərdə nəşr edildiyi üçün o tarixdə Almaniyanın ən böyük 

motor  fabriki  olan  və  dünyada  mühərrikin  ilk  istehsal 

olunduğu  Doyç  motor  fabriklərinin  baş  direktoru  Pro-

                                                 

1

  Aхen  Almaniyanın  Şimali  Reyn-Vestfaliya  vilayətində  bir 



şəhərдир.  

 

 



fessor Dr. Flaç tərəfindən Leopard tanklarının mühərrik-

ləri  ilə  əlaqədar  araşdırmalar  aparmaq  üçün  bu  fabrikə 

dəvət edildi. 

Almaniya  İqtisadiyyat  Nazirliyinin  Ruyr

2

  sahəsin-



dəki fabriklər üzərində araşdırma aparmaq üçün vəzifə-

ləndirilən  heyətdə  onun  da  iştirak  etməsi  istənildiyinə 

görə  15  gün  Ruyr  bölgəsindəki  bütün  ağır  sənaye  fab-

riklərini gəzib araşdırma fürsəti əldə etdi. 

II  Dünya  Müharibəsindən  sonra  Almaniya  uni-

versitetlərində  doktorluq  edən  ilk  türk  elm  adamı  olan 

Ərbakan  1953-cü  ildə  dosentlik  imtahanı  vermək  üçün 

İstanbula  gəldi.  İmtahan  nəticəsində  27  yaşında  Türki-

yənin  ən  gənc  dosenti  olma  müvəffəqiyyətini  qazanan 

Nəcməddin  Ərbakan  araşdırmalar  aparmaq  üçün  təkra-

rən  Almaniyanın  Doyç  fabriklərinə  getdi.  Burada  6  ay 

müddətində  mühərrik  araşdırmaları  üzrə  baş  mühəndis 

olaraq  alman  ordusu  üçün  aparılan  araşdırma  fəaliyyət-

lərinə qoşuldu. 

1953-cü ilin noyabrında “İstanbul Texniki Univer-

siteti”nə  qayıdan  Ərbakan  1954-cü  ilin  may  ayı  ilə 

1955-ci  ilin  oktyabr  ayı  arasındakı  zamanda  əsgərlik 

vəzifəsini yerinə yetirdi. İstanbul Kağıthanədəki 6 aylıq 

ehtiyat zabit təlimindən sonra Halıcıoğlundakı istehkam 

nəzarət  bölüyündə  6  ay  kiçik-leytenant,  6  ay  da  leyte-

nant  olaraq  maşınların  nəzarət  və  təmir  hissəsində  xid-

mət etdi.  

                                                 

2

  Ruyr  bölğəsi  Almaniyanın  Şimali  Reyn-Vestfaliya  vilayə-



tində yerləşən, 5,3 milyon əhalisi olan və 4,435 kv. Metr sahə-

si ilə Almaniyanın ən böyük metropol yaşayış mərkəzidir.  

 

 


 

 



Bu xidmət əsnasında hər il Amerikadan alınan təc-

hizatın  siyahısını  hazırladı.  Hazırladığı  bu  siyahı  Ame-

rikan yardım heyətinin diqqətini çəkmiş və bir amerikalı 

polkovnik  bu  siyahını  hazırlayan  şəxslə  görüşmək  istə-

diyini  məktəbin  komandiri  Şərəf  Özdiləyə  bildirmişdir. 

Məktəbin  komandiri  də  polkovniki  Ərbakanın  yanına 

gətirmiş  və  polkovnik:  “Siz  bu  günə  qədər  Amerika-

dan  yardım  olaraq  gizləmə  toru,  bel,  külüng  və  s. 

kimi şeyləri istərkən bu il nəzarət bölüyü üçün iş ma-

şınlarının təmir olunması əsnasında emal edilməsi la-

zım  olan  müxtəlif  hissələrin  emalatı  üçün  dəzgahlar 

istəmisiniz. Necə olur ki, bu dəzgahları istəyirsiniz?” 

– şəklində danışınca Ərbakan Amerikan ordusu quruluş 

təlimatnaməsini açaraq: “Bizim işi görən Amerikadakı 

həmin  birliklərdə  bu  dəzgahlar  var,  bizdə  nə  üçün 

olmasın?”  –  deyə  cavab  verincə  amerikalı  polkovnik 

deyəcək söz tapmamış və bir sözlə, dəzgahlar gəlmişdir. 

Əsgərlik xidmətindən sonra təkrarən universitetdə-

ki işinə qayıdan Nəcməddin  Ərbakan  “İstanbul Texniki 

Universiteti Motorlar Laboratoriyası”nda 100 ədəd yerli 

ilk  motoru  düzəltdi  və  1956-cı  ildə  Türkiyədə  ilk  yerli 

motoru  davamlı  halda  emal  edəcək  200  ortaqlı  (şərikli) 

“Gümüş Motor Səhmdar Cəmiyyəti”ni qurdu. Ərbakan-

da belə bir fabrik qurma fikri Almaniyada işlədiyi əsna-

da “Türkiyə Aqrar Təchizat Təşkilatı”nın sifariş verdiyi 

mühərrikləri  görüncə  oyanmışdı.  Vətənə  qayıtdıqda  bu 

fəaliyyətə  başladı.  Bu  gün  “Pancar  Motor”  adı  altında 

işləyən  fabrikin  təməlini  1  iyul  1956-cı  ildə  atdı.  “Gü-

müş Motor” fabrikində davamlı istehsal 1 mart 1960-cı 

ildə başlamışdır. 


 

 



O  dövrün  baş  naziri  rəhmətlik  Adnan  Menderes 

1960-cı  illərin  əvvəllərində  fabriki  gəzərkən:  “Mən  də 



fermerəm,  bu  motorlardan  özüm  də  istifadə  etmi-

şəm. Bunun nə qədər böyük bir addım olduğunu çox 

yaxşı bilirəm. Türkiyədə bunların icra edildiyini gör-

mək, məni son dərəcə məmnun etmişdir. Kaş ki mən 

bu fabriki 1960-cı ildə deyil, 1950-ci ildə görəydim. O 

vaxt  Sümərbankın  bir  çox  fabriklərini  özəl  sektora 

satar,  ondan  aldığım  pul  ilə  Türkiyədə  ağır  sənaye 

fabriklərini  qurardım”,  –  deyərək  hisslərini  dilə 

gətirmişdir. Menderes həmçinin fabrikin ehtiyacı olan 1. 

300 000  dollarlıq  valyutanı  da  bir  gündə  təxsis  etdir-

mişdir. 


“Gümüş Motor Fabriki”, digər adı ilə “Pancar Mo-

tor  Fabriki”  1960-cı  ildən  bəri  40  ildən  çox  bir  vaxtda 

Türkiyənin  torpaqlarını  sulayan,  inşaat  maşınlarını,  ki-

çik traktorları, dəniz qayıqlarını və kiçik gəmiləri hərə-

kətə  gətirən  motor  ehtiyacını  təmin  etməkdə  və  həmçi-

nin Suriya, İran, Pakistan və Sudan kimi qardaş ölkələrə 

motor ixrac etməkdədir.  

1960-cı  ildə  Ankarada  keçirilən  Sənaye  Konqre-

sində  “Gümüş  Motor”un  emalatlarını  təqdim  edən 

Ərbakan “Yeni hədəf avtomobillərin Türkiyədə istehsal 

olunmasıdır” – fikrini ortaya atmış, o zaman rəhbərlikdə 

olan  hərbçilər  tərəfindən  rəvac  tapan  bu  fikir  üzərinə 

“Əskişəhr  Dəmiryollar  CER”  emalatxanasında  “İnqilab 

avtomobili”  adı  ilə  ilk  yerli  avtomobil  emal  edilmişdir. 

Hərbi  rəhbərlik  “Gümüş  Motor  Fabriki”ni  gəzmiş,  fab-

rik onlarda böyük maraq və həyəcan oyandırmışdır. Bu-

na  görə  Nəcməddin  Ərbakan  “Milli  Müdafiə  Nazirli-


 

 



yi”nin  konfrans  salonunda  200-ə  yaxın  general  və  üst 

rütbəli zabitə “Sənaye Konfransı” vermişdir. 1965-ci il-

də  professor  olan  Ərbakan,  1966-cı  ilin  fevralında 

“Odalar  Birliyi  Sənaye  Dairəsi  Sədarəti”nə  gətirildi. 

Daha  sonra  Baş  Katib  olan  Ərbakan,  1968-ci  ilin  ma-

yında  “Odalar  Birliyi  İdarə  Heyəti”  üzvü,  1969-cu  ilin 

mayında  isə  “Odalar  Birliyi”nin  sədri  oldu.  O  zamankı 

Dəmirəl hökuməti hər cür qanuni hökmləri heçə sayaraq 

Ərbakanı polis gücü ilə vəzifəsindən uzaqlaşdırdı. 

Xoca Türkiyə “Odalar Birliyi Sənaye Dairəsi” səd-

ri  olduğu  zaman  tanış  olduğu,  həmin  qurumda  işləyən, 

iqtisadiyyat  məzunu,  yaxşı  ingiliscə,  kifayət  qədər  al-

manca  və  fransızca  bilən,  ölkə  və  dünyadakı  hadisələri 

yaxından  izləyən  əxlaqlı,  anlayışlı,  ağırbaşlı  və  cazibə-

dar bir xanım-xatın olan Nərmin Ərbakanla 1967-ci ilin 

yanvarında  evləndi.  1967-ci  ilin  sonlarında  böyük  qız-

ları  Zeynəb  və  1974-cü  ilin  oktyabrında  Əlif,  1979-cu 

ildə yeganə oğulları Məhəmməd Fateh dünyaya gəldi.  

Sənayeyə  lazımi  diqqət  göstərilmədiyinə  görə  si-

yasətlə məşğul olma qərarına gəldi və deputatlığa nami-

zəd olmaq üçün “Ədalət Partiyası”na müraciət etdi. Bu-

rada  veto  edilən  Ərbakan  1969-cu  il  seçkilərində  Kon-

yadan  müstəqil  olaraq  namizədliyini  irəli  sürdü  və  iki 

deputat seçdirəcək qədər səs yığaraq Məclisə daxil oldu. 

1970-ci  il  24  yanvarda  Ərbakan  tərəfindən  “Milli 

Görüş  Hərəkatı”nın  qurulan  ilk  partiyası  olan  “Milli 

Nizam  Partiyası”  1971-ci  il  aprel  ayında  çevriliş  üsul 

idarəsinin  də  təzyiqi  ilə  antidemokratik  bir  şəkildə 

Konstitusiya  Məhkəməsi  tərəfindən  bağlandı.  Ərbakan 

istirahət və müalicə üçün bir müddət İsveçrəyə getdi. 



 

 



Daha sonra 11 oktyabr 1972-ci ildə qurulan “Milli 

Səlamət Partiyası” (MSP), Süleyman Arif Əmrənin rəs-

mi rəyasətində, Ərbakan xocanın isə təbii liderliyi ilə iş-

tirak etdiyi seçkilərdə, 12  səslə 48 deputat və 3  senator 

yeri qazanaraq 51 deputatla Məclisə daxil olub qrup ya-

ratdı.  


1974-cü  ildə  MSP-CHP  koalisiyasında  Baş  Nazir 

köməkçisi və İqtisadi Qurum Sədarəti vəzifələrini öhdə-

sinə  götürən  Nəcməddin  Ərbakan  beləcə  Türkiyənin 

maddi və mənəvi inkişafı yolundakı fəaliyyətlərini felən 

başlamış oldu. 

1977-ci il 5 iyun seçkilərindən sonra qurulan 3 tə-

rəfli koalisiyada da bu vəzifəni davam etdirən Ərbakan 

liderliyindəki MSP, beləcə cəmi 4 il  müddətində höku-

mət ortağı oldu. 

1974–1978-ci  illər  arasında  qurulan  3  hökumət 

dövründə  də  Baş  Nazir  köməkçisi  və  Nazirliklərarası 

İqtisadi Qurum Sədarəti vəzifəsini icra edən Prof. Nəc-

məddin  Ərbakan  bu  dövrdə  Kipr  Zəfərinin  qazanılma-

sında böyük rol oynamış, Kipr Barış Hərəkatından sonra 

adanın  hamısının  ələ  keçirilməsi  fikrini  müdafiə  etmiş, 

böyük tarixi “Ağır Sənaye Kampaniyası”nın həyata ke-

çirilməsi  və  müvəffəqiyyətlə  davam  etməsinə  rəhbərlik 

etmiş,  Türkiyənin  İslam  Konfransına  tam  üzv  olmasını 

təmin  etmiş,  yeni  nəsillərin  milli  və  mənəvi  dəyərlərə 

bağlı olaraq yetişməsində böyük önəm daşıyan  “İmam-

Xətib  Məktəbləri”nin  açılmasında  və  yayılmasında 

önəmli xidmətlər etmişdir. 



 

 



Bu dövrdə rant iqtisadiyyatı

3

 yerinə real iqtisadiy-



yatı  tətbiq  etmiş,  milli  qaynaqlara  dayanaraq  Anado-

lunun bütünü ilə inkişafı və sənayeləşməsi yönündə mü-

vəffəqiyyətli  addımlar  atmışdır.  Türkiyənin  iqtisadi  in-

kişafını  və  güclənməsini  özləri  üçün  uyğun  görməyən 

xarici  düşmənlərin  təsiri  ilə  koalisiya  ortağı  “Ədalət 

Partiyası”ndan 11 şəxsin müxalifət partiyasına daxil ol-

ması və nazir qoyulmaları hadisəsi ilə TBMM-də iqtida-

rın çoxluğu qalmayınca bir müxalifət partiyasının lideri 

olaraq  parlament  çalışmalarında  böyük  təsir  göstərmiş-

dir. 


1978-ci ilin əvvəlindən 1980-ci ilin 12 sentyabrına 

qədər  müxalifətdə  qalan  və  MSP-nin  sədrliyini  edən 

Nəcməddin  Ərbakan  12  sentyabr  çevrilişinin  gətirdiyi 

antidemokratik  tətbiqat  və  yasaqlarla  1987-ci  ilin  sen-

tyabrına qədər siyasətdən rəsmən uzaqlaşdırıldı.  

1987-ci  ilin  sentyabrında  keçirilən  referendumda 

yenidən  siyasi  haqlarını  əldə  edən  Ərbakan,  1983-cü  il 

19  iyulda  qurulan  “Rifah  Partiyası”nın  1987-ci  il  11 

oktyabrda  keçirilən  tarixi  qurultayında  yekdilliklə  tək-

rarən  sədrlik  məqamına  oturdu.  1991-ci  il  20  oktyabr 

seçkilərində yenidən deputat seçilən Ərbakan daha son-

ra  bələdiyyələr  inqilabını  həyata  keçirmiş  və  nəhayət, 

1995-ci  il  ümumi  seçkilərdə  böyük  bir  müvəffəqiyyət 

qazanaraq “Rifah Partiyası”nı birinci partiya  məqamına 

gətirmişdir.  Buna  görə  də  28  iyunda  hökuməti  qurma 

                                                 

3

  Haqsız  qazanca  dayanan  iqtisadiyyat.  Rant  əziyyət  çəkmə-



dən, layiq olmadan qazanılan mülk, pul, yəni əməksiz qazanc 

deməkdir. 

 


 

10 


 

vəzifəsini alaraq 7 iyulda referendumla Türkiyənin Baş 

Naziri olmuşdur. Prof. Nəcməddin Ərbakan 54-cü T. R. 

Baş  Naziri  olaraq  1996-cı  il  28  iyundan  1997-ci  il  2 

iyula qədər 1 illik hakimiyyət dövründə uğurlu addımlar 

atmışdır.  Faiz  və  borc  spiralları  içərisində  pərişan  bir 

vəziyyətə  düşən  türk  iqtisadiyyatını  6  aylıq  qısa  bir 

müddət içərisində daxili və xarici borc almadan, qiymət-

ləri  artırmadan  tamamilə  milli  qaynaq  paketlərini  hərə-

kətə gətirməklə düzəltmiş, Türkiyəni iqtisadi krizlərdən 

xilas  etmiş,  milli  qaynaqlardan  dövlətə  30  mlr.  Dollar-

dan çox qaynaq təmin etmişdir. Şirin reseptlərlə kəndli, 

fəhlə, məmur, tacir, təqaüdçü, dul və yetimlərə qısa za-

manda  görülməmiş  orta  rifah  artımı  gerçəkləşdirmişdir. 

Etdiyi  müxtəlif  islahatlar  arasında  ictimai  təşkilatlar 

arasında  “Hovuz  sistemi”nin  qurulmasını  da  göstərmək 

olar.  

Atdığı bu addımlarla iqtisadiyyatı gücləndirən Ər-



bakan  1997-ci  il  büdcəsini  balanslaşdırılmış  büdcə  ola-

raq  formalaşdırmağa  müvəffəq  olmuş  və  bu  büdcəni 

yanvar  və  fevral  aylarında  balanslaşdırılmış  büdcə  ola-

raq idarə etmişdir. Xalqın dəstəyini alan bu çox əhəmiy-

yətli  nailiyyətlərin  yanında,  beynəlxalq  sahədə  də  inki-

şaf  etməkdə  olan  8  ölkənin  əməkdaşlığına  liderlik  edə-

rək böyük bir cəhdlə bir il kimi qısa bir müddətdə D-8

4

 



təşəkkülünü  meydana  gətirməsi  önəmli  bir  dünya  hadi-

səsidir. 

Xalqdan alınan vergilərin və milli imkanların haq-

sız  bir  rant  iqtisadiyyatı  ilə  kiçik  bir  zümrəyə  ötürül-

                                                 

4

 Divelənmənt 8; İnkişaf etməkdə olan 8 ölkə 



 

 

11 


 

məsi, beləcə milyonların əzilməsi, fəqirləşməsi və milli 

iqtisadiyyatın  təxribata  uğraması  siyasətinə  son  qoyan 

Prof. Dr. Nəcməddin Ərbakanın bu tətbiqatı rant iqtisa-

diyyatı ilə dolanan bir ovuc rantçı zümrənin xoşuna gəl-

məmiş, bu zümrə 1997-ci ilin yanvarından etibarən əlin-

dəki mətbuat və sərmayə gücü ilə 54-cü hökumətin mü-

vəffəqiyyətli addımlarına təsir etmək üçün müxtəlif yol-

lara  baş  vurmuşdur.  Müxtəlif  təsirlərlə  koalisiya  ortağı 

“Doğru  Yol  Partiyası”nın  deputatlarının  hökumətdən 

dəstəklərini çəkməyə məcbur edilməsi fəaliyyətləri qar-

şısında bir ilin sonunda bir dəyərləndirmə aparılmış, 550 

şəxslik  parlamentin  RP+DJP+BBP-dan  meydana  gələn 

278 nəfərlik deputatın imzası ilə məclisdə çoxluq olaraq 

ən  qısa  müddətdə  seçkiyə  gedilib,  daha  güclü  olaraq 

gəlmək  şərti  ilə  hazırlanmış  “Yenidən  Böyük  Türkiyə” 

layihəsinin  istiqrar  və  hüzur  içində  təmin  olunmasına 

qərar verilmişdir.  

Koalisiya  Protokolunun  tələbinə  əsasən  seçkiyə 

qədər  baş  nazirlik  vəzifəsini  icra  edəcək  olan  Prof.  Dr. 

Nəcməddin Ərbakan bu vəzifəni dünyada bənzəri olma-

yan bir nümunəvi davranışı ilə DJP sədri Prof. Dr. Tan-

su Çillərə vermək istəmişdir. Prezident Süleyman Dəmi-

rəlin daha öncə siyasi həyatı boyunca uğrunda mübarizə 

apardığı  demokratik  prinsipləri  bir  tərəfə  qoyaraq,  yan-

lış  bir  tətbiqat  ilə  uğursuz  bir  vəzifələndirmə  aparması, 

1997-ci  ilin  iyulundan  etibarən  Türkiyəni  4  il  boyunca 

xalqın  maddi  və  mənəvi  çətinliklər  çəkdiyi  bir  dövrün 

içinə salmışdır.  

Laiklik  (sekularizm  və  dünyəvilik)  və  Atatürkçü-

lük  mübahisələri  nəticəsində  post-modern  çevriliş  ilə 


 

12 


 

Ərbakan  istefa  vermək  məcburiyyətində  qaldı.  1997-ci 

il  21  mayda  Ali  Məhkəmə  Respublika  Baş  Prokuroru 

Vural  Savaş,  RP-nın  bağlanması  üçün  Konstitusiya 

Məhkəməsinə  müraciət  etdi  və  partiya  bağlandı.  Quru-

cusu  olduğu  “Milli  Görüş  Hərəkatı”nın  2001-ci  ildə 

bölünməsindən  sonra  Ərbakanın  da  dəstəklədiyi  Milli 

Görüşçü  qanad  Rəcai  Kutan  rəhbərliyindəki  “Səadət 

Partiyası”nı qurdu. Daha sonra partiyanın sədrliyini icra 

etdisə  də,  siyasi  fəaliyyətinə  yasaq  qoyulduğu  üçün 

işindən əl çəkdi və cəzası qurtardıqda da səhhətində ya-

ranan problemlərə görə vəzifəsinə qayıda bilmədi. 

2010-cu  il  17  oktyabrda  təkrarən  “Səadət  Partiya-

sı”nın  sədri  seçildi.  Səhhəti  gedərək  pisləşdiyi  halda 

vəfat etdiyi günədək qərargahları ilə partiya və ölkə mə-

sələləri haqqında görüşmələrinə  davam etmişdir. 

19  yanvar  2010-cu  ildə  ayağında  yaranan  damar 

iltihabı  rahatsızlığı  səbəbi  ilə  xəstəxananın  reanimasiya 

şöbəsində bir müddət müalicə olunub xəstəxanadan çıx-

mışdır. Sonra tənəffüs və ürək çatışmazlığı rahatsızlığı-

na görə Ankaradakı “Güvən” xəstəxanasında reanimasi-

ya  şöbəsində  aparılan  müalicələrə  baxmayaraq  tənəffüs 

çatışmazlığına  bağlı  ürək  və  çoxlu  orqan  çatışmazlığı 

səbəbi ilə 27 fevral 2011-ci il saat 8:50-də həkimlərinin 

müayinəsi  əsnasında  arteriyaların  rahatsızlığı  nəticəsin-

də  şüurunu  itirərək  koma  vəziyyətinə  düşmüş,  saat 

11:40-da həkimlərin bütün müdaxilələri ilə həyati funk-

siyalarının  dəstəklənməsinə  baxmayaraq  həyatını  itir-

mişdir. 

Vəsiyyətinə  əsasən  rəsmi  dövlət  mərasimi  təşkil 

olunmamış  və  1  mart  2011-ci  il  cərşənbə  axşamı  günü 


 

13 


 

zöhr namazının ardınca Fateh Camesində qılınan cənazə 

namazından  sonra  Zeytunburnu  Mərkəzəfəndi  Qəbiris-

tanlığında dəfn edilmişdir. Qəbrinə, sevənləri tərəfindən 

Türkiyənin  müxtəlif  bölgələrindən  gətirilən  torpaqlarla 

bərabər  Qüds,  Şimali  Kipr  Türk  Respublikası  (ŞKTP), 

bosniyalı lider  Aliya İzzətbeqoviçin qəbrindən gətirilən 

torpaqlar səpilmişdir. 

Cənazə  mərasimində  Prezident,  Milli  Məclisin 

Sədri,  Baş  Nazir,  partiya  sədrləri,  nazirlər,  deputatlar, 

TSQ  (Türk  Silahlı  Qüvvələri)  mənsubları,  səfirlər, 

bələdiyyə  sədrləri,  partiyaların  yanı  sıra  60  ölkədən 

camaat  və  hərəkat liderləri ilə təmsilçiləri iştirak etmiş, 

cənazə namazı iki milyondan çox şəxs tərəfindən qılına-

raq,  nəşi  ailə  qəbiristanlığının  yerləşdiyi  Mərkəzəfəndi 

Qəbiristanlığında dəfn edilmişdir. 

Məkanı Cənnət olsun! AMİN!  

 

  1   2   3   4   5


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə