Yazı yazmaq möcüzədir. Gördüklərin, eşitdiyin söh- bətlər, yaddaşında iz buraxmış irili-xırdalı təəssüratlar



Yüklə 4.1 Mb.
Pdf просмотр
səhifə1/8
tarix19.05.2017
ölçüsü4.1 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8

BANQLADEŞİN 
YAŞIDI
Fuad Babayev

BANQLADEŞİN 
YAŞIDI
Bakı – 2016
Fuad Babayev

Siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, əməkdar jurnalist Fuad 
Babayevin “Banqladeşin yaşıdı” kitabına 2013-2016-cı illərdə 
Azərbaycanda Vətəndaş Cəmiyyətinin İnkişafına Yardım 
Assosiasiyasının www.avciya.az və www.1905.az saytlarında dərc 
edilmiş yazılarının bir qismi toplanıb. 
Cildin dizaynında www.movingvan.ru saytından götürülmüş 
fotodan istifadə olunub.
ISBN - 978-9952-827880
© F. Babayev, 2016
Fuad Babayev
BANQLADEŞİN YAŞIDI 
....

Böyük Jurnalist Tofiq Rüstəmovun 
işıqlı xatirəsinə ithaf olunur
....

5
Yazı yazmaq möcüzədir. Gördüklərin, eşitdiyin söh-
bətlər, yaddaşında iz buraxmış irili-xırdalı təəssüratlar, 
ən əsası da oxuduğun kitablar sətirlərin arasından boy 
göstərir, sənin kim olduğunu oxucunun qulağına pıçıl-
dayır.  Başqa  tərəfdən  istedadlı  yazı  onun  müəllifinin 
sözlərin köməyi ilə çəkilmiş portretidir. Deməli, yaxşı 
yazını oxuyanda biz tək müəllifin səsini eşitmirik, həm 
də özünü görürük. Yazı yazmaq iradi prosesdir, təfək-
kür hadisəsidir, amma eyni zamanda bəzən adama elə 
gəlir ki, o təzə heç nə yazmır, özündən əvvəl deyilmiş 
və unudulmuş sözlərin tozunu alır, onlara yenidən həyat 
verir. Deməli, yaxşı yazıda müəllifin səsini eşidib, özü-
nü görməklə yanaşı, hətta ürəyinin döyüntülərini də hiss 
edə bilərik. 
Yazı yazmaq möcüzədir. Dəyərli oxucu, bunu təsdiq 
etmək  üçün  əlavə  dəlil-sübuta,  çoxsaylı  sitatlara  ehti-
yac yoxdur. Sadəcə əlində tutduğun kitabı diqqətlə oxu, 
özün bunun şahidi olacaqsan. 
Fuad Babayevin “Banqladeşin yaşıdı” məqalələr top-
lusu müasir Azərbaycanın publisistik boyalarla çəkilmiş 
dəqiq portretidir. Bu kitab elə sənin haqqındadır: ölkə-
nin dünəni, bugünü, getdiyi yol, onun gələcək üfüqləri, 
Azərbaycan  insanının  xırda  məişət  qayğılarından  tut-
muş, mənəvi aləminə qədər geniş və əhatəli spektr gö-
zünün önündə canlanacaq. Kitabın adının cəlbediciliyi 
“BANQLADEŞİN YAŞIDI”NIN 
MÖCÜZƏSİ 

6
və  orijinallığı,  mövzuların  maraqlı  formada  təqdimatı, 
az qala bütün sətirlərdə özünü göstərən incə ironiya qatı 
kitabın maraqla qarşılanacağını və oxunaqlılığını təmin 
edir. 
Müəllif diqqəti cəlb edən və özünəməxsus forma se-
çib: əksər yazılar 300 sözdən ibarətdir, ənənəvi publisis-
tikanın uzun-uzadı, yorucu tərzindən uzaqlaşıb, yazılar-
da mətləb dəqiq və aydın ifadə olunub, mövzular konk-
retdir və Azərbaycan ədəbi dilinin zəngin imkanlarından 
böyük həssaslıqla istifadə olunub. Aydın və savadlı yazı 
tərzi,  analitik  düşüncə,  ictimai-sosial  məzmunlu  prob-
lemlərə acı gülüş bucağından yanaşma, sözlərdən yerin-
də və dəqiqliklə istifadə, sistemli mütailədən irəli gələn 
miqyaslılıq Fuad Babayev publisistikasının əsas xüsu-
siyyətləridir. 
“Sözünü o kəslərə de ki, səni eşitmirlər”-, Azərbay-
can maarifçiləri Molla Nəsrəddinin dəqiqlik və ağrıyla 
ifadə etdiyi bu prinsipə həmişə sadiq olublar. Şəxsi qə-
naətim  belədir  ki,  bizim  maarif  çırağını  yandıran  şəx-
siyyətlərin arzuları sözün həqiqi mənasında tam reallaş-
madığından onların missiyası qurtarmayıb, Azərbayca-
nın  əli  qələm  tutan  insanlarının  timsalında  bu  missiya 
hələ  davam  etməkdədir.  O  ağrı-acılar  ki,  yüz  il,  yüz 
əlli il bundan əvvəl bizim humanistləri narahat edirdi, 
onlar indi də var, o şeylərə ki, Molla Nəsrəddin gülür-
dü, onlar elə indi də gülməli olaraq qalıblar. Fikrimizi 
“Banqladeşin yaşıdı”nın yazdıqları nümunəsində bir az 
da konkretləşdirək, məsələn, bu cümləyə diqqət yetirək: 

7
“Maşallah, xeyli rus, ingilis, hətta alman, fransız, lap elə 
ispan dilli adamlarımız var. Və bu çox sevindirici haldır. 
Təəssüf doğuran ana dilini mükəmməl bilmənin məziy-
yətlər sırasından çıxması, bəlkə də çıxarılmasıdır”. “Po-
tensial poliqlotlar ölkəsi” yazısından gətirdiyimiz bu si-
tat dil davasından, ana dilinə 21-ci əsr azərbaycanlısının 
münasibətindən gedir. Cəhalət və kitabın qarşıdurması, 
savadlı adamların başa düşülməməsi, kütləvi pisixozun 
sirayət etdiyi ümumu şüursuzluq “Cihad kitabı və üzü 
tüklü gənc” məqaləsində daha qabarıq formada verilib. 
Özü də müəllif bu mövzuları havadan götürmür, o, daim 
xalqın içindədir, onun istək və arzularını, zövq və dün-
yagörüşünü yaxşı bilir. Elə yuxarıda adını çəkdiyim yazı 
da  Bakı  metrosunun  “28  May”  stansiyasında  aparılan 
adi bir müşahidənin, sadə həyat həqiqətinin nəticəsində 
yaranıb. İstiqlalımızın elan olunduğu tarixi günün adını 
daşıyan  məkanda  cəhalət  və  kitabın  qarşı-qarşıya  gəl-
məsi isə sadəcə dəhşətdir. 
Fuad Babayevin mövzu dairəsi geniş olsa da, o, ya-
zılmamış qızıl qaydaya daim əməl edir: yalnız və yalnız 
yaxşı bildiyi, dərindən bələd olduğu mövzulardan yazır. 
Müəllif publisistika janrının imkanları ilə məhdudlaşmır, 
fikirləri bəzən uğurlu bədii boyalarla təsvir edilir. “So-
sial liftiniz işləyir?” sərlövhəli yazı bir tərəfdən ənənəvi 
felyeton effekti yaradırsa, digər tərəfdən yenilikdir, yeni 
dünya duyumunu, tərzi ifadə edir. Təbii ki, publisistika-
da  bədii  boyalardan  bacardıqca  geniş  və  yerinə  düşən 
formada istifadə uğurlu yanaşmadır. 

8
Müəllif  istənilən  yazısında  çoxsaylı  suallar  qoyur. 
Bunlar  elə  suallardır  ki, Azərbaycan  insanını  hər  gün 
düşündürsə də cavab tapmaqda çətinlik çəkir. Məsələn, 
“İndi bildiniz ki, bizim köhnə kitab mağazaları niyə bağ-
lanıb?” (“Əvvəlcə digital-first, sonra da digital-only”), 
“Bildinizmi, bizimkilərin “kredit reytinqi”nin aşağı ol-
mağından nəyə görə əndişələnməyə dəyməz?” (“Kredit 
tarixçəmiz”), “Özüm sınamamışam, amma deyirlər dəvə 
oynayanda qar yağar. Bəs binalar sürüşdürüləndə necə?” 
(“Sürüşdürmə “epidemiyası” başlasa...”) və s. 
Qeyd  etdiyimiz  kimi,  müəllifin  üslubunu  fərdiləş-
dirən əsas amillərdən biri də sarkazm və yumor hissinin 
xarakterikliyidir. Bu, təbii ki, Azərbaycan ədəbiyyatında 
tənqidi  realizmin  göstərdiyi  vüsətli  təsirin  nəticəsidir. 
Ağrını çatdıran gülüş, bəzən öldürücü yumor milli pub-
lisistikamıza hopmuş, özünə dərindən yer eləmiş forma 
stereotipidir. Müəllifin bu fikrinə diqqət yetirək: “Hətta 
rayon  mərkəzindən  dağ  kəndinə  elçiliyə  getmisinizsə 
belə, oğlanın Bakıda evinin olub-olmaması ilə bağlı sua-
la hazır olmalısınız” (“Oğlanın evi varmı?”). Mənim fik-
rimcə, “Zəmanəmizin Staxanovu” yazısı yuxarıda qeyd 
etdiyimiz prinsipləri özündə əks etdirən daha mükəm-
məl nümunədir. 
Əməkdar jurnalist Fuad Babayevin bütün mövzuları 
gündəmə bağlıdır və jurnalistikanın prinsipləri baxımın-
dan çox səliqəylə işlənir. Yazılarda tez-tez informasiya 
portallarına,  xəbər  agentliklərinə  istinadların  olması, 
müəllifin müşahidə qabiliyyəti ilə yanaşı, daim informa-

9
siyanın  içərisində  olduğuna  dəlalət  edir. Yadıma  Fuad 
Babayevlə  birgə  “Space”  televiziyasında  çalışdığımız 
vaxtlar düşür: o, qısa vaxtda “Hər həftə” analitik proq-
ramının aparıcısı kimi tamaşaçıların, ciddi auditoriyanın 
diqqətini cəlb edə bilmişdi, yeni yaranmış televiziyanın 
Xəbərlər  departamentinin  formalaşdırlılması  onun  adı 
ilə  bağlıdır  və  jurnalist  təsisatının  təşkili  sahəsində  o, 
özünü qabiliyyətli menecer kimi təsdiq etmişdi. Bu fi-
kirləri sadalamaqda məqsədim odur ki, istər təşkilatçı, 
rəhbər şəxs, istər maraqlı publisist kimi Fuad Babayevin 
portretini tamamlayan məsuliyyət hissidir. Bu, məsuliy-
yətli  yazı  tərzini  kitabla  tanış  olduqca  hörmətli  oxucu 
daha yaxından hiss edəcəck. 
Fuad Babayev Sankt-Peterburq Dövlət Universiteti-
nin Fəlsəfə fakültəsinin yetirməsidir. O, uğurla disser-
tasiya müdafiə edərək siyasi elmlər üzrə fəlfəsə doktoru 
adını alıb və bir çox elmi məqalələrin, monoqrafiyaların 
müəllifidir. 
Qayıdaq yazının əvvəlində toxunduğumuz incə mət-
ləbə: “yazı yazmaq möcüzədir” misalına. Bu, doğrudan 
da belədir və bu gerçəkliyi əyani formada görmək üçün 
hörmətli oxucunu “Banqladeşin yaşıdı”nı diqqətlə oxu-
mağa  dəvət  edirəm.  Niyə  Banqladeş?  Bunu  oxuyanda 
biləcəksiniz.
Natiq Məmmədli,
Yazıçı, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, əməkdar jurnalist 

10
SONSUZ MAŞIN «ŞOU»MUZ
80-ci illərin ortalarında Bakı məktəblərində oxuyan 
oğlan uşaqlarından biri o birisinə nəyə görəsə salam ver-
məyəndə, kinayəli “Nooolub alə, aton “QAZ-24” alıb?” 
sualı ilə qarşılaşa bilərdi.
Elə həmin vaxtlarda Bakıda deyəsən cəmi 2 “inomar-
ka”  var  idi.  Biri  kaman  ustası  Habildə  idi  gərək  ki,  o 
biri də Səyavuş Aslanda. Bəlkə də çox idi “inomarka”, 
amma camaat bu iki maşını tanıyırdı.
Bu məsələlər lap çoxdan olub.
İndi keçək müasir dövrə. 
O  gün  eşitdim  ki,  bir  adam  mənzilini  satıb,  ondan 
sonra gedib “Hummer” alıb.
Deyilənə  görə  bank  binalarının  həndəvərində  filan 
qədər maşın var. Hamısı aldıqları krediti ödəyə bilməyən 
adamların əlindən alınmış maşınlardır.
“QAZ-24”-ün hörmətli vaxtları da, qos-qoca şəhərdə 
ikicə dənə “inomarka”nın olması kimi əndirəbadi işlər 
da lap uzaqlarda qalıb. İndi Bakıda kefin istəyən qədər 
“inomarka” var. Həm də ona görə ki, elə bütün maşınlar 
indi “inomarka”dır da. Biz ya heç maşın buraxmırıq, ya 
da demək olar ki, maşın buraxmırıq və siz hamınız da 
bunu bilirsiniz. 
Nə  isə,  sözüm  onda  yox.  Ötən  illlər  ərzində  azər-
baycanlıların izaholunmaz, bəlkə də izaholunan maşın 
sevgisi xeyli güclənib. “Qonşudan qalma geri” məntiqi-
ni həyat fəlsəfəsinin baza prinsipinə çevirmiş azərbay-
canlılar  bir  ucdan  maşın  alırlar.  Özü  də  elə-belə,  yəni 
kiçiklitrajlı maşınların sən deyən hörməti-zadı yoxdur. 

11
Hörmətli maşınlar yekə maşınlardır, hansıları ki, benzini 
su kimi içir və sahibinin sərhəd tanımayan “MƏN”ini 
qismən də olsa tamamlayır.
Bu qədər.
Amma, bir maraqlı rəqəm var, istəyirəm onu da çat-
dırım sizlərə ki, ürəyimdə qalmasın. 
Deməli, keçən il Avropada cəmi 12 053 904 maşın 
satılıb. 2011-ci ilə baxanda bu 8,2 faiz geriləmə demək-
dir. Təzə maşınlar axırıncı dəfə 1995-ci ildə belə az sa-
tılıb Avropada. 
Əlimdə bizimkilərin ötən il nə qədər təzə maşın al-
maları haqda məlumat yoxdur. Amma dəqiqliyi ilə deyə 
bilərəm  ki,  bütün  yolları  əhatə  edən  sonsuz  “Maşın” 
şousu davam edir. Davam edir nədir e, güclənə-güclənə 
gedir. 
Bəlkə doğrudan da yaxşı yaşayırıq? 
Az qala qəhərlənmişəm, bitirirəm yazımı.
www.avciya.az
 
23 yanvar 2013-cü il

12
SÜRÜŞDÜRMƏ “EPİDEMİYA”SI 
BAŞLASA...
Bir  müddət  bundan  qabaq  Bayılda,  sonra  deyəsən 
həm  də  Əhmədli  tərəfdə  sürüşmə  halları  var  idi.  (Əs-
lində müxtəlif səciyyəli sürüşmələrə hər yerdə rast gəl-
mək olar, burada söhbət torpaq sürüşmələrindən gedir.) 
Həmin bu sürüşmə halları ortaya çıxanda sürüşən əra-
zilərdəki  binalar  da  sürüşürdü  və  yaxud  elə  vəziyyətə 
düşürdü ki, sürüşsəydi ondan yaxşı olardı. Bu təbiətin 
sürüşdürdüyü torpaqlar və binalardır.
İndi  sürüşmə  məsələsində  yeni  mərhələ  başlamaq 
istəyir.  Bu  dəfə  adamlar  başlayıblar  binaları  sürüşdür-
məyə.  Düzdür,  hələlik  heç  bir  bina  sürüşdürülməyib. 
Amma sürüşdürülməlik bir bina var və bu rəhmətlik Ha-
cınskinin indiki Füzuli küçəsindəki keçmiş mülküdür.
Çox maraqlı binadır bu mülk. Şamil Fətullayev-Fiqa-
rov bu binanı Bakının “modern üslübünda ən yaxşı me-
marlıq abidələrindən biri” kimi dəyərləndirib. Bu bina-
nın bircə çatışmayan cəhəti var. Vaxtında, yəni 1908-ci 
ildə rəhmətlik bu binanı lazım olduğu yerdə tikdirmə-
yib.  Və  indi  məcburiyyət  yaranıb  ki,  modern  üslübda 
tikilmiş binanı elə modern üsullarla da sürüşdürələr əsl 
yerinə. Yəni təqribən 15 metr arxaya.
Bina necə sürüşdürüləcək və onun sakinləri binanın 
təzə yerində özlərini necə hiss edəcəklər? Bu sualın ca-
vabını biz bilmirik və ümid edirəm ki, bina sürüşdürən-
lər bunu bilirlər. Bilməsəydilər bu çətin işə girişməzdilər 
yəqin.
Daha bir sual da yaranır və mən bu sualın da cavabını 

13
bilmirəm.
Deməli, bu gün oxudum ki, Ayna Sultanova parkında 
təmir işləri başlanmalıdır. Bu işləri şərh edən bir məmur 
təmir  zamanı  yoldaş  Sultanovanın  heykəlinin  yerinin 
dəyişə biləcəyini istisna etməyib. Həmin məmur deyib 
ki, ola bilər heykəl ya geri ya da irəli çəkilsin... Bildiniz? 
 Bu məlumatı oxuyan kimi Hacınskinin sürüşdürülmə 
ərəfəsində olan binası yadıma düşdü və biixtiyar barma-
ğımı dişlədim. Və öz-özümə sual verdim. Görəsən ola 
bilərmi ki, Bakıda indi də bina, heykəl və ola bilsin həm 
də körpü və s. kimi mühəndis qurğularının sürüşdürül-
məsi prosesinə start verilsin? 
Oldu oldu da.
Özüm sınamamışam, amma deyirlər dəvə oynayanda 
qar yağar. Bəs binalar sürüşdürüləndə necə? 
Gözləyək görək Hacınskinin mülkünün aqibəti necə 
olacaq
www.avciya.az
24 yanvar 2013-cü il

14
SOSİAL LİFTİNİZ İŞLƏYİR? 
Neçə  illər  bundan  əvvəl  qəribə  bir  hadisə  baş  ve-
rib.  Deməli,  Bakının  Keşlə  kəndində  Hacıqulu  adında 
bir  kasıb  kişi  yaşayırmış. Tənəkəçilik  eləyirmiş.  Ətraf 
kəndlərin sakinləri də gəlib bu kişinin düzəltdiyi qabları 
alırlarmış. Bu kişinin düzəltdiyi əsas qabın adı a hərfi ilə 
başlayıb, elə həmin hərflə də bitərmiş. (İnsafən o qabın 
adı elə indinin özündə də dəyişməyib)
Nə isə, bu kişinin bir çətən külfəti varmış. Və böyük 
oğlunun adı da Ağabala imiş. Özü də Ağabala çox fə-
rasətli uşaqmış. Ona görə də günlərin bir günü Hacıqulu 
kişi oğlunu yanına salıb gətirir şəhərə ki, işə düzəltsin. 
Düzəldir də. Buxar dəyirmanında bir qəpik də almadan 
Ağabalanı işə götürürlər və uşaq başlayır işləyib atasına 
kömək eləməyə. 
Ağabala bala-bala işləyir və altdan-altdan dəyirma-
nın işini də öyrənir. Həm də pul yığır. Üstündən neçə 
il keçəndən sonra dəyirmanı alır. Tənəkəçi Hacığulunun 
oğlu Ağabala  olur  “xozeyin” Ağabala.  Və  bir  müddət 
keçəndən sonra dəyirmanlar kralına çevrilir. Necədi si-
zin üçün? 
Bu qəribə hadisə XİX əsrin sonlarında baş verib. 
Bax belə. Belə məlum olur ki, sovet vaxtı yıxıb-sürü-
düyümüz çarizm dövründə əməlli-başlı, lap elə “Evləri 
köndələn yar”da haqqında bəhs edilən əsatiri lift kimi iş-
ləyən sosial lift varmış. Və ən aşağı mərtəbədə həmin bu 
sosial liftə minən kasıb Ağabala yuxarı qatda milyonçu 
Ağabala kimi düşə bilərmiş.
Nə isə. O vaxt ola bilsin, “sosial lift” anlayışı yox idi, 

15
amma sosial liftin özü vardı. İndi isə tərsinədir bəlkə? 
Cavablandırmağa çətinlik çəkirəm, odur ki, susuram. Və 
istəyirəm balaca bir lətifə danışım.
Günlərin bir günü bir generalın (bu Rusiya lətifəsi-
dir,  özümə  borc  bilirəm  bu  məsələni  qeyd  edim)  oğlu 
atasından soruşur ki, o (yəni oğul) general ola bilərmi? 
General (yəni ata) bu sualı birmənalı olaraq müsbət ca-
vablandırır. Oğul (yəni general olmaq istəyən) ürəklənib 
bu  dəfə  marşal  olmaq  imkanlarını  araşdırmaq  istəyir. 
Söhbət bu yerə çatanda ata (yəni general) məyuscasına 
bildirir ki, deyilənə görə marşalın öz oğlu var.
Vəssalam.
www.avciya.az
25 yanvar 2013-cü il

16
“KİÇİK TOY”DAN GEÇİKMİŞ 
“REPORTAJ”
İki-üç il bundan qabaq yaxın qohumlarımızdan biri 
oğlanlarına “kiçik toy” eləyirdi. Bizi də çağırmışdı. Get-
mişdik.
Məclis Bakının analoqu olan restoranlarından birinin 
ən yüksək dünya standartlarına cavab verməyən zalın-
da keçirilirdi.  Və durmadan inkişaf edən respublikamı-
zın  paytaxtında  mütəmadi  olaraq  düzənlənən  çoxsay-
lı “kiçik toy” məclislərindən demək olar ki, heç nə ilə 
fərqlənmirdi. Məclisdə kloun da vardı. Özü də dostum 
Natiq  Məmmədlinin  çox  maraqlı  hekayələrindən  olan 
“Kloun”un  qəhrəmanından  xeyli  fərqlənən  bir  kloun. 
Çox şən idi, yetənə yetirdi, yetməyənə daş atırdı və məc-
lisin ona həvalə edilmiş bölümünü həvəslə, ruh yüksək-
liyi ilə istiqamətləndirirdi.
Klounun  ibrətamiz  hərəkətlərinin  və  dərin  mənalı 
kəlamlarının çoxunu unutmuşam. Amma dəqiq yadım-
dadır ki, o məclisin şirin yerlərinin birində yaşı “kiçik 
toy”  məclisinin  səbəbkarı  olmağa  imkan  verən  bütün 
qonaqları meydana dəvət etdi. Və onların hər birinə bü-
tün dünya böyüklərinin bütün dünya kiçiklərinə yüz il-
lərdən bəri verdikləri sualı ünvanladı. Öyrənmək istədi 
ki, bu uşaqlar böyüyəndə hansı sənətə yiyələnmək, hansı 
peşənin sahibi olmaq niyyətindədirlər.
Respondentlər  açıq-aşkar  sezilən  entuziazmla  qo-
yulmuş sualı cavablandırırdılar. Improvizə olunmuş rəy 
sorğusunun sonunda məlum oldu ki, balacalar bir nəfər 
kimi  o  qədər  də  uzaq  olmayan  gələcəkdə  polis  olma-

17
ğı planlaşdırırlar və birmənalı şəkildə hüquq-mühafizə 
orqanlarında  çalışmaq  niyyətindədirlər. Təsəvvür  edir-
sinizmi?
Sözü gedən “kiçik toy” məclisinin düzənləndiyi ta-
rixdən bizi iki-üç il ayırır. Ola bilsin bu illər ərzində ba-
laca azərbaycanlıların gələcək karyera planları dəyişib... 
Amma sözügedən məclisdə hər şey yuxarıda qeyd etdi-
yim  kimi  idi.  (Dövrün  tələblərinə  uyğun  olaraq  bütün 
gedişat təbii ki, lentə alınırdı və şübhə etmirəm ki, ailə 
arxivində saxlanmaqdadır.)
İlin-günün  bu  vaxtında  niyə  bütün  bunlar  yadıma 
düşdü?  Özüm  də  bilmirəm. Amma  dəqiq    yadımdadır 
ki, təqribən 35 il bundan əvvəl mənim gələcək karyera 
planlarımla bağlı sualı cavablandıranda kosmonavt ol-
maq istədiyimi demişdim. Sovet balacası idim axı...
Bəlkə  də  balacalarımızın    polis  olmaq  istəyindən 
qayğılanmağa dəyməz. Bəlkə onlar Natiq müəllimin he-
kayəsinin qəhrəmanlarından olan Zülfünün balaca oğlu 
Tural kimi kloun olmaq həvəsinə düşsələr daha pis olar?
 www.avciya.az
28 yanvar 2013-cü il

18
TOPONİMİK TƏKLİF
Ən asan iş təklif verməkdir. Bunu hamı bacarır. Özü 
də  yaxşı  olar  ki,  başın  çıxmayan  sahə  ilə  bağlı  təklif 
verəsən. Ümumiyyətlə, əziz dostlar, öyrətmək olmasın, 
təklif verəndə əsas diqqəti təklifin özünə yox, səsinizin 
tembrinə, üzünüzün ifadəsinə və əlbəttə ki, baxışlarınıza 
yönəldin. Təcrübə göstərir ki, ağıllı görkəmlə verilən ən 
adi təklif, necə deyərlər elə-belə, işçi qaydada verilən ən 
əhəmiyyətli təklifə baxanda daha yaxşı qarşılanır. Və bir 
növ hörmətli olur.
Keçirəm təklifə. Təklifim toponimik xarakter daşıyır 
və  olduqca  faydalıdır.  Bu  təklifin  əlaqədar  qurumların 
diqqətini cəlb edəcəyinə əsla şübhə eləmirəm.
Təklif  edirəm  ki,  Bakıdakı  xarici  ölkə  səfirlikləri-
nin yerləşdiyi küçələrin, prospektlərin adlarına yenidən 
baxaq.  Məsələn,  Amerika  Birləşmiş  Ştatlarının  Azər-
baycan Respublikasındakı səfirliyi Azadlıq prospektin-
də  yerləşir.  Bu  prospektin  adını  dəyişdirib  “BMT-nin 
əməl olunmayan 822 saylı qətnaməsi prospekti” qoysaq 
necə olar? 
Və yaxud Rusiya Federasiyasının ölkəmizdə fəaliy-
yət göstərən səfirliyinin ünvanına nəzər salaq. Bakıxa-
nov, 17. İndi isə təsəvvür edin ki, küçənin adını dəyiş-
mişik və Rusiya səfirliyi deyək ki, “1992-ci ildə erməni 
hərbi birləşmələri tərəfindən işğal olunmuş Azərbaycan 
şəhəri Laçın küçəsi”ndə yerləşir. 
Siyahını  davam  etdirmək  istəmirəm.  Bakıda  səfir-
liklər  çoxdur.  Düşünürəm  ki,  diplomatik  missiyaların 
yerləşdiyi küçələrin adlarına yüngülvari əl gəzdirib Qa-

19
rabağ problemimizi xarici diplomatların həm özlərinin, 
həm  də  rəhbərliklərinin  yadına  sala  bilərik.  Əminlik 
hissi ilə deyirəm ki, Vaşinqtondan, Dövlət Departamen-
tindən  kimsə  Bakıdakı  işçilərinə  məktub  yazası  olsa, 
BMT-nin əməl olunmayan 822 saylı qətnaməsinin məhz 
nəyə həsr olunması ilə maraqlana bilər. Və yadına düşər 
ki, bu il həmin qətnamənin 20 yaşı tamam olub... Necə 
bilirsiniz? 
Öz  ayranının  turşluq  əmsalının  böyüklüyü  ilə  ba-
rışmaq  iqtidarında  olmayanlar  ölkəsinin  layiqli  və 
vətənpərvər övladı kimi əminəm ki, indicə səsləndirdi-
yim təklifin həyata keçməsi bizə ancaq başucalığı gətirə 
bilər. Həm də ona görə ki, bu təklifi elmi cəhətdən əsas-
landırmaq mümkündür. Axı ünvanın insan psixologoya-
sına təsiri danılmazdır. Məsələn, mən vaxtilə Kislotnaya 
(yəni Turşu) küçəsində yaşayırdım. Getsin o günlər gəl-
məsin. Sonralar küçəmizin adını “Babək prospekti”elə-
dilər. Bilirsiniz nə yaxşı oldu? 
www.avciya.az
29 yanvar 2013-cü il 

20
MALİ MALI
Deyilənə  görə  çox  yaxşı  pal-paltar  İtaliyada,  əsl 
hörmətə layiq maşınlar da Almaniyada istehsal olunur. 
Əlbəttə, axtarsan Fransada da, İngiltərədə də və başqa-
başqa adı ürəyəyatan ölkələrdə də kefiniz istəyən qədər 
kostyum da tikirlər, maşın da buraxırlar. Amma, “ital-
yanski” ayaqqabı bam-başqadır. “Nemetski” avtomobil-
lər də ki, dünya dördtəkərliləri arasında özünü çoxdan 
təsdiq eləmiş, indi dəbdə olan tərzdə desək, birinciliyi 
haqq eləyən maşınlardı. 
Birmənalı  şəkildə  deyə  bilərık  ki,  çağdaş  dünyada 
kostyum tikilməsi və maşın istehsalı kimi nəcib işlərlə 
yanaşı başqa işlər də görülür. Və bu işlərin içində xo-
şagəlməz  işlər  çoxdur.  Özü  də  bu  xoşagəlməz  işlərin 
görülməsi sahəsində ixtisaslaşan ölkələr də var. Və belə 
ölkələrdən biri də deyəsən Malidir. 
Mali haqqında nə bilirik? Daha doğrusu, Fransa Pre-
zidenti cənab Olland bu ölkəyə fransız hərbçilərini gön-
dərmək haqqında qərar qəbul edənə qədər nə bilirdik? 
Bir də, nə baş verdi ki, Paris Mali qoşunlarının “terrorçu 
elementlər”lə  mübarizə  aparmasına  kömək  etmək  fik-
rinə düşdü? 
Mali və bu ölkədə baş verənlər haqqında məlumatı-
mız əvvəl də az idi, indi də çox deyil. Amma məlumat-
lı qəzetlər hələ də mövcuddur. Və bu qəzetlərdən biri, 
ABŞ-ın “Nyu-York tayms” nəşri Malidə baş verənlərə 
bir balaca aydınlıq gətirib. 
Təfərrüatlara varıb sizi yormaq istəmirəm. Amma qə-
zet iddia edir ki, son 4 il ərzində ABŞ bölgədə irimiqyas-

21
lı antiterror proqramı həyata keçirib və bu işə 520, ola 
bilsin hətta 600 milyon dollar xərcləyib. Və əsas diqqət 
də  50  ildən  bəri  hökümətlə  yola  getməyən  tuareqlərin 
təliminə yönəldilib. Ötən ilin martında Malinin şimalına 
Liviya mənşəli yaraqlılar yol tapanda amerikalıların tə-
lim keçdiyi general Amada Sanoqo ölkədə hərbi çevriliş 
edib. Sonra tuareqlər Malinin şimalında Azavad “döv-
lət”ini  yaradıblar.  Sonrası  da  necə  deyərlər  göz  önün-
dədir. 
“Mali  malı”  kimi  bütün  dünyaya  təqdim  edilən 
“əmtəə”nin  mənşəyinə  ABŞ  qəzetinin  bir  yazısı  ilə 
aydınlıq  gətirilməsi  çətin  məsələdir.  Şübhəli,  qaranlıq 
məqamlar çoxdur.
Allah bütün ləyaqətli adamlara Milanda tikilmiş son 
dəbli kostyum geyib Ştutqart konveyerindən çıxmış təp-
təzə avtomobildə gəzmək qismət eləsin.
www.avciya.az
30 yanvar 2013-cü il

22



Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə