T. C. MƏRMƏRƏ universiteti



Yüklə 453.87 Kb.

səhifə1/5
tarix13.12.2016
ölçüsü453.87 Kb.
  1   2   3   4   5

 

 



 

 

              T.C. 

MƏRMƏRƏ UNİVERSİTETİ 

TİBB FAKULTƏSİ 

ORTOPEDİYA VE TRAVMATOLOGİYA  KAFEDRASI 

 

 

Dr. RƏŞAD ZEYNALOV 

 

 

BUD SÜMÜYÜ BOYUN SINIQLARINDA KANALLI VİNTİN YİVLİ QİSMİNƏ 



AÇILAN DƏLİKLƏRDƏN TƏZYİQ ALTINDA SEMENT VERİLƏRƏK 

TUTMA GÜCÜNÜN ARTIRILMASI

 

 



 

Tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün təqdim edilmiş 



DİSSERTASİYA 

 

 



 

 

               İSTANBUL, 2009 



 

 

              T.C. 



MƏRMƏRƏ UNİVERSİTETİ 

TİBB FAKULTƏSİ 

ORTOPEDİYA VE TRAVMATOLOGİYA  KAFEDRASI 

 

 



 

 

 



 

Bud sümüyü boyun sınıqlarında kanallı vintin yivli qisminə açılan dəliklərdən təzyiq 

altında sement verilərək tutma gücünün artırılması

 

 



 

Dr. RƏŞAD ZEYNALOV 



DİSSERTASİYA 

Elmi Rəhbər: Prof. Dr. MİTHAT SELİM YALÇIN 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



          İSTANBUL, 2009 

 

 

     ÖN SÖZ: 



     

Ortopediya Uzmanlığı təhsilimə başladığım gündən bəri dərin təcrübələrini mənimlə 

paylaşan, cərrahi bilik və bacarığımın inkişafına kömək edən, baş asistentlik dönəmində 

mənə  etdikləri  etibar  səbəbiylə  məni  qürurlandıran  hörmətli  müəllimlərim  Prof.  Dr. 

Cihangir Tetikə, Prof. Dr. Selim Yalçına, Prof. Dr. Mustafa Karahana, Doç. Dr. Murat 

Bezere və Yrd. Doç. Dr. Bülent Erola şəxsən təşəkkürlərimi bildirmək istəyirəm. 

      Bu  təhsil  ərzində  xəstələri  müayinə  və  müalicədə,  bu  elmi  işi  və  digər  elmi 

araşdırmaları  həyata keçirməyimə dəstəkləri üçün elmi rəhbərim və bu işin fikir sahibi 

müəllimim  hörmətli  Prof.  Dr.  Selim  Yalçına  xüsusi  minnətdarlığımı  bildirmək 

istəyirəm. 

      Həkim yoldaşlarım Uzm. Dr. Ahmet Hamdi Akgülle, Dr. Emre Ketenci, Dr. İsmail 

Ağır,  Dr.  Hakan  Başar,  Dr.  Görkem  Kıyak,  Dr.  Barış  Çaypınar,  Dr.  Onur  Başçı,  Dr. 

Mutassım  Bawaneh,  Dr.  Mert  Topkar  və  Dr.  Tevfik  Balıkçıya  bütün    çətinliklərə 

baxmayaraq  bu  təcrübə  üçün  etdikləri  köməklərindən  ötrü  təşəkkür  edirəm.  Qüvvət 

ölçülmələri  sırasında  Yrd.  Doç.  Dr.  Murat  Baydoğan  və  doktorantura  tələbəsi  İsmail 

Topçunun  dəstəkləri  mənim  üçün  əhəmiyyətli  idi.  Statistiki  hesablamalar  birgə 

çalışdığım Doç. Dr. Nural Bekiroğlunun səyləri nəticəsində mümkün oldu.   

      

İyul-2009 İstanbul                                      Rəşad Zeynalov 

 

 

 


 

      



XÜLASƏ: 

      


Bud sümüyü boyun sınığı yaşlı xəstələrdə ən çox rastlanan sınıq tiplərindən biridir. 

Bu  sınıqlar  müasir  dövrdə  də  ortoped  travmatoloqlar  üçün  həm  müalicəsi,  həm  də 

nəticəsi cəhətdən həll edilməmiş bir problem olaraq qalmaqdadır. 

      Xəstələrin  çoxu  yaşlı  olduğu  üçün  osteoparoz  səbəbi  ilə  internal  fiksasiyada 

boşalma  baş  verir.  Sınığın  stabilliyi  və  bitişməsi  arasında  korrelyasiya  müxtəlif 

məqalələrdə  qeyd  olunmuşdur.  İmplantın  miqrasiyasını  azaltmaq  və  ikincili  sınıq  yer 

dəyişməsinin qabağını almaq üçün bud sümüyü başına daha yaxşı tutuna bilən müxtəlif 

dizaynda  vintlər  düzəldilmiş  və  müxtəlif  materiallarla(PMMA,  Kalsium  fosfat) 

gücləndirilmişdir. 

      Təcrübədə  48  ədəd  insan  bud  sümüyü  başının  Q-KT  vasitəsilə  mineral  sıxlıqları 

ölçüldükdən sonra oxşar iki qrupa bölündü. Kontrol qrupu olaraq         7 mm kanallı 

vintlər  və  təcrübə  qrupu  olaraq  sement(PMMA)  ilə  gücləndirilmiş  dizayn  etdiyimiz  7 

mm  yivləri  üstündə  dəlikləri  olan  kanallı  vintlər  istifadə  edildi.  Hər  qrup  öz  içində  üç 

bərabər alt qrupa bölündü. Hər alt qrupda 8 ədəd bud sümüyü başı istifadə edildi. Oxşar 

mineral sıxlıqdakı bud sümüyü başlarının pull out, maksimum ekstraksiya torqu və cut 

out nəticələri müqayisə edildi.  

      Pull  out  qrupunda  İnstron  cihazıyla  0.5  mm/san  aksial  pull  out  qüvvəti  tətbiq 

edilərək tutma gücü (N) ölçüldü. Qüvvə tətbiqi nəticəsində alınan rəqəmlər iki alt qrup 

arasında əhəmiyyətli fərq olduğunu göstərdi(p<0.011). 

      Cut out qrupunda bud sümüyü başı İnstron cihazına taxıldıqdan sonra 5 N-la başlaıb 

2 mm/dəq sürətlə aksial yüklənmə tətbiq edildi. Bu prosedura ən az  5 mm yer dəyişmə 

olana qədər davam etdirildi. Əldə edilən rəqəmlər iki alt qrup arasında əhəmiyyətli fərq 

olduğunu göstərdi(p<0.05). 

     Maksimum  ekstraksiya  torq  qrupunda  Torqmetr  cihazı  ilə  4º/san  tərs  istiqamətdə 

torq  (Nm)  tətbiq  edildi.  Ekstraksiya  vaxtı  ən  yüksək  torq  qüvvəti  müəyyən  edildi  və 

əldə  edilən  rəqəmlər  iki  alt  qrup  arasında  əhəmiyyətli  fərq  olduğunu 

göstərdi(p<0.0001). 


 

      Dizayn etdiyimiz vintin PMMA ilə gücləndirilməsi nəticəsində əldə edilən nəticələr 



bu metodun klinikada tətbiq edilə bilməsi üçün zəmin yaratdı. 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

     ABSTRACT: 

      Femoral  neck  fractures  are  one  of  the  most  common  fracture  types  in  elderly 

patients.  These  fractures  have  always  presented  great  challenges  to  orthopaedic 

surgeons  and  remain  in  many  ways  as  the  unsolved  fracture  as  far  as  treatment  and 

results are concerned. 

       Failure of the internal fixation may develop, because most of the patients are aged 

and osteoporotic. The correlation between fracture stability and union has been shown 

in many studies. Dedicated screws were designed or augmented with different materials 

(PMMA,  Calsium  phosphate)  to  increase  the  holding  power  at  the  femoral  head  for 

better fixation.  

       In our study 48 human femoral heads divided into two groups after measuring bone 

mineral  densities  by  Q-CT.  In  the  control  group  7  mm  cannulated  screws  and  in  the 

study  group  7  mm  cannulated  screws  with  holes  between  the  threads  augmented  by 

cement (PMMA) were used. Each group was divided into three subgroups and in each 

subgroup eight femoral heads were used. Pull out, maximum extraction torque and cut 

out  strength  values  were  compared  after  mating  these  subgroups  by  similar  bone 

mineral densities. 

       In  the  pull  out   group   maximum   holding   strength  (N)  was   measured   after   

applying 0.5 mm/sec. axial pull out force by Instron testing. The difference between the 

measured values of  two subgroups after force application was significant (p<0.011). 

       In  the  cut out  group load  applied  using  5  N  followed by  2  mm/min. axial loading 

force  after  fixing      the    femoral    heads    to    the    Instron    testing.  The    procedure    was  

continued    until    at  least  5  mm  displacement  occured.  The  difference  between  two 

subgroups was found significant (p<0.05). 

       In the maximum extraction torque group 4°/sec. torque force (Nm) was applied in 

reverse direction by torquemeter. During the extraction highest torque was determined 

and  difference  between  the  measured  values  of  two  subgroups  was  found  very 

significant (p<0.0001). 


 

       The  designed  screw  augmented  by  PMMA  has  found  to  be  worth  in  this 



experimental study to be further studied in the clinical application of the femoral neck 

fractures. 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 

 

 

 

AÇAR  SÖZLƏR:  Bud  sümüyü  boyun  sınığı,  internal  fiksasiya,  kanallı  vint, 

auqmentasiya, osteoparoz. 



 

MÜNDƏRİCAT 

                                                                                             Səhifə 

ÖN SÖZ………………………………………………………...……..3 

XÜLASƏ……………………………………………………..…….…4 

ABSTRACT………………………………………………..………....6 

AÇAR SÖZLƏR……………………………………………….…......8 

MÜNDƏRİCAT………………………………………………….…...9 

QISALTMALAR………………………………………………...…...11 

 

1. GİRİŞ ve MƏQSƏD………………………………………….……12 



2. ÜMUMI MƏLUMAT………………………………………….…..14 

    


2.1. Tarixi…………………………………………………….…......14 

   2.2. Bud-Çanaq Oynağının Anatomiyası və Bud Sümüyü Başının 

          Vaskulyarizasiyası.......................................................................18 

   2.3. Bud Sümüyü Boyun Sınıqları……………………………...…....21 

           2.3.1. Etiologiya və Epidemiologiya ……………….……..…...22 

           2.3.2. Kliniki və Radioloji Əlamətləri …………………..…......23 

           2.3.3. Klassifikasiya……………………………….…………....25 

           2.3.4. Müalicə………………………………………………......28 

           2.3.4.1. Konservativ Müalicə……………………………….......28 

           2.3.4.2. Cərrahi Müalicə…………………………………….......28 

           2.3.4.2.1. Açıq və ya Qapalı Reduksiya və İnternal Fiksasiya.....28                   

           2.3.4.2.2. Bud-Çanaq Oynağının Artroplastikası..........................32 

3. MATERİAL və METODLAR………………...…………………......35 

            3.1. Bud Sümüyü Başı Modeli…................................................35 

            3.2. Təcrübədə istifadə edilən vintlər……………………….......36 

            3.3. Bud Sümüyü Başlarının Təcrübə Üçün Hazırlanması..........39 

            3.4. Biomexaniki Hesablamalar……………………....………....42 


 

            3.5. Statistiki Hesablamalar ……………………………….......48 



4. NƏTICƏLƏR………………………………………..……………....49 

5. MÜZAKIRƏ……………………………………...………………....56 

6. YEKUN…………………………………………………...…………65 

7. ƏDƏBIYYATLAR………………………………………….….......66 

8. ƏLAVƏLƏR………………………………………………...………72 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

QISALTMALAR 



 

AO/ASIF:          Albeitgemeinshaft fur osteosynthenfragen/Assocition for the 

                           study of internal fixation 



AP:                     Anteroposterior(ön-arxa) 

LAT:                  Lateral 

KT:                     Kompüter tomoqrafiya 

SMS:                  Sümük mineral sıxlığı 

MRT:                 Maqnetik rezonans tomoqrafiya 

PMMA:             Polimetil metakrilat 

Q-KT:                Quantitative(keyfiyyət) kompüter tomoqrafiya 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

11 

 

1.



 

GİRİŞ və MƏQSƏD 

      


Yer  kürəsində  insanların  ömrü  uzandıqca  bud  sümüyü  boynu  sınıqları  da 

artmaqdadır.  Bu  sınıqlar  bəşəriyyətin  hal  hazırda  ən  ciddi  sosio-iqtisadi 

problemlərindən  birini  təşkil  edir.  Əhalisi  təqribən  üç  yüz  milyon  olan  ABŞ-da  hər  il 

280000  bud  sümüyü  boynu  sınığı  qeyd  edilir  və  müalicəyə  alınır.  2050-ci  ildə  bu 

miqdarın 2 qat artacaği düşünülür.(45). Bu xəstələrin xəstəxanada yatış günləri onkoloji 

xəstələrinkindən də çoxdur.(24).   

      Bud  sümüyü  boynu  sınıqları  müalicə  nöqtəyi  nəzərən  ortoped-travmatoloqlar 

arasında həmişə mübahisə mövzusu olmuşdur və indi də bu patologiyanın müalicəsində 

kifayət  qədər  müvəffəqiyyət  əldə  olunmamışdır.  İnkişaf  etmiş  ölkələrdə  yaşlı  əhali 

getdikcə artmaqda və osteoparozun qabağının alınması üçün istifadə olunan dərmanlar 

da  bu  sınıqların  miqdarını  azaltmamaqdadır.  Bunun  nəticəsidir  ki,  bu  xəstələtin 

osteoparozlu  sümüklərindəki  sınıqların  müalicəsində  internal  fiksasiya  metodu  ilə 

müalicə  getdikcə  azalmaqda  və  artroplastika  əməliyyatları  isə  artmaqdadır. 

Artroplastika  əməliyyatları  isə  müalicə  məsrəflərini  artırmaqdadır.(1,9,14,24,43,49). 

Bud  sümüyü  boyun  sınıqlarında  artroplastika  əməliyyatlarının  üstün  cəhətləri  olduğu 

kimi çatışmayan cəhətləri də var.(7). 

      Bud  sümüyü  boyun  sınıqları  əksəriyyət  ölkələrdə  65  yaşın  üstündəki  xəstələrdə 

artroplastika  metodu  ilə  müalicə  edilir.  Bu  metodla  bud  sümüyü  başı  çıxarılır  və 

nəticədə insan orqanizminə aid hissə metal bir protezlə dəyişdirilir. Bu metodda internal 

fiksasiyaya  nəzərən  daha  çoz  ağırlaşma  görülür.  Eyni  zamanda  kanallı  vintlərlə 

müqayisə  edildikdə  artroplastika  təqribən  on  qat  bahalı  metoddur.  Meta-analiz 

təcrübələrdə  artroplastika  təkrar  əməliyyatları  azaltmasına  baxmayaraq,  infeksiya, 

əməliyyat zamanı qan itirilməsi, əməliyyat vaxtını və ölüm nisbətini artırır.(7). Əvəllər 

istifadə olunan kanallı vintlərlə kifayət qədər fiksasiya əldə edilmədiyi üçün bu yaş qrup 

xəstələrin müalicəsində artıq istifadə edilmir. 


12 

 

      Digər  tərəfdən  bud  sümüyü  boyun  sınıqlarının  internal  fiksasiya  ilə  təsbit 



metodlarının inkişafında təcrübələr davam etdirilmiş, ancaq Richards kompressiya mili 

və kanallı vintlər xaricində əsaslı addım atıla bilinməmışdır.(8,11,23,31). 

      Xəstələrin  10-15%-ində  cərrahdan  asılı  olmayan  ağırlaşmalar  baş  verir.  Təcili 

əməliyyat,  anatomik  reduksiya,  sınıq  xəttində  kompressiya,  sərt  internal  fiksasiya 

cərrahdan,  materialdan  və  sınıq  tipindən  asılı  olan  faktorlardır.  Bud  sümüyü  başının 

vaskulyarizasiyasındakı  damarların  zərər  görməsi  cərrahdan  asılı  deyil,  amma  uyğun 

olmayan  reduksiya  və  implant  çatışmazlığı  bunu  daha  da  artırır.(45).  Meta-analiz 

təcrübələrdə  bud  sümüyü  başının  avaskulyar  nekrozu        11-19  %  və  psevtoartrozu  isə 

23-37 %-dir.(31). 

      Bud  sümüyü  boynu  sınıqlarında  internal  fiksasiyanın  mexanik  stabilliyini  artırmaq 

üçün vintlər üç  nöqtə  prinsipi ilə  qoyulmalıdır(lateral korteks,  bud  sümüyü  kalkarı  və 

subxondral  sümük).(24).  Xəstələrin  çoxu  yaşlı  olduğu  üçün  osteoparoz  nəticəsində 

internal fiksasiyanın çatışmamazlığı əmələ gəlir. Sınığın stabilliyi və bitişmasi arasında 

korrelyasiya  təcrübələrlə  sübut  edilmişdir.(43).  İmplantın  miqrasiyasını  azaltmaq  və 

ikincili sınıq  yerdəyişməsinin  qarşısını  almaq  üçün  bud  sümüyü  başına  daha  möhkəm 

tutuna bilən müxtəlif dizaynlı vintlər icad edilmiş və ya müxtəlif materiallarla (PMMA, 

Kalsiyum fosfat) vintin tutma gücü artırılmışdır.(14,35,36,38,49). 

      Bizim dizayn etdiyimiz  kanallı vintin bud sümüyü başını tutan yivli qismi üzərində 

dəliklər var. Vintin kanal qismi içindən bud sümüyü başına maye PMMA təzyiq altında 

inyeksiya  edilərək  sınığın  daha  yaxşı  fiksə  ediləcəyini  düşündük.  Bu  gücləndirmə  ilə 

implant  miqrasiyasının  və  ikincili  sınıq  yerdəyişməsinin  qabağının  alınması  məqsədi 

güddük. Eyni zamanda sərt fiksasiya ilə xəstələrin daha əvvəl mobilizasiya ediləcəyinə 

inanırdıq.  

      Proyektimiz  bu  mövzuda  keçmiş  təcrübələrə  və  müasir  texnologiyaya  əsaslanır  və 

elmi  ədəbiyyata  uyğun  olduğu  üçün  asan  qəbul  edilən  və  geniş  istifadə  ediləcək  yeni 

metod inkişaf etdirmə məqsədi daşıyır. 

 

 


13 

 

2.



 

ÜMUMİ MƏLUMAT 

 

 2.1. Tarixi 

 

       Proksimal  bud  sümüyü  sınıqları  haqqında  ilk  məlumat  16.  əsrdə  Amroise  Pare 

tərəfindən verilmişdir. O vaxta qədər bu sınıqlar çıxıq sayılırdı.(24). 

       Cooper  (1882)  ekstrakapsulyar  və  intrakapsulyar  sınıqları  müqayisə  edərək 

birincinin  nəticələrinin  daha  qənaətbəxş  olduğunu  və  ikincinin  bitişmədiyini  qeyd 

etmişdir.  Eyni  əsrdə  bu  mühakimə  əsas  götürülmüş  və  1858-ci  ildə  von  Langenbeck, 

daha  sonra  Senn  (1889),  ardından  Nicolaysen  (1897)  və  Delbet  (1919)  bu  sınıqları 

millərlə,  vintlərlə,  incik  sümüyündən  kortikal  sümük  greftləri  ilə  açıq  reduksiya  və 

internal  fiksasiya  metodu  ilə  müalicə  etməyə  çalışmışdır.  Senn  heyvanlarda  təcrübələr 

apararaq intrakapsulyar bud sümüyü boynu sınıqlarının uyğun reduksiya və stabilizasiya 

ilə  sağala  biləcəyi  fikrini  müdafiə  edən  bir  neçə  cərrahdan  bir  idi.  Aseptik  şəraitin, 

implantların toxuma uyğunluğunun olmaması və ya zəif olması və mexaniki stabilliyin 

ürək  açan  olmaması  əməliyyat  nəticələrinə  pis  təsir  edirdi.  Buna  görə  hətta  Kocher 

(1896) bud sümüyü başının rezeksiyasını təklif etmişdir.(10,24,30,47). 

      Sınığın  bitişməsi  ilk  dəf  Whitman  (1925)  tərəfindən  sınıq  reduksiya  edildikdən 

sonra  gipsə  alınaraq  bir  neçə  xəstədə  əldə  edilmişdir.  Təqribən  altı  aylıq  bu  müalicə 

metoduyla  xəstələrin  çoxunda  ağırlaşma  qeyd  olunurdu.  1936-cı  ildə  Hohenhaq  bu 

vəziyyəti  belə  şərh  etmişdir:  Bud  sümüyü  boynu  sınığı  yaşlıların  xəstəliyidir  və  çox 

vaxtı sonun başlanğıcıdır. Xəstələrin əksəriyyətinin ölümünə pnevmaniya, sidik-ifrazat 

sisteminə bağlı sepsis və ya yataq yaraları səbəb olur. Bu acı sonun qarşısını almaq üçün 

həkimlər xəstələri ayağa qaldırmaq üçün əlindən gələni etməlidir.(24,54). 

       İlk  dəfə  Axhausen  Cooperin  dediklərinə  qarşı  çıxmışdır.  O  autopsiya  vaxtı 

tamamlilə  osteonekrozlu  başı  olan  sınığın  bitişdiyini  göstərmişdir.  Daha  sonra  sınığın 

bitişmə  müddətini  azaltmaq  üçün  yeni  təcrübələr  aparılmışdır.  1925-ci  ildə  ilk  dəfə 

Smith-Petersen  bu  yöndə  öz  üç  yaxalı  mili  ilə  ilk  böyük  addımı  atmışdır  (Şəkil  1,  a). 

Mil  artrotomiya  edildikdən  sonra  taxılırdı.  Daha  sonralar  Johansson  (1932) 



14 

 

mərkəzindən kanal keçən mil istifadə edərək lazımsız artrotomiyanın qabağını almışdır 



(Şəkil  1,b).  O  mərkəzindən  kanal  keçən  mil  və  rəhbər  istifadə  edərək  lazımsız 

artrotomiyanın  qabağını  aldı.  Eyni  vaxtda  Jerusalem  də  oxşar  mil  dizayn  etmişdir. 

Rəhbər  telin  keçəcəyi  dəlik  iki  yaxa  arasındakı  gövdədə  yerləşirdi.  Felsenreich  (1938) 

və Böhler (1996) yaxaları genişlədərək fiksasiyanın stabilliyini artırdılar və milin boyun 

qisminə  sivri  çıxıntı(spike)  dizayn  edərək  geri  çıxma  riskini  azaltdılar  (Şəkil  1,b). 

(15,24,26,48). 

 

            



 

                                  a                                                            b 

Şəkil 1Üç yaxalı millər; a.Smith-Petersena aid məqalədən alınmış ilk yaxalı mil (1931). Mil və baş 

ayrı emal edilmişdir və sonra birləşdirilmişdirb.Digər millər tək parça halında istehsal edilmişdir:(1) 

Smith-Petersen milinə oxşar kanalsız tel; (2) Johansson tərəfindən 1932-ci ildə dizayn edilən kiçik 

kanallı mil; (3) L.Böhlerə aid milin çıxmasının qarşısını alan geniş yaxalıqlı, sivri çıxıntılı(spike) teli; 

(4) Geniş yaxalıqlı Felsenreich mili; (5) Aesculap® SP ucunda iç yivleri olan mil; (6) Vitalliumdan 

hazırlanmış Thornton mili          

 

      


1940-cı  ildə  Bauer  internal  fiksasiyanın  stabilliyini  artırmaq  üçün  ikinci  mil  əlavə 

etdi.  Erkən  və  gec  ağırlaşma  nisbətinin  yüksək  olmağı  səbəbi  ilə  implant  dizaynı  və 

cərrahi  metodun  inkişaf  etdirilməyi  lazım  idi.  Pauwelsin  (1935)  məşhur  kitabı  sınıq 

biomexanikasını incələyən ilk ədəbiyyat oldu. Freud (1930), Trueta və Harrison (1953), 

Judet  və  əməkdaşları  (1955),  Sevitt  (1964),  Catto  (1965),  Böhler  (1996)  sınıqların 


15 

 

patologiyasını, bud sümüyü başının qan dövranını, diaqnoz qoyma metodlarını araşdırıb 



dərc etdirdikləri   məqalələrdə göstərmişlər. Brittain (1942), Maatz (1950) və Küntcher 

(1953) milin şaquli yerləşdirilməyini məsləhət görmüşlər.(6,24,40). 

         

 




  1   2   3   4   5


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə