Seçilmiş əsərləri



Yüklə 2.94 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/39
tarix27.06.2017
ölçüsü2.94 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   39

 

1

 



 

 

Seçilmiş  

  

əsərləri   

 

 

 

 

2

 

 

 

Redaktor: 



Dilsuz 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

           ELÇIN     



 

E46    «Seçilmiş əsərləri» (10 cilddə), 1-cü  cild.  

          «Çinar-Çap» nəşriyyatı, Bakı, 2005, –626 səh. 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



E 4702060200      

               

                 

            

     

         122 



 

 

  



 

 

©  «ÇINAR-ÇAP», 2005 



 

 

3

HAKIM OXUCUDUR 



 

Bu kiçik ön sözü yazmaq istərkən fikrimə bir sual gəldi: mən ilk hekayəmi nə vaxt 

yazmışam? 

Nə vaxt? 

Doğrusu, bu suala heç cürə cavab verə bilmirəm, çünki o ilk yazının nə adını, nə 

də vaxtını xatırlayıram. 

Mən əlifbanı çox erkən öyrənmişdim və Azərbaycan nağıllarını, eləcə də başqa 

xalqların, Andersenin, Qaufun, Pyerronun, Qrimm qardaşlarının, Yerşovun, Pavel 

Bajovun, Abdulla Şaiqin nağıllarını, başqa kitabları hələ birinci sinifə gedənə qədər 

özüm oxumuşdum. O kitabların, misal üçün «Saman dana», «Slavyan nağılları», 

«Tık-tık xanım» kimi kitabların çoxdan itib-batmış mən oxuduğum nəşrlərinin rəngi 

də, şəkilləri də, hətta adlarının yazılışları da mənim yaddaşımdadı, amma ilk yazımı 

nə vaxt yazmışam?– heç vəchlə yadıma sala bilmirəm. 

Orası yaxşı yadımdadı ki, 5-6 yaşımda həmişə atamın yazı mizinin üstündə olan 

ağ kağızlardan götürüb ortadan ikiyə bölürdüm və evdə heç kim olmayanda nağıllar 

(!), hekayələr (!!) yazırdım. 

O ağ kağızları ona görə ikiyə bölürdüm ki, yazıb qurtarandan sonra onları, 

görünməsin deyə, jurnal vərəqlərinin arasına qoyub – guya ki, jurnalda çap 

olunmuş hansısa yazıçıların əsərləridir – nənəmə – Ilyas Əfəndiyevin anası Bilqeyis 

xanıma oxuyurdum. 

Mən oxuyurdum, nənəm də, qəribəydi, nədənsə, eynəyini taxıb «Kazbek» 

papirosunu çəkə-çəkə diqqətlə mənə qulaq asırdı. Nənəm, adətən, eynəyi özü kitab 

oxuyanda taxırdı (kitab oxumağı çox sevirdi və hər üç əlifbada – ərəb, latın, kiril – 

çox da oxuyurdu və sevimli yazıçıları Viktor Hüqo və Rəşad Nuri Güntəkin idi). 

Yazdığımı oxuyub qurtarandan sonra soruşurdum: 

– Necədi? 

– Yaxşıdı,– deyirdi. 

Və nənəmin o «yaxşı»sı hər dəfə də, elə bil, bir işığa çönürdü, o işıq mənim içimə 

dolurdu və o işığın sevinci çox doğma, əziz bir hiss kimi indiyə qədər mənimlədir. 

Həmişə o gözəl çağları xatırlayanda, nənəmin dodaqlarındakı təbəssüm mənim 

gözlərimin qabağına gəlir. Aydın məsələdir ki, nənəm jurnalların arasında gizlədib 

oxuduğum o kağızları heç görməsə  də, başa düşürdü ki, mən öz yazılarımı 

oxuyuram, amma o zaman mən bunu bilmirdim və içimdəki o işığın sevinci ilə 

küçəyə  çıxıb (Mirzə  Fətəli küçəsində yaşayırdıq) çox-çox yuxarılardan – göyün 

yeddinci qatından məhəllə  uşaqlarına baxırdım və elə bil, o işıq elə bizim 

məhəllənin də üstünə düşürdü: evimizdən bir az yuxarıdakı köhnə Sarı hamamın 

rəngi gözgörəti təzələnirdi, Dar dalanın həmişəki kölgəsi açılırdı, küçəyə döşənmiş 

qənbər daşlar işım-işım işıldayırdı. 

Elə o vaxtlar idi, bir səhər qəribə bir söhbətin şahidi oldum. 

Səhər yuxudan oyanmışdım, amma hələ yerimdən durmamışdım, açıq qapıdan o 

biri otaqda nənəmin dediyi sözləri eşitdim: 

– Deyəsən, bu da yazıçı olacaq...  

Ilyas Əfəndiyev: 

– Bilirəm,– dedi. 

 

4

Şəkk-şübhə yox idi ki, söhbət məndən gedirdi və atamın o «bilirəm» xatircəmliyi, 



o sözü o cür arxayın və qəti deməsi o zaman mənə qətiyyən qəribə görünmədi, amma 

sonralar, xüsusən Ilyas Əfəndiyevin vəfatından sonrakı bu səkkiz ildə  hərdən o 

«bilirəm»i yadıma salanda, doğrusu, çox qəribə (və təsirli!) bir hiss keçirirəm... 

Ilk romanımın süjeti (!) də, adı da – «Sənubərin göz yaşları» – yaxşı yadımdadı 

və o romanı mən Şuşada, 2-ci sinifdən 3-cü sinifə keçəndə yay tətilində yazmışdım. 

Çox təəssüf ki, o gözəl dəftər (romanı dama-dama qalın dəftərdə yazmışdım) 

arxivimdə qalmayıb, amma sonralar yazdığım «Bəşər övladı  Həsən» (Andersen-

Nyeksenin «Bəşər övladı Ditte» əsərinin təsirilə belə bir ad qoymuşdum) romanı 

indiyə qədər mənim arxivimdədir. 

O da yaxşı yadımdadır ki, 7-ci sinfi qurtarandan sonra yazılarımı oxumaq üçün 

atama verirdim ki, fikrini desin və elə atamın da məsləhətilə yazdığım hekayələri Isa 

Hüseynova göstərməyə başladım. Isa Hüseynov Hüsü Hacıyev küçəsindəki məşhur 

Yazıçılar binasının 3-cü blokunda, 5-ci mərtəbədə yaşayırdı (elə indi də o binada, 

amma 1-ci blokda yaşayır) və axşamlar onun evində, onun yazı masasının 

qarşısında oturub hekayələrim haqqında dediyi fikirlərə, qeydlərə, iradlara və 

təriflərə qulaq asırdım. 

Uzun illər boyu, aydın məsələdir ki, mən çox-çox yaradıcılıq söhbətlərinin şahidi 

və iştirakçısı olmuşam, amma tam bir səmimiyyətlə deyirəm ki, Isa Hüseynovun yazı 

mizinin qarşısında oturub o hekayələr haqqında onun fikirlərinə qulaq asdığım o 

çağlar mənim həyatımdakı yaradıcılıq söhbətlərinin  ən ucalarından biridir və o 

ovqat da həmişəlik olaraq mənimlədir. 

Ilyas Əfəndiyevlə Mehdi Hüseyn çox yaxın dost idilər və təbii ki, Mehdi əmi (onu 

belə çağırırdım) mənim yazmağımdan yaxşı  xəbərdar idi və yazdıqlarımı oxumaq 

istəyirdi, amma mən o hekayələri ona 15 yaşımdan sonra verməyə başladım. Mehdi 

Hüseyn o yazıları çox diqqətlə  və  mənim açıq-aşkar hiss etdiyim bir maraqla 

oxuyurdu, amma fikirlərini söyləyəndə heç bir güzəştə getmirdi, iradlarını deyirdi, 

mən də qızışıb onunla mübahisə edirdim, axırda Mehdi Hüseyn tab gətirməyib gülə-

gülə:  

– Ə, bu Elçin məni yordu!– deyirdi.  

Çox istəyirdim ki, mətbuatda çap olunum.  

Nəhayət, bir gün Isa Hüseynov oxuduğu yeni hekayələrimin arasında birini çapa 

layiq bildi və  mənim o hekayəm 1959-cu il iyulun 5-də «Azərbaycan gəncləri» 

qəzetində dərc olundu. Hekayənin adı «O inanırdı» idi və bu mənim mətbuatda dərc 

olunan ilk yazım idi. 

O zaman 16 yaşım var idi. 

Ilk kitabım – «Min gecədən biri» adlı hekayələr toplusu 1966-cı ildə nəşr olundu. 

Sonra «Açıq pəncərə» və «Sos» povestlərim nəşr edildi.  

O yazıların hamısı mənim üçün, əlbəttə, əzizdir, amma bu gün mən əlyazmalarını 

oxuduğum cavanlara həmişə  məsləhət görürəm ki, çap olunmağa tələsməsinlər və 

özümü misal gətirirəm, yəni bu mənada misal gətirirəm ki, 1967-68-ci illərə qədər 

yazdığım hekayə və povestləri bu gün mən heç bir kitabıma daxil etmirəm. 

Bəli, onlar mənim üçün əzizdir, hətta çox əzizdir, mən qəti surətdə onlardan 

imtina etmək fikrində deyiləm (onsuz da, yazıya pozu yoxdur!), amma əvvəllər də bir 

neçə dəfə söylədiyim bir fikri yenə təkrar etmək istəyirəm: mətbuat həvəskarın yox, 

professionalın əsərini çap etməlidir və mətbuat yazıçı olmaq istəyən adamın yazıçı 

olmasına qədər keçdiyi yolu öz səhifələrində əks etdirməyə borclu deyil. 

 

5

«Yaradıcılıq» sözü ilə «sənətkar» sözü eyni mahiyyətlidir, əslində, sinonimdirlər 



(«gizli» sinonim!), həvəskarın yaradıcılığı olmaz, sənətkarın yaradıcılığı olar. 

Mən bu 10 cildliyə  də 1968-ci ilə  qədər yazdığım hekayə  və povestləri daxil 

etməmişəm. 

Indicə bu «10 cildlik» sözlərini yazanda yenə uşaqlıq illərimi xatırladım. 

Ilyas  Əfəndiyev çox oxuyan, klassik və müasir dünya ədəbiyyatına yaxından 

bələd olan bir yazıçı idi və onun yaxşı kitabxanası var idi və o kitabxanadakı 

kitablarla mənim aramda qəribə bir ünsiyyət, hətta mən deyərdim ki, bir münasibət 

var idi. 

O kitablar mənim üçün, əslində, canlı məxluqlar kimi bir şey idi. 

Mən rəflərə düzülmüş o kitablarla, xüsusən çoxcildliklərlə – Şekspir, Molyer, 

Tolstoy, Balzak, Stendal, Dikkens, Dostoyevski... – fəxr edirdim və ona görə yox ki, 

baxın, bizdə belə kitablar var, ona görə ki, öz-özlüyündə belə kitablar var, necə ki, 

qardaşla fəxr edirsən, atayla, oğulla fəxr edirsən. 

Mən məhz kitab olduğu üçün kitabla fəxr edirdim. 

Və o gözəl xəyallar aləmi də yaxşı yadımdadır ki, indi fikir məni tez-tez keçmişə 

apardığı kimi, o zaman da fikir məni tez-tez gələcəyə aparanda gözlərimin qabağına 

mənim öz gələcək cildlərim gəlirdi: 50 cild... 60 cild... 100 cild... 

... Mənim 2 cildlik ilk «Seçilmiş  əsərlər»im 1987-ci ildə  nəşr olunub. Sonralar 

xeyli kitabım çıxsa da, bu 10 cildlik mənim ikinci «Seçilmiş əsərlər»imdir. 

Mən bu cildlərə yalnız mətbuatda çap olunmuş əsərlərimi salmışam. 

Bu 10 cildlik mənim üçün, əlbəttə, indiyə  qədərki yazı-pozu işlərimin, bir növ, 

yekunlaşdırılmasıdır və orası da aydın məsələdir ki, bu zaman da, istər-istəməz, bir 

sual peyda olur: nə yazmısan? necə yazmısan? niyə yazmısan?.. 

Mən bu suala da cavab vermirəm (bəlkə cavab vermək istəmirəm?). 

Çünki o cavabın sahibi oxucudur. 

Mən isə, yalnız onu deyə bilərəm ki, olanı budur. 

 

E l ç i n 



2 oktyabr 2004.  

Zuğulba. 

 

 



 

6

 



 

 

 

 

 

 

HEKAYƏLƏR 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7

MƏNLƏ MƏN ARASINDA 



 

Mən bu kitaba

1

  son 32 ildə yazdığım hekayələri daxil etmişəm.  

32 il – bir igidin ömrü... 

Aradan 32 il keçib, amma bu hekayələrdən hər birini yazdıran ovqat bütün bu 

illər boyu mənim yaddaşıma hopub qalıb və indi – bu sətirləri yazdığım 2000-ci ilin 

küləkli payız gecəsi o ovqatı mən həmin uzun (və bir göz qırpımlıq!) illərin ağrısı-

acısı və sevinci ilə, itkiləri və qazancları ilə 32 il bundan əvvəlkindən çox fərqlənən 

hissiyyatımda yenidən yaşayıram.  

Və bu dəm mən sidq-ürəkdən Allaha şükür edirəm ki, 32 ildən sonra bu 

hekayələri bir yerə toplamağı mənə qismət etdi.  

Bir də mən öz yazıçı taleyimdən razıyam ki, 32 ildən sonra bu hekayələrdə bircə 

sözə belə toxunmadan onları vaxtilə necə yazılmış və necə çap olunmuşdusa, eləcə 

də yenidən nəşr etdirirəm. 

Epoxalar dəyişdi, siyasi-ictimai münasibətlər dəyişdi və  mən – oxucudan 

gizlətmirəm – daxili bir qürur hissi keçirirəm ki, bu hekayələrdə bu gün mənim 

gizlətmək istəyəcəyim, xəcalət çəkəcəyim, unutmağa çalışacağım bircə söz də 

yoxdur. 

Bu hekayələrin bir qismi olsun ki, yaxşı hekayələrdir, başqa bir qismi bəlkə də 

nisbətən alınmayıb, amma onlarda bir zərrəcik də desən, yalan yoxdur. 

Və bu hekayələr – mövzusundan, yaxşılığından-pisliyindən, yaxınlığından-

uzaqlığından asılı olmayaraq, bir yerdə, bir küll halında – mənəm! 

32 il bundan əvvəl XXI əsr və üçüncü minillik mənim üçün çox uzaq bir 

gələcəyin qeyri-real rəqəmləri idi, amma bu gün onlar real həyatımızın 

göstəriciləridir. 

Bu hekayələr bugünkü Elçinlə  əlçatmaz, ünyetməz bir keçmişdə qalmış 32 il 

bundan əvvəlki o Elçin arasında, bəlkə də, ən doğma bir bağlılıqdır, həmin doğma 

xətdir ki, o cavan yazıçı ilə, o cavan yazıçının hiss-həyəcanı, qara saçları və məchul 

bir gələcəyə (bu günə!) tuşlanmış baxışları ilə məni birləşdirir. 

Mən bu kitabın adını, şirini və acısı ilə bərabər, yaşanmış o illərin ancaq mənə 

məxsus hiss-həyəcanı şərəfinə «32» qoymaq istəyirdim. 

Amma, bax, indicə  qələmi götürdüm və bu hekayələr toplanmış qovluğun 

üstündə həmin hekayələrdən birinin adını yazdım: «Baladadaşın ilk məhəbbəti». 

Ona görə yox ki, 1972-ci ildə yazılmış bu hekayə  məşhur oldu, əsasında film 

çəkildi, bir çox dillərə tərcümə edildi, mənim Moskvada rus dilində nəşr olunmuş ilk 

kitabımın adını daşıdı vəs. 

Ona görə  də yox ki, bu hekayəyə  qədər «aerodrom» papaqlı baladadaşlar 

sənətdə ancaq satiranın hədəfi olurdu, az qala, mənəvi məhdudluq meyarına (!) 

çevrilirdi və birdən-birə bu «aerodrom» papaqlı şumaqədər ustasının lirik-romantik 

(yəni insani!) aləmi peyda oldu. 

Yəqin daha çox ona görə ki, Baladadaşın varlığı, onun təmizliyi, iddiasızlığı, 

səmimiliyi mənim üçün bu 32 ilin daşınan yükü müqabilində çox əhəmiyyətli bir 

şeydir. 

 

__________________  

1”Baladadaşın ilk məhəbbəti”kitabına (“Qapp-Poliqraf” nəşriyyatı,Bakı, 2000) yazılmış ön söz



 

8

Orası da yaxşı xatirimdədir ki, 1972-ci ilin yayında bu hekayənin son nöqtəsini 



qoyub, həmişə olduğu kimi, bu dəfə  də oxuyub fikir söyləməsi üçün, onu atama 

vermişdim və isti bir iyun gecəsi yazı makinasından yenicə  çıxmış o vərəqləri 

oxuyandan sonra, mənim yazılarıma çox tələbkarlıqla yanaşan və buna görə  də 

tərifli söz deməyi bir o qədər də xoşlamayan Ilyas Əfəndiyev «Baladadaş»ı əməllicə 

bəyənmişdi... 

... Deyəsən, bu küləkli payız gecəsi də fikir məni, istər-istəməz, xatirələr aləminə 

aparmaq istəyir, amma bu 32 ilin xatirələri də, əlbəttə, bitib-qurtaran bir şey deyil 

və o aləmin içinə girəsi olsam, o zaman bu kiçik ön sözün son nöqtəsini qoymaq 

mənim üçün dünyanın müşkül bir işinə çevriləcək. 

Son nöqtəni isə, qoymağı bacarmaq lazımdı. 

 

E l ç i n 



3 noyabr 2000. 

 Zuğulba.  

 

 



 

 

 

9

SARI PENCƏK 



 

Belə günlərdə... 

Evimiz gəmiyə oxşayır, 

otağım kayuta. 

   

Fikrət Sadıq 

 

Əlbəttə, bu qəribə, hətta son dərəcə qəribə hadisə barədə yazmamaq da olardı – 



o qədər qeyri-inandırıcı bir əhvalatdır, fəqət, belə bir qəribəlik özü əlamətdar 

deyilmi? Bəzən bizə elə gəlir ki, günlərimiz həddən artıq adi keçir, günlərimiz bir-

birinin eynidir, dünən ilə bu gün arasında fərq yoxdur; əslində isə, elə bu gümanın 

özüdür günlərimizi eyniləşdirən: belə bir gümanı dağıtmaq  əvəzinə, bəzən heç 

özümüz də bilmədən bir çox qəribə hadisələrin, vəziyyətlərin üstündən ötüb keçirik; 

bu əlamətdarlığı hiss etdikdə isə, hər şey bizə qeyri-inandırıcı görünür. 

Əgər yadınızdadırsa, 1968-ci il aprel ayının 6-da Bakıda axşamçağı bərk yağış 

başladı, hərçənd günorta hava çox mülayim, yaz ətirli idi. Həmin günü daha yaxşı 

yadınıza salmaqdan ötrü, xatırladım ki, yağışdan bir az qabaq futbol üzrə otuzuncu 

ölkə birinciliyinin ikinci turu sona yetmişdi və «Neftçi», qəzetlərin yazdığı kimi, 

gözəl oyun göstərərək Odessanın «Çernomorets» komandasının qapısından dörd 

cavabsız top keçirtmişdi.  

Iyirmi səkkiz yaşlı cavan bəstəkar S.Qayıblı, təəssüf ki, futbol azarkeşi deyildi; 

təəssüf ona görə ki, həmin gün futbol azarkeşləri arasındakı ruh yüksəkliyi, böyük 

ümidlər bu saat onun üçün naməlum bir şey idi və vaxtsız yağış onu daha artıq 

bədbinləşdirmişdi. 

Cavan bəstəkar S.Qayıblı həmin gün səhər yuxudan duranda ağlına gətirməzdi 

ki, axşam və xüsusən gecə belə bir dilxorçuluq içində olacaq, hərçənd ağlına 

gətirsəydi də, bu onun üçün elə bir sürpriz olmazdı. Görünür, özünü tək və  tənha 

sanan adamların həyatında iqlim dəyişikliyi daha artıq rol oynayır, nəinki ailəlilərin, 

oğul-uşaqlıların həyatında.  

S. Qayıblının V. və B. küçələrinin kəsişdiyi tində yerləşən doqquzmərtəbəli təzə 

binadakı otağında pianino yox idi və o, hər dəfə  işləmək üçün «P. M. klubu»nun 

arakəsməsində qoyulmuş pianinonun arxasında oturmalı olurdu. 

«P. M. klubu» X. küçəsində yerləşirdi və S. Qayıblının on altı kvadratmetrlik 

otağı ilə X. küçəsi arasındakı  məsafə  bəzən yerlə ay arasındakı  qədər, bəlkə artıq 

olurdu, bəzən də bir göz qırpımlıq – bu baxırdı S. Qayıblının işləmək həvəsinə; 

işləmək həvəsi isə, məlum məsələdir ki, öz növbəsində bir sıra amillərdən asılıdır – 

biz onları sadalamayacağıq – hərçənd deyirlər ki, işləyən heç nəyə baxmaz, Qorki ay 

işığında oxuyub, Pavlov öləndə keçirtdiyi hissləri diktə edib. 

S. Qayıblı «P. M. klubu»nda rəsmi işdə idi: özfəaliyyət kollektivinin bədii 

rəhbəri. Həftənin tək günləri rəsmi işdə olurdu, həftənin tək günləri dilxorçuluq 

basırdı onu, çünki klub müdirinin bir müavini var idi, ona göz verirdi, işıq vermirdi, 

deyirdi ki, canım, o nədir elə yazmısan, hərdən radio ilə verirlər, dram-ba-ba-bam, 

dram-ba-ba-bam, hanı bəs bizim kamançamızın göz yaşları, hanı bizim tarımızın ah-

naləsi, hanı bizim nağaranın gurultusu, hanı bizim klarnetin sümük oynatması? 

Sonra da məlum olurdu ki, müdir müavini dəyişik salıb, başqasının  əsərinə qulaq 

asıb. 


 

10

S. Qayıblı yaradıcılıq ilə  məşğul olmaq istəyəndə kluba iş qurtarandan sonra, 



axşamçağı gedirdi ki, nə cəfakeş müavin orda olsun, nə də bir başqa adam. Gözətçi 

onu tanıyırdı və dərhal içəri buraxırdı. Bu gözətçi siqaret çəkən idi, amma ömründə 

cibində siqaret olmazdı, hər dəfə S. Qayıblı ilə salamlaşandan sonra bir siqaret 

istəyirdi, ayrılanda da xudahafizləşib bir siqaret istəyirdi – adətkərdə idi. 

Həmin gün S. Qayıblı işləməyə gedəndə, nədənsə, birdən-birə ağlına gəldi ki, bu 

gözətçinin həmişə siqareti olur, amma ondan aldığı siqareti qənimət bilir və yaxud 

bu da, bir növ, rüşvət kimi bir zaddır.  

O, salamlaşıb içəri girəndə gözətçi adəti üzrə siqaret istədi, S. Qayıblı da cavab 

verdi ki, siqareti yoxdur. Gözətçi, elə bil, qulaqlarına inanmadı, gülümsünüb təzədən 

dedi ki, siqaret istəyirəm. S. Qayıblı yenə də cavab verdi ki, siqareti yoxdur, sonra 

cibindən bir «Avrora» çıxarıb qoydu damağına və pillələri yuxarı qalxdı; özü də öz 

tərsliyinə təəccüb etdi.  

O, pianinonun arxasında oturdu, amma qapağını qaldırmadı. Gözlərini tavana 

zillədi və siqareti axıra qədər çəkdi. Könlündən keçdi ki, bu saat, bax, beləcə 

təyyarədə oturaydı, uçaydı, buludların altından keçəydi, üstündən keçəydi, sonra 

da... 


Əlbəttə, indi o özünü məcbur edib pianinonu danqıldada bilərdi, fəqət heç vaxt 

işləmək üçün özünü məcbur etməzdi, sadəcə ona görə ki, bundan bir şey çıxmazdı. 

Cavan bəstəkar S.Qayıblı yenə bir siqaret yandırdı, arakəsməni o baş-bu başa 

addımladı: qəribə idi, o başa iyirmi üç addım oldu, bu başa otuz bir addım, halbuki, 

eyni addımlar idi. 

Ümumiyyətlə, həmin gün onun işləri elə əvvəldən qəribəliklərlə dolu idi. 

Səhər yerindən qalxan kimi, heç əl-üzünü yumamış  aşağı düşdü, binalarından 

bir tin aralıdakı  qəzet köşkünə gedib, dünəndən sifariş etdiyi «Bakinski raboçi» 

qəzetini aldı, tələsik otağına qalxıb yazı masasının siyirtməsində saxladığı on üç 

ədəd lotereya biletini çıxartdı  və  əlinə bir doldurma qələm alıb rəqəm-rəqəm 

yoxlamağa başladı. 

Özü xüsusi olaraq lotereya biletlərini nəhs  ədəd almışdı – prinsipial olaraq 

xurafata düşmən idi, hərçənd bunun özü də elə bir növ xurafat idi. 

Adəti üzrə bu dəfə də heç nə udmadı və on üç ədəd lotereya biletinin on üçünü 

də ortadan cırıb mətbəxdəki zibil yeşiyinə atdı. Lap dəqiq yadındadır ki, lotereya 

biletlərini cırıb mətbəxdəki zibil yeşiyinə atdı. Sonra çay-çörək yeyib şəhərə düşdü. 

Günorta nəşriyyata – üç miniatür fortepiano pyesindən ibarət ilk palazqulağı 

kitabçasını buraxırdılar – dəyib sonra təzə univermağın yanından üzüaşağı enəndə 

yadına düşdü ki, aerozol almalıdır, evdə, deyəsən, taxtabiti baş qaldırır, əlini atıb döş 

cibindən portmanatını çıxartdı ki, görsün bu gün aerozol ala biləcək, ya yox. 

On üç ədəd təptəzə lotereya bileti... portmanatın içində idi. 

O, lotereya biletlərini portmanatın içindən çıxartdı: elə şax idilər ki, elə bil heç 

alınandan  əl toxunmayıb.  Ələddinin çırağını xatırladı. Tələbə vaxtı yarızarafat, 

yarıciddi ay arzulamışdı ha Ələddinin çırağını. 

S.Qayıblı  təzə univermağın yanındakı 3538 nömrəli mərkəzi  əmanət kassasına 

girdi və qabaqlar konservatoriya ilə üzbəüz binanın divarından asılan bir reklam 

yadına düşdü: 

 

Vətəndaşlar, pullarınızı əmanət kassasına qoyun. 



Sərfəli və etibarlıdır.  

 


 

11

O, pillələri yuxarı qalxıb divardan asılmış cədvələ yaxınlaşdı. Təzədən lotereya 



biletlərini bir-bir yoxlamağa başladı. 13910 dərəcəli 191 nömrəli bileti bir manata 

düşdü;  əgər nömrəsi iki rəqəm də artıq olsaydı, «LUÇ» qızıl qol saatı udacaqdı. 

«LUÇ» qızıl qol saatı yüz altmış manata idi. Əlbəttə, yüz altmış manat bir manatdan 

daha artıq yerinə düşərdi – olacağa çarə yoxdur – gedib kassadan bir manatını aldı. 

Bu manatın bir tərəfi balaca cırılmışdı, papiros kağızı ilə yapışdırmışdılar. Manatı 

portmanatının içinə qoyub əmanət kassasından çıxdı. 

Indi də o başa iyirmi üç addım, bu başa otuz bir addım. 

Siqaretdən bir-iki qullab vurub gözucu pianinoya baxdı və qalxıb pillələri aşağı 

düşdü. Qapıdan ötəndə gözətçi adəti üzrə xudahafizləşib bir siqaret istəmək əvəzinə, 

yana-yana, az qala, ağlamsına-ağlamsına dedi ki, buna bir bax, bunun da gücü mənə 

çatır. 

Bir yağış yağırdı ki, gəl görəsən. 



Cavan bəstəkar S.Qayıblı pencəyinin boynunu qaldırıb divarların dibi ilə becid-

becid evinə tərəf üz tutdu; necə hava olursa-olsun, ömründə trolleybusa minməzdi, 

necə ki, tramvaydan da, avtobusdan da zəhləsi gedirdi; guya ki, bu, eyniliklərə qarşı 

bir üsyan idi – eyni marşrutlar, eyni dayanacaqlar, hərçənd bu üsyan da indi öz 

növbəsində bir eynilik olmuşdu. 

Qəfil yağış küçələrə  tənhalıq, sükunət gətirmişdi, küçələri bozartmışdı, boş 

küçələrin addım həsrətini də öldürmüşdü. Bu tənhalıqda bir az da xof qatışığı var 

idi, adamın canına üşütmə salırdı, adamın əti ürpəşirdi, elə bil qurbağa atıblar içinə. 

S.Qayıblının otağı səkkizinci mərtəbədə idi, özü də küncdə. Belə yağışlı, küləkli 

axşamlarda, xüsusən, gecələrdə otağın içi küçədən daha artıq uğuldayırdı. 

S.Qayıblının üstündə, yəni doqquzuncu mərtəbədə cavan bir şair olurdu, daha 

doğrusu, gənc  şair Fərhad Xoşbəxt. Onun da otağı S.Qayıblınınkının eyni idi, 

hərçənd külfət sahibi idi. 

Hə, bu Fərhad Xoşbəxt öz otağına kayut deyirdi, S.Qayıblı da indi yorta-yorta 

öz kayutuna gedirdi. 

Otaq həmişəki kimi idi, eyni miz, eyni şifoner, eyni kitab dolabı, eyni divan, 

«Riqonda» markalı eyni radioqəbuledici, Ü.Hacıbəyovun divardan asılmış eyni 

fotosu, eyni pəncərə, eyvana açılan eyni qapı, bu otağın eyni spesifik tənhalığı. 

Bu cür yağışlı, küləkli axşamda belə bir eynilik cavan bəstəkar S.Qayıblı üçün 

ən ağır bir ərəfə idi: təpədən dırnağacan boşluq ərəfəsi. 

Radio uşaqlar üçün nağıl deyirdi, axırda da uşaqlara  şirin yuxu dilədi. Sonra 

konsert başladı, kim isə – təzə bir müğənni «Şur»un «Zəminxarə»  şöbəsini 

oxuyurdu. S.Qayıblı radionu söndürdü. 

Külək, yağışı şarappıltı ilə pəncərəyə vururdu, su çərçivənin arasından süzülüb 

damcı-damcı parketin üstünə tökülürdü. Fərhad Xoşbəxt öz pəncərə  çərçivələrinin 

arasını pambıqla tıxamışdı və S.Qayıblıya da belə bir məsləhət vermişdi. 

Külək bayırda elə qıy vurdu ki, az qaldı içi qoğalla dolu boşqab mizin üstündən 

yerə düşsün. Qoğalları Novruz bayramı üçün anası  kənddən göndərmişdi, indi 

quruyub qaxaca dönmüşdülər. Elə yerə düşsəydilər pis olmazdı, çilik-çilik olardı bu 

boşqab, içindəkiləri də tullayardı, nə vaxta qədər elə-beləcə mizin üstündə qalacaq? 

Başının üstündə  Fərhad Xoşbəxtin ayaq səsləri eşidildi, zalım ayağını yerə 

basanda divarlar titrəyir. Bu addımlar da bu gecənin yeknəsəq ritmi idi.  

Həmişəki kimi bir qəhvə də dəmləyib qəndsiz içmək lazımdı ki, bu gecənin bu 

yeknəsəqliyi lap bütöv olsun, tam kvadratda; eyni fikirlər də öz-özünə  gələcək, 

istəsə də, istəməsə də. 


 

12

Mətbəxə keçib qazı yandırdı, səhər su gələndə doldurduğu çaydanı qazın üstünə 



qoydu. 

Bu mətbəxdən haçan mətbəx iyi gələcək, bu soyuq iysizlik, divarlara, tavana, 

döşəməyə hopmuş bu buz kimsəsizlik nə vaxt çəkiləcək? Qulağının dalını görəndə? 

Doğrudan da, heç vaxt isinməyəcək bu mətbəx, bu otaq, bu mənzil? Niyə 

isinmir? Yaz keçər, yay keçər, payız keçər, qış  gələr, ocaqçı  Məmmədağa həftə 

səkkiz, mən doqquz, adambaşı bir manat yığa-yığa buxarlığı qızdırar, bu mənzil də 

isinər onda. S.Qayıblı fikirləşdi ki, bu hazırcavablığın heç yeri deyil və  qəhvəyi 

rəngli linoleum çəkdiyi döşəməyə baxdı. Ayaqqabılarından bir az kənarda, zibil 

yeşiyinin yanında cırılmış bir lotereya bileti var idi.  

Cavan bəstəkar S.Qayıblı  əyilib cırıq lotereya biletini döşəmənin üstündən 

götürdü, sonra ayağı ilə zibil yeşiyinin qapağını qaldırdı; qalan lotereya biletlərinin 

hamısı ortadan bölünmüşdü və hamısı da vedrənin içində idi. Sonra gedib 

arakəsmədəki asılqandan asılmış pencəyinin döş cibindən portmanatını  çıxartdı: 

kənarı papiros kağızı ilə yapışdırılmış birmanatlıq portmanatın içində idi. 

Onun qəndsiz qəhvə içmək həvəsi də öldü və o, ilk dəfə həmin qəribə gecənin 

həmişəki yeknəsəqliyini pozdu – çaydanın altını keçirtdi. 

Yenə  də  Fərhad Xoşbəxtin addımları divarları titrətdi, o da otaqdan mətbəxə 

keçmişdi, sonra da nə isə döyəcləməyə başladı, Allah bilir, nə qayırırdı. Fərhad 

Xoşbəxtin əla planları var idi: gah blokun pilləkənlər qurtaran hissəsini kəsib evinə 

qatmaq istəyirdi, gah eyvanını uşaq otağı eləmək istəyirdi, gah tavandan qapı açıb 

otağından binanın taxtapuşuna nərdivan düzəltmək istəyirdi ki, taxtapuşda özünə bir 

otaq qayırsın. Amma bütün bunlar hamısı da, plan olaraq qalırdı və cavan bəstəkar 

S.Qayıblı çox gözəl bilirdi ki, plan olaraq da qalacaq, yoxsa ki, bu gecə bu cür 

yeknəsəq olmazdı. 

S.Qayıblı belə düşünürdü. 

O, eyvana çıxdı. Bütün binada onun eyvanı yeganə azad eyvan idi: nə boş 

şüşələr var idi (hamısı qapı-qapı gəzən butulkaalanda), nə açılıb-yığılan çarpayı, nə 

ayağından iplə dəmir barmaqlığa bağlanmış xoruz və yaxud toyuq, nə paltar sərmək 

üçün zivə, nə də başqa bir şey. Amma bu azadlıqda bir tənhalıq var idi və bu azadlıq 

eyni idi; əslində  həmin tənhalığı da yaradan bu eynilik idi; eyni əşyasızıq, eyni 

genişlik. 

S.Qayıblı siqaret yandırıb eyvanın sürahisinə dirsəkləndi. Yağış yaman yağırdı, 

başının üstündə  Fərhad Xoşbəxtin eyvanı olmasaydı, onu su aparardı. Amma bu 

yağış da həmişəki yağış idi, bu mənzərə  də  həmişəki mənzərə idi: qarşıdakı axar-

baxarın üçdə iki hissəsini tutmuş böyük qara bina, yuxarıda təzə tikilmiş  və bir-

birinin eyni olan binaların boz siluetləri, axar-baxarın qalan bir hissəsini təşkil edən 

xırda evlər və içi çəkmə təmiri emalatxanası olan köhnə məscid; həmişəki qaranlıq 

və tək-tək adamların həmişəki kimi yağışdan qaçışması. 

Qarşıdakı böyük qara binanın üçüncü mərtəbəsində yaşayan qız yenə  də 

həmişəki kimi pəncərələrinin pərdəsini aralayıb S.Qayıblının eyvanına baxdı. Bu da 

Fərhad Xoşbəxtin addım səsləri kimi bu gecəki yeknəsəqliyin özünü ifadə 

tərzlərindən biri idi. Sonra qız pərdəni örtdü, həmişəki kimi, guya ki, utandı. 

Düz iki ildir beləcə utanır, amma bir şey çıxmır. On dəqiqədən sonra yenə 

pərdəni aralayıb S.Qayıblının eyvanına baxacaq. 



 

13

S.Qayıblı siqareti tullayıb otağa keçdi, divanda uzanıb səhər aldığı «Bakinski 



raboçi» qəzetinin dördüncü səhifəsinə baxdı: lotereya cədvəlindən aşağıda hava 

haqqında məlumat var idi, yazılmışdı ki, axşam mülayim şimal küləyi  əsəcək, 

havanın hərarəti müsbət on beş-on altı dərəcə olacaq. Artıq bu təzad da adama təsir 

etmirdi, çünki bu təzadlar da eyniyyət şəklini almışdı. 

Qəzeti kənara atıb gözlərini tavana zillədi, sonra ayağa qalxdı:  şəhərə  çıxıb 

yağışın altında islanmaq lazım idi əməlli-başlı, bu otaqdan qaçmaq lazım idi 

müvəqqəti. 

Həmin gecəni cavan bəstəkar S.Qayıblının bütün ömründə  ən  əlamətdar gecə 

edən o qeyri-adi, qəribə hadisə də bu zaman baş verdi. 

S.Qayıblının neçə il bundan qabaq sarı  məxmərdən tikdirdiyi məşhur bir 

pencəyi var idi. Məşhur idi ona görə ki, yay-qış həmişə əynində olardı və qəribədir 

ki, S. Qayıblının özünün də bu pencəkdən zəhləsi gedirdi, fəqət bu qızılı çalarlı sarı 

pencək əynindən əskik olmazdı; ona görə yox ki, başqa pencəyi yox idi – yox, var 

idi, elə bu yaxınlarda yaxşı bir krep-baston kostyum tikdirmişdi və bu gün günorta 

da həmin kostyumu geymişdi, çünki nəşriyyata gedəcəkdi: kitabçasının redaktoru 

çox zəhmli bir qadın idi və srağagün onun bu sarı məxmər pencəyinə elə bir sarsıdıcı 

nəzər salmışdı ki, S.Qayıblı öz-özünə söz vermişdi – bir daha sarı pencəkdə bu 

qadının gözünə görünməsin; ona görə bu sarı pencək əynindən əskik olmazdı ki, bu 

pencək onun yaşayışının ayrılmaz tərkib hissəsi olmuşdu, bu pencək  ən bütöv 

yeknəsəqlik rəmzi idi. 

S.Qayıblı  şifoneri açıb sarı pencəyi götürdü və  cəld  əyninə geydi ki, otaqdan 

qaçsın. O, otağın işığını keçirib arakəsməyə  çıxdı  və heyrətlə arakəsmədəki 

güzgünün qarşısında dayandı: qızılı çalarlı  məşhur sarı  məxmər pencək  əynində 

deyildi, əynindəki... başqa pencək idi. S.Qayıblı gözlərini güzgüdən ayırıb əynindəki 

pencəyə baxdı,  əlləri ilə pencəyin yaxasını yuxarı qaldırıb lap diqqətlə baxdı: 

ömründə onun bu rəngdə belə bir parçadan pencəyi olmamışdı, əynindəki pencəyin 

rəngi yaşıl idi. O, otağa girib işığı yandırdı  və  şifoneri açdı: bayaq sarı pencəyini 

götürdüyü asqı boş idi və hələ də tərpənirdi. S.Qayıblı əynindəki bu qəribə pencəyi 

çıxartdı və... o, yenə də qızılı çalarlı məşhur sarı məxmər pencəyi əlində tutmuşdu. 

Cavan bəstəkar S.Qayıblını soyuq tər basdı, bir neçə an sarı pencəyə baxdı və 

arakəsmədəki güzgünün qarşısına keçib ehtiyatla, yavaş-yavaş sarı pencəyi  əyninə 

geydi.  Əyninə geydikcə  də sarı pencək gözgörəsi rəngini dəyişdi: indi tünd göy 

rəngli idi, nazik ağ milləri var idi. 

S.Qayıblı yenə  də gözlərini aynadan çəkib  əynindəki pencəyə baxdı, guya ki, 

arakəsmədəki güzgü onu aldadırdı, sonra keçib otağın işığında baxdı, sonra mətbəxə 

keçib mətbəxin işığında baxdı, sonra vanna otağına girib vanna otağının işığında 

baxdı: tünd göy rəngli miləmil pencək idi. Cavan bəstəkar S.Qayıblının ömründə 

belə pencəyi olmamışdı. Yenə arakəsmədəki güzgünün qarşısına gəldi, gözlərini 

güzgüdən çəkməyərək  əynindəki pencəyi çıxartdı  və pencək onun gözlərinin 

qabağında rəngini dəyişdi, sarı məxmər pencəyə çevrildi. 

S.Qayıblı otağa keçdi, əlindəki sarı  məxmər pencəyi  şifonerə qoydu, bir neçə 

dəqiqə dinməz-söyləməz sakitcə divanda oturdu. Başı gicəllənirdi, gözləri də 

qaralırdı elə bil. 

Sonra mətbəxə getdi, səhər su gələndə doldurduğu  şüşəni götürüb əlüzyuyana 

əyildi və suyu başına, boynuna tökdü, üzünü yudu. Əl-üzünü, başını qurulamayıb 

məhrəbanı boynuna saldı, otağa keçib bir siqaret yandırdı və divanda oturub siqareti 

axıra qədər çəkdi.  


 

14

Hər şeyi başından çıxartmaq istəyirdi, hər şeyi; dünyada heç nə yox idi, bir o idi, 



bir də əlindəki siqaret, vəssalam. 

Sonra qalxıb əl-üzünü, başını quruladı, məhrəbanı bir tərəfə atıb, şifoneri açdı və 

sarı məxmər pencəyi götürüb bir göz qırpımında əyninə geydi və bir göz qırpımında 

da sarı pencək dəyişdi: qəribə bir parçadan çox yaraşıqlı bir pencək idi, elə bil 

əyninə biçilib-tikilmişdi, boz rəngdə, özündən də küknarvarı milləri var idi, həm də 

çıraq kimi yanırdı pencək. 

S.Qayıblı arakəsmədəki güzgünün qabağına gəldi.  Əynindəki pencək o qədər 

yaraşıqlı idi ki, cavan bəstəkar S.Qayıblı bu yaraşıqdan vahiməyə gəldi.  

O, qapının zənginə diksindi, elə bil yuxudan ayıldı, fəqət yuxu deyildi bu, 

həqiqət idi. Əynindəki pencəyi çıxardıb qapını açmaq istədi, amma əynindəki 

yaraşıqlı pencəyi çıxara bilmirdi, pencək elə bil yapışqan idi, bədənindən ayrılmırdı, 

düymələri də.  Əslinin donunun çalğaşıqlı düymələri kimi, bir düymə qalıncaya 

qədər açılır, sonra öz-özünə düymələnirdi. Zəng bir də çalındı və S.Qayıblı qapını 

açdı. 


Fərhad Xoşbəxt idi, salamlaşıb soruşdu ki, bir-iki mismar lazımdır, yoxundur? 

Sonra da S.Qayıblının əynindəki pencəyə baxıb dedi ki, mübarəkdir təzə pencəyin, 

əcəb pencəkdir, amma bilmirəm bunları neyləyirsən, onsuz da sarı pencəyi əynindən 

çıxartmırsan, sonra da soruşdu ki, sənə  nə olub belə, gözümə birtəhər dəyirsən? 

S.Qayıblı dodaqaltı nə isə dedi, heç özü də bilmədi nə dedi, sonra mətbəxdən bir-iki 

paslı mismar tapıb Fərhad Xoşbəxtə verdi və Fərhad Xoşbəxt yuxarı – öz kayutuna 

qalxdı. 

S.Qayıblı Fərhad Xoşbəxtin ardınca qapını bağladı və yenə də pencəyi əynindən 

çıxartmağa çalışdı, amma pencək əynindən çıxmırdı. S.Qayıblı nə qədər çalışdısa da 

özündən küknarvarı milləri olan bu yaraşıqlı boz pencəyi əynindən çıxara bilmədi; 

bu pencək içi vakuum bir model kimi onun bədənindən ayrılmırdı. S.Qayıblı heç 

işıqları da keçirtməyə macal tapmadı, səkkizinci mərtəbədəki kayutundan baş 

götürüb qaçdı. Qapının ingilis kilidi «çık» eləyib bağlananda o, artıq küçədə idi – elə 

sürətlə düşmüşdü pillələri. 

Yağış dayanmışdısa da küçədə bir çovğun var idi. Külək boş küçələr boyu 

uğuldayırdı. Bakı küçələri heç vaxt həmin gecə kimi boş və kimsəsiz olmamışdı. 

Cavan bəstəkar S.Qayıblı gedirdi və hara getdiyini özü də bilmirdi. Elə bil 

səkkizinci mərtəbədəki kayutundan deyil, özü özündən qaçırdı, içindən qovurdular 

onu. Küçələrdəki bu uğultu onun içinə  də dolmuşdu, beynini də qupquru 

qurutmuşdu; fikirsizliyin, boşluğun içində idi beyni. 

Sövq-təbii əlini pencəyinin cibinə salıb bir siqaret çıxartdı, qarşıdakı binalardan 

birinin girişində küləkdən daldalanıb siqareti yandırdı. Dumanlı şəkildə yadına saldı 

ki, bu pencəkdən xəbəri yoxdur, birinci dəfədir geyir bu pencəyi və heç vaxt bu 

pencəyin cibinə  nə kibrit, nə  də siqaret qoyub. Ona elə  gəldi ki, əvəz-əvəz olsun 

deyə, bu siqareti də, bu kibriti də onun cibinə bayaqkı gözətçi qoyub. 

Kim isə onun üstünə  qışqırdı ki, ay yoldaş, yavaş ol, niyə ayağının altına 

baxmırsan yeriyəndə, üstümüzə çıxmayacaqsan ki. O diksindi və yalnız indi özünü 

hansı bağda isə xudmani bir guşədə qalanmış balaca ocağın qarşısında gördü; az 

qalmışdı ocağın üstünə yerisin. Bura hansı bağ idi, indi də yadında deyil. Ola bilsin 

ki, dənizkənarı park idi, çünki havadakı uğultuya elə bil dəniz səsi də qatışmışdı. 



 

15

Cavan bəstəkar S.Qayıblının üstünə  qışqıran və  yəqin ki, bu ocağı da qalayan 



kişinin  əynində köhnə  sırıqlı var idi, üz-gözünü də tük basmışdı. Bəlkə o da 

dənizkənarı parkın gözətçisi idi, bəlkə  də bir əyyaş idi. Ocağın kənarında çöməlib 

əlində çubuq tutmuşdu, çubuğun ucuna bir sosiska keçirtmişdi, sosiskanı ocaqda 

qızardırdı. 

Bu balaca ocağın qaranlıq içindəki qəfil parıltısı  və  qəfil istisi elə bil 

S.Qayıblının bütün daxilini silkələdi, elə bil beynindəki fikirsizliyi də qovub 

çıxartdı, içindəki uğultunu da. 

Ocağın kənarında çöməlib sosiska qızardan kişi S.Qayıblıya dedi ki, bu boranda 

nə olub belə, nə qovhaqovdur? Elə bil səni qamçılayırdılar, az qaldı ocağımı da 

dağıdasan. Sonra dedi ki, kim bilir, bəlkə də elə qamçılayırmışlar, amma adamı ki, 

həmişə başqası qamçılamır, bəzən adam özü də özünü qamçılayır, ya bilə-bilə, ya da 

qeyri-cür. Sonra da dərindən nəfəs alıb qızaran sosiskanın iyini içinə çəkdi və dedi 

ki, ya qamçılayırlar, ya da qamçılamırlar, dəxli yoxdur, sən də çöməl, qızış, həm də 

qonağım ol, balaca bir şüşəm də var. 

Cavan bəstəkar S.Qayıblı ocağın kənarında çöməldi,  əllərini oda tutdu, bütün 

canına bir ilıqlıq işlədi. O, qəribə bir sərbəstlik, qəribə bir azadlıq hiss edirdi – niyə? 

– səbəbini özü də bilmirdi. Bu qəribəlik onun canına yayılmış ilıqlıqda idi. 

Cibindən bir siqaret çıxardıb yandırmaq istədi, sosiska qızardan kişiyə də təklif 

etdi. Kişi dedi ki, mənim xüsusi siqaretim var, sonra döş cibindən bir «Pamir» 

çıxartdı. Yan cibindən də Nuh-Nəbidən qalmış  kələ-kötür bir müştük çıxartdı, 

siqareti müştüyə keçirib odda yandırdı. 

S.Qayıblı, nədənsə, birdən-birə əlində tutduğu siqareti odun üstünə tulladı və bu 

siqaretin alovlanmasına tamaşa etdi. Yanıb kül oldu bu siqaret. Bu siqaret «P.M. 

klubu»nun gözətçisinin payı idi. 

Sırıqlı geymiş kişi qızaran sosiskanın iyini yenə  də ciyərinə  çəkib: «Bəh-bəh-

bəh...» – dedi, sonra da başını yuxarı qaldırıb zülmət göyə baxdı, elə bil, qulaqlarını 

da  şəkləyib küləyin, dalğanın səsinə bir müddət fikir verdi, «Pamir»dən dərin bir 

qullab vurub müştüyü ağzında saxladı,  əlini də ocağın üstünə tutdu: «Bunun ayrı 

ləzzəti var». Yaman ürəkdən dedi. S.Qayıblı soruşdu ki, nəyin? Sosiska qızardan 

kişi balaca gözlərini qıyıb ona baxdı, özü də elə baxdı ki, yəni ey zahidi bizövq... 

Sonra da dedi ki, bax bu gecənin, bu ocağın, bu kababın. 

...O, öz kayutuna qayıdanda gecə yarıdan keçmişdi. Asta addımlarla pillələri 

qalxdı. Qapını açıb arakəsməyə girdi. Işığı yandırdı. Bir müddət yerindəcə dayandı, 

sonra pencəyi çıxartdı; pencək adi pencək kimi əynindən çıxdı və elə həmin pencək 

olaraq da qaldı: özündən küknarvarı milləri olan yaraşıqlı boz pencək. Bir az baxdı 

əlindəki bu pencəyə, sonra cəld addımlarla otağa girib şifoneri açdı: qızılı çalarlı o 

məşhur sarı məxmər pencək asqıdan asılmışdı. 

Cavan bəstəkar S.Qayıblı başa düşdü ki, bu, təklifdir: özün seç – ya sarı pencək, 

ya da təzə pencək. 

O, sarı pencəyi asqıdan çıxartdı, yaraşıqlı boz pencəyi onun yerindən asdı  və 

şifoneri bağladı. Bu kiçicik əməliyyatı elə bir sakitliklə və qanunauyğunluqla gördü 

ki, bir anlıq özü də sakitliyinə təəccüb etdi. 

Sonra sarı pencəyi mətbəxə apardı, zibil yeşiyinin qapağını qaldırıb bu qızılı 

çalarlı  məşhur sarı  məxmər pencəyi lotereya qırıntılarının üstündən vedrənin içinə 

basdı  və vedrəni götürüb cəld addımlarla pillələri aşağı endi, həyətdə yan-yana 

düzülmüş zibil qablarının birinin içinə boşaltdı. 



 

16

O, geri qayıdanda pusquda dayanmış pişiklər zibil qabına cumdular, guya ki, 



yeməli bir şey olacaqdı.  

Cavan bəstəkar S.Qayıblı vedrəni aparıb yerinə qoydu, sonra elə bil bir daha 

xatircəm olsun deyə şifoneri açdı: yaraşıqlı boz pencək öz yerində idi. 

Fərhad Xoşbəxt də, deyəsən, daha çarpayısına uzandı – addımlarının səsi 

birdən-birə kəsildi.  

Külək də daha dayanmışdı deyəsən. 

Yağış çoxdan kəsmişdi. 

Qarşıdakı qara binanın üçüncü mərtəbəsində yaşayan qızın işığı sönməmişdi 

hələ. Qəribə qızdır bu qız. Maraqlı qızdır. 

S.Qayıblı divanda uzandı və həmişəkindən fərqli olaraq dərhal yuxuya getdi. 

Cavan bəstəkar S.Qayıblı sonralar bu hadisəni heç kimə danışmadı – bilirdi ki, 

heç kim buna inanmayacaq. Həmin məşhur sarı pencəyi isə «starıveşə» satdığını 

deyirdi, deyirdi ki, nə  qədər elədim zalım oğlu «starıveş» otuz qəpikdən artıq 

vermədi. 

Dost-tanışları bunu eşidəndə xeyli gülürdü. 

 

Noyabr, 1968. 



  

 

 



 

17

 



: upl -> books -> pdf
pdf -> XƏZƏR 2014, №2 bu sayda güMÜŞ DÖVRÜN ŞAİRLƏRİ
pdf -> Əbdülrəhmanlı N. Qurban. Yüzilin “Əli və Nino” əfsanəsi. Poman-xronika. Bakı, Qanun, 2014, 604 səh. Redaktor: Tapdıq Yolçu Korrektor: Ceyran Abbasova
pdf -> Hamiləlik haqqında hər şey: Qadın və Gələcək uşaq
pdf -> Dərslik (əlavə olunmuş və redaktə edilmiş ikinci nəşri)
pdf -> Dərslik Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfındən təsdiq edilmişdir
pdf -> Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi kollegiyasının 27 sentyabr 2012-ci il tarixli
pdf -> M Ə h ə m m ə d t a ğ I s I d q I 1 5 0 MƏHƏMMƏd tagi siDQİ Ə s ə r L ə r I
pdf -> Тофиг щаъыйев
pdf -> AZƏrb ay can miLLİ elmlər akademiy asi folklor institutu
pdf -> Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş əsərlərin kataloqu a


Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   39


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə