Texnolog yasi



Yüklə 46.72 Kb.
Pdf просмотр
tarix20.06.2017
ölçüsü46.72 Kb.

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT   QT SAD 

UN VERS TET

KAFEDRA: Q DA MƏHSULLARININ 

TEXNOLOG YASI

FƏNN: B OTEXNOLOG YANIN 

FƏNN: B OTEXNOLOG YANIN 

Ə

SASLARI


MÜHAZ RƏ 1

B OTEXNOLOG YA VƏ ONUN  NK ŞAF 

PERSPEKT VLƏR

TƏRT B ETD :

TƏRT B ETD :

Dos.,t.e.n.

QƏD MOVA

NATƏVAN SƏFƏR qızı

PLAN:

Biotexnologiya   elminin əsasları,   inkişaf  perspektivləri və 

tətbiqi sahələri

Texniki mikrobiologiya və onun inkişaf tarixi

Biotexnologiyada istifadə olunan mikroorqanizmlər və 

onların əsas  praktiki  xüsusiyyətləri

onların əsas  praktiki  xüsusiyyətləri

Bioloji aktin maddələr sintez edən produsentlərin 

təkmilləşdirilməsi

Biotexnologiyanın ənənəvi və yeni sahələri



Ə

DƏB YYAT


Qənbərov X.Q., Abişov R.A.,.Ibrahimov A.Ş. 

“Biotexnologiyanın əsasları”, Bakı-1994,-284s.

Голубев

 В.Н., Жиганов И.Н. Пищевая биотехнология. 



М

.: ДеЛи принт, 2001 г.

М

.: ДеЛи принт, 2001 г.



О

.А.Неверова ,Г.А.Гореликова «Пищевая 

биотехнология

 » Сибирское университетское изд.2007.

А

. Гореликова.Oсновы современной пищевой 



биотехнологии

 учебное пособие. 2012.

5. Квеситадзе Г.И., Безбородов А.М. Введение в 

биотехнологию

. –М.: Наука, 2002.


G R Ş

Biotexnologiya bir tədbiqi elm kimi yaranma və 

formalaşmasında texniki mikrobiologiyaya 

ə

saslanır.Texniki mikrobiologiyanın bir elm kimi 



formalaşması Lui Pasterin dahiyanə kəşfləri ilə 

başlamışdır. O, ilk dəfə 1857-ci ildə isə pivə və 

başlamışdır. O, ilk dəfə 1857-ci ildə isə pivə və 

şə

rabın xarab olmasında mikroorqanizmlərin 



rolunu göstərmiş və onlarla mübarizə pasterizasiya 

üsulunu təklif etmişdir. Həmçinin Paster müxtəlif 

yoluxucu xəstəliklərlə mübarizədə vaksinlərin 

alınma üsullarını da işləmişdir. Bu səbəbdən Lui 

Paster texniki-mikrobiologiyanın banisi sayılır. 


G R Ş

XIX əsrin axırlarında rus alimi Meçnikov zərəverici 

gəmiricilərə qarşı mübarizədə xəstəlik törədən 

bakteriyalardan istifadə olunmasını təklif etmiş və bu 

məqsədlə 1885-ci ildə bakterioloji laboratoriyada toyuq 

vəbası mikroblarından ibarət preparat alaraq ondan 

sünbülqıranların məhv edilməsində istifadə etmişdir. 

Lapışnikov, Çistakov və digər rus alimləri süd turşusu, 

aseton və butil spirtinin zavodda istehsalı üsullarını işləyib 

hazırlamışlar. Karalyov və Botkeviç öz əməkdaşları ilə 

birlikdə yeni biotexnoloji proseslər əsasında süd 

məhsullarının alınmasını tədqiq etmişlər.



Mikroorqanizmlərin əsas 

praktiki xassələri. 

Çox kiçik ölçüdə olub hava axını və başqa vasitələrlə asanlıqla yayılır. Yer 

kürəsinin elə bir sahəsi yoxdur ki, orada mikrorqanizmlərə rast gəlinməsin;

Yüksək sürətlə çoxalma qabiliyyətinə mailk olmalı, mikroorqanizmlər hər 30-

60, bəzi bakteriyalar isə 8-10 dəqiqədən bir bölünürlər. Mikroorqanizmlərin 

çoxalma sürəti bitki və heyvanların çoxalma sürətindən dəfələrlə böyükdür. 

çoxalma sürəti bitki və heyvanların çoxalma sürətindən dəfələrlə böyükdür. 

Məsələn: Mikrobioloji yem kütləsi istehsal edən ən kiçik zavod sutkada 30 ton 

maya göbələyi istehsal edir ki, onu tərkibində 15 ton yüksək keyfiyyətli zülal 

vardır.  ribuynuzlu qaramaldan sutka ərzində 15 ton zülal almaq üçün 50000 baş 

heyvan lazımdır;

Canlı orqanizmlərin yaşaya bilmədikləri yüksək temperaturda yaşayıb 

çoxalırlar. Bütün canlılar bir qayda olaraq 40-50ºS-dən aşağı temperaturda 

yaşayırlar. Termofil mikroorqanizmlər isə 60-110ºS-də inkişaf edirlər. Okeanın 

dibində sulfidli termal sularda 250ºS-də bakteriyalara təsadüf edilir;


Mikroorqanizmlərin əsas 

praktiki xassələri. 

Yuxarı qatılıqlı turşu və qələvi mühit yüksək təzyiq və başqa ekstremal

şə

raitdə inkişaf edərək çoxalırlar. Asedofil mikroorqanizmlər PH=1



olan mühütdə asanlıqla fəaliyyət göstərirlər. Qırmızı qalobakteriyalar

xörək duzunun doymuş məhlulunda çoxalırlar;

Müxtəlif üsullarla qidalanırlar. Heterotrof mikroorqanizmlər heyvanlar

Müxtəlif üsullarla qidalanırlar. Heterotrof mikroorqanizmlər heyvanlar

kimi hazır üzvi maddələr mənimsəyir. Bəzi növlər parazit həyat tərzi

keçrirlər. Əksər mikroorqanizmlər tərkibində azot və karbon qidası,

mineral elementlər olan sadə sintetik mühitlərdə bitirlər;

Müxtəlif qidalı mühitlərdə bitərkən çoxlu miqdarda metaballitlər sintez

edib

toplayırlar.



Bunun

nəticəsində

praktiki

olaraq


mikroorqanizmlərdən fermentlər polisaxaridlər, antibiotiklər, amin

turşuları, toksinlər və üzvi turşular alınır;



Mikroorqanizmlərin əsas 

praktiki xassələri. 

Müxtəlif üzvi birləşmələri tam parçalamaqdan bir şəkildən başqa 

şə

kilə çevirir və ya transformasiya edirlər. Mikroorqanizmlərin bu 



xassəsi onlardan katolizator kimi geniş istifadə etməyə imkan verir;

Müxtəlif amillərin təsirindən metabalizm proseslərini dəyişə bilirlər. 

Bu xassəyə əsasən hüceyrədə gedən biokimyəvi prosesləri istənilən 

Bu xassəyə əsasən hüceyrədə gedən biokimyəvi prosesləri istənilən 

istiqamətə yönəltmək olar.

Mutagenlərin təsirindən irsi əlamətlərini dəyişib faydalı xassə qazana 

bilirlər. Hazırda mikrobiologiya sənayesində mutant ştamlar –

superprodusentlərdən müvəffəqiyyətlə istifadə edirlər.

Genomlarında xromosomdan kənar irsiyyət elementləri – plazmidalar 

vardır. Onlar mikroorqanizmlərdə irsi xassələrin bir hüceyrəsini təmin 

edir və eyni zamanda əlavə genetik məlumat daşıyırlar.


SÜN  MUTAS YANIN ALINMA 

ŞƏ

RTLƏR :

Mutagenin seçilməsi;

Onun təsir dozasının müəyyən edilməsi;

stənilən mutantın seçilmə üsulunun təyini.


Biotexnologiyanın yeni 

sahələri 

Bioloji mühəndislik

Genetik mühəndislik


Bioloji mühəndislik

Biomühəndislik fermentasiya proseslərinin 

idarə olunması, avtomatlaşdırılması, 

qurğular yaradılması və elektron-hesablama 

maşınlarının tətbiqi problemlərini öyrənir.



GENET K MÜHƏND SL K

Genetik mühəndisliyin yaranmasına əsasən aşağıdakı nailiyyətlər səbəb 

olmuşdur:

bakteriya və göbələk hüceyrələrinin DNT fraqmentləri və ya geninin 

rekombinasiya olunma və ötürülməsi mexanizminin öyrənilməsi;

DNT molekulunu müəyyən nahiyyələrə genlər və fermentlərə 

DNT molekulunu müəyyən nahiyyələrə genlər və fermentlərə 

parçalaya bilən restriktaza və bu fraqmentləri birləşdirə (tikə) bilən 

liqaza fermentlərinin aşkar edilməsi;

Genin in vitro şəraitdə sintezinin kəşf edilməsi;

Lazım olan geni və ya fraqmenti ressipient hüceyrəyə köçürmək üçün 

vektorlardan istifadə etmək imkanının müəyyən edilməsi.


GENET K MÜHƏND SL K

GENET K MÜHƏND SL K

Genetik mühəndisliyin yaranma tarixi in vitro şəraitdə ilk rekombinat 

molekulun alındığı 1972-ci il sayılır.

Genetik mühəndislik üsulları irsiyyətə məqsədyönlü təsir etməklə 

istənilən xassəli yeni növlər almağa imkan verir. Bu metod vasitəsilə 

molekulyar atmosfer azotunu fiksəedən, metil spirtini mənimsəyib 

molekulyar atmosfer azotunu fiksəedən, metil spirtini mənimsəyib 

keyfiyyətli zülali kütlə əmələgətirən yeni ştammlar alınmış, insan 

hüceyrəsi genləri E. coli bakteriyalarına köçürülmüş və beləliklə də 

tibbdə geniş istifadə edilən insulin (mədəaltı vəzin hormonu), 

samototropin (boy hormonu) və interferonal sintez edən qeyri-adi 

mikrob ştammları alınmışdır. 

nsulin sintezedən E. coli bakteriyası artıq biotexnologiyada geniş 

tətbiq olunur.



Bitki və heyvan toxumalarından alınan hüceyrə 

kulturalarının biotexnologiyada tətbiqi ilə əlaqədar 

olan nöqsanlar 

hüceyrə kulturaları çox yavaş bitirlər;

sintez məhsulları hüceyrə daxilində toplanır;

çox zəngin qida mühiti tələb olunur;

sintez məhsulları cüzi miqdarda əmələ gəlir;

sintez məhsulları cüzi miqdarda əmələ gəlir;

bitki hüceyrələri çox kövrək olduğu üçün tez zədələnirlər;

hüceyrələr yumaq şəklində inkişaf edirlər.



Heyvan hüceyrəsi kulturaları vasitəsilə 

aşağıdakılar alınır:

hormonlar

immunoqlo

bulinlər


insektisidlə

r

Heyvan 



hüceyrəsi 

kulturaları

virus 

xəstəlikləri



nə qarşı 

vaksinlər

monoklonal 

antitellər



fermentlər

D QQƏT N ZƏ GÖRƏ M NNƏTDARAM!

Каталог: application -> uploads -> 2015
2015 -> 4 İstehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi Son istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi
2015 -> MİkrobiologiYA, sanitariya və GİGİyena fəNNİ azərbaycan böLMƏSİ
2015 -> Magistrantların dissertasiya mövzusunun yazılması, müzakirəsi və müdafiəsi üçün yaddaş qeydi Birinci tədris ILI üzrə
2015 -> AZƏrbaycan respublikasinin təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2015 -> План: Məqsəd auditoriyasının elementləri və mövqeləşdirmənin prinsipləri
2015 -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
2015 -> MÖvzu giriş. Materiya. Kimya, yaranması, inkişaf tarixi, əsas kimya qanunları
2015 -> Bazarların cəlbediciliyi plan bazarın mütləq və cari potensialı
2015 -> İqtisad elminin tarixi və metodologiyasы “
2015 -> Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin və "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin dəyişiklik edilmiş bəzi qərarlarının siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı


Поделитесь с Вашими друзьями:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə