Təsisçi: “Hədəf” nəşrləri Baş redaktor: fil.ü. f d., dos. Şəmil Sadiq Redaktor



Yüklə 9.34 Kb.
PDF просмотр
səhifə1/16
tarix26.07.2017
ölçüsü9.34 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16

Təsisçi: “Hədəf” nəşrləri
Baş redaktor: fil.ü.f.d., dos. Şəmil Sadiq
Redaktor: fil.ü.f.d. Nərgiz Cabbarlı
Məsul katib: Müşfiq XAN
Dizayn və qrafika: Teymur Fərzi
Korrektor: Elsevər Muradov
Menecer: Tamerlan İsmayılzadə
Müxbirlər: Səma Fuadqızı, Aytəkin Mirişova
Fotoqraf: Elvin Əskərov
0 1   ( 1 )   F e v r a l   /   2 0 1 6
w w w . s e n e t . a z   /   w w w . s a n a t . a z
aylıq sənət və ədəbiyyat dər gisi
İsa Həbibbəyli
“Ustadlığa doğru” ...........................02
Şəmil Sadiq 
“Bacarıqlı şagird mütləq bir gün Ustad 
olacaq” .......................................03
Nizami Cəfərov 
“Ədəbiyyatın müstəqilliyindən müstəqilliyin 
ədəbiyyatına” ................................05
Alxan Bayramoğlu 
“Dövlət himnimizin söz və mətninin 
müəllifi kimdir..................................07
Nərgiz Cabbarlı 
“Bir mahnının müəmması, yaxud naməlum 
gəncin sevgi məktubu” .....................
 
14
Şəmil Sadiq 
“Türk hökmdarlarının sözü və qılıncı” ....20
Aslan Quliyev 
“Gülümsəyən qız” ...........................26
Qan Turalı 
“Ustad” ......................................
 
33
Andre Morua 
“Yaşamaq elmi haqqında gənc dostuma 
məktub”  .....................................36  
Məmməd Arif. Şahmar Əkbərzadə 
“Səməd Vurğun haqqında dərc olunmamış 
xatirələr” .....................................
 
41
Haruki Murakami
 
“Yeddinci adam” 
............................
 
47 
Elxan Zal 
“Böyük çölün böyük oğlu” .................56 
Sabit Dosanov
“Həyatın kənarına atılmışlar” .............
 
58
Rəsmiyyə Sabir 
Şeirlər ..........................................
 
68 
Müşfiq XAN
“naŞİR” ......................................
 
70
Nərgiz Cabbarlı
“Mən sovet dövrünün yazıçısıyam!” .......74
Salvador Dali
“Rənglərin söhbəti” .........................82
Dilqəm Əhməd 
“Kəmalüddövlə tvitləri” ....................
 
85
Azad Qaradərəli
“Tanış olmayan yazı” ........................89
Cəlil Cavanşir
“Əyyubun səbri” ............................
 
92 
Fərid Hüseynli
“Cizgi roman nədir“ .........................96 
Səma Fuadqızı
İtkin düşmüş “Köpək” ......................99
Kənan Hacı
“Siçovullar üçün darıxan gəmi” ..........
 
103
Viktorin Ori
Diş ağrısı, yaxud zavallı Matoren ........
 
110
Elxan Nəcəfov
“Sufilikdən bir az”..........................115
BU SAYIMIZDA...
Dərgi üçün əsərlərinizi 
info@senet.az ünvanına göndərə 
bilərsiniz.
Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyində 
qeydiyyatdan keçmişdir.
Qeyd. 
№ 5932
Dərc edilən materialların icazəsiz 
istifadəsi qadağandır.

3
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
2
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
2
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
USTADLIĞA DOĞRU
A
zərbaycan ədəbi mətbuatının 
zəngin ənənələri və hazırkı fəal 
mövqeyi fonunda yeni mətbu 
nəşr yaratmaq şərəfli olduğu qədər də 
məsuliyyətli işdir. Çünki meydana çıxacaq 
yeni nəşrdə mövcud ənənəni qorumaqla 
yanaşı, həm də novator, müasir olmaq 
vəzifələrini formaca da, məzmunca da 
yerinə yetirmək lazımdır. Bu isə kifayət 
qədər yüksək dünyagörüş, bədii zövq 
və mükəmməl naşirlik bacarığı tələb 
edir. “Ustad” jurnalının təsisçilərinin və 
naşirlərinin ədəbi-elmi mühitdə yeni nəsli 
məsuliyyətlə təmsil etmələri, müşahidə 
etdiyim intellektual səviyyələri bu nəşrin 
özünəlayiq yer tuta biləcəyinə inam 
yaradır.
Ustad sözü – professionallıq və 
kamillik mənalarını özündə birləşdirir. İndi 
ədəbiyyatımızın da, elmimizin də ustad 
səviyyəsində yetkin, hazırlıqlı, dünyagörüşlü 
və səriştəli qələm sahiblərinə ehtiyacı var. 
Son illərdə yeni nəsil yaradıcı simaların – 
yazıçı və şairlərin, cavan ədəbiyyatşünasların 
ədəbiyyat və elm meydanında sürətlə 
artan fəallığı hətta ən yaxın gələcəyə 
də böyük ümidlə baxmağa imkan verir. 
Ədəbiyyatımız və ədəbiyyatşünaslıq elmimiz 
yüksək professionallığa doğru hərəkatın 
içərisindədir. Düşünürəm ki, “Ustad” jurnalı 
bu şərəfli və məsuliyyətli magistralın istedadlı, 
iradəli və zəhmətkeş yolçularına yeni üfüqlər 
açacaq, dəstək olacaqdır.
Həm də “Ustad” dərgisində ədəbiyyatın, 
sənətin və mədəniyyətin bir yerdə, vahid 
sistemdə təqdim olunmasının nəzərdə 
tutulması yeni və əlamətdar hadisədir. 
Ədəbi zövq və dünyagörüşlə kulturoloji 
baxışların üzvi sintezi və vəhdəti mahiyyət 
etibarilə forma və məzmun baxımından 
yeni keyfiyyətdə ədəbiyyatın və sənətin 
formalaşmasına, daha çox isə hər iki qanadı 
özündə birləşdirən müasir yaradıcı insanın 
meydana çıxmasına təkan verə bilər. Bütün 
bunlar isə yeni nəsil azərbaycançı ziyalılığın 
inkişafı üçün zəruridir.
Bu şərəfli və məsuliyyətli yollarda 
“Ustad”a və ustadçılara uğurlar arzulayıram.
İsa Həbibbəyli 
Azərbaycan Milli Elmlər 
Akademiyasının vitse-prezidenti, 
Milli Məclisin deputatı, akademik

baş redaktordan
3
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
2
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
Ə
dəbiyyat və mədəniyyətimizin 
qarmaqarışıq bir durumunda 
dərgi çıxarmaq arzumuz 
axır ki, gerçəkliklə görüşdü. Əgər bu 
görüşdən zövq alan mədəniyyət olarsa, 
gerçəkliyin övladları arzuların övladları 
kimi daha böyük, daha yaraşıqlı, daha 
kamil olarlar. 
Həsən bəy Zərdabi ilə bir daha 
işıqlanan mətbuatımızın oğul-uşaqları: Cəlil 
Məmmədquluzadə, Əli bəy Hüseynzadə 
XX əsrin əvvəllərində elə bir toy-düyün 
qurmuşdu ki, dünya durduqca onun sədaları 
qulaqlarımızda cingildəyəcək. Cingildədikcə 
də ürəyimiz riqqətə gələcək, sevinc göz 
yaşlarından feyziyab olacağıq. 
Dərgimizin adını “Ustad” 
qoyduq. Ünlərə inananları 
əmin edə bilərəm ki, adı biz 
qoymadıq, Ustad İsa Muğanna 
demiş, sanki “Göydən özləri 
dedi”. 
Ustad sözünün izahlı lüğətdə verilmiş 
mənası elm və ya sənət sahəsində geniş, 
dərin biliyi və qabiliyyəti olan şəxsdir.  
Əlbəttə, bu ad çox böyükdür, çox ağırdır, 
çox zəngindir. Hətta o dərəcədə ki, 
müridlər kimi əllərimiz dizimizin üstündə 
saatlarla qarşısında oturub nəfəsimizi 
dərmədən dinləmək, razılığımızı ancaq 
baxışlarımızla bildirmək boynumuzun 
borcudur.  Əgər dərginin də adqoyma 
mərasimi, taleyi insanlardakı kimi olsaydı, 
yəqin ki “Şagird” qoyacaqdıq. Böyüdükcə, 
özümüzü göstərdikcə, sevgiləri qazandıqca, 
bacarıqlarımızı sübut etdikcə oxucu özü bizə 
             
Ustad
olacaq
Bacarıqlı şagird 
                            mütləq bir gün 
“Ustad” adı versin deyə. Amma “adı da elə 
Ustadlar qoyar”, – deyib ortaq bir qənaətlə 
“Ustad”la razılaşdıq.  
Ustadlardan biri olan Əziz Nesin öz 
soyadı ilə bağlı deyirdi ki, 1934-cü ildə 
soyad qanunu çıxanda insanların xarakteri 
açılmağa başladı: “Dünyanın ən xəsisləri 
özlərinə “Əliaçıq”, ən qorxaqları “Ürəkli”, 
ən tənbəlləri “Çalışqan” soyadını götürdülər. 
Hər yağmalamada həmişə sona qaldığım 
üçün soyad yağmasında da sona qaldım. 
Özümə uyğun soyad tapa bilmədiyim üçün 
“Nəsin” (Nesin) soyadını seçdim. Seçdim ki, 
“Nəsin” deyə çağırıldıqca nə olduğumu hər 
addımda düşünüb özümə gəlim”.
Əziz Nesinin bu təvazökarlıq priyomu çox 
maraqlıdır. Bu anlamda hər dəfə “Ustad” 
adı çəkildikcə qulaqlarımızda ustadlarımızın 
pıçıltısı səslənəcək, bu ada layiq olmamız 
üçün bizə yol göstərəcək, ruhlandıracaq 
Şəmil Sadiq
Fil.ü.f.d.

baş redaktordan
5
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
4
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
5
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
4
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
Ə
dəbiyyat cəmiyyət tarixinin 
bütün dövrlərində, 
mərhələlərində ictimai 
(və milli!) şüurun ən müstəqil forması 
olmuşdur. Və bu müstəqillik, hər şeydən 
əvvəl, ondan irəli gəlir ki, ədəbiyyat 
ictimai şüurun ən kütləvi təzahürlərindən 
daha kütləvi (və milli)dir.  Kütləvi (və 
milli) təfəkkür isə öz təbii inersiyası ilə, 
qarşısına nə qədər mürəkkəb  maneələr 
çıxsa da, həmişə müstəqilliyə can atır (və  
heç vaxt bu mübarizədən imtina etmir).
Deyə bilərlər ki, ədəbiyyatla  müqayisədə, 
məsələn, musiqi daha kütləvi (hətta  daha 
milli)dir… Ancaq deyə bilməzlər ki,  musiqi, 
yaxud incəsənətin hər hansı digər sahəsi 
ədəbiyyat qədər ideolojidir və  ədəbiyyat 
qədər  milli (ictimai) şüura, onun müstəqillik 
uğrunda mübarizəsinə təsir (və xidmət)  edə 
bilər.
Ədəbiyyat, o cümlədən də Azərbaycan 
ədəbiyyatı bütün mövcud tarixi boyu  
müstəqilliyi, əsasən, biri digərilə sıx əlaqədə 
olan iki səviyyədə müdafiə (və təbliğ) 
etmişdir:
1) insanın müstəqilliyi;
2) etnosun (xalqın) müstəqilliyi.
Bunların hansı birinin digərindən  mühüm 
olduğu üzərində, ümumiyyətlə,  mübahisə 
etmək mümkündür. Ancaq belə bir məqam, 
fikrimizcə, mübahisəsizdir ki, milli ictimai 
şüur formalaşana qədər  ədəbiyyat daha çox 
insanı (onun  müstəqilliyini!), formalaşdıqdan 
sonra isə etnosu, xalqı, milləti (onun 
müstəqilliyini!)  tərənnüm edir. 
Ədəbiyyatın 
         müstəqilliyindən 
müstəqilliyin 
             ədəbiyyatına
və əminəm ki, biz də bu adın haqqını 
verəcəyik. 
“Ustad” gəlməmişdən əvvəl qarşımıza 
bir sıra şərtlər qoydu:
Sağçı və solçuların birliyini və barışığını 
təmin edib onları səhifələrimizdə  qonaq 
etmək;
Milli başları namilli başlardan 
fərqləndirərək gözləri, şüurları sadəcə milli 
başlara yönləndirmək;
Yolunu yanlış gedənlərə yol göstərmək;
Gəncliyi ağsaqqalların səhvindən nəticə 
çıxarmağa, düzündən yararlanmağa 
yönləndirmək;
Sabahları dünənin cahil, mövhumatçı 
qoynundan alıb, bu günün həqiqətləri ilə 
tanış etmək;
Ədəbi həqiqətlə əbədi həqiqəti 
təcəssüm etdirmək;
Bacarıqlı şagirdləri Ustad etmək…
Ustad ulu və amiranə səslə bir də 
onu dedi ki, əgər bunlara əməl etməyi 
bacaracaqsınızsa, adımı tutub işə başlayın, 
yox bacarmayacaqsınızsa, gedin özünüzə 
başqa ustad tapın. 
Ustad Ustaddır, onun bütün fikirləri 
birmənalı qəbul edilməli, şərtləri yerinə 
yetirilməlidir. Biz də and içdik ki, 
Ustadımızın yolundan zərrə qədər də 
olsun yayınmayıb, Bilgə Kağandan, 
Dədəm Qorquddan, Şeyx Nizamidən, 
Nəimidən, Nəsimidən, Xətayidən, 
Axundzadədən, Zərdabidən, Mirzə 
Cəlildən, Hüseyn Caviddən, Üzeyir 
Hacıbəyovdan, Şəhriyardan, Muğannadan 
bu günə ötürülən ışığı özümüzlə gələcəyə 
daşıyacağıq. 
Hədəfimiz budur!
Nizami Cəfərov

aktual
5
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
4
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
5
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
4
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
Keçən əsrin ortalarından başlayaraq 
Azərbaycan ədəbiyyatının həm Şimalda, 
həm də Cənubda əsas ideya-mövzusu məhz 
Millət olmuşdur ki, bu özünü ən azı aşağıdakı 
funksional texnologiyalarda göstərir:
1) xalqın tarixinə sonsuz maraq;
2) xalqın bu gününün (qazanılmış az-
çox uğurlarının, qələbələrinin!) tərənnüm 
edilməsi;
3) Şimal-Cənub mövzusuna ardıcıl 
müraciət;
4) millilikdə beynəlmiləlçilik, yaxud 
beynəlmiləlçilikdə millilik;
5) müstəqil olmayan (müstəmləkə) 
xalqların taleyindən bəhs etməklə öz 
millətinin müstəqillik heysiyyətinin dolayısı ilə  
müdafiəsi;
6) üstüörtülü və ya açıq şəkildə rus-sovet 
müstəmləkəçiliyinə qarşı çıxılması (bunun 
bir mühüm təzahürü də ondan ibarət idi ki, 
görkəmli Azərbaycan yazıçılarının,  ədəbi 
şəxsiyyətlərinin, demək olar ki, hamısı 
müəyyən qədər “qapalı məclislər”də, yaxud 
öz aralarında millətçi idilər və bu “ovqat” 
müxtəlif  yollarla xalq arasında yayılırdı);
7) Azərbaycan dilinə dünya, hətta 
maraqlıdır ki, eyni zamanda rus 
ədəbiyyatının daha çox o əsərləri tərcümə 
edilməyə başlamışdı ki, xeyli dərəcədə 
müstəqillik (faktik olaraq, antisovet və ya 
antikommunist) əhvali-ruhiyyəsi  daşıyırdı;
8) şifahi xalq ədəbiyyatına marağın 
artması yazılı ədəbiyyata kifayət qədər milli 
(özgür!) mövzular, ideyalar gətirirdi;
9) 20-ci, 30-cu illərdə repressiyaya məruz 
qalmış yazıçılara, ümumən milli ədəbi-
ictimai fikrə müəyyən bəraət verilməsi  sovet 
ideologiyasına (onun ədəbiyyat siyasətinə) 
yeni mərhələdə yalnız hörmət gətirmədi, 
həm də şübhə (və inamsızlıq!)  yaradırdı;
10) ədəbiyyata yeni nəsil gəlirdi və bu 
yeni nəsil özü ilə yeni İnsan obrazı gətirirdi 
(həmin yeni İnsan isə təhtəlşüur olaraq 
öz milli mənşəyini axtarır, milli ideallarını 
müəyyənləşdirirdi);
11) Azərbaycanın dövlət rəhbərliyi 
səviyyəsində (xüsusilə Heydər Əliyevin 
hakimiyyətə gəlməsindən sonra) ictimai-
siyasi həyatda ədəbiyyatın (ümumən milli 
şüurun!) mövqeyi nəinki ardıcıl müdafiə 
olunur, hətta  onun bu istiqamətdə inkişafı 
qarşısında mümkün qədər  geniş üfüqlər 
açılırdı;
12) Azərbaycan yazıçısı, demək olar ki, 
yalnız ana dilində (mənsub olduğu xalqın 
dilində!) yazırdı və s.
Azərbaycan ədəbiyyatının canında, 
ruhunda olan milli müstəqillik (və bütövlük) 
hissini (hətta demək olar ki, ehtirasını!) 60-cı, 
70-ci və 80-ci illərdə get- gedə püxtələşən, 
mükəmməlləşən bir istedadla (eləcə də milli 
təəssübkeşliklə, məsuliyyətlə) daha miqyaslı 
şəkildə  kimlər ifadə edirdilər?..
Şeirdə Bəxtiyar Vahabzadə, Nəbi Xəzri, 
Hüseyn Arif, Nəriman Həsənzadə, Məmməd 
Araz, Cabir Novruz, Xəlil Rza (Ulutürk), 
Qabil, Fikrət Qoca, Əli Kərim, Vaqif 
Səmədoğlu, Sabir Rüstəmxanlı, Zəlimxan 
Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinə 
nəzər salsaq görərik ki,  Nizamidə, 
Nəsimidə, Füzulidə, Vaqifdə əsas 
qəhrəman İnsan; Mirzə Fətəlidə, 
Sabirdə, Mirzə Cəlildə, Hadidə, 
Caviddə, Səməd Vurğunda, 
Mirzə İbrahimovda, Süleyman 
Rüstəmdə, Rəsul Rzada, Şəhriyarda 
Millətdir. Ancaq unutmaq olmaz ki, 
İnsan azadlığının tərənnümündə 
Millət müstəqilliyi ideyası, Millət 
müstəqilliyinin tərənnümündə isə 
İnsan azadlığı ideyası özünəməxsus 
şəkildə təzahür edir.

7
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
6
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
aktual
7
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
6
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
Yaqub, Ramiz Rövşən, Vaqif Cəbrayılzadə…
Nəsrdə İsmayıl Şıxlı, İsa Hüseynov, Anar, 
Elçin, Yusif Səmədoğlu…
Ədəbi-nəzəri təfəkkürdə də  milliləşmənin 
gücləndiyi özünü göstərirdi… Bəkir 
Nəbiyev, Yaşar Qarayev, Akif Hüseynov,  
Asif Əfəndiyev, Tofiq Hacıyev, Aydın 
Məmmədov, Kamil Vəliyev, Kamal Abdulla, 
İsa Həbibbəyli… 
80-ci illərin sonlarına doğru Azərbaycan 
ədəbiyyatı (və ədəbi-ictimai fikri) milli 
müstəqilliyə tam hazır idi. Və bu ruhi-
mənəvi hazırlıq həm Azərbaycan Yazıçılar 
İttifaqının (Birliyinin), həm də onun əsas 
ədəbi orqanlarının – “Azərbaycan”, “Ulduz” 
və “Ədəbiyyat qəzeti”nin siyasi-ideoloji 
ovqatında açıq- aydın görünürdü.
Bir mühüm məqamı da unutmaq olmaz 
ki, milli müstəqillik (və dövlət müstəqilliyi) 
uğrunda mübarizənin ən qaynar, ən gərgin 
illərində – 80-ci illərin sonu 90-cı illərin 
əvvəllərində Azərbaycan  yazıçıları hərəkatın 
(və müstəqil dövlət quruculuğunun!) ön 
cəbhələrində idilər… İsmayıl Şıxlı, Bəxtiyar 
Vahabzadə, Xəlil Rza Ulutürk, Nəriman 
Həsənzadə, Anar, Elçin, Yusif Səmədoğlu, 
Vaqif Səmədoğlu, Sabir Rüstəmxanlı, 
Zəlimxan Yaqub…
Və Azərbaycan yazıçısı (ədəbiyyatı!) 
müstəqillik dövrünə inamla, cəsarətlə qədəm 
qoydu. Həmin inamın (və cəsarətin) aforistik 
ifadəsi olaraq Nəriman Həsənzadə demişdi: 
Qol çək Müstəqillik Aktına, şair!..
Azərbaycan xalqının milli müstəqilliyinin 
(və dövlət müstəqilliyinin) qazanılmasında 
Azərbaycan yazıçısının (və ədəbiyyatının) 
tarixi roluna müstəqilliyin  bayraqdarı (və 
qarantı), ümummilli lider Heydər  Əliyev 
Azərbaycan yazıçılarının X qurultayında 
yüksək qiymət verdi. O dedi ki, Azərbaycan 
yazıçısı Azərbaycan cəmiyyətində ən qədim 
zamanlardan həmişə böyük nüfuz sahibi 
olmuşdur. Və bu gün də belədir…
Azərbaycan artıq iyirmi beş ildir ki, 
müstəqildir. Və bu müstəqilliyin əbədiliyinə 
heç kim  (nə dost, nə də düşmən!)  şübhə 
etmir.
Sevindirici (və qürurverici) haldır ki, 
milli azadlıq (müstəqillik) uğrunda illərlə 
mübarizə aparmış ədəbiyyatın bir sıra 
görkəmli nümayəndələri həmin azadlığı 
(və müstəqilliyi) gördülər, bir sırası isə 
bu gün də müstəqil dövlətin  Vətəndaşı 
olaraq Azərbaycan (və ümumən dünya) 
ədəbiyyatının dəyərli əsərlərini  yaradırlar… 
Nəriman Həsənzadə, Fikrət Qoca, 
Anar, Elçin, Mövlud Süleymanlı, Sabir 
Rüstəmxanlı, Zəlimxan Yaqub, Kamal 
Abdulla…
Və Azərbaycan ədəbiyyatının çoxəsrlik 
zəngin tarixinin ayrıca bir mərhələsi, 
hətta dövrü barədə artıq böyük inamla, 
elmi əsaslarla  danışmaq olar ki, bu da 
“Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinin müstəqillik 
dövrü”dür.
Fikrimizcə, müstəqillik dövrü Azərbaycan 
ədəbiyyatının üç mühüm ideya-estetik 
məramı və ya  missiyası mövcuddur:
1) milli müstəqillik (və bütövlük, 
mütəşəkkillik!..) ideallarının daha geniş 
miqyasda, daha güclü yaradıcılıq enerjisilə  
təzahürü;
2) Azərbaycan İnsanının get-gedə 
yüksəlməkdə, zənginləşməkdə olan ruhi- 
mənəvi aləminin təsviri, təhlili və  təqdimi;
3) qloballaşan dünyada baş verən 
hadisələrin, ictimai, siyasi, mənəvi 
proseslərin mahiyyətinə vararaq dünya 
ədəbiyyatının  üzvi tərkib hissəsi olmaq 
məsuliyyəti.
Azərbaycan yazıçısı, artıq iyirmi beş il 
olur ki, mənsub olduğu xalqın müstəqilliyinin 
mənəvi tarixini yazır…

polemika  köşəsi
7
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
6
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
7
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
6
USTAD 
dərgisi \ Fevral 2016
DÖVLƏT HİMNİMİZİN
SÖZ VƏ MƏTNİNİN MÜƏLLİFİ
 
KİMDİR?
Alxan Bayramoğlu
professor
D
övlət müstəqilliyimizin 
bərpasından sonra 
Azərbaycanın yeni dövlət 
rəmzlərinin qəbul edilməsi istiqamətində 
də intensiv və məqsədyönlü işlər görüldü. 
Bayraq, gerb, himn, milli valyuta, pul 
vahidi müəyyənləşdirilib qəbul edildi. 
Bu atributlardan 27 may 1992-ci ildə 
qəbul edilən Dövlət Himnimizin musiqi 
müəllifı dahi Üzeyir bəy Hacıbəylidir. 
Himnin sözlərinin müəllifi kimi isə 
səhvən tanınmış şair Əhməd Cavad 
göstərilmişdir. Duyğularımızın milli 
müstəqillikdən doğan fərəh, qürur və 
coşqunluq dolu ab-havasında görülən 
bu taleyüklü işlər alqışlanmaqla yanaşı, 
onda bəzən hissin məntiqi, ağıl, düşüncə 
ilə hərəkəti üstələdiyi, populizmə uyma 
halları da müşahidə edilirdi. Təsadüfı 
deyil ki, həmin işlərin bəzisi, məsələn, 
pul nişanları üzərində sonralar uğurlu 
təkmilləşmə aparıldı, milli qızıl, gümüş 
sikkələr zərb edildi və s.
Dövlət himnimizin sözlərinin elə 
ilk baxışdaca Ə.Cavad poeziyasının 
ümumi ruhuna uyğun olmadığı duyulsa 
da, qeyd etdiyimiz milli coşqunluq, o 
cümlədən Milli Məclisin qəbul etdiyi 
qərarın artıq qüvvəyə minməsi hər kəsi, 
hətta elmi ictimaiyyəti də hələlik mövcud 
reallıqla hesablaşmağa, bu haqda heç 
düşünməməyə yönəltdi. Lakin 1999-cu 
ilin fevralında “Respublika” qəzetində 
həmin şeir mətninin 1919-cu ildə 
Bakıda nəşr edilən “Milli nəğmələr” 
adlı şeirlər məcmuəsində 
“Vətən 
marşı” başlığı və “Camo bəy” imzası 
ilə çap edilməsi haqda yazı çıxandan 
sonra Dövlət Himnimizin sözlərinin 
müəllifliyi ətrafında müzakirələr başlandı, 
fikirlər haçalandı. Bir çoxu bu fikrə 
düşdü ki, imzaya əsasən şeiri Camo 
Cəbrayılbəyliyə aid etmək olar. Məsələni 
belə görən C.Cəbrayılbəylinin övladları 
Səyyarə xanımla Dilbər xanım müvafıq 
quruma müraciət edərək atalarının 
müəlliflik hüququnun bərpasını xahiş 
etdilər. Həmin ərizəyə əsasən Nazirlər 
Kabineti Elmlər Akademiyasının Nizami 
adına Ədəbiyyat İnstitutuna məktubla 
müraciət edərək, bu məsələyə aydınlıq 
gətirilməsini xahiş etmişdi.
Bütün bunları mənə 31 yanvar 2000-
ci ildə institutun o zamankı  direktoru, 
mərhum professor, AMEA-nın müxbir 
üzvü Yaşar Qarayev söylədi. Bildirdi ki, 
institutun bugünkü (31 yanvar 2000-ci 
il) Elmi Şurasında həmin məsələyə də 
baxılacaq. Ona görə C.Cəbrayılbəylinin 
qızlarını da Elmi Şuraya dəvət etmişik. 
Yaxşı olar ki, həmin müzakirədə sən də 
iştirak və çıxış edəsən.
Dedim, axı, o şeir C.Cəbrayılbəylinin 
deyil. Dedi, bəs, kimindir? Cavab verdim 
ki, bunu müzakirədə deyərəm. Məsələni 
belə görən Yaşar müəllim məsləhət gördü 
ki, onda mən axırda çıxış edim.
Razılaşdıq.
Müzakirədə çıxış edənlərin əksəriyyəti 
bir qədər məsələnin  mahiyyətinə 
bələd olmamaqdan, bir qədər də 
C.Cəbaryılbəylinin qızlarının üzünə iddia 
etdilər ki, Dövlət Himnimizin sözlərinin 
müəllifı Cəmo Cəbrayılbəylidir. Ona görə 
ədalət bərpa edilməli, mətnin müəllifı 
kimi Əhməd Cavad yox, C.Cəbrayılbəyli 
göstərilməlidir. Müzakirələrdə bir qədər 
fərqli fikirlər söyləyənlər də oldu.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə