AZƏrbaycan futbolu 100 100 years of football in azerbaijan



Yüklə 56,48 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/6
tarix01.08.2017
ölçüsü56,48 Mb.
  1   2   3   4   5   6
25460

AZƏRBAYCAN FUTBOLU 100
100 YEARS OF FOOTBALL IN AZERBAIJAN

AZƏRBAYCAN FUTBOLU – 100
100 YEARS OF FOOTBALL IN AZERBAIJAN

2

3
“İdman kimi Azərbaycanın müstəqilliyinin rəmzlərini 
nümayiş etdirən ikinci bir vasitə yoxdur”.
Heydər Əliyev, Ümummilli lider
“Nothing can represent the independence of the country better than sport”
Heydar Aliyev, Azerbaijan National Leader

4
“Mən ümid edirəm ki, görüləcək bütün tədbirlər 
nəticəsində Azərbaycan futbolu dirçələcəkdir”.
İlham Əliyev, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
“Hopefully, our efforts will let us witness the rebirth of football in Azerbaijan” 
Ilham Aliyev, the President of Azerbaijan Republic

5

6

7
Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyasını Azərbaycan 
futbolunun 100 illiyi münasibətilə ürəkdən təbrik edirəm. 
Bu tarixi hadisə ilə əlaqədar mən öz ən səmimi təbriklərimi 
Azərbaycan Futbol Federasiyları Assosiasiyasına çatdırmağa 
şadam. Mütəmadi inkişaf idman növümüzün sonraki həl le­
dici uğurları üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bir tərəfdən 
futbol ictimaiyyətdə tərbiyələndirici rol oynayır, digər tə rə f­
dən isə istedadların sabit inkişafı üçün şərait yaradır. Bunun 
üçün tək region strukturları deyil, həmçinin klublar, as so si asi­
yalar və UEFA arasında koordinasiya mütləqdir. 
Klublar və oyunçular beynəlxalq futbolun piramidasını təşkil 
edirlər. Futbol çox məşhurdur, lakin məşhurluğu mə su­
liyyətini da ha da artırır. FİFA bu məsuliyyəti öz üzərinə gö­
türərək, daim həm oyunun müdafiəsi, həm də bizim proq­
ram ların hə yata keçməsi sayəsində futbolun gözəl gələcəyi 
üçün öz töhfəsini verməkdədir. Beləliklə, hər bir maliyyə 
fə aliyyətini hər zaman sosial məsuliyyət kontekstində qiy­
mətləndirmək lazımdır. 
Biz bu məsuliyyəti birlikdə daşıyırıq. Biz birlikdə beynəlxalq 
ictimaiyyəti zənginləşdirən futbol dəyərlərini müdafiə edə­
rək, öz oyunumuzun təməlini möhkəmləndirə bilərik. 
Mən çox şadam ki, Azərbaycan Futbol Federasiyaları Asso­
siasiyası 100 il ərzində nümunəvi şəkildə həmin məsuliyyəti 
təsdiqləməklə, futbola həmin sevinc hissi ilə həmişəki kimi 
dəstək verir.
Oyun naminə. Sülh naminə. Azərbaycan naminə.
Yozef Z. Blatter, FİFA-nın prezidenti 
I am delighted to extend my most heartfelt congratulations 
to the Association of Football Federations of Azerbaijan on 
this historic centenary. Continuous growth is in many ways 
of central importance to the further development of our 
sport. On the one hand, football plays an educational role 
in our society, particularly at grassroots level. On the other 
hand, for the sustainable development of talent, not only 
are regional structures necessary, but also coordination 
between the clubs, the association and UEFA.
The clubs and the players form the foundation of the 
international football pyramid. Football is extremely popular, 
but with popularity comes responsibility. FIFA accepts this 
responsibility and constantly strives both to protect the 
game and to make a contribution to help build a better 
future by implementing our development programmes. 
Therefore, any financial activities should always be assessed 
in the context of social responsibility.
We all bear this responsibility together. By protecting the 
values of football, which enrich our society, together we 
can strengthen the foundation of our game.
I am particularly pleased that the Association of Football 
Federations of Azerbaijan has borne this responsibility 
in exemplary fashion over the past 100 years and will 
continue to promote football with the same joy and 
motivation as ever.
For the Game. For the World. For the Azerbaijan.
Joseph S. Blatter, FIFA president

8
Futbol dövlət bayrağı, dövlət dili kimi milli dəyər lər sı ra sın ­
dadır. Azərbaycan futbolu onilliklər boyu keçən siyasi də­
yişikliklər fonunda öz sima sını qo ru yub saxlamağa mü vəf fəq 
olub. Azər bay can futbolu müasirlik və milli qurur his sini 
möh kəm lən di rərək res publikada yeni futbol erasına qə  dəm 
qoyub. Azər baycan Futbol Federasiyaları As so si a si ya sını Azər­
baycan futbolunun 100 illiyi mü na sibəti ilə təb rik edi rəm! 
Mişel Platini, UEFA-nın prezidenti 
Football is an essential component of national identity just 
like a flag and a language. Azeri football helped preserve 
the identity of the Azeri people throughout decades of 
political vicissitudes, it also contributed decisively to foster 
a sense of modernity and national pride heralding a new 
dawn for an Azeri renaissance. Congratulations for the 
100 years of Football in Azerbaijan! Congratulations to the 
Association of Football Federations of Azerbaijan!
 
Michel Platini, UEFA President

9

10

11
Yüz il bundan əvvəl, 1911­ci ildə əsasən yerli və xarici neft şirkətləri komandaları­
nın iştirakı ilə Azərbaycanda ilk futbol çempionatı keçirilmişdir. Milli futbolumuzun 
100 illiyi Azərbaycanın ictimai həyatında əlamətdar hadisədir. Bu münasibətlə 
bütün futbol azarkeşlərini təbrik edirəm. 
Ötən dövrdə futbol xalqımızın ən sevimli idman növlərindən birinə çevrilmiş
ümumxalq xarakterli oyunlardan olmuşdur. Milli futbol ənənələri yaranmış, 
məşhur oyunçu, məşqçi və hakimlər yetişmişdir. Dünya futboluna Ələkbər 
Məmmədov, Anatoli Banişevski kimi futbolçular, Tofiq Bəhramov və Eldar 
Əzimzadə kimi hakimlər bəxş etmiş Azərbaycanda futbolun inkişafı üçün 
hərtərəfli şərait yaradılmışdır. Respublikamıza rəhbərlik etdiyi bütün illər ərzində 
digər sahələrlə yanaşı idmanın, o cümlədən futbolun tərəqqisinə dəyərli töhfələr 
verən ümummilli lider Heydər Əliyev futbolçularımızın peşəkarlıq səviyyəsinin 
artırılmasını və sosial qayğılarının həll edilməsini daim diqqət mərkəzində saxla­
mışdır. Ulu öndərimizin siyasi kursunun ən layiqli davamçısı Azərbaycan Respub­
likasının Prezidenti İlham Əliyev futbolun yüksəlişinə dövlət gənclər siyasətinin 
prioritet sahələrindən biri kimi böyük önəm verir. “Azərbaycan Respublikasında 
2005­2015­ci illərdə Futbolun İnkişafına dair Dövlət Proqramı” bunun bariz 
nümunəsidir. Dövlət Proqramı bir neçə ildir, uğurla həyata keçirilir, futbolun 
inkişafı naminə ölkəmizdə indiyədək misli görünməmiş, genişmiqyaslı işlər aparılır. 
Fəaliyyətində 3 meyarı – kütləvilik, təhsil və infrastrukturu əsas götürən AFFA 
Dövlət Proqramının əsas icraçılarından olaraq bu istiqamətdə səylərini artırmış, 
bir çox mühüm layihələrə imza atmışdır. Beynəlxalq futbol təşkilatlarının dəstəyi 
ilə Azərbaycanda ilk dəfə olaraq Futbol Akademiyası yaradılmışdır. Uşaq futbo­
lunun inkişaf etdirilməsi məqsədi ilə ölkənin ayrı­ayrı bölgələrində “Top Festivalı”, 
“Məktəbli kuboku” yarışları keçirilir, uşaq futbol məktəbləri yaradılır, qızlar üçün 
yay futbol məktəbləri təşkil olunur. Eyni zamanda infrastrukturun yenilənməsi 
və müasir standartlara uyğunlaşdırılması istiqamətində fəaliyyət sürətlənmişdir. 
Geniş tutumlu bir neçə stadionun inşasına başlanılmış, 70­ə yaxın süni örtüklü 
meydança tikilərək istifadəyə verilmişdir. Yubiley tədbirləri çərçivəsində 65 min 
nəfərlik Olimpiya stadionunun təməli qoyulacaq, habelə Mərdəkanda 5 min 
nəfərlik stadion istismara veriləcəkdir. Bir sözlə, bu gün Azərbaycan futbolunun 
gələcək uğurlarının əsası yaradılır. 
İnanırıq ki, 100 illik zəngin ənənələrə malik Azərbaycan futbolu qarşıdakı illərdə 
öz inkişafının yeni mərhələsinə qədəm qoyacaq, dünya və Avropa futboluna 
daha sıx inteqrasiya edərək, beynəlxalq mövqelərini gücləndirəcək, ölkəmizin 
idman uğurlarını durmadan yüksəldəcəkdir.
AFFA­nın futbol ictimaiyyətinə yubiley töhfəsi olan bu kitab milli futbolumuzun 
bir əsrlik inkişaf tarixinin əsas məqamlarını əks etdirir. Əminəm ki, kitab çoxsaylı 
futbolsevərlər tərəfindən rəğbətlə qarşılanacaq, Azərbaycan futbol məktəbinin 
şanlı ənənələrinin öyrənilməsində, futbolçularımızın yeni nəslinin yetişməsində 
müsbət rol oynayacaqdır.
Rövnəq Abdullayev, AFFA-nın prezidenti 
One hundred years ago, in 1911, the first Azerbaijani football championship 
took place. The teams that took part in this event were mostly made up of 
local and foreign oil workers. The 100 year anniversary of national football in 
Azerbaijan is a remarkable and historic event for Azeri culture. I would like to 
congratulate and thank all the Azeri football fans for their support over the 
years and for their vital contribution to 100 years of football in Azerbaijan.
Over the years, football has become Azerbaijan’s favourite sport, and has 
developed into a game with a strong national identity. National football tra­
ditions have been developed as well as famous players, coaches and refere­
es. Azerbaijan has developed and showcased to the world great footballers 
such as Alekber Mammadov and Anatoliy Banishevskiy, famous referees such 
as Tofig Bahramov and Eldar Azimzade and together with these notable 
persoanlities has created a wonderful environment for the development of 
football in Azerbaijan. During Heydar Aliyev’s leadership of Azerbaijan, as well 
as other social areas much attention was paid towards the progress of sport 
in Azerbaijan and in particular, football. National Leader, Heydar Aliyev always 
focussed on the growth of the social sphere in the country and paid close 
attention to solving any problems that may have arisen. The worthy successor 
of The National Leader, the current President of the Azerbaijan Republic, Ilham 
Aliyev highly values the development of football as one of the priority areas 
for the overall development of the Azerbaijani youth. “The State program for 
football development in the Republic of Azerbaijan 2005 – 2015” is proof that 
the President is committed to implementing progress in this area. This state 
programme, which has been established for several years is succssefully being 
put into action across the country, and to date new projects are constantly 
being carried out. Using this state program as a base, AFFA being the main 
contributing body in this area, has strengthened its work in 3 main directions: 
large scale participation, education and infrastructure. A large number of 
projects have been implemented within these three fields. With the support of 
the International Football organisation, for the first time in Azerbaijan a Football 
Academy was established. With the aim of developing children’s football, 
the “Ball Festival” and the “Pupil’s cup” competitions are being carried out in 
different regions of the country. In addition, football schools for children and 
girls are also being established. At the same time, a great amount of work has 
commenced towards the renewal of infrastructure bringing it up to modern 
high standards. The construction of several new multi­seating stadiums has 
begun, as well as the completion of approximately 70 artificial grass covered 
football fields. As part of this jubilee event, the foundation of the 65,000 seat 
Olympic stadium will be laid, together with the 5,000 seat stadium that will be 
built in Merdakan. Today the foundations are being laid for the future succes­
ses of Azerbaijani football. 
We believe that Azerbaijani football with already a 100 years of tradition, will in 
the future step into a new stage of development. We believe that Azerbaijani 
football will closely integrate with European football, will strengthen its inter­
national positions, and finally, will increase the successes of Azerbaijani sport 
altogether. 
This book, which is a wonderful present to the football community from AFFA, 
reflects upon the main events in the history of a century’s worth of football 
development. I am sure that this book will be recieved warmly by the many 
football fans, and I hope that this book will allow us to study the great path of 
Azeri football and will play a positive role in the development of a new genera­
tion of football players. 
Rovnag Abdullayev, President of AFFA

12
Azərbaycanda futbolun yaranma tarixi 1911­ci ildən götürülsə 
də, əslində, daha əvvəlki dövrü əhatə edir. XIX əsrin sonu – XX 
əsrin əvvəllərində çar Rusiyasının əyaləti olan Azərbaycanda 
sənaye inkişaf etməyə başlamışdı. O vaxt dünyada çıxarılan nef­
tin yarıdan çoxu məhz Bakıda hasil edilirdi. Bakı neftinə görə Ru­
siya ilə İngiltərənin maraqları üst­üstə düşdüyündən, əsasən bu 
iki ölkədən və digər qonşu dövlətlərdən Azərbaycana xeyli işçi 
qüvvəsi axışırdı. Onlar özlərilə birlikdə yaşayış və istirahət tərzini 
də gətirdilər. Futbol isə bu siyahıda heç də axırıncı yerdə deyil­
di. Artıq 1907­ci ildə “Stella”, “Kongress”, “Unitas” birinci oğlan 
gimnaziyasında, “Adamovçular” ticarət məktəbində, “Progress” 
və digər komandalar yaradılmışdı. Belə komandalardan biri də 
Balaxanı neft mədənləri fəhlələri arasında 1911­ci ildə təşkil edil­
miş “Balaxanı futbolçular dərnəyi” adlı komanda idi. Sonradan 
məhz bu komanda “Neftçi”nin yaradılmasında əsas rol oynadı.
 
Azərbaycan futbolunu 4 əsas mərhələyə bölmək olar. Birinci 
mərhələ 1911­1949­cu illəri əhatə edir. Bu mərhələni “Baş­
lanğıc” adlandırmaq olar. Həmin illərdə diqqəti cəlb edən əsas 
hadisələrdən biri də 1928­ci ildə Moskvada SSRİ xalqlarının 
ilk spartakiadasının keçirilməsidir. Həmin spartakiadada bakılı 
futbolçulardan Nexezin, Korotkov, Qnezdov, Sorokin, Turkiya iş­
tirak edib təcrübə toplamışdılar. 1931­ci ildən Sovet məkanında 
futbol üzrə ilk SSRİ Kuboku keçirildi. Bu kubokda Qafqazın 3 res ­
publikasının yığması iştirak edib. Həmin komandanın he yə tin də 
fəal iştirak edən bakılılar yaxşı oyun nümayiş etdiriblər. Bu illərdə 
futbol artıq sürətlə inkişaf etməyə başlayır və tamaşaçılar tə rə­
fin dən böyük maraqla qarşılanırdı. 1936­cı ildə Xalq Komissar­
ları Şurası tərəfindən SSRİ­də idmanın inkişafı haqqında qanun 
qəbul edildi. Bu qanunun həyata keçirilməsi çərçivəsində 1937­
ci ildə Bakıda “Neftyanik” idman birliyi yaradıldı. 1938­ci ildə ən 
mühüm futbol nailiyyətlərımızdən biri “Temp” komandamızın 
SSRİ kubokunun 1\8 finalına çıxması və 16 ən yaxşı komanda 
sırasına daxil olmasıdır. 
II Dünya Müharibəsi ilə əlaqədar 1941­1945­ci illərdə Azər bay­
can futbolunda fasilə yarandı. Uzun fasilədən sonra ilk çempio­
nat 1946­cı ildə keçirildi. “Dinamo” və “Neftyanik” komandala­
rımız bu çempionatın “B” qrupunda mübarizə aparıblar. Həmin 
çem pionat Azərbaycana Vladimir Karmayev, Naum Naumt­
sev, Vladimir Ustinov, Valentin Xlıstov, Tofiq Bəhramov, Tofiq 
Rəsulov, Viktor Şevçenko, Ələkbər Məmmədov kimi yeni adlar 
bəxş edib. 1949­cu ildə Yüksək liqanın çempionatı geniş şəkildə 
keçirildi. Sovet respublikalarının 5 yığma komandası bu çempi­
onatda iştirak etmək hüququ qazanmışdı. Həmin komandaların 
sırasında Azərbaycanı “Neftyanik” təmsil edib. Çempionatda 
çıxış edən ən gənc futbolçu həmyerlimiz “Neftyanik” komanda­
sının 19 yaşlı üzvü Ələkbər Məmmədov olub. 
Azərbaycanda futbolun inkişafı çox sürətlə gedirdi. Artıq 1951­ci 
ilin 16 sentyabr tarixində Bakıda Respublika stadionunun tən tə­
nə li açılışı oldu. Həmin gün Vilnüsün “Spartak” və Bakının “Neft­
yanik” komandaları arasında SSRİ birinciliyinin oyunu keçirilmişdi. 
Bu tarixi görüşdə ilk qolu Ələkbər Məmmədov vurmuşdu.

13
Even if everybody thinks that the beginning of Azerbaijan’s foot­
ball history started in 1911, the real football history started much 
earlier, at the beginning of the XX century. At the beginning of 
the XX century industry started to develop in one of the provinces 
of the Tsar of Russia – Azerbaijan. Half of the world’s oil resources 
were being produced in Baku, and in those days and Baku’s oil 
was of great interest to Russia and England and that is why the­
re were a lot of foreigners from these two countries and others 
coming to Baku to work. They brought their work and lifestyles of 
their own countries with them. Football was not last on this this list. 
Since 1907 the “Progress” and other football teams were formed 
at “Stella”, “Kongress”, “Unitas” boy’s gymnasiums and the “Ado­
movich” trade school. In 1911 the “Balakhani Football Course” 
team consisted of oil workers founded at the Balakhani oil fields. 
This team became the basis for the new “Neftchi” club.
 
The formation of Azeri football could be divided into 4 stages. 
The first stage took place between 1911 and 1949. These years 
could be considered as the beginning of Azeri football. The main 
event during this period was the first competition between the 
USSR republics, held in 1928 in Moscow. Nekhezin, Korotkov, 
Gnezdov, Sorokin ­ Baku’s football players took part at this com­
petition and gained experience. The first football cup tournament 
was held in 1931 in the USSR. The combined team of the Cau­
casus republics took part in these Cup Games. The Baku players, 
who took part in this game performed well. Football developed 
quickly during this period of time and sparked real interest of the 
public. In 1936, the National Commissariat’s Council ratified the 
law concerning the development of sport. 
In the frame of this law’s implementation, the “Neftyanik” Club 
was created in 1937. Our greatest acheivement came in 1938 
when our “Temp” team reached the 1/8 final and entered the­
best 16 teams list. During the Second World War in 1941­1945 
the development of Azeri football had a 5 year break. After the 
long break the first championship was held in 1946. Our “Neftya­
nik” and “Dinamo” teams took part in this championship in the “B” 
group. This championship brought new names to Azeri football 
– Vladimir Karmayev, Naum Naumtsev, Vladimir Ustinov, Valentin 
Khlistov, Tofig Ba hramov, Tofig Rasulov, Viktor Shevchenko and 
Alakbar Mammadov. Five teams of the Soviet Union took part in 
these games, the Azerbaijani “Neftyanik” team was among them. 
In 1949 the Premier League was held across the Soviet states. 
Twenty teams, including Ukraine, Azerbaijan and Georgia took 
part in this championship. The youngest player was 19 year old 
Alakbar Mammadov who participated at this championship for 
the Azerbaijani team. 
The development of Azeri football was fast. The great opening 
ceremony of the Republican Stadium in Baku was held in 1951. In 
honor of the opening ceremony, a friendly game between Vilnius 
“Spartak” and Baku “Neftchi” was held on this momentous day. 
Alakbar Mammadov scored the first goal at this historical game. 

14
Hərbi dənizçilərin futbol  
komandası, 21.03.1924
The football team of the  
military sailors, 21.03.1924

15

16
2 N­li Zığ futbol komandası, 1923
Zikh team #2, 1923

17
Dənizçilərin futbol komandası, 23.06.1925
Sailors football team, 23.06.1925

18
Hərbi dənizçilərin futbol komandası, 21.03.1924
The football team of the military sailors, 21.03.1924

19
Hərbiçilərin futbol komandası, 1923
Football team of the military forces, 1923

20
Qaraşəhər Komsomol futbol komandası, 1923
The football team of Garasheher (Black City) Komsomol. 1923

21
Caparidze adına klubun furbol komandası, 20.03.1925
The football team of the club named after Japaridze, 10.03.1925

22
Bakı­Tbilisi futbol 
komandalarının görüşü, 
19.05.1923
The game between Baku 
– Tbilisi football teams, 
19.05.1923

23

24
“Sparta” futbol komandası, 10.08.1924
“Sparta” football team, 10.08.1924

25
Lenin adına rayonunun futbol komandasının idman bazasında, 1924
The football team of the Lenin district at the sport base, 1924

26
2­ci həvəskar  
futbol komandası, 25.08.1924
Volunteers football  
team #2, 25.08.1924

27

28
Bakı­Tbilisi futbol komandalarının görüşü, 1923
The game between Baku­Tbilisi football team, 1923

29
Dənizçilərin futbol komandası, 1924
Sailors football team, 1924

30

31
“Neftçi” və MOİK (Moskva) komandalarının görüşü zamanı, 18.05.1949
The game between “Neftchi” and MOIK (Moscow), 18.05.1949
“Neftçi” və “Dinamo” (Moskva) komandalarının görüşü zamanı, 21.05.1949
The game between “Neftchi” and “Dinamo” Moscow, 21.05.1949

32

33
“Neftçi” və “Dauqava” (Riqa) komandalarının 

Kataloq: uploads docs
uploads docs -> AZƏrbaycan respublikasinin naziRLƏr kabineti Qərar
uploads docs -> İSTİfadə qaydalari
uploads docs -> Kataraktos pašalinimas, tai operacija, kurios metu pašalinamas drumstas lęšiukas iš akies
uploads docs -> Tai akies lęšiuko padrumstėjimas. Priežastys ir rizikos faktoriai
uploads docs -> Şəxsin narkoloji xəstəliyə düçar olmasının (narkoloji xəstəliyin diaqnozunun) müəyyən edilməsi və ya təsdiqlənməsi məqsədi ilə təbbi yoxlamanın aparılması Qaydasının təsdiq edilməsi haqqında
uploads docs -> AZƏrbaycan respublikasinin naziRLƏr kabineti Qərar
uploads docs -> Peşə fəaliyyətinin ayrı-ayrı növləri və yüksək təhlükə mənbəyi ilə bağlı olan fəaliyyətlə məşğul olan şəxslərin dövlət narkoloji tibb müəssisəsində tibbi müayinədən (tibbi yoxlamadan) keçməsi Qaydasının təsdiq edilməsi haqqında
uploads docs -> ƏhaliNİn sağlamliğinin qorunmasi haqqinda azərbaycan respublikasinin qanunu
uploads docs -> AZƏrbaycan respublikasinin naziRLƏr kabineti Qərar
uploads docs -> İnsan psixikasına təsir göstərən maddələrin sui-istifadəsi ilə əlaqədar detoksifikasiyanın keçirilməsi Qaydasının təsdiq edilməsi haqqında

Yüklə 56,48 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə