Uygulamalari



Yüklə 3,48 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə5/8
tarix06.02.2017
ölçüsü3,48 Mb.
#7660
1   2   3   4   5   6   7   8

3.  derece  yanık:  Derinin  tüm  tabakaları  etkilenmiştir.  Özellikle  de  kaslar,  sinirler  ve 

damarlar  üzerinde  etkisi  görülür.  Beyaz  ve  kara  yaradan  siyah  renge  kadar  aşamaları 

vardır. Sinirler zarar gördüğü için ağrı yoktur. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekil 30: Yanmamış Deri ve Yanığın Dereceleri 

Yanığın vücuttaki olumsuz etkileri nelerdir? 


 

 

- 37 - 



 

 

Yanık, derinliği, yaygınlığı ve oluştuğu bölgeye bağlı olarak organ ve sistemlerde işleyiş 

bozukluğuna  yol  açar.  Ağrı  ve  sıvı  kaybına  bağlı  olarak  şok  meydana  gelir. 

Hasta/yaralının kendi vücudunda bulunan mikrop ve toksinlerle enfeksiyon oluşur. 



 

Isı ile oluşan yanıklarda ilkyardım işlemleri nedir? 

 

 



Kişi hala yanıyorsa paniğe engel olunur, koşması engellenir, 

 



Hasta/yaralının  üzeri  battaniye  ya  da  bir  örtü  ile  kapatılır  ve  yuvarlanması 

sağlanır, 

 

Yaşam belirtileri değerlendirilir (ABC)



 

Solunum yolunun etkilenip etkilenmediği kontrol edilir, 



 

Yanmış alandaki deriler kaldırılmadan giysiler çıkarılır, 



 

Yanık bölge en az 20 dakika çeşme suyu altında tutulur (yanık yüzeyi büyükse ısı 



kaybı ok olacağından önerilmez), 

 



Ödem oluşabileceği düşünülerek yüzük, bilezik, saat gibi eşyalar çıkarılır, 

 



Takılan yerler varsa kesilir

 



Hijyen ve temizliğe dikkat edilir, 

 



Su toplamış yerler patlatılmaz, 

 



Yanık üzerine ilaç ya da yanık merhemi gibi maddeler de sürülmemelidir, 

 



Yanık üzeri temiz bir bezle örtülür, 

 



Hasta/yaralı battaniye ile örtülür, 

 



Yanık bölgeler birlikte bandaj yapılmamalıdır, 

 



Yanık geniş ve sağlık kuruluşu uzaksa hasta / yaralının kusması yoksa bilinçliyse 

ağızdan sıvı (1 litre su -1 çay kaşığı karbonat -1 çay kaşığı tuz karışımı) verilerek 

sıvı kaybı önlenir, 

 



Tıbbi yardım istenir (112)

 

  



  

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekil 31:Isı İle Oluşan Yanıklarda İlkyardım  

Kimyasal yanıklarda ilkyardım nasıl olmalıdır? 

 

 

- 38 - 



 

 

 



Deriyle temas eden kimyasal maddenin en kısa sürede deriyle teması kesilmelidir, 

 



Bölge bol tazyiksiz suyla, en az 15–20 dakika yumuşak bir şekilde yıkanmalıdır, 

 



Giysiler çıkarılmalıdır, 

 



Hasta/yaralı örtülmelidir, 

 



Tıbbi yardım istenmelidir (112)

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekil 32: Kimyasal Yanıklar ve Kimyasal Maddenin Vücuttan Uzaklaştırılması 

 

Elektrik yanıklarında ilkyardım nasıl olmalıdır? 

 

 



Soğukkanlı ve sakin olunmalıdır, 

 



Hasta/yaralıya dokunmadan önce elektrik akımı kesilmelidir, akımı kesme imkanı 

yoksa tahta çubuk ya da ip gibi bir cisimle elektrik teması kesilmelidir, 

 

Hasta/yaralının ABC’si değerlendirilmelidir, 



 

Hasta/yaralıya kesinlikle su ile müdahale edilmemelidir, 



 

Hasta/yaralı hareket ettirilmemelidir, 



 

Hasar gören bölgenin üzeri temiz bir bezle örtülmelidir, 



 

Tıbbi yardım istenmelidir (112)



 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekil 33: Elektrik Yanıklarında İlk Yardım Uygulaması 

 

 

 

 

SICAK ÇARPMASINDA İLKYARDIM 

 

 

- 39 - 



 

 

Sıcak çarpması belirtileri nelerdir? 

 

Yüksek  derece  ısı  ve  nem  sonucu  vücut  ısısının  ayarlanamaması  sonucu  ortaya  bazı 

bozukluklar çıkar. Sıcak çarpmasının belirtileri şunlardır: 

 



 

Adale krampları, 

 

Güçsüzlük, yorgunluk, 



 

Baş dönmesi, 



 

Davranış bozukluğu, sinirlilik, 



 

Solgun ve sıcak deri, 



 

Bol terleme (daha sonra azalır), 



 

Mide krampları, kusma, bulantı, 



 

Bilinç kaybı, hayal görme, 



 

Hızlı nabız. 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekil 34: Sıcak Çarpmasının Belirtileri 

 

Sıcak çarpmasında ilkyardım nasıl olmalıdır? 

 

 



Hasta serin ve havadar bir yere alınır, 

 



Giysiler çıkarılır, 

 



Sırt üstü yatırılarak, kol ve bacaklar yükseltilir, 

 



Bulantısı yoksa ve bilinci açıksa su ve tuz kaybını gidermek için 1 litre su -1 çay 

kaşığı karbonat -1 çay kaşığı tuz karışımı sıvı ya da soda içirilir. 

 

Sıcak çarpmasında risk grupları var mıdır? 

 

Sıcak  çarpması  için  özel  bir  risk  grubu  bulunmamakla  beraber,  diğer  hastalık  ya  da 

yaralanmalar için hassas olan kişiler, sıcaktan da diğer kişilere göre daha çok etkilenirler. 

Bu kişiler; 

 



 



Kalp hastaları, 

 



Tansiyon hastaları, 

 



Diyabet hastaları, 

 



Kanser hastaları, 

 



Normal kilosunun çok altında ve çok üzerinde olanlar, 

 



Psikolojik ya da psikiyatrik rahatsızlığı olanlar, 

 



Böbrek hastaları, 

 



65 yaş üzeri kişiler, 

 



5 yaş altı çocuklar

 

 

- 40 - 



 

 



Hamileler, 

 



Sürekli ve bilinçsiz diyet uygulayanlar, 

 



Yeterli miktarda su içmeyenler. 

 

Sıcak yaz günlerinde sıcak çarpmasından korunmak için alınması gereken önlemler 

nelerdir? 

 



Özellikle  şapka,  güneş  gözlüğü  ve  şemsiye  gibi  güneş  ışığından  koruyacak 

aksesuarlar 

 

kullanılmalıdır, 



 

Mevsim şartlarına uygun, terletmeyen, açık renkli ve hafif giysiler giyilmelidir, 



 

Bol miktarda sıvı tüketilmelidir, 



 

Vücut temiz tutulmalıdır, 



 

Her öğünde yeteri miktarda gıda alınmalıdır, 



 

Gereksiz ve bilinçsiz ilaç kullanılmamalıdır, 



 

Direk güneş ışığında kalınmamalıdır, 



 

Kapalı mekanların düzenli aralıklarla havalandırılmasına özen gösterilmelidir. 



 

DONMALARDA İLKYARDIM 

 

Donuk belirtileri nelerdir? 

 

Aşırı soğuk nedeni ile soğuğa maruz kalan bölgeye yeterince kan gitmemesi ve dokularda 

kanın pıhtılaşması ile dokuda hasar oluşur. Donuklar şu şekilde derecelendirilir; 

 

Birinci derece: En hafif şeklidir. Erken müdahale edilirse hızla iyileşir. 

 

Deride solukluk, soğukluk hissi olur, 



 

Uyuşukluk ve halsizlik görülür, 



 

Daha sonra kızarıklık ve iğnelenme hissi oluşur. 



 

İkinci derece: Soğuğun sürekli olması ile belirtiler belirginleşir. 

 



Zarar gören bölgede gerginlik hissi olur

 



Ödem, şişkinlik, ağrı ve içi su dolu kabarcıklar (bül) meydana gelir, 

 



Su toplanması iyileşirken siyah kabuklara dönüşür. 

 

Üçüncü derece: Dokuların geriye dönülmez biçimde hasara uğramasıdır. 

 

Canlı ve sağlıklı deriden kesin hatları ile ayrılan siyah bir bölge oluşur. 



 

 

 

Şekil 35: Donuk Belirtileri 

 

 

Donukta ilkyardım nasıl olmalıdır? 

 

 

- 41 - 



 

 

 



Hasta/yaralı ılık bir ortama alınarak soğukla teması kesilir, 

 



Sakinleştirilir, 

 



Kesin istirahata alınır ve hareket ettirilmez, 

 



Kuru giysiler giydirilir, 

 



Sıcak içecekler verilir, 

 



Su toplamış bölgeler patlatılmaz, bu bölgelerin üstü temiz bir bez ile örtülür

 



Donuk bölge ovulmaz, kendi kendine ısınması sağlanır, 

 



El  ve  ayak  doğal  pozisyonda  tutulur  (  eller  yumruk  yapılmışsa  ve  ayaklar 

büzülmüş ise 

 

açılmaya çalışılmaz), 



 

Isınma işleminden sonra hala hissizlik varsa bezle bandaj yapılır, 



 

El ve ayaklar yukarı kaldırılır, 



 

Tıbbi yardım istenir (112)



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- 42 - 



 

(7) 

KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM 

 

Kırık nedir? 

 

Kırık,  kemik  bütünlüğünün  bozulmasıdır.  Kırıklar  darbe  sonucu  ya  da  kendiliğinden 

oluşabilir. 

Yaşlılık ile birlikte kendiliğinden kırık oluşma riski de artar. 

 

 

 



 

Şekil 36: Kırık Kemik Örneği 

 

 

 

 

 

Kaç çeşit kırık vardır? 

 

Kapalı kırık: Kemik bütünlüğü bozulmuştur. Ancak deri sağlamdır. 

 

Açık  kırık:  Deri  bütünlüğü  bozulmuştur.  Kırık  uçları  dışarı  çıkabilir.  Beraberinde 

kanama ve enfeksiyon tehlikesi taşırlar. 



 

Kırık belirtileri neler olabilir? 

 

 



Hareket ile artan ağrı, 

 



Şekil bozukluğu, 

 



Hareket kaybı, 

 



Ödem ve kanama nedeniyle morarma. 

 

Ağrılı bölgelerin tespiti için elle muayene gereklidir. 



 

Kırığın yol açabileceği olumsuz durumlar nelerdir? 

 

 



Kırık  yakınındaki  damar,  sinir,  kaslarda  yaralanma  ve  sıkışma  (Kırık  bölgede 

nabız alınamaması, solukluk, soğukluk), 

 

Parçalı kırıklarda kanamaya bağlı şok. 



 

 

 

- 43 - 



 

Kırıklarda ilkyardım nasıl olmalıdır? 

 

 



Hayatı tehdit eden yaralanmalara öncelik verilir, 

 



Hasta/yaralı hareket ettirilmez, sıcak tutulur, 

 



Kol etkilenmişse  yüzük ve saat  gibi eşyalar  çıkarılır (aksi takdirde  gelişebilecek 

öden doku hasarına yol açacaktır,) 

 

Tespit ve sargı yapılırken parmaklar görünecek şekilde açıkta bırakılır. Böylece 



parmaklardaki renk, hareket ve duyarlılık kontrol edilir), 

 



Kırık şüphesi olan bölge, ani hareketlerden kaçınılarak bir alt ve bir üst eklemleri 

de  içine  alacak  şekilde  tespit  edilir.  Tespit  malzemeleri,  sopa,  tahta,  karton  gibi 

sert  malzemelerden  yapılmış  olmalı ve kırık kemiğin  alt ve üst  eklemlerini  içine 

alacak uzunlukta olmalıdır, 

 

Açık kırıklarda, tespitten önce yara temiz bir bezle kapatılmalıdır, 



 

Kırık bölgede sık aralıklarla nabız, derinin rengi ve ısısı kontrol edilir, 



 

Kol ve bacaklar yukarıda tutulur, 



 

Tıbbi yardım istenir (112)



 

 

 



  

 

 



 

 

 

 

 

 

 

                       Şekil 37: Kırık Kolun Tespit Edilmesi 

 

 

 

  

 

  

    

 

 

 

 

 

      

Şekil 38:Kırık Bacağa Atel ile tespit uygulaması       Şekil 39:  Sağlam bacak  ile tespit etme  

 

 

Burkulma nedir? 

Eklem yüzeylerinin anlık olarak ayrılmasıdır. Zorlamalar sonucu oluşur. 



 

Burkulma belirtileri nelerdir? 

 

 



Burkulan bölgede ağrı, 

 



Kızarma, şişlik, 

 



İşlev kaybı. 

 

 

- 44 - 



 

 

Burkulmada ilkyardım nasıl olmalıdır? 

 

 



Sıkıştırıcı bir bandajla burkulan eklem tespit edilir, 

 



Şişliği azaltmak için bölge yukarı kaldırılır, 

 



Hareket ettirilmez, 

 



Tıbbi yardım istenir (112)

 

Çıkık nedir? 

Eklem  yüzeylerinin  kalıcı  olarak  ayrılmasıdır.  Kendiliğinden  normal  konumuna 

dönemez. 

 

 

Çıkık belirtileri nelerdir? 

 

 



Yoğun ağrı, 

 



Şişlik ve kızarıklık, 

 



İşlev kaybı, 

 



Eklem Bozukluğu, 

 

Çıkıkta ilkyardım nasıl olmalıdır? 

 

 



Eklem aynen bulunduğu şekilde tespit edilir, 

 



Çıkık yerine oturtulmaya çalışılmaz, 

 



Hasta / yaralıya ağızdan hiçbir şey verilmez, 

 



Bölgede nabız, deri rengi ve ısısı kontrol edilir, 

 



Tıbbi yardım istenir (112)

Kırık çıkık ve burkulmalarda tespit nasıl olmalıdır? 

Tespit  için  ilkyardımcı  elde  olan  malzemeleri  kullanır.  Bunlar  üçgen  sargı,  rulo  sargı, 

battaniye, hırka, eşarp, kravat, vb. tahta, karton vb. malzemeler olabilir. 

 

Tespit sırasında dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir? 

 

 



Tespit yapılırken yaralı bölge sabit tutulmalıdır, 

 



Yara varsa üzeri temiz bir bezle kapatılmalıdır, 

 



Tespit edilecek bölge önce yumuşak malzeme ile kaplanmalıdır, 

 



Yaralı  bölge  nasıl  bulunduysa  öyle  tespit  edilmelidir,  düzeltilmeye 

çalışılmamalıdır, 

 

Tespit;  kırık,  çıkık  ve  burkulmanın  üstündeki  ve  altında  kalan  eklemleri  de 



içerecek 

 



şekilde yapılmalıdır. 

 

Tespit yöntemleri nelerdir? 

 

Kol ve köprücük kemiği kırığı tespiti: 

 

 



Koltuk altına yumuşak malzeme yerleştirilir

 



Kol askısı yerleştirilir, 

 



Üçgen bandaj yaralının gövdesinin üzerinde, üçgenin tepesi dirsek tarafına, tabanı 

gövdeyle aynı hizada olacak şekilde yerleştirilir, 



 

 

- 45 - 



 

 



El dirsek hizasında bükülü olarak göğsün alt kısmına yerleştirilir. Üçgen bandajın 

iki  ucu  yaralının  boynuna  düğümlenir,  tespit  edilen  elin  parmakları  görülebilir 

şekilde olmalıdır, 

 



Kol  askısı  desteği,  göğüs  boşluğu  ve  yaralı  kol  üzerine  yerleştirilir  (geniş  dış 

bandajda  yerleştirilebilir.),  böylelikle  vücuda  yapışık  bir  şekilde  yaralı  kol  ve 

omuz eklemi sabitlenmiş olur. 

 

Pazı kemiği kırığı tespiti: 

 

 



Sert tespit malzemesiyle yapılır, 

 



Kırık  kemiği  tespit  edecek  olan  malzemeler  yerleştirilmeden  önce,  kolun  altına 

(koltuk boşluğundan yararlanılarak) iki şerit yerleştirilir, 

 

Malzemelerden  kısa  olanı  koltuk  altından  itibaren  dirseği  içine  alacak  şekilde 



yerleştirilir, 

 



Uzun olanı omuzla dirseği içine alacak şekilde yerleştirilir, 

 



Daha  önceden  yerleştirilen  şeritlerle  bağlanarak  tespit  edilir.  Şeritler  çok  kısa 

bağlanmamalıdır, 

 

Dirseği tespit için kol askısı takılır, 



 

Omur  tespiti  için,  göğüs  ve  yaralı  kol  üzerinden  geniş  kumaş  şerit  veya  üçgen 



bandaj uygulanır. 

 

Dirsek kırığı tespiti: 

 

 



Kol gergin vaziyette bulunduysa, hastanın vücudu boyunca gergin ve deri ile arası 

yumuşak malzemeyle doldurulmuş tespit malzemeleri yardımıyla tespit edilir, 

 

Eğer  bükülmüş  vaziyette  bulunduysa,  bir  kol  askısı  desteği  yardımıyla  tespit 



edilir. 

Kol askısıyla ön kol, bilek ve el tespiti: 

 

 



Kırık  dirsek  ve  bilek  ekleminin  hareketini  önlemek  için  yaralı  ön  kolun  altına 

üçgen kol askısı  yerleştirilir. Hasta/yaralının  boynunun arkasına üçgenin  iki ucu 

düğümlenir, 

 



Aşırı  hareket  etmesini  engellemek  için,  geniş  bir  bandaj  yardımıyla  gövdeye 

bağlanır. 



 

Dirsek kemiği ve/veya ön kol kemiği kırığında sert malzemelerle tespit: 

 

 



Ön kolun altına 2 şerit yerleştirilir, 

 



Yumuşak  maddeyle  desteklenmiş  sert  tespit  malzemelerinden  biri  parmak 

diplerinden  dirseğe  kadar  içe,  diğeri  elin  dış  yüzünden  dirseğe  gelecek  şekilde 

dışa konarak tespit edilir

 



Daha önceden yerleştirilen şeritlerle bağlanır, fazla sıkılmamalıdır, 

 



Dirsek eklemini tespit için kol askısı takılır, 

 



Bilek  kemiklerinde  veya  el  tarak  kemiğinde,  bölgeyi  bir  kol  askısı  ile  tespit 

yeterlidir, 

 

Parmak  kemiği  kırıkları  ile  çıkığı  ayırt  etmek  zordur.  Tespit  için,  bir  tespit 



malzemesi ile yaralı parmak, yanındaki sağlıklı parmakla bandaj yapılabilir. 

 

 

 

 

 

- 46 - 



 

Pelvis kemiği kırığı tespiti: 

 

 



Her iki bacak arasına bir dolgu malzemesi konur, 

 



Sekiz şeklindeki bir bandajla bilekler tespit edilir, 

 



Doğal boşlukların altından (dizler ve bilekler) bandajları kaydırmak ve iki tanesi 

kalça  ve  dizler  arasında  diğer  ikisi  dizler  ve  bilekler  arasında  olacak  şekilde 

düğümlenerek tespit edilir. Bütün düğümler aynı tarafta olmalıdır. 


Yüklə 3,48 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin