1. Bitki Sistematiğindeki Yeri



Yüklə 311,5 Kb.
tarix23.06.2017
ölçüsü311,5 Kb.



1. Bitki Sistematiğindeki Yeri

  • 1. Bitki Sistematiğindeki Yeri

  • 2. Kültür Tarihi

  • 3. Anavatanı, Dünya Üzerindeki Yayılışı

  • 4. Ekonomik Önemi

  • 5. Dünyada ve Türkiye’de Üretimi ve Ticareti

  • 6. Morfolojik ve Biyolojik Özellikleri

  • 7. Pomolojik Sınıflandırması ve Bazı Önemli Çeşitler

  • 8. Döllenme Biyolojisi

  • 9. Ekolojik İstekleri

  • 10. Çoğaltılması

  • 11. Bahçe Kurulması

  • 12. Bahçede Yıllık Bakım İşleri

  • 13. Derim (Hasat)

  • 14. Meyvesinin Muhafazası

  • 15. Verim



Bölüm : Spermatophyta (Tohumlu bitkiler)

  • Bölüm : Spermatophyta (Tohumlu bitkiler)

  • Alt bölüm : Angiospermae (Kapalı tohumlu bitkiler)

  • Sınıf : Dicotyledoneae (Çift çenekli bitkiler)

  • Takım : Rosales

  • Familya : Rosaceae (Gülgiller)

  • Alt familya : Prunoideae (Sert çekirdekliler)

  • Cins : Prunus

  • Alt cins : Amygdalus

  • Tür : Prunus amygdalus, P.bucharica, P.fenzliana, P.kuramica, P.ulmifolia. 40 tür



M.Ö. 2000’de Anadolu, İran, Suriye, Filistin

  • M.Ö. 2000’de Anadolu, İran, Suriye, Filistin

  • Orta Asya’da ‘badam’ denilir.

  • Kafkasya, Afganistan, İran, Irak, Tacikistan, Pakistan’da yabani formlarına rastlanır.

  • Akdeniz havzasına yayılmıştır.

  • Fransa, İtalya, İspanya



Anavatanı: Batı Asya, Orta Asya’nın dağlık bölgeleri, Hindistan, Çin, Kuzey İran, Suriye, Akdeniz ülkeleri

  • Anavatanı: Batı Asya, Orta Asya’nın dağlık bölgeleri, Hindistan, Çin, Kuzey İran, Suriye, Akdeniz ülkeleri



Botanik yönden sert çekirdekli, pomolojik yönden sert kabukludur.

  • Botanik yönden sert çekirdekli, pomolojik yönden sert kabukludur.

  • Yağ, protein, P, K, Mg, niasin

  • Çağla, taze iç, şekerleme, çikolata, pasta, draje, ezme, yağ, sakız (zamk)

  • Parfümeri (krem, losyon), tıp

  • Yeşil kabuk (%25 şeker) hayvan yemi



Ülke Üretim (t) FAO 2005

  • Ülke Üretim (t) FAO 2005

  • Dünya 1,648,916

  • 1. ABD 681,744

  • 2. İspanya 204,500

  • 3. Suriye 130,000

  • 4. İtalya 118,344

  • 5. İran 80,000

  • 6. Fas 70,000

  • 7. Yunanistan 49,154

  • 8. Türkiye 39,000 (%2.37)

  • 9. Cezayir 33,000

  • 10. Libya 27,500



Ülke İhracat (t) Ülke İthalat (t)

  • Ülke İhracat (t) Ülke İthalat (t)

  • Dünya Dünya 

  • 1. ABD 73,642 1. Hindistan 19,072

  • 2. Afganistan 7,395 2. Pakistan 8,864

  • 3. Suriye 3,778 3. Hong Kong 7,622

  • 4. İspanya 2,082 4. Lübnan 3,628

  • 5. Çin 1,878 5. B.Arap Emir. 1,556

  • 6. Avustralya 1,108 6. İtalya 1,497

  • 7. Portekiz 1,014 7. İspanya 1,480

  • 8. Endonezya 952 8. Çin 1,454

  • 9. İtalya 754 9. Fransa 1,159

  • 10. Benin 525 10. Almanya 1,136

  • ... Türkiye 13 11. Türkiye 1,032



Ülke İhracat (t) Ülke İthalat (t)

  • Ülke İhracat (t) Ülke İthalat (t)

  • Dünya Dünya

  • 1. ABD 253,139 1. Almanya 61,239

  • 2. İspanya 52,617 2. İspanya 51,446

  • 3. Fransa 5,927 3. Japonya 28,735

  • 4. İtalya 5,628 4. İtalya 27,216

  • 5. Belçika 4,708 5. Fransa 27,077

  • 6. Hollanda 4,018 6. Kanada 14,495

  • 7. Almanya 3,893 7. B.Arap Emir.12,034

  • 8. Şili 2,296 8. Hollanda 11,970

  • 9. İran 2,162 9. İngiltere 11,508

  • 10. Hong Kong 1,885 10. Belçika 11,292

  • ... Türkiye 310 ... Türkiye 971



Habitüs (taç): Çok dik, dik, dik-yayvan, yayvan, çok yayvan gelişir. 6-10 m

  • Habitüs (taç): Çok dik, dik, dik-yayvan, yayvan, çok yayvan gelişir. 6-10 m

  • Gövde: Düzgün, gri-kırmızımtırak kahverengi, iri lentiselli

  • Kök: Kazık.

  • Dallar: Bir yıllık dallar: Odun ve çiçek tomurcukları bulunur.

  • Mayıs bukedi: >1 yaşlıdır. Ömrü 5 yıldır.

  • Tomurcuk: Odun (küçük, sivri), çiçek (büyük, küt, saf). Az dallanan çeşitlerde buket dalda, çok dallanan çeşitlerde bir yaşlı sürgünler üzerinde oluşur. Ayrım bir önceki yılın temmuz sonu – ağustos başındadır. Açtığında 1 çiçek oluşur.



Yaprak: İri, orta iri, küçük elips veya mızrak şeklindedir. Şeftalininkinden daha küçük ve incedir. Açık ve koyu yeşil arasında değişir. Kenarı testere dişlidir. Üst yüzü yeşil, alt yüzü açık yeşildir.

  • Yaprak: İri, orta iri, küçük elips veya mızrak şeklindedir. Şeftalininkinden daha küçük ve incedir. Açık ve koyu yeşil arasında değişir. Kenarı testere dişlidir. Üst yüzü yeşil, alt yüzü açık yeşildir.

  • Çiçek: Yıllık sürgünde veya buket dallarda oluşur. Erselik, 5 çanak (açık yeşil), 5 taç (beyaz-pembe), 20-40 erkek organ, 1 dişi organ (1 karpel), ovaryum orta durumlu (perigin). Kalıtsal yapı ve çevre şartları nedeniyle çift dişi organ oluştuğu veya hiç oluşmadığı görülür.

  • Meyve: Gerçek, basit, drupa. Mezokarp kuruyarak derimsi yapı kazanır (yeşil kabuk kavlaması).

  • Tohum: Tatlı veya acı



Ağacın gelişmesi kuvvetli olmalıdır.

  • Ağacın gelişmesi kuvvetli olmalıdır.

  • Ağaç bol miktarda çiçek açmalıdır.

  • Çiçeklenme geç olmalıdır.

  • Diğer ticari çeşitlerle döllenebilmelidir.

  • Bol ve kararlı ürün vermelidir.

  • Meyveler aynı zamanda olgunlaşmalıdır.

  • Kolay derilebilmeli, ancak rüzgârla dökülmemelidir.

  • Yeşil kabuk kolay kavlamalıdır.

  • Çift ve ikiz iç oranı düşük olmalıdır.

  • Randımanı ve iç kalitesi yüksek olmalıdır.

  • Çevresel şartlara, hastalık ve zararlılara dayanıklı olmalıdır.



Kabuk ne çok sert ne de çok yumuşak olmalıdır.

  • Kabuk ne çok sert ne de çok yumuşak olmalıdır.

  • Karın bölümünde açıklık bulunmamalıdır.

  • Kuş zararının olmadığı yerde el ve diş bademleri tercih edilmelidir.

  • Kabuğun delikli üst tabakası kendiliğinden alt tabakadan ayrılıp dökülmemelidir.



İrilik ve şekline göre boylandırılır.

  • İrilik ve şekline göre boylandırılır.

  • Açık renkli olması

  • İç zarın yüzeyinin düzgünlüğü

  • İç zarın yüzeyinin az tüylü veya tüysüz olması

  • İç randımanının yüksekliği (%25-60)

  • Çift ve ikiz oranının düşük olması, <%20



- Acıbadem (çekinik gen)

  • - Acıbadem (çekinik gen)

  • - Tatlı badem

  • Kabuk özelliklerine göre:

  • El: El ile kolay kırılır. Randımanı* yüksektir (%70). Üst kabuğun dökülmesi ve karın bölümünde açıklık bulunması olumsuzluğudur.

  • Diş: Diş ile kolay, el ile zor kırılır. Randımanı kısmen yüksektir. Saklanması el bademlerine göre daha iyidir.

  • Sert: Çekiçle kolay, diş ile zor kırılır. Randıman, taş bademlerine göre daha yüksektir (%40-45). Saklanması iyidir. Kuşlardan zarar görmez.

  • Taş: Ancak çekiçle kırılır. Randıman %18-35’tir. İyi saklanır.

  • *Randıman: İç ağırlığı / toplam ağırlık



Yerli: Dokuzoğuz I (104-1), Dokuzoğuz II (120/1), Gülcan I (101/23), Gülcan II (101/13), Nurlu, Akbadem

  • Yerli: Dokuzoğuz I (104-1), Dokuzoğuz II (120/1), Gülcan I (101/23), Gülcan II (101/13), Nurlu, Akbadem

  • Yabancı: ABD: Nonpareil, Texas (Mission, Texas Prolific), Peerless, Ne Plus Ultra, Merced, Thompson, Carmel, Price

  • İtalyan: Fragiulio Grande, Pizzuta d’Avola, Genco, Supernova, Tuono, Fascionello, Falsa Baresa,

  • İspanyol: Desmayo Largueta, Marcona, Garrigues, Atocha, Masbovera, Glorieta, Francoli

  • Fransız: Ferragnés, Ferralise, Ferraduel, Lauranne



Filippo Ceo

  • Filippo Ceo

  • Sannicandro

  • Ayles

  • Guara

  • Moncayo

  • Felisia

  • Cambra

  • Blanguerna

  • Mandaline



Erselik (=hermafrodit, er-dişi)

  • Erselik (=hermafrodit, er-dişi)

  • Kendisi ile uyuşmazdır. Kendine verimsizdir. S allelleri ile kontrol edilir.

  • 2n=2x=16

  • Yabancı döllendiği için tozlayıcı olmalıdır.

  • Tozlanma böcek ile olur (entomofil). 1-3 kovan/4 da

  • Dişi organ, çiçek açtıktan 2 gün sonra döllenmeye elverişli (kabul edici=receptive)dir. 3-4 gün sürer. Çiçek tozu, embriyo kesesine 4-5 günde ulaşır.



İklim istekleri: Sıcak ılıman iklim meyve türüdür. Yazın sıcak ve kurak, kışın ılık ve yağışlı Akdeniz iklimi.

  • İklim istekleri: Sıcak ılıman iklim meyve türüdür. Yazın sıcak ve kurak, kışın ılık ve yağışlı Akdeniz iklimi.

  • Meyve türleri içinde en erken çiçek açar. (ocak - -mart)

  • Tomurcuk düşük sıcaklıkta da sürebilir.

    • Kış dinlenme devresinde gövde –28 ile –30°C’de,
    • Kapalı çiçek tomurcuğu –18°C’de,
    • Pembe tomurcuk döneminde –4.0 ile –6.5°C’de,
    • Çiçeklenme başında –3 ile –4°C’de,
    • Çiçeklenme sonunda –1.5°C’de,
    • Körpe çağla döneminde –1.0 ile –0.5°C’de zararlanır.
  • Kış dinlenme (soğuklama) süresi 7.2°C’nin altında 300 ile 500°C saat arasındadır.

  • İlkbahar geç donları çok etkilidir.

  • Yazın yüksek sıcaklık toplamı ister.



Toprak istekleri:

  • Toprak istekleri:

  • Süzek, hafif, derin alüviyal toprağı sever. Kök 3.0-3.5 m derine gider.

  • Kumlu,orta derecede killi, çakıllı, taşlı, kireçli toprakta da yetişebilir.

  • Çok su tutan ağır toprak uygun değildir. Sakız (zamk) çıkarır.



Heterozigot, yabancı döllenme. Tohumda açılım olur.

  • Heterozigot, yabancı döllenme. Tohumda açılım olur.

  • Durgun T göz aşısı kullanılır. Anaçlar:

  • Badem: P.amygdalus. Kireçli ve kurak şartlar içindir. Geç meyveye yatar.

  • Şeftali: P.persica. Düşük pH, kumlu-tınlı, sulanan toprak için. Saçak köklüdür. Erken meyveye yatar. Ancak ömrü kısadır.

  • Badem x Şeftali, Şeftali x Badem melezleri: INRA GF 557: Shalil x badem, nematoda dayanıklı

  • INRA GF 677: rastlantı çöğürü, asfeksiye* dayanıklı

  • Hansen 2168 ve 536 : Titan bademi x Nemaguard

  • Adafuel: Marcona’nın yozu,çelikleri kolay köklenir

  • *Asfeksi: Toprakta su birikmesinden dolayı köklerin oksijensiz kalarak ölmesi.



Erik: P.cerasifera, P.domestica, P.salicina. Su tutan toprak için. Kök çürüklüğüne dayanıklıdır.

  • Erik: P.cerasifera, P.domestica, P.salicina. Su tutan toprak için. Kök çürüklüğüne dayanıklıdır.

  • P.institia: Pollizo. St.Julien’den, Montizo-646 ve Monpol-645. Ağır ve kireçli toprak için iyi, tuzluluğa toleranslı, çelikleri kolay köklenir.

  • P.marianna: Marianna 2624. Yüzeysel köklü, odun çelikleri kolay köklenir, sık dikime uygun, çok dip sürgünü oluşturur.

  • GF 8-1



Çeşit Seçimi

  • Çeşit Seçimi

  • Geç çiçek açan çeşitler.

  • Pazarlama durumu (el, diş, sert, taş badem) dikkate alınmalıdır.

  • Değişik zamanda olgunlaşan en az 2, bazen 3 çeşit dikilmelidir.

  • Birbirini tozlayan çeşitler seçilmelidir.

  • Toprağa uygun anaç seçilmelidir.

  • Bahçe Yerinin Hazırlanması

  • Toprak derin olarak sürülüp hazırlanır. Tesviye ve drenaj yapılır.

  • Fidanların Dikimi

  • Kapama bahçe

  • Toprak kuvvetli ve yağış yetersiz ise 8-9 m,

  • Toprak zayıf ve yağış yeterli ise 5-7 m



Toprak İşlenmesi: Açık (kurak şartta), geçici örtülü, (ilkbahar başında toprağa gömülür), örtülü (sulak)

  • Toprak İşlenmesi: Açık (kurak şartta), geçici örtülü, (ilkbahar başında toprağa gömülür), örtülü (sulak)

  • Sulama: Yıllık en az 300-600 mm yağış gerekir. Damla sulama kullanılır.

  • Gübreleme: Verim çağındaki ağaca:

  • N2 700-900 g/ağaç saf (%21’lik amonyum sülfat)

  • P2O5 ?

  • K2SO4 1.2 kg/ağaç veya 5-12 kg/yıl (%50’lik potasyum sülfat)

  • B 250-500 g/ağaç boraks

  • Zn, Cu eksikliğine rastlanabilir.

  • NaCl birikmesi zararlıdır.



Besin elementi Noksanlık Yeterli Yüksek

  • Besin elementi Noksanlık Yeterli Yüksek

  • Belirtisi

  • Azot <%2.0 %2.2-2.5 -

  • Fosfor - %0.1-0.3 -

  • Potasyum <%1.0 %1.4 >%1.4

  • Kalsiyum - %2.0 >%2.0

  • Magnezyum - %0.25 >%0.25

  • Sodyum - - %0.25

  • Klor - - %0.3

  • Bor <300 ppm 30-65 ppm 300 ppm

  • Bakır - 5 ppm >4 ppm

  • Mangan - 20 ppm >20 ppm

  • Çinko <15 ppm - -



Budama: Şekil, ürün. Yayvan taç oluşturan çeşitlere goble (çanak, vazo), dik taç oluşturan çeşitlere doruk dallı veya değişik doruk dallı şekil verilir. Her yıl veya iki yılda bir budanır. Öncelikle kuruyan, kırılan, hastalıklı, zararlanmış dallar kesilir. Tacı sınırlandırmak için tepe vurulmaz.

  • Budama: Şekil, ürün. Yayvan taç oluşturan çeşitlere goble (çanak, vazo), dik taç oluşturan çeşitlere doruk dallı veya değişik doruk dallı şekil verilir. Her yıl veya iki yılda bir budanır. Öncelikle kuruyan, kırılan, hastalıklı, zararlanmış dallar kesilir. Tacı sınırlandırmak için tepe vurulmaz.

  • Meyve seyreltmesi: Yapılmaz.



Hastalıklar:

  • Hastalıklar:

  • Kök çürüklüğü: Armillaria sp., Phytophthora sp. mantar

  • Kök kanseri: Agrobacterium sp. Bakteri

  • Et lekesi: Polystigma ochraceum, mantar

  • Yaprak kıvırcıklığı (klok, glok): Taprina deformans, mantar

  • Yaprak delen (çil): Coryneum beijerinckii, mantar

  • Küflenme: Aflatoksin maddesi, mantar

  • Zararlılar:

  • İç kurdu: Eurytoma amygdali

  • Adi kapnod: Capnodis sp.

  • Nematodlar

  • Kemirici hayvanlar

  • Kuşlar



Temmuz ortası – eylül başı

  • Temmuz ortası – eylül başı

  • Derim olgunluğu, ağacın iç bölümündeki meyvelerin dış yeşil kabuğunun çatlaması ve kuruyarak renk değiştirmeye başlaması ile anlaşılır.

  • Ağaç altına serilmiş çadır bezi üzerine dökülür.

  • Birkaç gün yerde bekletilen meyvelerin kısmen nemli dış yeşil kabukları el veya makine ile soyulur.

  • Nem oranı %5-7 oluncaya kadar kurutulur.

  • Ağartma: 100kg kabuklu badem için 50-150kg kükürt



Kurtlanmaya karşı fümige* edilir.

  • Kurtlanmaya karşı fümige* edilir.

  • 0.0 ile 4.5°C’de, %70-75 oransal nemde, 1-2 yıl depolanabilir.

  • *Fümigasyon: Ürünü hastalık ve zararlılara karşı korumak amacıyla kimyasal madde püskürtülmesi.

  • Ambalaj: Jüt çuval, karton kutu, küçük plastik torba veya kutu



Meyve vermeye 3. yılda başlar.

  • Meyve vermeye 3. yılda başlar.

  • Tam verime 8.-10. Yılda ulaşır.

  • 100-500 kg/da kabuklu badem (kuvvetli toprakta)

  • 70-110 kg/da kabuklu badem (zayıf toprakta)

  • 40- 50 kg/ağaç kabuklu badem (15-20 yaşında)























Kataloq: uploads -> docs
docs -> AZƏrbaycan respublikasinin naziRLƏr kabineti Qərar
docs -> İSTİfadə qaydalari
docs -> Kataraktos pašalinimas, tai operacija, kurios metu pašalinamas drumstas lęšiukas iš akies
docs -> Tai akies lęšiuko padrumstėjimas. Priežastys ir rizikos faktoriai
docs -> Şəxsin narkoloji xəstəliyə düçar olmasının (narkoloji xəstəliyin diaqnozunun) müəyyən edilməsi və ya təsdiqlənməsi məqsədi ilə təbbi yoxlamanın aparılması Qaydasının təsdiq edilməsi haqqında
docs -> AZƏrbaycan respublikasinin naziRLƏr kabineti Qərar
docs -> Peşə fəaliyyətinin ayrı-ayrı növləri və yüksək təhlükə mənbəyi ilə bağlı olan fəaliyyətlə məşğul olan şəxslərin dövlət narkoloji tibb müəssisəsində tibbi müayinədən (tibbi yoxlamadan) keçməsi Qaydasının təsdiq edilməsi haqqında
docs -> ƏhaliNİn sağlamliğinin qorunmasi haqqinda azərbaycan respublikasinin qanunu
docs -> AZƏrbaycan respublikasinin naziRLƏr kabineti Qərar
docs -> İnsan psixikasına təsir göstərən maddələrin sui-istifadəsi ilə əlaqədar detoksifikasiyanın keçirilməsi Qaydasının təsdiq edilməsi haqqında

Yüklə 311,5 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə