XAÇmaz rayon məRKƏZLƏŞDİRİLMİŞ Kİtabxana sistemi Metodika V ə biblioqrafiya şöbə si



Yüklə 270.81 Kb.
Pdf просмотр
tarix04.07.2017
ölçüsü270.81 Kb.

XAÇMAZ RAYON MƏRKƏZLƏŞDİRİLMİŞ KİTABXANA SİSTEMİ

 

                              Metodika v



ə

 

biblioqrafiya şöbə

si 

 

 

 

 

              



 

 

 



 

KİTABXANALARDA UŞAQ ƏDƏBİYYATININ 

                

                 

TƏBLİĞİ İLƏ ƏLAQƏDAR

 

                                         ( metodiki v

ə

sait ) 

 

 

 

 

 

 

                                       

XAÇMAZ  

- 2016 

 

 

    C


ə

miyy


ə

td

ə



 

davranış qaydalarına ə

m

ə

l etm



ə

k, Az


ərbaycan Respublikasının dövlə

r



ə

mzl


ə

rin


ə

 b

ə



l

ə

d olmaq, bilikl



ə

r

ə



 yiy

ə

l



ə

nm

ək, özünü faydalı fə



aliyy

ə

t



ə

 

hazırlamaq, 



valideynl

ə

r



ə

, dig


ə

r v


ə

t

əndaşların hüquq və



 m

ə

vafel



ə

rin


ə, öz xalqının və

 

başqa xalqların 



ə

n

ə



nl

ə

rin



ə

 v

ə



 m

ə

d



ə

ni s


ə

rv

ə



tl

ə

rin



ə

 

hörmə



tl

ə

 



yanaşmaq, tarix və

 m

ə



d

ə

niyy



ə

t abid


ə

l

ə



rini, 

ətraf mühiti qorumaq və

 Az

ərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə



 n

ə

z



ə

rd

ə



 

tutulmuş digə

r v

ə

zif



ə

l

ə



ri yerin

ə

 yetirm



ək uşağın borcudur. 

 

Bu v



ə

zif


ə

l

ərin uşaq tə



r

ə

find



ə

n d


ə

rk edilm


ə

sin


ə

 v

ə



 

icrasına valideynlərin, müvafiq 

orqanların və

 t

əhsil müə



ssis

ə

l



ərinin uşaqlar arasında izahat və

 t

əbliğat aparmaları yolu 



il

ə

 nail olunur 



                                                                                

UŞAQ HÜQUQLARI HAQQINDA

      

                                                            Az



ərbaycan Respublikasının Qanunu Maddə

 16 


Mütaliə


 m

ə

kt



ə

blil


ə

rin t


ə

rbiy


ə

sind


ə

 

mühüm ə



h

ə

miyy



ə

t k


əsb edir. Kitabı bütünlüklə

 

oxumaq, 



ə

s

ə



ri d

ə

rk etm



ək. mütaliə

 m

ə



d

ə

niyy



ətininvacib ünsürüdür. Oxucuların kitabı 

başa düşmə

l

ə

rind



ə

 

oxuduqları ə



s

ə

r t



ə

hlil etm


ə

kd

ə



 

kitabxanaçıların rolu böyükdür. Kitab 

m

ə

kt



ə

blil


ərin marağını, mə

n

ə



vi t

əlabatını ğdə

yir, t

ə

f



əkkürünü inkişaf etdirir, yeni bilik 

qazandırır.

 

 

Uşaq kitabxanaları gə



nc n

ə

sl



ə

 m

ə



d

ə

ni xidm



ət göstə

rm

ə



yi, m

ə

kt



əbli oxucuların 

mütaliə


sin

ə

 



düzgün rə

hb

ə



rlik etm

ə

yi, onlarda v



ə

t

ə



np

ə

rv



ə

rlik, c


əsurluq, doğruculuq, 

l

ə



yaq

ə

t v



ə

 

bu kimi gözə



l hissl

ə

r t



ə

rbiy


ə

 etm


əyi qarşısına mə

qs

əd qoymuşlar. Oxucu 



biliyinin z

ə

nginl



əşmə

sind


ə

 maraq v


ə

 

mütaliə



 

böyük rol oynayır. Gə

nc n

ə

slin h



ə

rt

ə



r

ə

fli 



inkişaf etmə

si, m


ə

n

ə



vi c

ə

h



ə

td

ən gözəl olması üçün məhz uşaq ə



d

əbiyyatının mütaliə

si 

z

əruridir. ”Kitabxanalarda uşaq ə



d

əbiyyatının təbliğ olunması” 

v

əsaiti bu baxımdan, yə



ni 

uşaq ə


d

ə

biy



yatının oxucular arasında təbliği və

 

mütaliə



y

ə

 h



ə

v

əsi artırmaq mə



qs

ə

dil



ə

 

t



ərtib olunmuşdur. 

  

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



                                

“Uşaqlar bizim sevincimizdir, həyatımızın mənasıdır, bizim 

 

                                g

ə

l

ə

c

əyimizdir...”

 

                                                                                                Heyd

ər Əliyev.

 

                  

                                    

Uşaqların

 

mütaliə

sini nec

ə

 t

əşkil etmə

li.

 

 Kitabxanalar m



ə

d

ə



niyy

ət ocağı kimi insanların illə

rl

ə

 



yaratdıqları ə

s

ə



rl

ə

ri, s



ə

n

ə



dl

ə

ri 



toplayıb saxlayır və

 g

ə



l

ə

c



ə

k n


ə

sill


ə

r

ə



 

ötürür. Tarixi yaşadan, nə

sill

ə

ri bir-birin



ə

 

qovuşduran kitablardır və



 

kitab mütaliəsi insanın şə

xsiyy

ət kimi formalaşmasında, onu



ə

qli, zehni, 



ə

xlaqi v


ə

 

estetik zövqünün inkişafında ə



v

əzsiz rol oynayır. Mütaliə

 oxucunun 

h

ə



rt

ə

r



əfli inkişafına –

 onun m


ə

d

ə



ni s

ə

viyy



ə

sinin v


ə

 

biliyinin artmasına, söz ehtiyatının 



z

ə

nginl



əşmə

sin


ə

 

kömək edir, onların fərdi marağını, zövqünü tə



min edir. Bu 

mütaliə


 

istiqam


ə

tl

ə



ndirildiyi v

ə

 



ona lazımi rə

hb

ə



rlik edildiyi zaman daha t

əsirli olur. Mütaliə

 il

ə

 



m

əşğul olan oxucunun dünyagörüşü genişlə

nir, onda insanlara, t

ə

bi



ə

t

ə, gözə



lliy

ə

 



qarşı 

hissl


ər qüvvə

tl

ə



nir, ail

ə, dost, yoldaş, Və

t

ən haqqında düzgün təəssürat yaranır, yeni 



h

ə

yata, yeni hiss v



ə

 

duyğulara qə



d

əm qoyur. Mütaliə

 

şüurunun formalaşması uşaqlıq 



dövründən başlayır. Ailə, bağça, mə

kt

əb, kitabxana uşağın mütaliə



 v

ərdişlə


rin

ə

 



yiy

ə

l



ə

nm

ə



sind

ə

 



ə

h

ə



miyy

ətli rol oynayır. Uşaq kitabxanalarında mütaliə

 sistemli v

ə

 



ardıcıl təşkil edilə

r

ək onların tə



f

əkkür tərzinin formalaşmasına müsbə

t t

əsir göstə



rir.  

Kitabxanada mütaliə

 etm

ək uşağın nitqinin yaxşılaşmasına kömək edir, ona müşahidə



 

etm


ə

yi v


ə

 

görməyi öyrə



dir, psixoloji olaraq onu m

ə

kt



ə

b

ə



 

hazırlaşdırır, onda kitab

a v

ə

 



biliy

ə

 m



ə

h

ə



bb

ət yaradır. Bunların hamısının həyata keçməsi üçün hər şeydə

ə

vv



ə

kitabxana 4-



6 yaşlı mə

kt

ə



b

ə

q



ə

d

ərki uşağı öz oxucusu etməlidir. Kitabxanaçı 



valideynl

ə

rl



ə

 

uşağın hə



rt

ə

r



əfli inkişafı haqqında, oxumağın vacibliyi haqqında 

danışmalıdır. Va

lideynl

əri inandırmaq lazımdlr ki, uşaq bağçasına getmə



y

ən uşaqlar 

üçün xüsusən kitabxanaya yazılmaq vacibdir.

 

Uşaqlarla iş metodu birinci növbə



d

ə

  



balaca oxucunun yaş xüsusiyyə

tl

ə



rin

ə

 v



ə

 onun 


inkişaf sə

viyy


ə

sin


ə

 

uyğun sеçilir. Yadda saxlamaq lazımdır ki, 



b

u yaş dövründə

 

uşaqlarda mə



n

əvi anlayış formalaşır

Dünya onlar üçün hə



l

ə

 



anlaşılmazdır, lakin buna 

baxmayaraq eşitdikləri, gördükləri haqqında mə

lumat almaq v

ə

 d



ə

rk etm


ə

k ist


ə

yirl


ə

r.. 


Uşaqların sorğularını cavablandırmaq üçün onlarda kitab və

 kitabxanaya maraq 

oyatmaq lazımdır. Kitab uşağın düşüncə

 v

ə



 hisl

ə

rin



ə

, nitq v


ə

 

davranışına tə



sir edir, 

yaxşı ilə

 

pisi ayırmağı öyrədir. Bundan başqa kitablarda uşaqlar onlarla fə



xr ed

ə

 bil



ə

c

ə



q

ə



hr

əmanlarla rastlaşır. Emosiyanın gücü elə

 

yüksək olur ki, uşaqlar öz se



vimli 

q

ə



hr

əmanının rolunu oynamağa başlayır. Kitabxanalarda mə

kt

ə

b



ə

q

ə



d

ər yaşlı 

oxucularla ucadan oxu metodu il

ə

 



mütaliə

 etm


ək öz geniş əksini tapmışdır. Bu yaşda 

olan uşaqlara tə

l

ə

sm



ə

d

ə



n, emosional v

ə

 



anlayışlı oxumaq lazımdır. Ucadan oxuya, ə

yaxşısı söh



b

ə

td



ən başlamaq lazımdır. Ancaq ucadan oxu 10

-15 d


ə

qiq


ə

 davam ets

ə

 

yaxşı olar, əks halda balaca uşaqların diqqəti mövzudan tez yayınır.



 

 

Ucadan oxuya kitabın müə

llifind

ə

n v



ə

 ya 


ə

s

ərin janrından başlamaq olar. Sonra, nağılı 



oxumaq lazımdır. Mə

s

ə



l

ə

n, Sevinc 



Nuruqızının “Kirpi balasına ad qoydular” nağılını belə

 

danışmaq olar:



 

 - 


Siz kirpi görmüsünüz? Bəs onların tikanları ə

liniz


ə

 

batıbmı? Amma bir də



f

ə

 



dovşanın 

ə

lin



ə

 

onun tikanı batmayıb? Bu necə



 olub? Bax bel

ə

... 



 

Ucadan oxuya qulaq asan uşaqlar, tezliklə

 s

ə

rb



əst oxumağı öyrə

nm

ə



y

ə

 



can atırlar. 

Ancaq bu yaşda olan uşaqlar üçün oxumaq çox böyük ə

m

ə

kdir. S



ə

rb

əst oxuma zamanı 



uşaqlar bütünlüklə

 

kitabı başa düşə



 bilmirl

ər, buna görə

 d

ə

 



kitabxanaçı ilə

 

söhbə



oxunulanları başa düşmə

kd

ə

 



böyük rol oynadığı kimi, hə

m d


ə

 onu emosional d

ə

rk 


etm

ə

y



ə

 d

ə



 

kömə


k edir   

Uşaqlar ilə

 

kütləvi iş zamanı oyunlardan, viktorinalardan, tapmacalardan geniş istifadə



 

etm


ək lazımdır. 

U

şaqlar ilə



 

kitab haqqında söhbə

t d

ə

 m



ə

sl

ə



h

ət görülür. Bu hə

l

ə

 



müzakirə

 deyil. Sad

ə

c

ə



 

olaraq uşaqlar suallara cavab verir, oxunulanlar haqqında 

özlə

rinin n


ə

 

anladıqlarını söylə



yirl

ə

r. Bel



ə

 

söhbət uşaqların diqqə



tini c

əlb edir, onların 

aktivliyini artırır.

 

 



Bu gün kitabxanada texniki vasitə

l

ə



rl

ə

 



(İNTERNET siniflər, İNTERNET klublar, 

kompüter kitabxanaları) informasiya alınması uşaqlar üçün daha əlverişlidir. Sözsüz ki, 

kompüterlə

 

gündəlik iş uşaqları xüsusi metodla informasiya almağa yönə



ldir. 

Kompüterdə

n istifad

ə

 



yeni savad formasını tə

l

ə



b edir. Bel

ə

 yenil



əşmə

 

mütaliə



y

ə

 



r

ə

hb



ə

rlik ed


ən kitabxana işçilə

rind


ən xüsu

si t


ədqiqatlar aparılmasını və

 

tövsiyə



l

ə

rin 



işlə

nm

ə



sini t

ə

l



ə

b edir. Bundan 

ə

lav


ə

 

müasir kitabxanalar kompüter, televizor, video və



 

audio maqnitofonlarla, SD, DVD v

ə

 kassetl


ə

rl

ə



 t

ə

min olun



muşdur. Qeyd etmək lazımdır 

ki, kompüterdən 7 yaşına qə

d

ər uşaqlar yalnız valideynlərinin razılığı ilə



 15-20 

d

ə



qiq

ə

d



ən çox olmayaraq istifadə

 ed


ə

 bil


ər. Yaxşı olar ki, balaca oxucularımız 

kompüterdə

n h

ə

l



əlik nağıllara qulaq asmaq, cizgi filmlə

rin


ə

 

tamaşa etmə



k, diqq

ə

t v



ə

 

t



ə

f

əkkürü inkişaf etdirmək üçün mövcud olan oyunları oynamaq üçün istifadə



 etsinl

ə

r. 



Oxumağı bilmə

y

ən bir çox uşaqlar üçün kitab sə



rgil

ə

ri t



əşkil etmək lazımdırmı? Belə

 

fikirl



əşirik ki, lazımdır. Ancaq bununla mə

kt

ə



blil

ər üçün təşkil edilə

n s

ə

rgil



ə

rd

ə



n f

ə

rqli 



olaraq bir az başqa cür işlə

m

ək lazımdır. Kitabxanaçı sərginin başlığını oxuyur, uşağın 



diqq

ətini şə


kill

ə

r



ə

 c

ə



lb edir, sonra is

ə

 s



ə

rgid


ə

 

nümayiş olunan kitabın təbliğinə



 

keçir. 


Uşaqlar üçün olan sərgini böyük həcmli kitablarla ağırlaşdırmaq olmaz. Başlıq qısa və

 

sad



ə

 

olmalı, böyük səlis şriftlə



 

yazılmalıdır. Sə

rgid

ə

 ancaq t



ərtibatca gözə

l n


əşr 

olunmuş kitablar nümayiş olunmalıdır. Mə

kt

ə

b



ə

q

ə



d

ər yaşlı uşaqlar ilə

 

işlə


y

ə

rk



ə

oyuncaq- kitablardan da istifad



ə

 etm


ək olar. Hansı ki, “Oxu və

 

oyna” sə



rgisin

ə

 



yerl

əşdirmək olar. Uşaqlar böyük razılıqla bu qeyri

-adi 

kitablara baxırlar və



 m

ə

tni 



oxumağa cə

hd edirl


ər. Kitabı mə

sl

ə



h

ət görmək üçün nağıl qə

hr

əmanlarının 



oyuncaqlarından da istifadə

 etm


ək olar. ( Göyçə

k Fatma, T

ə

p

əgöz, Cırtdan, Tıq



-

tıq 


xanım, Buratino, doktor Aybolit, Çippolino və

 

s.). Əvvə



lc

ə

 



tanış oyuncağı 

n

ə



z

ə

rd



ə

keçiririk, sonra isə



 

nağılı ucadan oxumağa və

 ya h

əmin nağıl haqqında söhbə



t

ə

 



başlayırıq.

 

 



Uşaqlar üçün “Heyvanlar haqqında”, “Maşınlar haqqında”, “Uşaqlar haqqında” oyuncaq 

formasında kartoteka da düzə

ltm

ə

k olar..   



                                   

Uşaqlara kitabı necə

 sevdir

ə

k.  

Şə

xsiyy



ətin formalaşmasında mütaliənin rolu danılmazdır. Mütaliəsiz müasir oxucunu 

t

ə



s

əvvür etmək çox çə

tindir. Kitab oxumaq insan h

əyatının inkişafının ə

sas amill

ə

rind



ə

biri kimi daha çox diqqə



td

ə

dir. B



ə

dii 


ə

s

ə



rl

ər insanın dünyagörüşünü genişlə

ndirir, nitq 

qabiliyy


ətini inkişaf etdirir, mə

n

əviyyatını formalaşdırır. Odur ki, uşaqlarda erkə



yaşlardan mütaliə

 v

ərdişlərinin formalaşdırılması vacibdir. Müşahidə



l

ər göstərir ki, çox 

mütaliə

 ed


ən uşaqların intellekti daha sürə

tl

ə



 

inkişaf edir. Uşağın yenicə

 

dil açdığı, 



sözlə

ri v


ə

 

cümlə



l

əri anladığı vaxtlarda şə

killi kitablar vasit

ə

sil



ə

 

gözə



l oxu v

ərdişlə


rini 

yaratmaq lazımdır. Biz oxu vərdişinə

, b

ədii yaradıcılığın tə



rbiy

əvi gücünə

 d

ə

rind



ə

inanırıq və



 

uşağın x


arakter v

ə

 m



ə

n

əvi xüsusiyyə



tl

ərinin formalaşmasında birinci 

köməkçi kimi ona müraciə

t edirik 

 

Nağıl qə


hr

əmanlarının parlaq obrazları ilə

 

biz uşaqlarda dostluq və



 m

ə

h



ə

bb

ə



t, namuslu 

olmaq v


ə

 

doğruluq, şə



r

ə

 v



ə

 

ə



dal

ə

tsizliy



ə

 nifr


ət kimi böyük insani hisslə

r oyada bil

ə

rik. 


Nağıllar qə

dim m


ə

d

ə



niyy

ə

timizin m



ə

n

ə



vi s

ə

rv



əti, yaddaş salnaməsidir. Dünyada elə

 bir 


xalq yoxdur ki, o nağıl yaratmamış olsun. İnsan öz həyatını, arzu və

 

düşüncə



l

ə

rini, 



xeyrin şər üzə

rind


ə

 q

ə



l

ə

b



ə

sin


ə

 

inamını nağıla çevirmə



kd

ən xüsusi zövq almışdır. 

Dünyada elə

 

uşaq tapılmaz ki, o nağıl sevməsin. Uşaq qə



dim m

ə

d



ə

niyy


ə

timizin m

ə

n

ə



vi 

s

ə



rv

ə

tini sevir, d



ə

rk edir v

ə

 

özünə



 

lazımi nə

tic

ə

l



ər çıxarır. Nağılın oxucu üçün 

ə

h



ə

miyy


əti çox böyükdür. Nağıl oxumaq balaca oxucunun ilk növbə

d

ə



 

lüğətini çoxaldı

r. 

Bel


ə

 

ki, nağıl dili böyük canlılığı ilə



 f

ə

rql



ə

nir, onda b

ə

nz

ə



tm

ə

l



ə

r v


ə

 

obrazlı ifadə



l

ə



boldur.   

“Caşıoğlu” mə

tb

əə

sind



ə

 

çap olunan “Nağıllar” (Azərbaycan xalq nağılları) 



kitabındakı “Cırtdan”, “Cik

-

Cik xanım”, “Tülkü və



 

hacıleylək” nağılları, “Sevimli nağıllar” 

kitabındakı “Süleyman və

 

qarışqa”, “Zirək oğru”, “Əliyarla dovşan”, “Ağ quş” nağılları 



m

əhz balaca oxucuların zövqünü oxşayır, qə

hr

əmanları onlara sevdirir, yaxşı ilə



 pisi, 

xeyir il


ə

 

şəri başa salır. Oxuculara oxuduqlarını daha yaxşı yadda qalması və



 d

ə

rind



ə

d



ərk olunması mə

qs

ə



di il

ə

 



nağılla bağlı sorğu və

 

tapşırıqların verilmə



si 

m

ə



qs

ə

d



əuyğundur. Yəni, kitabın içindəki nağılların qə

hr

əmanlarını ə



ks etdir

ə

n r



ə

sml


ə

çə



kib s

ərgi düzə

ltm

ək, nağıllarla bağlı suallar hazırlamaq və



 

bundan sonra uşaqlar 

il

ə

 



söhbə

t ed


ə

rk

ən onları nağılın mənasını necə



 

başa düşdüklərini aydınlaşdırmaq 

lazımdır. 

M

ə



s

ə

l



ən, Şarl Perronun məşhur “Qırmızıpapaq” nağılını oxuduqdan sonra 

oxuculara aşağıdakı suallarla müraciə

t etm

ə

k olar:  



1. “Qırmızıpapaq” adını ona kim verib? 

 

2. 



Qırmızıpapağın nə

n

əsinin evi haradadır? 



 

3. Qurd Qırmızıpapağın nə

n

ə

sini nec



ə

 

aldatdı?



 

 

4. Qırmızıpapaq qurdu niyə



 

tanımadı?

 

 

Suallara cavab aldıqdan sonra kitabxanaçı nağıldakı hadisə



l

ə

ri v



ə

 q

ə



hr

əmanların 

şə

kill


ərini oxuculara çə

km

ə



yi t

ə

klif ed



ə

 bil


ə

r.   


“100 sevimli nağıl” kitabını xüsusilə

 qeyd etm

ək olar. “100 sevimli nağıl” seriyasından 

olan kitablar  

kiçik yaşlı uşaqların mütaliə

 v

ərdişlərini, oxuyub anlama bacarığını 



formalaşdırır . 

Bu kitablarda h

ər bir nağılın sonunda həmin nağılın daha da də

rind


ə



d

ə

rk edilm



ə

si v


ə

 

yadda saxlanması üçün müxtəlif tapşırıqlar təqdim olunur. Tapşırıqların 



yerin

ə

 yetirilm



əsi balaca oxucuların şəxsi yaradıcılıq qabiliyyətinin inkişafına tə

kan verir. 

Nağılı oxuduqdan sonra uşaqlar buradakı hadisə

l

ə



r v

ə

 q



ə

hr

əmanlarla bağlı



 testl

ə

ri 



yerin

ə

 yetirm



ə

li, hadis

ə

l

ərin ardıcıllığını düzgün müə



yy

ə

n etm



ə

li, ilk d

ə

f

ə



 

rastlaşdıqları 

sözlə

ri qeyd ed



ə

r

ək onların mənasını araşdırmalı, nağıl xə



rit

ə

si t



ə

rtib etm


ə

lidirl


ə

r. 


Bundan başqa Sevinc Nuruqızının “Ciya ilə

 

iki gün”, “İpə



kc

ə

nin mac



ə

ra

ları”, Gülzar 



İbrahimovanın “Nağıllar”, “Göy qurşağı qardaşlarının yeddi nağılı”, “İlanlı də

r

ənin sirri”, 



“Tə

mraz v


ə

 

Gün”, “Su pərisi”, Qəşəm İsabəylinin “Elnur, Əkil və



 

onların başına gə

l

ə

nl



ər” 

v

ə



 

s. kitabındakı nağılları oxucularla tanış etmək lazımdır. Bir çox nağıllarla tanış 

olduqdan sonra uşaqlar üçün “Biz hansı nağıldanıq” viktorinası keçirmək olar. Ayrı

-

ayrı 



m

ə

tn hiss



ə

l

ə



rind

ə

n v



ə

 

şə



kill

ə

rd



ən nağılın və

 ya onun q

ə

hr

əmanının adını demə



lidirl

ə

r. 



Bel

ə

 



oyunlar üçün uşaqların ən yaxşı rə

sml


ə

rind


ə

n d


ə

 istifad


ə

 etm


ə

k olar.  

Xalq yaradıcılığına, folklora oxucularda maraq və

 m

ə



h

ə

bb



ət oyadılmasında uşaq 

kitabxanalarında nağıl otağının təşkilinin böyük rolu vardır. Nağıl otağını nağıl və

 

dastanlara, t



ə

msill


ə

r

ə



 

çəkilmiş illüstrasiyalarla, süjetli şə

kill

ə

rl



ə

 b

ə



z

ə

m



ə

k m


ə

sl

ə



h

ə

tdir. 



Bundan başqa nağıl otağında nağıllarımız əsasında çəkilmiş cizgi filmləri toplanıb 

oxuculara nümayiş etdirilə

 bil

ər. Bunlar birinci növbə



d

ə

 



nağılın mövzu və

 

ideyasının 



asan başa düşülməsi üçün tə

sirli vasit

ədir. Bu cür vasitə

l

ə



r oxucunun b

ə

dii t



ə

x

əyyül və



 

t

ə



f

əkkürünə


 qida verir, 

ə

d



əbi marağın artmasına müsbə

t t


əsir göstə

rir. 


 

Kitabxanaçılar mə

kt

ə

b



ə

q

ə



d

ə

r v



ə

 

kiçik yaşlı oxucularımıza nağıl kitablarından başqa 



onlar üçün çap olunan “Bala dili”, “Elli”, “Göyərçin”, “Cırtdan”, “Göy qurşağı” jurnallarını 

oxumağı da tövsiyə

 ed

ə

 bil



ə

r. 


Jurnallarda olan nağıl və

 hekay


ə

l

ər, maraqlı bilmə



c

ə

l



ə

r, 


t

ə

bi



ət haqqında bilgilər oxucularda mütaliə

 v

ərdişini daha da artırır, onların maraq 



dair

əsini genişlə

ndirir.  

dövrlə


rd

ən bu günə

 q

ə

d



ə

r kitab q

ə

d

ər geniş yayılan ikinci bir bilik mə



nb

ə

yi yoxdur. Kitab 



yarandığı gündən insanın yaxın dostu və

 m

ə



sl

ə

h



ətçisi olmuşdur. Uşaqları kitaba 

oxumağa hə

v

ə

sl



ə

ndirm


ək, onlarda mütaliəni formalaşdırmaq üçün kitabxanalarda 

keçirilə


c

ə

k t



ə

dbirl


ə

rin 


ə

ə



h

ə

miyy



ətlisi “Kitab Bayramlar”ının keçirilməsidir. Çünki kitab 

bayramında oxucuları kitab sə

rgil

ə

ri il



ə

 

tanış etmək, onları sevdikləri nağıl qə



hr

əmanları 

il

ə

 



görüşdürmə

k, onlarda kitab v

ə

 

kitabxanaya marağı daha da gücləndirir. “Kitab 



Bay

ramı”nın keçirilməsi bütün yaş qrup oxucularının maraq dünyasını ə

hat

ə

 etm



ə

lidir. 


Bu bayramı keçirtmək üçün ilk ə

vv

əl Kitab Bayramının simvollarını özündə



 

ə

ks etdir



ə

embleml



ər hazırlanmalı, gözə

l v


ə

 n

ə



fis t

ərtibatlı uşaq ə

d

əbiyyatının sə



rgil

ə

ri v



ə

 

bayramın mövzusunu özündə



 

ə

ks etdir



ə

n plakatlar t

əşkil olunmalı, görkəmli iş adamları, 

uşaqların sevdiyi şair və

 

yazıçılar, uşaq mahnı və



 r

əqs ansamblları, kukla teatrının 

aktyorları bayramda iştirak etmə

li, oxucular t

ə

r

ə



find

ən nağıllar, ə

s

ə

rl



ə

əsasında 



hazırlanmış qısa sə

hn

ə



l

ər göstə


rilm

əılidir. Kitab Bayramını keçirməmişdə

ə

vv



ə

kitabxanaçılar oxucular arasında bayramın mövzusuna həsr olunmuş rəsm, şeir 



müsabiqəsi, viktorinalar hazırlamalıdır. Müsabiqənin qalibinin kitabxananın müdiriyyə

ti 


t

ə

r



ə

find


ə

n bayramda 



açıqlanması

 v

ə



 

müsabiqə


 

iştirakçılarına hə

diyy

ə

l



ə

rin t


ə

qdim 


olunması bayramı daha da tə

mt

əraqlı və



 r

ə

ngar



ə

ng ed


ə

r.  


 

              



Kim kitablar oxuyar 





 

“əla” qiymə

tl

ə

r alar!

”.

 

11-


14  yaşlı uşaqların ə

d

ə



biyyat intellektual oyunlar 

                              ssenarisi. 

T

ə

rtibat: kitab s



ərgisi: “Oxumaq 

ən yaxşı tədrisdir”.



 

 

Aparıcı:



 

 

 



Alqış, alqış!  Bax, başlayır

 

 



Bizim intellektual oyunumuz! 

 

Oyuna başlamaq üçün, 



 

 

Oyunun qaydalarını sizə



 

danışmalıyıq!

 

Dostlar, indi siz 



ə

d

ə



biyyat-

intellektual oyunun iştirakçısı olacaqsınız, hansı ki, adlanır 

“Kim kitablar oxuyur –

 

beşlər alır!”. Mən çox ümid edirəm ki, siz kitab oxumağı sevirsiz, 



axı onsuz siz yeni biliklə

r qazana bilm

əzsiz. Bizim oyunumuzda siz tam olaraq müxtə

lif 


f

ə

nl



ə

rd

ə



 

öz bi


likl

ərinizi göstə

r

ə

 bil



ə

rsiniz; riyaziyyat, tarix, 

ə

d

ə



biyyat v

ə

 s. x



ə

b

ərdarlıq 



etm

ə

k ist



ə

yir


ə

m ki, bizim oyunumuzda el

ə

 suallar var ki,  



Sizi çə

tin v


ə

ziyy


ə

t

ə



 sala bil

ər. Ona görə

 d

ə

 siz diqq



ə

tli olmaq v

ə

 

bacarıq nümayiş 



etdirm

ək lazım gə

l

ə

c



ək. Siz hazırsız

? Siz


ə

 

uğurlar. Sizin biliklə



rinizi s

ə

lahiyy



ə

tli juri 

qiym

ə

tl



ə

ndir


ə

c

ə



k. 

 

 



 

               (Juri t

ə

klif edir.) 



Aparıcı:

 



  Yer

ə

 



ən yaxın ulduz ? (Günəş)

 



 

Ə

n b



ərk qaçan quş ? (Də

v

əquşu)



 

 



Ə

d

əbiyyat yaradıcılığında ən geniş yayılmış janr ? (inşa)



 

 



Ən böyük optik 

al

ə



t ? (Teleskop) 

 



Ən inadkar ev heyvanı ? (Uzunqulaq)

 



 

Geniş yayılmış vaxt mexanizmi ? (Saat)

 



 



İlin ən qısa ayı ? (Fevral)

 



 

Ən böyük gilə

meyv

ə

 



? (Qarpız)

 



 

Ən çox əhalisiolan dövlət ? (Çin)

 



 



Ən hündür okean dalğası ? (Sunami)

 



 

K.İ.Çukovskinin ə

n m

əşhur qə


hr

əmanı 


? (Aybolit) 

 



Ə

n q


ədim göl ? (Baykal)

 



 

Nağıllarda ə

n hiyl

ə

g



ər heyvan ? (Tülkü)

 



 

Ən böyük qulağı olan heyvan ? (Fil)

 



  C



ə

nubda yerl

əşə

n materik ? (Antarktida) 



 

Dövlə



tin ali qanunu ? (Konstitusiya) 

 

Leonardo da Vinçinin ə



n m

əşhur ə


s

ə

ri ? (Cokonda) 



  Az


ərbaycan Xalq Cü

mhuriyy


ə

tinin banisi ? (M

ə

mm

əd Əmin Rə



sulzad

ə



  Nizami G

ə

nc

əvinin ölməz beş poesı ? (Xə



ms

ə



 

Şə



n v

ə

 



hazırcavablar müsabiqə

si ? (KVN) 

 

Növbəti müsabiqə



 

adlanır: Dünya bizim ətrafımızda”.

 

 



 

Hansı quşlar qarda yatırlar ? (Kə

klik, tetra) 

 



Meşə

 h

əkimi ? (Ağacdə



l

ə

n) 



  P


ə

nc

ə



l

ə

ri il



ə

 

mahnı oxuyan quş ? (Çə



yirtk

ə



 

Başı aşağıyatan quş ? (Yarasa) 



 

  T



əhlükə

 

zamanı quyruğunu atıb gedə



n heyvan ? (K

ə

rt



ə

nk

ə



l

ə



  Heyvanlar al

ə

mi nec


ə

 

adlanır ? (Fauna)



 

  Bitkil



ə

r al


ə

mi nec


ə

 

adlanır ? (Flora)



 

 



Meşə

 

müğənnisi ? (Bülbül)



 

 



Hansı ağacda 

yarpaq 


ə

v

ə



zin

ə

 iyn



ədir ? (Şam, Sidr, Küknar)

 



 

Hansı də


nli bitkil

ə

r bizim sah



ə

l

ə



rd

ə

 



bitir ? (Qarağat, Böyürtkə

n, Moruq, M

ə

rcangil


ə



 

Hansı tə


bii ehtiyatlar yanacaq kimi istifad

ə

 



edilir ? (Heft, qaz, daşkömür, forf, yanar 

sist) 


 

Hansı istiqanlı heyvanlar qış yu



xusuna gedirl

ər ? (Ayı, marmot, yenot, kirpi, porsuq)

 



 



Hansı bə

dii 


ə

s

ə



rl

ə

rd



ə

 heyvan v

ə

 bitkil


ə

r

ə



 rast g

əlirik ? (Cek London “Də

niz 

canavarı”, M.A.Bulqakov “İt ürəyi”, A.P.Çexov “Xanım it ilə”, İ.A.Krılov “Canavar və



 

Tülkü”)


 

 

Aparıcı: 



 

Bu müsabiqə

 Az

ə

rbaycan dili bilicil



əri üçündür. Sizə

 sual verilir v

ə

 3 variant cavab verilir. 



 

 I. Avtoqraf n

ə

 dem


ə

kdir? 


    

1.Əlyazma

 

    2. Kitab



ə

 

    3. Memurial 



 

 II. Qrot n

ə

dir? 


1. 

Mağara


 

2. 


Spirtli içki

 

3.  Heyvan 



 

III. Karat n

ə

dir? 


1. 

İdman növü

 

2.  Z


ə

rg

ə



rlikd

ə

 



çəki ölçmə

 

3.  Bitki 



 

 

 



IV. Hamburq n

ə

dir? 



1. 

Almaniyada şə

h

ə



2.  Toyuq kotleti 

3. 


Dağ

 

 



V. Mars n

ə

dir? 



    

1. Şakoladlı baton

 

    2. Planet 



    

3. Əfsanə

vi q

ə

hr



ə

man 


 

VI. İkibana nə

dir? 

1. 


Yaponiyanın baş naziri

 

2. 



Şərq döyüş növü

 

3.  Buket inc



ə

s

ə



n

ə

ti 



 

VII. Ekslibris n

ə

dir? 


1. 

Dağ gülü


 

2. 


Kitab nişanı

 

3.  D



ə

rman 


preparatı

 

 



Aparıcı:

 

Sonuncu konkursumuz 



 Bilicil


ə

rin 


ə

d

ə



biyyat konkursudur: 

 



  Az

ərbaycan nağıllarında məşhur qə

hr

ə

manlar ? (M



əıikmə

mm

əd, Cırtdan, Basat, 



Göyçək Fatma, ovçu Pirim)

 



  Kitabi D

ə

d



ə

 

Qorqud nüçə



 boydan ibar

ə

tdir? (12 boydan ibar



ət dastandır)

 



 

Xürrə


mil

ə

r h



ə

r

əkatının rə



hb

ə

ri Bab



ək qalası kimi tanılan qalanın adı nə

dir? (B


ə

zz 


qzlası)

 



 

“Qaçaq Nəbi” mənzum pyesinin müəllifi kimdir? (Süleyman Rüstə

m) 



  Q



ə

dim Az


ərbaycan tayfalarından olan massagenlə

rin m


əşhur qədim hökmdarı, 

s

ə



rk

ə

rd



ə

si? (Tomris) 



  El bilir ki, s

ə

n m


ə

nims


ə

n,  


Yurdum, yuvam, m

ə

sk



ə

nims


ə

n, 


Anam doğma və

t

ə



nims

ə

n! 



Ayrılarmı könül candan?

 

Az



ə

rbaycan, Az

ə

rbaycan! 



                                         (S

ə

m



əd Vurğun)

 

Aparıcı: 



 

Vaxt Çatdı öyrə

nm

ə

y



ə

. Sizl


ər arasında hansılar daha ağıllıdır. Söz veri

lsin  s


ə

lahiyy


ə

tli 


jürıyə

.  


Aparıcı: 

 

Biziml



ə

 

bu gün olanların hamısına çox sağ olun deyirik. Oyunumuz bitdi. Evə



 getm

ə

yin 



vaxtıdır. Amma siz evdə

 

darıxmayın, kitabları oxuyun və



 

öyrənin. Yeni görüşlə

r

ə

d



ə

k! 


 

              

İstifadə

 olunan 

ə

d

ə

biyyat

  

1.C



ə

f

ə



rova L., Mirz

ə

zad



ə

 R. M


ə

kt

ə



b

ə

q



ə

d

ər dövrdə



 t

ə

bi



ə

tl

ə



 

tanışlıq.

- B.: N

ə

rgiz 



n

əşriyyatı, 2007.

- 132 s. 

 

2. Ç



obanov M. Pedoqoji v

ə

 metodik m



ə

s

ə



l

ə

l



ə

r.- B.: T

ə

hsil, 2007.- 216 s.  



3. Ə

hm

ə



dov E. AB

Ş 

v



ə

 Rusiya kitabxanalar

ı

n

ı



n i

ş 

t



ə

cr

ü



b

ə

sind



ə

 u

ş



aq m

ü

tali



ə

si 


m

ə

s



ə

l

ə



l

ə

ri.- B.: BDU-nun n



əşriyyatı, 2005.

- 51 s 


4. Heyvanlar al

əmi. Yırtıcılar.

B.: Çaşıoğlu, 2006.



- 128 s.  

5. Heyvanlar al

əminin ensiklopediyası.

- B.: Maarif, 2006.- 64 s. 

 6. H

ə

s



ənov A. Kiçikyaşlı mə

kt

ə



blil

ə

rin m



ə

n

ə



vi t

ə

rbiy



ə

si.- B.: Maarif, 1987.- 130 s. 

 

7. Mehriban. Çox mütaliə



 etm

ə

k kamilliy



ə

 

aparır // Mə



d

ə

niyy



ə

t, 2008.- 15 mart, 



 

 

Tərtib edəni:   MKS

-

in metodika və biblioqrafiya şöbəsinin

 

                                                     

baş metodisti E. Əşrəfova

 

Redaktoru:    MKS-

in metodika və biblioqrafiya şöbəsinin 

 

                                                                 

müdiri P.Həsənova

 

 

Каталог: front -> files -> libraries -> 1125 -> documents
libraries -> AZƏrbaycan respublikasinin məDƏNİYYƏt və turizm naziRLİYİ
libraries -> Qax rayon Mədəniyyət və Turizm Şöbəsi Qax mks c. Cabbarlı adına Mərkəzi kitabxana Metodiki-biblioqrafiya şöbəsi Qax yazarı Qalibə İlisulunun əsərlərindən ibarət biblioqrafik məlumat Qalibə İlisulu. “Vətən səni, vətən məni gözləyir”
libraries -> Tapmacalar az8rbaycan restmblikast prezjdenrrİNİN İ Ş L ə r I d a r ə s I n I n k I t a b X a n a s I
libraries -> Nəsillərə nümunə Vətən eşqi məktəbində can verməyi öyrənmişik, Ustadımız deyib, heçdir vətənsiz can, Azərbaycan!
documents -> XAÇmaz rayon məRKƏZLƏŞDİRİLMİŞ Kİtabxana sistemi metodika-biBLİoqrafiya şÖBƏSİ
documents -> XAÇmaz rayon məRKƏZLƏŞDİRİLMİŞ Kİtabxana sistemi
documents -> XAÇmaz rayon məRKƏZLƏŞDİRİLMİŞ Kİtabxana sistemi


Поделитесь с Вашими друзьями:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə