YÜksek lisans programi yüksek lisans tezi



Yüklə 5.01 Kb.

səhifə1/15
tarix22.07.2017
ölçüsü5.01 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ  
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ 
RADYO-TV-SİNEMA  ANABİLİM DALI 
YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 
 
YÜKSEK LİSANS TEZİ 
 
 
 
TÜRK SİNEMASI’NDA MELODRAM  
1960-1975 Dönemi Üzerine Bir İnceleme 
 
 
 
 
 
Pelin AGOCUK 
20041671 
 
 
 
Tez Danışmanı 
Prof. Dr. Ahmet Bülend GÖKSEL 
 
 
 
 
 
 
LEFKOŞA 
2012 

 
 
YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ 
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ 
            
Radyo-TV-Sinema Anabilim Dalı Yüksek Lisans Programı 
Yüksek Lisans Tezi 
 
 
TÜRK SİNEMASI’NDA MELODRAM: 
1960-1975 Dönemi Üzerine Bir İnceleme 
 
Hazırlayan:  Pelin AGOCUK 
 
 
Aşağıdaki jüri üyeleri tarafından Radyo-TV-Sinema Anabilim Dalında  
Yüksek Lisans Tezi olarak kabul edilmiştir. 
 
 
 
Jüri Üyeleri 
 
 
 
Prof. Dr. Ahmet Bülend GÖKSEL                         Jüri Başkanı  
 Lefke Avrupa Üniversitesi      
 Rektörü 
 
 
 
Prof. Dr. Faruk KALKAN 
 İletişim Fakültesi Dekanı 
                                                                                   Lefke Avrupa Üniversitesi 
 
 
 
 
Dr. Fevzi KASAP 
 İletişim Fakültesi 
                                                                                   Radyo-TV Sinema  
                                                                                   Bölüm Başkanı 
 
 Yakın Doğu Üniversitesi 
 
 
 
 
Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü Onayı 
Prof. Dr. Aykut POLATOĞLU 
Direktör 
 
 

 
 
 
                                                Yakın Doğu Üniversitesi 
Sosyal Bilimler Enstitüsü 
Radyo-TV-Sinema Anabilim Dalı 
JÜRİ RAPORU 
AKADEMİK YIL: 2011-2012 
 
Öğrenci Bilgileri 
Tam adı: 
Pelin AGOCUK  Uyruğu: 
TC 
Enstitü: 
Sosyal Bilimler 
Bölüm: 
Radyo-TV-Sinema 
 
Tez 
Başlık: Türk Sineması’nda Melodram 
1960-1975 Dönemi Üzerine Bir 
İnceleme 
 
Tanım: Türk Sineması’nın 1960-1975 
döneminde yeni bir ahlak anlayışı 
yapılandırması sürecinde ‘melodram’ 
türünü kullanımına dair dönemsel bir 
inceleme. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tez Danışmanı:  
Prof. Dr. Ahmet Bülend GÖKSEL               
 
  
 Jüri Kararı 
Jüri öğrencinin tezinin kabulüne karar vermiştir.  
Bu karar oy birliği ile alınmıştır. 
 
Jüri Üyeleri 
Katılımcı Sayısı: 3 
Tarih: 13 / 06 / 2012  
Ünvan Ad Soyad: 
İmza: 
Prof. Dr. Ahmet Bülend GÖKSEL 
 
Prof. Dr. Faruk KALKAN 
 
Dr. Fevzi KASAP 
 
Onay 
Tarih: 
 
 
 
 
Bölüm Başkanı: 
Dr. Fevzi KASAP 

iv 
 
 
 
 
TÜRK SİNEMASI’NDA MELODRAM: 
1960-1975 Dönemi Üzerine Bir İnceleme 
                                                               ÖZ 
 
Pelin AGOCUK 
Haziran, 2012 
 
 
Sinema;  toplumsal  etkileşimi  sağlayan  ve  içinde  bulunduğu  zamanı  ve  mekanı 
tarihsel,  siyasal,  ekonomik,  toplumsal  ve  kültürel  yönden  yansıtan  en  önemli  kitle 
iletişim  aracıdır.  Sinema  ve  melodram,  kültürel  açıdan  toplumu  anlama  ve 
yönlendirmede  karşılıklı  etkileşim  içinde  olup,  tarih  boyunca  ideolojik  işlevler 
üstlenmişlerdir.  Çalışmanın  amacı; Türk  Sineması’nda  1960-1975  yılları  arasındaki 
yoğunluğu ve yaygınlığı ile dikkat çeken ‘melodram’ın,  sosyo-ekonomik ve sosyo-
kültürel  açıdan  ele  alınarak,  anlatı  yapısında  sunduğu  kodların  çözümlenmesi  ve 
incelenmesini içermektedir.  
Bu bağlamda, melodram türünün ortaya çıktığı tarihten itibaren geçirdiği dönüşümün 
yanı sıra, türü etkileyen ve kaynaklık eden unsurların da araştırılarak, özellikle hangi 
ideolojik boyutuyla, kitleleri nasıl etkilediğinin  ortaya konması hedeflenmiştir.  Elde 
edilen  bulgular  sonucunda;  melodramın  ortaya  çıktığı  tarihten,  günümüze 
popülerliğini  yitirmeyen  ve  sanatın  her  alanına  eklemlenebilme  özelliğiyle, 
günümüzde  bile  en  çok  tercih  edilen  tür  olduğunun  nedenleri  açıklanmaya 
çalışılmıştır.  
Çalışmada öncelikle, melodram türünün kökenleri ve buna kaynaklık eden unsurların 
ortaya konması amaçlanmıştır. Melodramın gelişiminde etkili olan, sosyo-ekonomik 
ve sosyo-kültürel gelişmeler de ele alınarak, sinemada etkinliğini göstermeden önce,  
geçirdiği dönüşüm ve hangi ideolojik amaçlarla ortaya çıktığının irdelenmesi  


 
 
hedeflenmiştir.  Ortaya  çıktığı  dönem  itibariyle;  toplumsal  dönüşümlerin  tam 
merkezinde yer alan ‘melodram’, modernleşmeyle birlikte kültürel ve ahlaki kodları 
yeniden  tanımlayarak,  değişen  dünyayı  anlamlandırmada  aracı  bir  rol  üstlenmiştir. 
Bu  nedenle  melodram,  özellikle  sinemanın  yaygınlaşmasıyla  birlikte,  toplumu 
yönlendirme ve özellikle modernleşme olgusunun etkileriyle, değişen dünyaya ayak 
uydurmada güçlük çeken sıradan insanın çelişkilerini ve kaygılarını yansıtmada etkili 
bir  tür  olmuştur.  Melodramın,  sinema  alanındaki  gelişimi  ve  diğer  ülke 
sinemalarındaki  yaygınlığı  da  ele  alınarak,  Türk  Sineması’na  etkileri  de  ortaya 
konulmuştur.  Amerikan  Sineması’nda  şekillenen  melodramın,  özellikle  Hollywood 
Sineması’nın da tercih ettiği bir tür olduğu ve diğer ülke sinemalarını nasıl etkilediği 
araştırılarak,  anlatı  yapısındaki  kültürel  ve  ahlaki  kodları  ne  şekilde  tanımladığı 
açıklanmaya  çalışılmıştır.  Çalışmanın  son  bölümlerinde  ise;  Melodramın,  Türk 
Sineması’da  yaygınlaşmasında  etkili  olan  unsurlar  ele  alınarak,  1960-1975  yılları 
arasındaki  hakimiyetinin  sonuçları  değerlendirilmiştir.  Tür  olarak  yerleştiği 
‘Yeşilçam  Sineması’nda,  “Seven  Ne Yapmaz”  filmi  üzerinden,  oluşturulan  kültürel 
ve  ahlaki  kodların  nasıl  görüntülendiği,  göstergebilimsel  açıdan  değerlendirilerek, 
melodram  türünün  öğeleri,  teknik  özellikleri  ve  anlatısal  kodlarıyla  birlikte, 
destekleyici unsurların birarada kullanılarak nasıl görüntülendiği incelenmiştir.  
 
Anahtar Kelimeler: Melodram, Sinema, Türk Sineması, Yeşilçam. 
 
 
 
 
 
 
 
 

vi 
 
 
 
MELODRAMA IN THE TURKISH CINEMA : 
A Study on the Period 1960-1975 
 
ABSTRACT 
  
                                                      Pelin AGOCUK 
                                                        Haziran, 2012 
 
Cinema is the most important means of mass media which provides social interaction 
and reflects time and environment it is surrounded by in terms of historical, political, 
economical,  social  and  cultural.  Cinema  and  melodrama,  throughout  history, 
undertake  ideological  functions,  understanding  and  directing  society  by  being  in  a 
mutual interaction in cultural terms. The aim of this study is to examine and analyze 
codes  that  represent  meaning  by  dealing  with  socio-economic  and  socio-cultural 
approaches  of  melodrama’s  prevalence  and  intensity  during  1960-1975  years  of 
Turkish Cinema.  
In this context, the study aims to investigate the ideological extent that affect masses 
transformation, in other words, elements which influence and form a base, especially  
since  the  time  of  emergence  of  melodrama  genre. As  a  result  of  obtained  findings, 
popularity loss of melodrama from its emergence up to this date and characteristics 
of art articulation in all area, and the reasons of the most preferred genres in our days 
are attempted to be explained.  
First of all, this study aims to present the origins of melodrama genres and element 
that  form  a  base  for  it. This  study  also  aims  to  examine  ideological  purposes  of  its 
emergence, transformation and socio-economic and socio-cultural development prior 
to the effects on the cinema in the development of melodrama.  Since the time of its 
emergence, intermediary role has been undertaken to  give meaning to  the changing 
world by re-defining  ethical and cultural coded together with modernization of  

vii 
 
 
‘melodrama’  located  in  the  center  of  the  social  transformation.    For  this  reason, 
melodrama has  become  an effective  genre in  reflecting  concerns and contradictions 
of ordinary people who have difficulties in stepping to the changing world especially 
in terms of effects of modernization and direction of society with the widespread of 
cinema.  
The  effects  on  Turkish  Cinema  are  presented  by  approaching  the  widespread  of 
cinema to other countries and the development of melodrama in the field of cinema. 
The  formation  of  cinema  in America  Cinema  especially  being  a  preferred  genre  of 
Hollywood  Cinema  by  investigating  the  effects  on  cinema  of  other  countries, 
defining  cultural  and  ethical  codes  in  the  narrative  structure  are  explained.  Last 
sections of the study present evaluation of the results of sovereignty limitation during 
the  1960-1975  years  and  the  effective  elements  of  the  widespread  of  melodrama  in 
the Turkish Cinema.  
Settled  as  a  genre  in  ‘Yeşilçam  Cinema’,  the  movie  “Seven  Ne  Yapmaz”  was 
analyzed  to  see  the  presented  cultural  and  ethical  codes,  factors  of  melodrama 
genres,  technical  characteristic  and  narrative  codes  of  presentation  by  the  use  of 
supportive elements were examined. 
 
Keywords: Melodrama, Cinema, Turkish Cinema, Yeşilçam. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

viii 
 
 
 
ÖNSÖZ 
 
 
“Türk  Sineması’nda  Melodram”  başlıklı  çalışmada,  türün  sinema  ile  paralelliği 
doğrultusunda  geçirdiği  dönüşümler  ve  sıradan  insanın  yaşam  biçimini 
anlamlandıracak  kodları  nasıl  aktardığına  dair  bir  inceleme  yer  almıştır.  Modern 
insanın “dışgerçekliği” anlamlandırmasında aracı bir işlevi olan melodram, ahlaki ve 
kültürel  değerleri  yeniden  tanımlayarak,  anlatısal  kodlar  oluşturmuştur.  Kendi 
“dışgerçekliğini”  sinema  ile  paralelliği  doğrultusunda,  melodram  türünün 
oluşturduğu  kodlarla  anlamlandıran  modern  insanın,  yeni  dünyaya  uyum  sağlarken 
yaşadığı çelişkileri ve kaygıları yansıtan melodram; ortaya çıktığı tarihten, günümüze 
popülerliğini yitirmemiştir. Türk Sineması’nda özellikle 1960-1975 yılları arasındaki 
yaygınlığı  ve  hakimiyeti  doğrultusunda  incelenen  melodramın,  etkileri  ve  yarattığı 
olumlu ve olumsuz sonuçlar değerlendirilmiştir. 
‘Yeşilçam’ın  melodramları  nasıl  görüntülediğine  ilişkin  incelemeyi  de  içeren 
çalışmada;  dönemin  en  belirgin  melodram  filmlerinden,  Kerime  Nadir’in 
romanından  uyarlama  olan,  1970  yapımı  “Seven  Ne  Yapmaz”  filmi  üzerinden, 
melodramın  anlatısal  kodları,  göstergebilimsel  açıdan  çözümlenmiştir.  Melodramın 
araştırma konusu olarak seçilmesinde etkili olan nedenler arasında; Çocukluğumdan 
beri  izlemiş  olduğum  ‘Yeşilçam’  filmlerindeki,  “saflığın  ve  masumiyetin”  ifade 
biçimidir. İkinci bir neden ise; melodramın günümüzde sadece bir anlatı türü olarak 
kalmayıp, toplumu anlamlandırma ve yönlendirme gücünün etkisiyle, gerçek hayata 
dahil  olmasının  doğurduğu  sonuçlardır.  Melodram,  artık  günümüzde  sadece 
sinemada  veya  dizilerde  kullanılan  bir  anlatı  türü  değil,  kitle  iletişim  araçlarının 
etkileyici  gücünü  kullanan  ve  yer  yer  haber  bültenlerine,  hatta  gazete  haberlerine 
kadar sızabilen bir tarz, bir “yaşam biçimi” haline gelmiştir.  
Öncelikle;  akademik  hayata  adım  atmam  konusunda,  maddi  ve  manevi  desteğini 
esirgemeyen, fikirlerine her zaman önem verdiğim, sevgili hocam, saygı duyduğum; 
Dr. Suat İ. GÜNSEL’e şükran borçluyum.  
Çalışmamı hazırlarken, pek çok değerli insandan destek aldığımı belirtmek isterim.  
 

ix 
 
 
Öncelikle,  çalışmamın  her  aşamasında  görüşleriyle  beni  aydınlatan  ve  tez 
danışmanlığımı  üstlenerek,  bana  onur  veren  saygıdeğer  hocam;  Prof.  Dr.  Ahmet 
Bülend GÖKSEL’e çok teşekkür ederim.  
Yazdığım  metinleri,  büyük  bir  sabırla  okuyan  ve  motivasyonumu  arttıran,  “keşke 
daha  önceden  tanımış  olsaydım”  dediğim  saygıdeğer  hocam;  Prof.  Dr.  Faruk 
KALKAN’a, şükranlarımı arz ediyorum.  
Gerek  öğrencilik  hayatımda,  gerekse  akademik  yaşamımda,  desteğini  esirgemeyen 
ve çalışmamı büyük bir sabırla okuyarak, düzeltmeme yardımcı olan sevgili hocam, 
Timur CENGİZ’e teşekkürü bir borç bilirim.  
Ayrıca,  çalışmanın  hazırlanması  sırasında,  desteği  ile  moral  ve  motivasyonumu 
arttıran  sevgili  hocam,  saygıdeğer;  Dr.  Fevzi  KASAP  ile  sevgili  hocam;  Mustafa 
Ufuk ÇELİK’e çok teşekkür ederim. Çalışmaya başlamadan önce, değerli fikirlerini 
benimle paylaşan, Prof. Dr. sayın Nilgün ABİSEL’e de içtenlikle teşekkür ediyorum. 
Çalışmamı  hazırlarken  yanımda  olamayan,  ancak  sağlığında;  tez  çalışmamın  ana 
fikrini  oluşturmamda  ve  öğrencilik  hayatım  boyunca  bana  gösterdiği  her  yolda,  her 
zaman desteğini yanımda hissettiğim sevgili hocam, çok saygıdeğer, Prof. Dr. Ünsal 
OSKAY’a şükran duyguları ile minnettar olduğumu belirtmek isterim.  
Bütün eğitim hayatım boyunca beni destekleyen, verdiğim her kararda yanımda olan 
Sevgili  Aileme;  Öncelikle  yanımda  olamayan,  fakat  hayatım  boyunca  her  zaman 
yanımda  hissederek,  güç  aldığım  canım  annem  Nezahat  AGOCUK’a,  bana  ve 
fikirlerime  her  zaman  güvenen,  her  koşulda  destekleyen  canım  babam  Özcan 
AGOCUK’a,  eğitim  hayatım  boyunca  desteğini  her  zaman  hissettiğim,  sevgili 
amcam  Mahmut  AGOCUK’a,  hayatta  sahip  olduğum  en  değerli  hazinem;  biricik 
kardeşlerim  Tülin  AGOCUK  BARITOĞLU  ile  Atilla  AGOCUK’a  ve  burada 
isimlerini    yazamadığım,  canım  ailemin  diğer  fertlerine  de  çok  teşekkür  ediyorum. 
Manevi  desteklerini  esirgemeyen  sevgili  arkadaşlarım;  Ece  SARP,  Hasret  TANIK, 
Zeyde  YALINER  ÖREK,  Zeynep  TOMRUK,  Rengin  ÖLÇAL  KASAP,  Sinem 
Dursun  KASIMOĞLU,  Emrah  ADAKLI  ve  isimlerini  yazamadığım,  ilgili  kişilere 
teşekkürü bir borç bilirim.  
  
Lefkoşa, Haziran 2012                                                             Pelin AGOCUK 


 
 
İÇİNDEKİLER 
                                                                                                                                      
Sayfa 
 
TEZ ONAY SAYFASI 
 
JÜRİ RAPORU 
 
ÖZ………………………………………………………………………………….  iv 
 
ABSTRACT……………………………………………………………………….  vi 
 
ÖNSÖZ……..……………………………………………………………………   viii 
 
İÇİNDEKİLER…………………………………………………………………..     x 
 
GİRİŞ……………………………………………………………………………..    1 
 
 
BÖLÜM 1 
 
1.
 
MELODRAM NEDİR? 
 
1.1.Melodramın Tanımı ve Tarihçesi …….……………...............................  6 
1.2.Melodramın Kökenleri ve Ortaya Çıkış  Nedenleri ……..………........  12  
1.3.Sosyo-ekonomik ve Sosyo-kültürel Nedenler…….……..……............  18 
1.4.Sahne Sanatları ve Melodram………..……….....................................   24 
1.5.Melodramın Yapısı……………………...............................................    30 
 
BÖLÜM 2 
 
2.
 
SİNEMADA MELODRAM 
 
2.1.Melodram Sinemasının Tarihsel Gelişimi…………………..................   35 
            2.2.Melodramın Sinemasal Kökenleri……………....................................    46 
2.3.Melodramın Dünya Sinemasına Etkileri……………………………...    55 
            2.4.Hollywood Filmlerinin Dünya Melodram Sinemasına Etkileri............    61                                                                 
            2.5.Hollywood Filmlerinin Türk Melodram Sinemasına Etkileri………...    65 
            2.5.Douglas Sirk ve Melodram Sineması....................................................   68 
 
 
 

xi 
 
 
 
 
 
            BÖLÜM 3 
 
3.
 
TÜRK SİNEMASI’NDA MELODRAM 
 
3.1.Türk Sineması’nda 1950-1975 Döneminin Ayırıcı Özellikleri……..    72 
3.2.Toplumsal, Ekonomik, Siyasi ve Kültürel Gelişmelere Bağlı Olarak  
       Türk Sineması’nda Melodram.........................................................     77 
            3.3.Mısır Sineması ve Melodram……………………………………..      85 
3.4.Yeşilçam Melodramları…………………………………………....     91 
3.5.Türkiye’de Modernleşme ve Melodram………………………......     100 
            3.6.Türk Sineması’nda Romanlardan Uyarlanan Melodramlar……....      103 
3.7.Türk Sineması’nda Aile Filmleri ve Melodram………………….       105 
            3.8.Muharrem Gürses ve Melodram Sineması……………………....       109 
 
BÖLÜM 4 
 
4.
 
FİLM ANALİZİ İLE YEŞİLÇAM MELODRAMLARININ ANLATI 
KODLARININ ÇÖZÜMLEMESİ 
 
4.1.“Seven Ne Yapmaz” Filmi Üzerinden Yeşilçam Sineması’nda Melodram 
Türünün Kodlarının Çözümlenmesi...……………………………......       112     
SONUÇ…………………………………………………………....          174 
 
KAYNAKÇA…………………………………………………….            179 
 
ÖZGEÇMİŞ……………………………………………………...           183   
 
 


 
 
 
 
GİRİŞ 
 
Melodram;  öncelikle  tiyatro  olmak  üzere,  sanatın  bütün  alanlarında  yaygınlaşmış, 
sinemanın  keşfi  ile  gelişimini  bu  alanda  yoğun  olarak  sürdürmüştür.  Sinemanın  bir 
eğlence aracı olarak görüldüğü yıllarda, modernleşme olgusunun da mevcut olduğu 
dönem  gözönüne  alınarak,  geleneksel  ile  modern  arasında  sıkışıp  kalan,  sıradan 
insanın  yaşadığı  çelişkileri  yansıtmıştır.  Önemli  toplumsal  dönüşümlerin  yaşandığı 
dönemde  ortaya  çıkan  melodram,  modernleşme  olgusunun  kendisini  göstermesiyle 
muhafazakar  bir  tür  olarak  kalıcılığını  korumuştur.  Geleneksel  ve  modern 
çatışmasında; sıradan insanın yeni dünyaya duyduğu kaygı ve çelişkileri yansıtmada, 
aracı bir işlev de görmüştür.  
Modernleşme  ile  birlikte;  yeni  dünyanın  ahlaki  ve  toplumsal  değerlerini  yeniden 
tanımlayan melodram, sıradan  insanın gündelik yaşamını da etkileyecek denli, güçlü 
bir anlatı türü haline gelmiştir. Bu nedenle, araştırılmaya değer ve son derece önemli 
bir  tür  olan  melodram,  Türk  Sineması’nda  özellikle  1960-1975  yılları  arasındaki 
hakimiyeti gözönüne alınarak, bu dönemdeki  yaygınlığı ve  yoğunluğu tartışılmıştır. 
Melodram, yapısı itibariyle, her dönemin koşullarında güncel kalabilmeyi başarmış, 
bir tür olarak günümüze kadar varlığını da sürdürmüştür.  
Tül  Akbal  Süalp;  50’  li  yıllardan,  yetmişli  yıllara  kadar  süren  popüler  sinema 
geleneğinde,  melodramın  üstlendiği  rolü  geniş  anlamıyla  şöyle  değerlendirmiştir; 
Ulus devletin ve modernizmin kendini yeniden üretebilmesi ve yaygınlaşabilmesinde 
bir anlatım aygıtı  olarak melodram,  ulus  fikrinin inşasında, asgari  müştereklerin  ne 
olduğunun hatırlatılmasında, çatışma ve çelişkilere karşı rızanın inşasında ve kadın, 
erkek rollerinin ve benzerliklerinin yeniden yapılanmasında önemli bir rol oynamıştır 
(Akt.  Kırel,  2005:275).  Türkiye’de  sinemanın  yaygınlaşması  ve  sinema  salonlarına 
gitme  alışkanlığının  yoğunlaştığı  bir  dönem  olan  60’lı  yıllarda,  hızlı  kentleşme  ve 
göç  olgusunun  da  belirmesiyle;  Melodram,  popüler  bir  anlatı  türü  olarak  yerini 
almıştır.  


 
 
Toplumsal, siyasal, ekonomik ve kültürel gelişmelerle paralel olarak yaygınlaşmaya 
başlayan melodram, Türk Sineması’nda belli  bir dönem  hakimiyetini  sürdürmüş ve 
günümüze kadar da etkilerini ve kalıcılığını korumuştur.  
Melodram, Batı’da ortaya çıkmasına karşın; Yeşilçam Sineması, Hollywood’un anlatı 
kalıplarını  benimsemiş  ve  melodram  türünün  yaygınlaşması,  İkinci  Dünya  Savaşı 
sırasında,  dolaylı  yoldan  Türkiye’ye  giren  Mısır  melodram  sinemasının  etkileriyle 
belirmiştir.  Yerleşmiş  bir  sinema  endüstrisine  sahip  olamayan  Yeşilçam  Sineması, 
endüstriyel ve anlatısal olarak, Hollywood’a öykünme ve taklitler ile oluşturulan bir 
sinema anlayışını benimsemiş, ticari açıdan kazanç getiren bir tür olan melodramın 
yoğunluğu ve yaygınlaşması kaçınılmaz olmuştur. Hollywood ve Mısır Sineması’nın 
etkileri  ile  yerleşmeye  başlayan  melodram  türü,  Türk  Sineması’nda  60’lı  yıllardan 
70’li yılların sonlarına kadar yoğunluğunu sürdürmüştür.  
Melodramın,  günümüze  kadar  dönüştürülerek  varlığını  sürdürmesi  ve  modernizmle 
birlikte ‘muhafazakar’ bir tür olarak, her koşulda popülerliğini yitirmeyip, kalıcı bir 
tür  olması  bakımından  önemi,  diğer  ülke  sinemalarında  da,  hafife  alınamayacak 
kadar büyüktür.  
Çalışmanın temel amacı; melodramın 1960-1975 yılları arasında, Türk Sineması’nda 
kurduğu  hakimiyetin  bir  sonucu  olarak,  ulusal  sinemamızda  özgün  ve  yenilikçi  bir 
bakış açısı oluşması konusundaki sorunları dile getirmektir. Bu bağlamda; melodram 
türünün,  ortaya  çıktığı  tarihten  itibaren,  her  yönüyle  ele  alınması  ve  özellikle Türk 
Sineması’ndaki  gelişiminin,  ekonomik,  toplumsal,  siyasal  ve  kültürel  açıdan 
açıklanması gerektiği düşünülmüştür.  
Tarih  boyunca  ideolojik  bir  amaca  hizmet  eden  melodramın;  Türk  Sineması’ndaki 
yeri ile, özellikle 1960’lı yıllarda çıkış yapan bu türe yönelik araştırmalar açısından, 
sadece kadın odaklı açıklanmaya çalışıldığı belirlenmiş ve bu alandaki çalışmaların 
eksikliği  dikkate  alınarak,  türün  gelişimini  sürdürdüğü  dönem  içinde  toplumsal, 
siyasi, ekonomik ve kültürel açıdan da değerlendirilip, üretim koşulları ve seyircinin 
de tepkilerinin belirlenmesiyle, açıklanabileceği sonucuna varılmıştır.  
 
 


 
 
Yukarıda öne sürülen nedenlerle oluşturulan çalışma, dört bölüme ayrılmıştır.  
Birinci  bölümde;  melodram  kavram  olarak  tanımlanmaya  çalışılarak,  diğer  anlatı 
türleri  ile  karşılaştırılmıştır.  Melodramın,  diğer  anlatı  türlerine  bir  alternatif  olarak 
ortaya  çıktığı  ve  değişen  dünyayı  yeniden  tanımlayabilecek  kodları  oluşturarak, 
kadın ve erkek rollerini belirlediği ortaya çıkmıştır.  
Toplumsal  dönüşümlerin  yaşandığı  dönemde  ortaya  çıkan  melodram,  Fransız 
Devrimi  ile  burjuvazinin  aristokrasiye  karşı  mücadelesinde,  işlevsel  bir  rol 
üstlenmiştir. Devrimin haklılığını ispatlamada ve değişen dünyaya ayak uydurmada 
bir araç olarak görülen melodram, ideolojik bir işlev üstlenmiştir.  
Değişen  dünyaya  ayak  uydurmada,  sıradan  insanın  yaşadığı  çelişki  ve  kaygıları 
yansıtan melodram, kutsal olanın sorgulanmasının bir sonucu olarak; dünyevi olana 
yönelme  arzusu  ile  burjuvazinin  de  amacına  hizmet  etmiştir.  Melodram,  ahlaki  ve 
kültürel  kodlar  oluşturarak;  yoğun  duygusallığı  ve  ifade  biçimi  ile  her  dönem  için 
etkileyici ve yönlendirici bir tür olmuştur. Ortaçağ ahlaki oyunları ve İsa’nın acısını 
anlatan  1200’lü  yılların  ‘dini  dram’larının  kaynaklık  ettiği  melodram,  eğitici  ve 
öğretici  işlevi  ile  de  ön  plana  çıkmıştır.  Bu  bağlamda;  Batılı  ahlak  anlayışı  içinde 
gelişimini  sürdüren  melodramın,  diğer  anlatı  türleriyle  karşılaştırılarak,  diğer 
ülkelerde sanatın hangi alanlarında ve ne şekillerde ortaya çıktığı bulgulanacaktır. 
Romantik  tiyatroda  ortaya  çıkan  türün  gelişimi  ile;  diğer  sanat  dallarındaki  ve 
özellikle,  sahne  sanatlarındaki  yaygınlığı  ve  yoğunluğu  da  değerlendirilecektir. 
Melodramın  kökenleri  ve  gelişimi,  tarihsel  olarak  açıklandıktan  sonra,  gelişimini 
destekleyen  sosyo-ekonomik  ve  sosyo-kültürel  nedenler  de  tartışılacaktır. 
Melodramın  bir  anlatı  türü  olarak  yapısı,  özellikleri  ve  öğeleri  açıklanarak, 
oluşturduğu kodların etkileri ortaya konulacaktır.  
İkinci bölümde; melodramın sinema alanındaki tarihsel gelişimi, tüm ülke sinemaları 
ile  karşılaştırılacaktır.  Melodram,  toplumu  yönlendirme  ve  etkileme  konusundaki 
özellikleri ile, sinema alanında yaygınlaşmış ve daha geniş kitleleri etkileyebilmiştir. 
Tiyatral melodramların sinemaya uyarlanmasıyla, bu alanda yaygınlaşmaya başlayan 
melodram,  romanlardan  uyarlama  ve  hikayelerden  oluşturulan  olay  örgüsüyle, 
sinemadaki gelişimini hızlandırarak sürdürmüştür.  


 
 
Hızlı  sanayileşme  ve  modernleşme  ile  birlikte,  özellikle  yoğun  olduğu  1950’li 
yılların  hemen  öncesi  ve  sırasında;  Dünya’da  yaşanan  toplumsal  ve  ekonomik 
sorunlar  da  ele  alınarak,  bu  dönemdeki  etkileri  açıklanacaktır.  Melodramın 
sinemadaki  gelişim  süreci  ele  alındıktan  sonra,  diğer  eleştirmenlerce  nasıl 
yorumlandığı ve tanımlandığı da araştırılacaktır.   
Dünya  sinemasında  melodramın  yeri  araştırılarak,  Amerikan  Sineması’nın 
şekillenmesindeki  işlevi  açısından  değerlendirilecektir.  Batı  modernleşmesiyle 
paralel  olarak  gelişimini  devam  ettiren  melodramın,  Amerikan  Sineması’nın 
şekillenmesi  konusundaki  etkileri  açıklanarak,  özellikle;  Batı-dışı  toplumlarda  nasıl 
bir  yoğunluk  gösterdiği  bulgulanacaktır.  Hollywood  stüdyo  sisteminin 
geliştirilmesiyle,  türleri  ortaya  çıkaran  Amerikan  Sineması’nın,  diğer  ülke 
sinemalarındaki  etkileri  tartışılacaktır.  Hollywood  Sineması’nın,  Türk  Sineması’na 
yönelik  etkileri  tartışılarak,  endüstriyel  ve  kültürel  olarak  da  melodram 
sinemamızdaki  sonuçları  ele  alınacaktır.  Bu  bölümde  son  olarak;  Amerikan 
Sineması’nda  1950’li  yıllarda  özellikle,  ‘aile  melodramları’nın  en  iyi  örneklerini 
veren yönetmen, ‘Douglas Sirk’ün filmleri ve yarattığı etkiler tartışılacaktır.  
Üçüncü  bölümde  ise;  ana  sorunsalımızın  temelini  oluşturan  Türk  Sineması’nda 
melodramın  gelişimi,  yoğun  olduğu  1960-1975  yılları  arasında  yaşanan  ekonomik, 
siyasal, toplumsal ve kültürel gelişmeler ile birlikte değerlendirilerek açıklanacaktır. 
Türk Sineması’nda, 1960-1975 yıllarının ayırıcı özelliklerine değinilerek, melodram 
sinemasının  bu  dönemdeki  yoğunluğundan  bahsedilecektir.  Bu  dönemin  önemli 
filmleri  ve  önemli  yönetmenleri,  kronolojik  bir  sıraya  göre  açıklanarak,  araştırılan 
dönemde  yaşanan  toplumsal  ve  siyasi  gelişmeler,  ara  dönemlere  ayrılarak 
incelenecektir.  
İkinci  Dünya  Savaşı  sırası  ve  sonrasında  yaşanan  koşulların  sonucu  olarak,  Türk 
Sineması’nda  melodramın  yaygınlaşmasında  etkin  bir  rolü  olan,  Mısır 
melodramlarının  etkileri  tartışılacaktır.  Yeşilçam  döneminde  tür  olarak  şekillenen 
melodram,  bu  dönemdeki  yoğunluğu  açısından  değerlendirilerek,  ‘Yeşilçam 
Melodramları’ başlığı altında ortaya konulacaktır.  
 


 
 
Türkiye’de  modernleşme  olgusu  gözönünde  bulundurularak;  buna  paralel  olarak 
gelişen  melodramın,  gündelik  hayat  ile  ilişkisi  ve  ekonomik  etkenler  de  ele 
alınacaktır.  
Belli bir dönem özellikle, melodram filmlerine kaynaklık eden popüler romanlardan 
uyarlama  geleneğinin,  bu  alandaki  yoğunluğu  ve  uyarlanan  filmlerin  özellikleri 
incelenecektir. Özellikle 70’li yıllarda kendini gösteren aile filmlerinin, melodramla 
ilişkisi  açıklanarak,  ‘Aile  Melodramları’  kavramının  ortaya  çıkış  nedenleri 
araştırılacaktır.  
Bu  bölümün  sonunda  da;  Türk  Sineması’nda,  melodram  türünün  gelişmesinde 
önemli  bir  rolü  olan  ‘Muharrem  Gürses’  melodramlarına  değinilerek,  onun 
oluşturduğu kalıplarla devam eden süreç ele alınacaktır.  
Dördüncü  ve  son  bölümde;  “Seven  Ne  Yapmaz”  filmi  üzerinden,    Yeşilçam 
melodramlarının oluşturduğu ahlaki ve kültürel kodlar; anlatısal ve göstergebilimsel 
açıdan kavranmaya çalışılacaktır.  
Çalışmada uygulanan yöntemde; film sahnelere ve çekimlere ayrılarak, melodramın 
özellikleri ve oluşturduğu kodlar açıklanacaktır.  
Yapılan  film  analizinde  ise;  Yeşilçam  Sineması’nın,  melodram  filmlerini  nasıl 
görüntülediği, teknik ve içerik olarak nasıl bir sinematografik yöntem kullandığının 
belirlenmesine çalışılmıştır.  
Bu  çalışmada  aynı  zamanda;  melodram  türünü  destekleyici  unsurların  bir  arada 
kullanılma  yöntemi  ile  duygusal  yoğunluğu  arttıran  özelliklerin,  nerede  ve  nasıl 
kullanıldığı konusunda bir bilinç oluşturmak da hedeflenmiştir.  
 
 
 
 
 
 


 
 



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə