Tanımlar Tanımlar



Yüklə 445 b.
tarix29.05.2017
ölçüsü445 b.



Tanımlar

  • Tanımlar

  • Düzenli tekrarlayan

      • kolayca geri dönebilen
      • uyanıklıkla karşılaştırıldığında dış uyaranlara yanıt eşiğinin azaldığı
      • göreceli hareketsizlikle beliren
      • bir durumdur


  • Tanımlar

  • Bireyin herhangi bir uyaranla uyandırılabileceği bağıntılı bir bilinçsizlik durumu

  • Organizmanın uyaranlara karşı cevabının azaldığı bir dönem



Uyku, beynin dinlendiği, bu nedenle yavaşladığı ve hatta durduğu bir süreç olarak yorumlanırken;

  • Uyku, beynin dinlendiği, bu nedenle yavaşladığı ve hatta durduğu bir süreç olarak yorumlanırken;

  • Yapılan gözlemler ve araştırmalar;

  • uyku sırasında beyinde işlevlerin durmadığını sadece uyanıklık durumuna göre dış uyaranların daha zayıf veya farklı olarak işlendiği bir bilinç durumu olduğunu ortaya koymuş



Uyku,

  • Uyku,

    • Bireylerin yaşamını ve sağlığını etkileyen
    • Fizyolojik, psikolojik ve sosyal boyutları olan
    • İnsanın gerek fiziksel gerekse ruhsal yönden sağlıklı olması için gerekli
    • Temel yaşam aktivitelerinden biridir




Beyin sapındaki iki özelleşmiş bölge uykunun kontrol edilmesinde önem taşımaktadır;

  • Beyin sapındaki iki özelleşmiş bölge uykunun kontrol edilmesinde önem taşımaktadır;





Beden ve ruh sağlığı açısından

  • Beden ve ruh sağlığı açısından

  • önemli



Uyku Sırasında Görülen Fizyolojik

  • Uyku Sırasında Görülen Fizyolojik

  • Değişiklikler

  • Böbreklerden fosfat atılır

  • Adrenal hormonlar salgılanır

  • Vitaminler kullanılır

  • Deri onarımı gerçekleşir

  • Büyüme hormonu salgılanır

  • Vücut onarımı (yara kapanması) sağlanır



Uyku Sırasında Görülen Fizyolojik

  • Uyku Sırasında Görülen Fizyolojik

  • Değişiklikler

  • Santral sinir sisteminin normal etkinliğinin devamını sağlar

  • Santral sinir sisteminde normal dengeyi sağlar



Uykusuzluk Durumunda Görülen Fizyolojik Değişiklikler

  • Uykusuzluk Durumunda Görülen Fizyolojik Değişiklikler

  • Yorgunluk, bezginlik

  • Konsantrasyonda güçlük

  • Ağrıya karşı duyarlılıkta artış

  • Sinirlilik



Uykusuzluk Durumunda Görülen Fizyolojik Değişiklikler

  • Uykusuzluk Durumunda Görülen Fizyolojik Değişiklikler

  • İleri durumda;

  • Halüsiyasyon, iştahsızlık, boşaltımda zorluk

  • Deri sarkması, renginde koyulaşma(göz altları)





Belirli aralıklarla yinelenen biyolojik olaylara Biyolojik Ritim;

  • Belirli aralıklarla yinelenen biyolojik olaylara Biyolojik Ritim;

  • Aradan geçen zamana Ritim Periodu denir

  • Günlük(sirkadiyen) en sık görülen ritim’dir

    • Karanlıkta ya da aydınlıkta da devam
    • etmesi ritmin endojen (içten gelen)
    • kaynaklı olduğunu
    • ve bir iç saatin varlığını gösterir




  • UYKU EVRELERİ



  • Klasik tanımlama ile uyku

    • REM -Hızlı Göz Hareketleri- (Rapid Eye Movement)
          • Yüzeyel Uyku
          • Derin uyku
    • Non-REM (NREM)
  • olmak üzere iki ana dönemden oluşur



Uykunun uyanıklık ile beraber

  • Uykunun uyanıklık ile beraber

  • periodik geçişlerin olduğu beş

  • dönemi vardır

  • Genellikle kısa bir uyanıklık döneminden sonra 1.,2.,3.,4. döneme girilir



İlk REM dönemi uyku başladıktan

  • İlk REM dönemi uyku başladıktan

  • 90-120 dk sonra ortaya çıkar

  • Daha sonra yaklaşık 90 dk aralarla bir gecede 3-5 REM döneminden geçilir







Uykunun hafif olduğu uyku-uyanıklık arasında geçiş evresidir

  • Uykunun hafif olduğu uyku-uyanıklık arasında geçiş evresidir

  • Uyarılarla (gürültü, dokunma, diğer uyarılar) hemen uyanır

  • Fizyolojik aktiviteler azalır (kalp atımı, solunum, ısı vb.) metabolizma yavaşlar

  • Olağan uykuda bu evrenin süresi:

  • ½dk ile 7dk



Uyku 1. evreye göre daha derindir, uyandırılma güçtür

  • Uyku 1. evreye göre daha derindir, uyandırılma güçtür

  • Bu dönemde beyin uyarıların önemine göre hareket eder (ör; gök gürültüsü/bebek sesi)

  • Fizyolojik aktivitelerde azalma devam eder (kalp atımı, solunum, ısı vb.), kas tonüsü azalır

  • Bu evrenin süresi: 10dk ile 20dk



Uyku 2. evreden daha derindir, uyandırılmak için güçlü uyarı gerekir

  • Uyku 2. evreden daha derindir, uyandırılmak için güçlü uyarı gerekir

  • Solunum düzenli, kalp atımı ve vücut sıcaklığı düşüktür, vital bulgular yavaş/düzenlidir

  • Kaslar tamamen gevşektir

  • Bu evrenin süresi: 15dk ile 30dk



Uyku siklusunun en derin olduğu, vücudun tamamen dinlendiği, fizyolojik olayların geliştiği evre

  • Uyku siklusunun en derin olduğu, vücudun tamamen dinlendiği, fizyolojik olayların geliştiği evre

  • Vital bulgular anlamlı şekilde düşük, kaslar gevşemiş, metabolizma yavaştır

  • Horlama, uykuda anlamsız konuşma, uyurgezerlik, enürezis görülebilir



Somototropin ve büyüme hormonu salgılanır

  • Somototropin ve büyüme hormonu salgılanır

  • Uyandırılma eşiği düşüktür

  • Bu evrenin süresi: 15dk ile 30dk



Uyku başlangıçından 90 dk sonra başlar

  • Uyku başlangıçından 90 dk sonra başlar

  • Başta boyun kasları olmak üzere (solunum ve göz kasları hariç) iskelet kaslarında tonus kaybı olur

  • Bilişsel ve fizyolojik aktivitelerde artış olur



Rüyaların (canlı ve renkli) büyük çoğunluğu (%80) bu evrede görülür

  • Rüyaların (canlı ve renkli) büyük çoğunluğu (%80) bu evrede görülür

  • Erkeklerde ereksiyon, kadınlarda uterusta ritmik kasılma olur

  • Taşikardi-bradikardi dönemleri görülür, solunum sayısı ve derinliği değişir, gastrik sekresyon artar



Yaş gruplarına ve yaşam dönemlerine göre uyku niteliği ve süreci değişir

  • Yaş gruplarına ve yaşam dönemlerine göre uyku niteliği ve süreci değişir

  • Fiziksel hastalık, gebelik, zihinsel stres, artmış mental gerginlik uyku gereksinimini artar

  • Zorlu öğrenme durumları ve stres dönemlerinde REM dönemi artar



  • Yeni doğanlar

  • Süt çocuğu(infant)

  • Oyun çocukluğu

  • Okul çağı çocukluğu

  • Adölesanlar



  • Uyku sorunu hastalıklarda bulgu olarak görülür

  • Çoçuk, erişkin ve yaşlılarda uyku sorunu yaygındır





Tanım;

  • Tanım;

  • Uykuya dalma, sürdürme ve sonlandırmada güçlük çekilmesi ve bireylerin yeterli bir süre ve zaman diliminde uyuyamadığı için dinlenememesi ve güne hazır olmaması







A. Primer İnsomnia

  • A. Primer İnsomnia

  • - Psikofizyolojik

  • - Subjektif



















Günlük yaşamın sürdürülmesini etkileyen, gece yeterince uyunmasına karşın, gündüzleri uyuma gereksinimi ile kendini belli eden bir sorundur

  • Günlük yaşamın sürdürülmesini etkileyen, gece yeterince uyunmasına karşın, gündüzleri uyuma gereksinimi ile kendini belli eden bir sorundur



Uzamış uyku epizotları

    • Uzamış uyku epizotları
    • Tekrarlayan uyku atakları
    • Gündüz aşırı uykulu olma
    • Her yerde uykuya dalma eğiliminde olma
    • Kolaylıkla uykuya dalma


Uyku-uyanıklık durumunu düzenleyen mekanizmanın disfonksiyonuyla ortaya çıkan bozukluk

  • Uyku-uyanıklık durumunu düzenleyen mekanizmanın disfonksiyonuyla ortaya çıkan bozukluk

  • Gündüzleri kontrol edilemeyen yineleyici uyku atakları vardır



  • Uyku atakları 1.5-2 saatlik aralarla, önüne geçilmez bir şekilde ortaya çıkar, birey 5-10dk uyduktan sonra kendini tamamen uyumuş hisseder



Uyku sırasında solunumla ilişkili bozukluklar ağırdır

  • Uyku sırasında solunumla ilişkili bozukluklar ağırdır

  • Uyku Apnesi Sendromu

  • 10 sn yada fazla süren, solunumun durması ile karakterize bir bozukluk

  • Tanı için; 5 apne/1 saat; koşul



Uyku sırasında ortaya çıkan periodik, yineliyici ekstiremite (özellikle alt ekstiremiteler) hareketleridir

  • Uyku sırasında ortaya çıkan periodik, yineliyici ekstiremite (özellikle alt ekstiremiteler) hareketleridir

  • Uykuda kısa süreli uyanıklıklara neden olur



Huzursuz Bacak Sendromu

  • Huzursuz Bacak Sendromu

  • Uyku sırasında, genellikle ayaklarda belirgin olmak üzere uyuşma, karıncalanma vb. hislerin olduğu, bazen ağrı ve sıçramalarla karakterize bir tablo



Sirkadiyen ritm, aydınlık ve karanlığa göre ayarlanan endojen bir düzenlemedir

  • Sirkadiyen ritm, aydınlık ve karanlığa göre ayarlanan endojen bir düzenlemedir

  • Sirkadiyen ritim bozukluğu;

  • istenilen ile yaşanan uyku periodlarındaki düzensizlikler oluşan durumlardır



Üç tipi vardır:

  • Üç tipi vardır:

  • Gecikmeli uyku evresi tipi

  • Jet Lag tipi

  • Değişen mesai saatleri tipi



Gecikmeli uyku evresi tipi

  • Gecikmeli uyku evresi tipi

  • Uyku ve uyanma saatlerinin istenilen zamandan daha geç saatlere kayması, uyku başladıktan sonra sürdürmede güçlüğün olması ve çaba ile alışıldık uyku fazına dönmede yetersizlik ile karakterize durum



2. Jet Lag tipi

  • 2. Jet Lag tipi

  • Batı ya da doğuya uçarken yaşanan saat uyumsuzluğu sonucu ortaya çıkan bir durumdur

  • Batıya doğru uçarken biyolojik saatin ayarı daha kısa sürer (batı için ayar 4 gün, doğu için 9 gündür); kuzey-güney uçuşlarında değişmez (aynı meridyendedir)



3. Değişen mesai saatleri tipi

  • 3. Değişen mesai saatleri tipi

  • Gece mesaisi ya da mesai saatlerinin sık değişmesi ile birlikte asıl uyku dönemi sırasında uykusuz, aslı uyanıklık sırasında uykulu olmadır



Uykuda, uyku dönemi ile eş zamanlı davranış ve fizyolojik alanlarda değişmeler/bozulmalar olması

  • Uykuda, uyku dönemi ile eş zamanlı davranış ve fizyolojik alanlarda değişmeler/bozulmalar olması

  • Kabus bozukluğu

  • Uyku terörü

  • Uyurgezerlik (somnambulizm)



1. Kabus bozukluğu

  • 1. Kabus bozukluğu

  • 3-5 yaşlarında sıktır, dış uyaran olmaksızın uyanmaya yol açan, korkutucu rüyalarla karakterize durum

  • Birey korkuyla uyanır, rüya rüyayı hatırlar, sonra yine uykuya dalar



2. Uyku terörü

  • 2. Uyku terörü

  • Uykunun ilk saatlerinde, yavaş dalga uykusu sırasında ortaya çıkan, çığlık atma ve ağlamanın eşlik ettiği, yoğun korku ile birlikte otonomik ve davranışsal değişikliklerle belirli bir bozukluk



3. Uyurgezerlik

  • 3. Uyurgezerlik

  • Yavaş dalga uykusu sırasında ortaya çıkan, ani motor aktivite ile kendini gösteren bir bozukluktur.

  • Uykunun ilk saatlerinde oluşur, yaklaşık 10 dk. süren, bu sırada kişinin uyandırılmasının güç olduğu ve amnezinin eşlik ettiği bir tablo





Uyku hijyeni

  • Uyku hijyeni

  • Bireylerin belirgin ruhsal ya da organik bir bozukluğunun olmadığı durumlarda uyulması gereken durumlar



Sabahları uyanınca hemen yataktan çıkılması gerektiği söylenir

  • Sabahları uyanınca hemen yataktan çıkılması gerektiği söylenir

  • Egzersizleri (sabah ya da öğleden sonra yapılmalı) akşam yatma zamanından 2 saat önce yapmaktan kaçınmalı

  • Uyku-uyanıklık siklusu bozulmamalı (hafta sonu-tatillerde uykusuz kalınmamalı)



Yatak odası; uyuma dışında aktiviteler için kullanılmamalı (TV izleme, atıştırma vb)

  • Yatak odası; uyuma dışında aktiviteler için kullanılmamalı (TV izleme, atıştırma vb)

  • Uyumak için gevşeme tekniklerinin kullanılması, kaygı verici düşüncelerden uzak durma

  • Kafein ve alkol alınımının sınırlandırılması

  • Çevrede uykuyu engelleyici durumların belirlenmesi (ısı-ışık-ses vb)



Uyumaya yardımcı malzemelerin (kulak tıkacı, göz bandı) kullanılmalı

  • Uyumaya yardımcı malzemelerin (kulak tıkacı, göz bandı) kullanılmalı

  • Uyumadan önce (3 saat önce) ağır yemek yemekden kaçınma

  • Uyumak için kendini zorlamama

  • Gündüz uyumamak



Uyku hijyeni alışkanlıklarına uygun girişimler uygulanmalıdır

  • Uyku hijyeni alışkanlıklarına uygun girişimler uygulanmalıdır

  • Uygulamanın arkasından hemşire değerlendirme yaparak amacına ulaşıp ulaşmadığını kontrol etmelidir

  • Ör; odanın ışığını kapattıktan sonra bireyin uyuyup uyumadığı kontrol edilmeli, bireyinde bir önceki günle ilgili uyku durumunu değerlendirilmesi istenir



Uykuyu bozan primer hastalıklar tedavi edilmeli, uykuyu bozan çevresel faktörlerin etkisi ortadan kaldırılmalı

  • Uykuyu bozan primer hastalıklar tedavi edilmeli, uykuyu bozan çevresel faktörlerin etkisi ortadan kaldırılmalı



Masaj, gevşeme teknikleri gibi tamamlayıcı terapiler, hidro ve termoterapi; ör; sıcak ayak banyoları

  • Masaj, gevşeme teknikleri gibi tamamlayıcı terapiler, hidro ve termoterapi; ör; sıcak ayak banyoları



Uyumayı sağlayan ilaçların kullanılmasıdır

  • Uyumayı sağlayan ilaçların kullanılmasıdır

  • Düşük dozlarda ve kısa süreli kullanılmalı



Hemşire kuramcılara göre de uyku; temel insan gereksinimidir ve hemşirelik tanıları arasında yer alır

  • Hemşire kuramcılara göre de uyku; temel insan gereksinimidir ve hemşirelik tanıları arasında yer alır

  • NANDA (North American Nursing Diagnosis Association) tanısı:

  • “Uyku Örüntüsünde Bozukluk”



Yeterli bir uyku iyileşme sürecini hızlandırır, bu nedenle hastaların daha fazla uyku ve dinlenmeye ihtiyacı vardır

  • Yeterli bir uyku iyileşme sürecini hızlandırır, bu nedenle hastaların daha fazla uyku ve dinlenmeye ihtiyacı vardır

  • Hemşire, bütüncül bir yaklaşım sergileyerek onları etkileyen ya da etkileyebilecek tüm problemleri önceden tanımalı ve uygun girişimlerde bulunmalıdır



Hemşire, öncelikle bireyin uyku durumuna ilişkin veri toplamalıdır

  • Hemşire, öncelikle bireyin uyku durumuna ilişkin veri toplamalıdır

      • - Bireyin uyku düzeni ve alışkanlıkları
      • - Şu anki uyku düzeni
      • - Uykuyu etkileyen etmenler nelerdir ?
      • - Uykusunun rahat-yeterli-dinlendirici olup olmadığı


- Uyku sorunu olduğunu düşünüyor mu ?

  • - Uyku sorunu olduğunu düşünüyor mu ?

  • Uyku sorunu ifade ediyorsa daha ayrıntılı veri toplanmalıdır

  • TANILAMA: Elde edilen veriler gözden geçirilerek hemşirelik tanısı konulur



UYGULAMA

  • UYGULAMA

  • Uyku sorununa yol açan etmenlere uygun

  • olarak girişimlerde bulunulur



UYGULAMA

  • UYGULAMA

  • Bu girişimler:

  • Terapötik ilişkinin kurulması

  • Fiziksel rahatsızlıkların kontrolü

  • Dinlendirici ortam sağlanmas

  • Uyku bütünlüğünün sağlanması



UYGULAMA

  • UYGULAMA

  • Bu girişimler:

  • yatma zamanı alışkanlıklarına izin verilmesi

  • rahatlığın sağlanması

  • farmakolojik tedavi girişimleri

  • aile desteğ

  • eğitim



DEĞERLENDİRME

  • DEĞERLENDİRME

  • Uygulanan tedaviler subjektif verilerle ve hastanın yorumlarıyla değerlendirilmelidir

  • Eğer beklenen sonuçlar elde edilmemişse veriler yeniden gözden geçirilerek girişimler planlanmalıdır





Поделитесь с Вашими друзьями:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə