16. asrin biLİnmeyen bir divan şAİRİ: PİRKÂL



Yüklə 356,16 Kb.
Pdf görüntüsü
tarix29.05.2017
ölçüsü356,16 Kb.

16.ASRIN BİLİNMEYEN BİR DİVAN ŞAİRİ: PİRKÂL 

                                                                                     İslam KÜÇÜK

 



 

 

         ÖZET 



          Bu çalışma, edebiyat tarihlerinde yer almamış bir şair; Pirkâl ve 

Divan’ı  üzerinedir.  Elimizde  Divan’ın  tek  ve  asıl  nüshası  mevcuttur. 

Eserin  16.yüzyıla  ait  olması  günümüze  kadar  gelen  süreçte  bazı 

sayfalarının  herhangi  bir  sebeple  eksilmesine  ve  tahrip  olmasına  yol 

açmıştır.  Çalışmada  Pirkâl’in  edebî  ve  fikrî  kişiliği  hakkında  bilgi 

verilmiş, 

Divan’ındaki 

bazı 


şiirler 

günümüz 


harflerine 

aktarılmıştır.Ayrıca,  Divanındaki  şiirlerine  baktığımızda  şairin  üst 

düzeyde  ehl-i  beyt  sevgisine  sahip  olduğunu  görmekteyiz. 

Özellikle,Hz.Ali muhabbeti ve sevgisi şiirlerde ifade edilmektedir.  

        Anahtar kelimeler: Pirkâl, Divan Şiiri, Edebiyat, Şiir 

 

 



 

AN UNKNOWN DIVAN POET OF 16

TH

 CENTURY: PIRKAL 

 

        ABSTRACT 



This  study  is  on  Pirkal  who  was  not  mentioned  in  the  books  about 

literature,  and  his  Divan.  Today  we  have  the  only  and  the  original 

copy of the book. The book dates back to the 16th century, so some of 

its  pages  has  lost  and  some  have  been  destroyed.  In  this  study,  the 

information about his literary and intellectual personalities were given 

and  also  some  of  the  poems  were  written  in  current  alphabet.In 

addition, the Divan of looking at the poems of the poet with a love of 

Ahl al-Bayt see that the upper level.In particular, Hz.Ali affection and 

love is expressed in poems. 

        Key words: Pirkal, the poem of Divan, Literature, Poem 

 

                                                           



 Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili 

ve Edebiyatı Bölümü, Doktora Öğrencisi 


        

 

 



 

 

 



              

Pirkâl,  tezkirelerde  ve  edebiyat  tarihi  ile  ilgili  eserlerde  adı 

zikredilmeyen  bir  divan  şairidir.  Pirkâl’in  yaşamıyla  ilgili  elimizde 

yazılı  bir  bilgi  mevcut  değildir.  Dolayısıyla  yaşamı  hakkında 

verdiğimiz bilgileri Divan’ından hareketle oluşturmaya çalıştık. 

 

           Pirkâl’in  yaşadığı  döneme  bakacak  olursak  16.yüzyılda 



yaşadığına dair Divan’ında bazı bilgiler yer almaktadır. Divan’ın nesir 

kısımlarından birinde Kanuni Sultan Süleyman’a atıfta bulunmaktadır: 

“Der beyân-ı ahvâl-i pâk şâh-ı İslam Sultan Süleymân u vezîr-i âsaf-ı 

devrân  fütûr-ı  insân-ı  kâmildür.”  Ayrıca  Pirkâl,  eserinde  Divân’ını 

dokuz yüz elli dört tarihinde tertip ettiğinden bahsetmektedir. 

 

           Bu tertîb ü bu târîh u bu dîvân 



           Dokuz yüz elli dört olmışdur ey cân    

                                                                          

Şairin  muhtemelen  Irak,  İsfahan  ve  Belh  şehirlerini  dolaştığını 

beyitteki kendi ifadelerinden anlamaktayız. 

 

            Gel beru ey Pirkâl şimden gerü sen sâkin ol 



            Nice bir seyr-i Irak u ba-Sıfahân yâhû Belh 

 

               Eserinden  tespit  ettiğimiz  kadarıyla  Pirkâl’in  tasavvufî  yönü 



ağır  basan  bir  Divan  şairi  olduğunu  görmekteyiz.  Şair  neredeyse 

Divan’ın başından sonuna kadar birçok yerde Hz.Ali’ye olan sevgisini 

dile  getirmektedir.  Hz.Ali’ye  atfedilen  “  Haydar”  ifadesini  ve  yine 

O’na ait olan manevî değerleri kaleme aldığını görmekteyiz. 

 

             Dâimâ dil kal’asını feth iden Hayydar misâl 



             Ahmed-i mürsel midür yâhûd kim ol Hayydar mıdur 

 

 

 



              Cevher-i aşkı bilürsen gel beri 

              Kandedür gelsün beru Hayydar-şinâs 

 

              Zülfikâr u Düldüli Kamber bilür 



              Pirkâl sultân-ı aşkdur ârif Hayydar-şinâs 

 

              Pirkâl’in, Divân’ında Fazlullah Hurûfî’ye atıfta bulunduğunu 



ve  Hurûfîliğin  inanç  sistemine  ait  birçok  düşünceyi  beyitlerinde  dile 

getirdiğini  müşahade  etmekteyiz.  Buradan  hareketle  Pirkâl’in  ya 

Hurûfîliğin  düşünce  felsefesine  tamamen  sahip  olduğunu  ya  da 

Hurûfîliğe karşı ilgi duyduğunu düşünmekteyiz. 

 

              Feyz-i Fazl-ı Hakkdurur üstâdımuz 



              Âyet-i innî ene’llahdur bizüm evrâdımuz 

 

              Anun zâtı vü ilmi küll-i Hakkdur 



              Muayyendür muhakkakdur bu âşık 

 

              Hakkı her şeyde zâhir gördüm ey cân 



              Bes oldum ta’zîm ü tekrîme lâyık 

 

              Benim Furkân benim seb’ül-mesânî 



              Benim bilgil kitâbu’llâh-ı nâtık 

 

               Şair,  Divân’ında  “Pirkâl”  mahlasının  dışında  bir  defaya 

mahsus olmak üzere “ Pir Kulı” mahlasını kullanmaktadır. 

 

               Senün aşkun diler Pir Kulı dâim 



               Cana benden temennâdur kıdemden 

Divânın                                                                                            

 Nüsha Tavsifi 

Eserin adı: Pirkâl Dîvânı 

Müellifi: Pirkâl 

Bulunduğu Kütüphane: Süleymaniye Kütüphanesi, Giresun Yazmaları 

bölümü, nu:181 

Yaprak sayısı: 52 

Divanın ölçüleri: 210x150, 140x100 

Hat: Dîvâni kırması 

Satır sayısı: 16 

Tezhip ve minyatür: Yok 

Muhtevâ: 6 mesnevî, 221 gazel, 1 müsemmen, 1 nazm, 132 muhtelif 

manzume(Kıtalar-müfredler-mısralar-lugazler) 

Eserin baş kısmı: 

                 Virür ol denlü ana işve-i hûb 

                  Dil-i âşık olur aşüfte meczûb 

 

Eserin son kısmı: 



                   

 

 



           

                   Pirkâl’in şiirlerinde sıklıkla nasihatlere rastlamaktayız. 

 

  

Mansıb-ı uşşâkı pest itme sakın 



Aşkdurur çün zirve-i ahlâk-ı evc 

 


Ferd-i vâhid mest-i Hakk ol ey gönül 

Çift olup dünyâ ile sen olma zevc 

 

 

Pirkâl dünyâya sunmaz destini 



İstemez dünyâ ile olmaga zevc 

 

Kimseye itme hakâret ile nazar sen ârif ol 



Acı sözden k’ey sakıngıl olmasun bu nâm-ı telh 

 

 



 

 

 



 

                                                                                                                                            

 

 



 

            




Yüklə 356,16 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə