AZƏrbaycan respubl kasi təhs L naz rl y azərbaycan döVLƏt qt sad un vers tet



Yüklə 0,6 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə5/6
tarix28.04.2017
ölçüsü0,6 Mb.
1   2   3   4   5   6

III FƏS L 

MÜAS R DÖVRDƏ MÜƏSS SƏN N MAL YYƏ FƏAL YYƏT N N 

DARƏOLUNMASI S YASƏT N N ƏSAS  ST QAMƏTLƏR  VƏ 

ONLARIN TƏKM LLƏŞD R LMƏS  

§3.1. Müəssisənin maliyyə fəaliyyətinin idarəolunması siyasətinin əsas 



istiqamətləri 

 

Müasir  dövrün  maliyyə  siyasəti  maliyyə  strategiyası  və  mövcud  iqtisadi 



şə

rait nəzərə alınmaqla hazırlanır. 

Dövlətin  maliyyə  siyasətində  sahibkarlıq  fəaliyyətinin  sərbəstliyi, 

təsərürfatçılığın  müxtəlif  formalarının  tətbiqi,  rəqabətin  inkişafının  məhsulun 

keyfiyyətinin və çeşidinin yaxşılaşdırılmasına təsiri ilə əlaqədar məsələlər öz əksini 

tapır. Dövlətin iqtisadi siyasətinin mühüm tərkib hissəsini maliyyə siyasəti  təşkil 

edir. 

Maliyyə  siyasəti

  –  maliyyə  münasibətləri  sahəsində  dövlətin  fəaliyyətinin 

sərbəst  sferasıdır.  Dövlətin  bu  fəaliyyəti  ölkədə  sosial  və  iqtisadi  inkişaf 

proqramlarının müəyyən maliyyə resursları ilə təmin olunmasına yönəldilir. 

Maliyyə  siyasəti  ictimai  fəaliyyətin  bütün  sahələrində  (iqtisadiyyat,  sosial 

sfera,  müdafiə,  beynəlxalq  münasibətlər,  idarəetmə  və  s.)  dövlətin  siyasətinin 

həyata keçirilməsi üçün vacib vasitədir. 

Müasir dövrdə maliyyə siyasətinin vəzifələrinə daxildir: 

1.  Maksimum  səviyyədə  mümkün  maliyyə  resurslarının  formalaşması  üçün 

şə

raitin təmin edilməsi; 



2.  Maliyyə  resurslarının  bölüşdürülməsi  və  istifadəsinin  səmərəli  sisteminin 

müəyyən olunması; 

3.  qtisadi  və  sosial  proseslərin  maliyyə  metodları  ilə  tənzimlənməsi  və 

stimullaşdırılmasının təşkili; 

4. Strategiyanın dəyişən məqsəd və vəzifələrinə uyğun maliyyə mexanizminin 

işlənilməsi və inkişafı. 

5. Maliyyənin idarəolunmasının səmərəli sisteminin yaradılması. 


 

65

əssisə  və  təşkilatların  maliyyə  fəaliyyətinin  idarəolunması  siyasəti  özü  də 



bir  sıra  istiqamətlərdə  işlənilib  hazırlanır.  Həmin  istiqamətlərə  aşağıdakılar 

daxildir: 

- uçot siyasəti; 

- kredit siyasəti; 

- dividend siyasəti; 

- idarəetmə siyasəti; 

- dövriyyə vəsaitinin, kreditor və debitor borcları siyasəti; 

- amortizasiya siyasəti; 

- xərclər siyasəti; 

- sair. 

Müəssisənin  maliyyə  fəaliyyətinin  idarəolunması  siyasətinin  mühüm  tərkib 

hissəsini kredit siyasəti təşkil edir. 

Müəssisələr öz təsərrüfat maliyyə fəaliyyətində xüsusi kapital ilə yanaşı, borc 

kapitalından  da  istifadə  edirlər.  Borc  kapitalı  müddətindən  asılı  olaraq 

uzunmüddətli (1 ildən yuxarı) və qısamüddətli (1 ildən aşağı) kreditlərə ayrılırlar. 

Qısamüddətli  kredit  dövriyyə  kapitalına,  uzunmüddətli  kredit  isə  əsas  kapitala 

verilir.  

Xüsusi  və  borc  kapitalı  arasında  düzgün  nisbət  müəyyən  edilməlidir.  Əgər 

müəssisənin  xüsusi  kapitalı  onun  zəruri  tələbatı  həcmdədirsə,  deməli,  müəssisə 

maliyyə sabitliyinə malikdir. 

Cədvəl 3.1.1. 

qtisadiyyata kredit qoyuluşları 

(ilin axırına, mln.manat)* 

 

2005 



2010 

2011 

2012 

2013 

qtisadiyyata kredit qoyuluşları 

O cümlədən: 

1440,9  9163,4  9850,3  12243,7  15422,9 

Qısamüddətli  

yekuna görə faizlə 

913,2 

63,4 


2567,1 

28,0 


2951,2 

30,0 


3508,3 

28,7 


3335,4 

21,6 


Uzunmüddətli 

Yekuna görə faizlə 

527,7 

36,6 


6596,3 

72 


6899,1 

70 


8735,3 

71,3 


12087,5 

78,4 


1. Azərbaycanın statistik göstəriciləri. Bakı, 2014. 

 

66

Yuxarıdakı  cədvəl  məlumatları  Azərbaycan  iqtisadiyyatında  müəssis  və 



təşkilatlara 2005-2013-cü illərdə verilən qısamüddətli və uzunmüddətli kreditlərin 

dinamikasını  xarakterizə  edir.  Belə  ki,  müəssisələrə  verilən  qısamüddətli 

kreditlərin  xüsusi  çəkisi  kredit  qoyuluşlarının  ümumi  həcmində  2005-ci  ildə 

63,4%-i, təşkil etdiyi halda, bu rəqəm 2013-cü ildə 21,6 faizə bərabər olmuşdur ki, 

belə  vəziyyəti  də  qənaətbəxş  hesab  etmək  olmaz.  Lakin  iqtisadiyyata  yönəldilən 

uzunmüddətli  kreditlərin  həcmi  isə  ümumi  həcmdə  əgər  2005-ci  ildə  36,6% 

olmuşdursa,  2010,  2011,  2012  və  2013-cü  illərdə  onun  xüsusi  çəkisi  70-74%-i 

təşkil etmişdir. 



əssisədə borc vəsaitinin idarəolunması üçün kredit siyasəti işlənilir.

 Kredit 



siyasəti  hazırlanan  zaman  birinci  növbədə  müəssisənin  balansının  passivinin 

quruluşu  təhlil  edilir.  Qeyd  etmək  lazımdır  ki,  balansın  passivinin  IV  bölməsində 

uzunmüddətli, V bölməsində isə qısamüddətldi passivlər göstərilir. 

Qısamüddətli  passivlərə

  borc  vəsaiti  (bank  krediti,  12  ay  ərzində  ödənilməli 

istiqrazlar),  müəssisənin  satıcılara,  podratçılara,  büdcəyə,  əməyin  ödənilməsinə 

olan kreditor borcları daxildir. 

Beləliklə, balansın passivinin quruluşu təhlil edildikdən sonra, xüsusi və cəlb 

olunmuş vəsaitin payı müəyyən olunur və son nəticədə xüsusi dövriyyə vəsaitinin 

çatışmamazlığı  hesablanılır.  Hesablamalar  əsasında  müəssisənin  borc  vəsaitinə 

olan  tələbatının  həcmi  müəyyən  olunur.  Müəssisə  əmək  haqqının  ödənilməsinə, 

mövsümü işlər üçün kreditlərdən, veksel kreditindən, qiymətli kağızların girovuna 

kreditdən istifadə edə bilər. Bəzən müəssisələr xüsusi vəsaiti zəruri həcmdə olduğu 

halda  belə  kredit  almağı  məqsədəuyğun  hesab  edirlər.  Lakin  müəssisə  kredit  o 

zaman alır ki, banka ödəyəcəyi faizdən yuxarı aldığı kreditlərdən səmərə götürsün. 



əssisənin kredit siyasəti aşağıdakıları nəzərdə tutur: 

- kredit təşkilatının seçilməsi; 

- kreditə görə faiz stavkasının həcmi; 

- kreditin silinmə müddətləri. 

 

                            


 

67

Cədvəl 3.1.2. 



əssisə və təşkilatların vaxtı keçmiş borcları (kreditor borcları) 

(ilin axırına, mln.manat)* 

LLƏR 

Borcların məbləği 

2005 


68,2 

2010 


492,9 

2011 


633,8 

2012 


748,8 

2013 


792,8 

           1. Azərbaycanın statistik göstəriciləri. Bakı, 2014. 

 

Yuxarıdakı  cədvəl  məlumatları  müəssisə  və  təşkilaiların  başqa  təşkilatlara 



vaxtı keçmiş borlarının dinamiksını xarakterizə edir. Belə ki, 2005-ci ildə mövcud 

borcların  həcmi,  əgər  68,2  milyon  manat  olmuşdursa,  bu  məbləğ  2010-cu  ildən 

başlayaraq  633,8  mln.manatdan  2013-cü  ildə  792,8  milyon  manata  çatmışdır. 

2005-ci  illə  müqayisədə  isə  2013-cü  ildə  vaxtı  keçmiş  borcların  məbləği  724,6 

milyon  manata  qədər  armışdır  ki,  belə  vəziyyəti  də  bir  çox  müəssisələr  üçün 

qənaətbəxş hesab etmək olmaz. 



Dividend siyasəti. 

Səhmdar  cəmiyyətində  səhmdarlar  əldə  etdikləri  mənfəəti  bölüşdürərək 

dividend  əldə  edirlər.  Dividendlər  səhmdarların  müəyyən  səhmdar  cəmiyyətə 

qoyduqları  kapitaldan  gələn  yeganə  gəlir  bazasıdır.  Bu  gəlir  ya  pul,  ya  da  səhm 

formasında ödənilə bilər. Dividendlərin ödənmə mənbəyi heç bir halda investisiya 

kapitalı  yox,  yalnız  bölüşdürülməmiş  mənfəətdir.  Müəssisə  səhmdarları  konkret 

müəssisəyə  qoyduqları  kapitalın  gəlirini  dividendlər  şəklində  alırlar.  Məlum 

olduğu kimi, şirkətin mənfəətindən ilk növbədə korporativ vergilər ödənilir, yerdə 

qalan hissədən şirkət mənfəətindən ilk növbədə korporativ vergilər ödənilir, yerdə 

qalan  hissədən  şirkət  istədiyi  kimi  istifadə  edir.  Səhmdarların  qərarı  ilə  qalan 

hissənin  bir  qismini  yeni  investisiyaların  maliyyələşdirilməsinə  yönəltmək  olar. 

Bundn  sonra  isə  dividend  siyasətini  təşkil  edir.  Dividend  siyasətini  seçərkən 



 

68

maliyyə  menecerləri,  hər  şeydən  əvvəl  səhm  sahiblərinin  arzularını  nəzərə 



almalıdırlar.  Əks  halda  onlar  öz  səhmlərini  satmaqla  səhmlərin  bazar  qiymətini 

endirə  bilərlər.  Dividend  siyasətinin  səviyyəsi  şirkətin  maliyyə  proqrammı  və 

kapital  qoyuluşu  büdcəsi  ilə,  eləcə də  pul  vəsaitinin  hərəkəti  və  səhm  kapitalının 

ölçüsü ilə bağlıdır. 



əssisənin 

divident 

siyasəti 

səhmdar 

cəmiyyətlərində

istehsal 

kooperativlərində  və  istehlak  cəmiyyətlərində  hazırlanır.  Onun  seçilməsində 

aşağıdakıları nəzərə almaq lazımdır: 

-  dividentin  ödənilməsi  səhmdar  cəmiyyəti  üzvlərinin  və  kooperativlərinin 

marağını təmin edir; 

-  yüksək  məbləğdə  divident  ödənilməsi  təşkilatın  inkişafına  və  yönəldilən 

mənfəətin payını azaldır. 

Maliyyə 


siyasəti 

hazırlanarkən 

dividentlərin 

üstünlüklərini 

və 

çatışmamazlıqlarını  qiymətləndirmək,  dividentin  ödənilməsinin  optimal  variantını 



tapmaq, müəssisənin perspektiv inkişafına məsrəfləri nəzərə almaq lazımdır. 

Müəssisə  strategiyasında  dividend  siyasəti  mühüm  tərkib  hissədir.  Pul 

vəsaitinin  hərəkəti  və  investisiya  tələbatı  daimi  deyilsə,  şirkət  müntəzəm  yüksək 

dividendlər ödəməməlidir.  Bu  zaman  müntəzəm  aşağı  dividend  təyin  etmək  daha 

yaxşıdır.  Onlar  artırılsa,  həmişə  bu  səviyyəni  saxlamaq  lazım  gələcək,  çünki 

yüksək səviyyəyə vərdiş edən səhmdarlar sonralar dividendlərin həcmi azaldılanda 

buna etiraz edəcəklər. 

Dividend siyasəti aşağıdakı göstərilən istiqamətlərdə aparıla bilər: 

Sabit gəlir siyasəti – bir səhmin gətirdiyi cəlirlərin sabitliyi ilə ifadə olunur. 

Bir  çox  səhmdarlar  üçün  dividend  daimi  gəlir  mənbəyi  olduğundan  investorlar, 

adətən siyasətin bu növünü dəstəkləyirlər. Bundan əlavə, səhmə sabit gəlir siyasəti 

müəssisələrə özlərini aşağı riskli şirkət kimi səciyyələndirmək imkanı verir. Hətta 

zərərə düşsələr belə, şirkətlər öz dividentlərinin miqdarını qoruyub saxlamalıdırlar. 

Gəlirlərin daimi pay siyasəti mənfəətin bir hissəsindən səhmdarlara dividend 

şə

klində  daimi  faiz  ödənməsi  deməkdir.  Mənfəətin  həcmi  daimi  olmadığına  görə 



bu  halda  dividendlərin  mütləq  həcmi  tez-tez  dəyişilə  bilər.  Mənfəət  azaldıqca 

 

69

müvafiq  olaraq  dividendlərin  həcmi  tez-tez  dəyişilə  bilər.  Mənfəət  azaldıqca 



müvafiq olaraq dividendlərin həcmi də azalır, şirkət zərərə düşdükdə isə dividendin 

ümumiyətlə kəsilməsi  mümkündür. 



Güzəşt  siyasəti  –  dividend  siyasətinin  bu  növündən  istifadə  edilərkən 

səhmlərə  aşağı  məbləğdə  sabit  dividend  ödənilməsi  və  uğurlu  illərdə  faizlərin 

artırılması  nəzərdə  tutulur.  Faiz  ödəmələri  müntəzəm  aparılmır.  Belə  siyasət 

bütövlükdə  şirkətin  fəaliyyət  çevikliyini  müəyyən  etsə  də,  investorlarda 

dividendləri  gözlədikləri  məbləğdə  ala  biləcəklərinə  şübhə  yaradır.  Səhmdarlar 

belə  qeyri-müəyyənliyi  xoşlamırlar.  Bu  siyasət  yalnız  gəlirlər  dəyişkən  olanda 

səmərə verə bilir. 

Qalıq  dividendi  –  siyasətindən  şirkətin  investisiya  imkanları  qeyri-sabit 

olanda  istifadə  edilir.  Bu  zaman  şirkət  mənfəət  hesabına  ilk  növbədə  özünün 

investisiyaya  ehtiyacını  ödəyir,  yerdə  qalan  hissə  dividendlərin  verilməsinə 

yönəldilir. 



Dividendlərin  ödənilməsi  ən  əsas  amillərdən  biridir.  Bir  sıra  amillər  buna 

təsir edir: 

-  şirkətdə  istehsal  və  ya  xidmətin  artım  sürəti,  onların  keyfiyyəti.  Şirkətin 

artım  səviyyəsi  nə  qədər  yüksəkdirsə,  dividendlərin  ödənilməsi  ehtimalı  da  bir  o 

qədər çoxdur. 



əssisənin  maliyyəsinin  idarə  edilməsi.  Müəssisənin  maliyyəsinin  idarə 

edilməsinin  müasir  sistemi  planlaşdırılma,  normalaşdırma  və  tənzimləmə 

nəzəriyyələrinə əsaslanır. 

Hazırki dövrdə müəssisənin maliyyə vəziyyətinin möhkəmliyi yalnız istehsal 

və sosial inkişaf və işçilərin madiyyə vəziyyətini müəyyən edən amil deyil, həm də 

həyat  qabiliyyətinin  şərtidir.  Geniş  təkrar  istehsal  üçün  müəssisənin  vaxtında 

vəsaitlə  təmin  edilməsi  məqsədilə  operativ  maliyyə  planı  yaxud  ödəniş  təqvimi 

tərtib  edilir.  Operativ  maliyyə  planı  növbəti  aydan  əvvəl  tərtib  edilir.  Operativ 

maliyyə  planı  illik  və  rüblük  maliyyə  planlarına  və  başqa  plan  sənədlərinə 

ə

saslanır.  Planda  xüsusi  və  borc  vəsaitlərin  dövriyyəsi  (daxil  olması  və 



 

70

xərclənməsi)  əks  etdirilir.  «Maliyyə  planı»  cədvəlinin  müvafiq  göstəriciləri 



konkretləşdirilir.  

Onun yerinə yetirilməsi prosesində aşağıdakılar müəyyən edilir: 

1.

 



Məhsulların  satışı,  xidmətlərin  göstərilməsi  və  işlərin  yerinə 

yetirilməsindən müəyyən pul vəsaitlərinin daxil olması; 

2.

 

Gəlirin və mənfəət planının yerinə yetirilməsi; 



3.

 

Dövriyyə vəsaitləri dövriyyəsinin sürətləndirilməsi; 



4.

 

Təsərrüfat fəaliyyətinin nəticəsinə və maliyyə vəziyyətinə təsir edən 



başqa göstəricilər müəyyən edilir. 

Cari  idarəetmə  siyasətinin  tərkib  hissəi  olaraq  operativ  maliyyə  planının 

köməyilə müəssisənin ödəmə qabiliyyəti təmin edilir və buna uyğun olaraq istehsal 

fəaliyyətinin fasiləsizliyi, büdcə, sığorta orqanları, sosial sığorta və pensiya fondu, 

başqa müəssisə və təşkilatlar qarşısınlakı öhdəliklər təmin edilir. 

Pul  vəsaitlərinin  müəssisənin  kassasına  və  hesabına  daxil  olması,  həmçinin 

qarşıdakı  ödənişlər  və  xərclər  nəzərdə  tutulur.  Bu,  nəzərdə  tutulan  pul 

daxilolmaları  ilə  xərclər  arasında  uyğunluğu  müəyyən  etməyə,  hər  bir  konkret 

tarixə  ödəmə  qabiliyyətini  təminatına  imkan  verir.  Əmək  haqqına  vəsaitin 

verilməsinin operativ planlaşdırılmasında əmələ gələn dəyişiklik nəzərə alınmaqla 

keçən  ilin  müvafiq  ayının  məlumatlarına  əsasən  qarşıdakı  ödənişlərin  məbləği 

nəzərdə  tutulur.  Büdcədənkənar  fondlara  ödənişlər  müəyyən  edilən  məbləğdə 

planlaşdırılır. 

Materiallara və xidmətələrə görə malgöndərən və podratçılara ödənilən vəsait 

müqaviləyə uyğun olaraq planlaşdırılır. Dövlət büdcəsinə ödəmələr – vergi faktiki 

məbləğdə,  uzun  və  qısamüddətli  kreditlərin  ödənilməsi  müqavilə  öhdəliklərinə 

ə

sasən  planlaşdırılır.  Məhsulların  satışından  pul  gəlirləri  məhsulların  satışı 



qrafikinə və bağlanmış müqaviləyə uyğun olaraq planlaşdırılır. 

Maliyyə  planının  yerinə  yetirilməsinin  zəruri  şərti  –  onun  göstəricilərinə 

nəzarət edilməsidir. Qeyri-qənaətbəxş maliyyə göstəriciləri istehsal planının yerinə 

yetirilmədiyini,  yaxud  hesablaşma  və  kredit  xidmətində  nöqsanların  olduğunu 

göstərir. 


 

71

Vəsaitlərdən qənaətlə və düzgün istifadə edilməsinə, gəlirlərin və rüsumların 



daxil  olmasına  nəzarət  edilməlidir.  Məhsulların  istehsalı  və  satışına,  vəsaitlərdən 

qənaətlə  istifadə  edilməsinə  və  mənfəət  planının  yerinə  yetirilməsinə,  bank 

kreditlərinin  vaxtında  alınmasına,  onların  müəyyən  edilən  müddətdə 

qaytarılmasına,  malgöndərənlərlə  və  podratçılarla,  fəhlə  və  qulluqçularla 

hesablaşmaların  vaxtında  aparılmasının  təmin  edilməsinə,  vəsaitin  kapital 

qoyuluşunun  maliyyələşdirilməsinə  keçirilməsi  və  onlardan  istifadə  edilməsinə, 

xüsusi  dövriyyə  vəsaitlərinin  vəziyyətinə,  əmtəə-material  qiymətlərin  maşın  və 

avadanlıqların  artıq  və  lazım  olmayan  ehtiyatlarının  yaradılmasının  qarşısının 

alınmasına,  istehsal  fondlarından  səmərəli  istifadə  edilməsinə  xüsusi  nəzarət 

edilməlidir. 

Mənfəət planın yerinə yetirilməsinə daha çox diqqət yetirilməlidir. Bu zaman 

nəzərə  almaq  lazımdır  ki,  mənfəət  hesablananda  aylıq  hesabatda  satılan 

məhsulların faktiki maya dəyəri deyil, plan göstəriciləri nəzərə alınır, ona görə də 

il  ərzində  məhsul  istehsalına  çəkilən  xərclər  təhlil  edilməli  və  məhsul  istehsalı 

planının yerinə yetirilməsinə nəzarət edilməlidir. 

 

                                                                      Cədvəl 3.1.3. 



əssisələrin ödəmə təqvimi 

(min manat) 

 

 



Göstəricilər 

Mart 

Plan 

Fak 

kənarlaşma 

Min.manat 

% 

1 

2 

3 

4 

5 

1. Ayın əvvəlinə pul vəsaitinin həcmi 

100 


100 



2. Vəsaitin daxil olması (gəlirlər) 

800 


800 



- satışdan gəlir 

500 


500 



- debitor borcunun daxil olması 

60 


60 



- avanslar 

10 


10 



-  əmlakın  satışından  gəlir  (əsas 

fondların və ehtiyatların satışı) 

30 

30 




 

72

 



Xərclərin (məsrəflərin) idarə edilməsi və amortizasiya siyasətinin seçilməsi. 

stehsal  və  tədavül  xərclərinin  idarə  edilməsinə  aid  maliyyə  siyasəti  bölməsinin 

hazırlanması  üçün  maliyyə  təhlilinin  xərc  və  rentabellik  səviyyəsi  haqqında 

məlumatlarından istifadə edilir. Təhlil əsasında xərclərin (dəyişən, sabit və qarışıq) 

optimallaşdırılması və müəssisənin zərərsiz işləməsinə nail olunması üzrə tədbirlər 

hazırlanır. 

Amortizasiya  siyasətinin  seçilməsi  müəssisənin  maliyyə  siyasətində  böyük 

ə

həmiyyət kəsb edir. Qüvvədə olan qanunvericiliyə əsasın müəssisə tezləşdirilmiş, 



yəni  avadanlıqları  dəyişdirmək  üçün  xərcləri  artırmaqla  sürətli  vəsait  yığmaq 

hüququna 

malikdir. 

Müəssisə 

həmçinin 

ə

sas 



fondların 

yenidən 


- Satışdankənar gəlirlər 

80 


80 



- kreditor borclarının artması hesabına 

daxil olmalar 

50 

50 


- kreditlər 



70 

70 


- veksellərin emissiyası 





- sair pul daxilolmaları 





Cəmi vəsaitin daxil olması 

800 

800 




3. Vəsaitin xərclənməsi 

 

 

 



 

- satıcıların hesablarının ödənilməsi 

100 

100 


- kreditor borclarının silinməsi 



50 

50 


- əməyin ödənilməsi 



200 

200 


- kommersiya xərcləri 



40 

40 


- idarəetmə xərcləri 



50 

50 


- vergi və ayırmalar 



100 

100 


- avanslar 



10 

10 


- investisiyalar 



100 

100 


- faiz və dividendlərin ödənilməsi 



20 

20 


- sair pul xərcləri 





- vəsaitin xərclənməsi - cəmi 

620 

620 




 

73

qiymətləndirilməsini  keçirmək,  amortizasiya  ayırmalarının  hesablanması  üsulunu 



müəyyən etmək hüqüquna malikdir. 

Amortizasiya

 – əsas istehsal fondlarının dəyərinin buraxılan məhsulun üzərinə 

tədricən  keçirilməsidir.  Amortizasiya  özünü  əsas  vəsaitlərin  və  qeyri-material 

aktivlərinin bərpası üçün olan maliyyə ehtiyatları kimi göstərir. 

Amortizasiya  siyasəti  dövlətin  ümumi  elmi-texniki  siyasətinin  əsas  tərkib 

hissələrindəndir.  Amortizasiya  normalarını  müəyyən  edərək  və  amortizasiya 

ayırmalarını  və  onlardan  istifadəni  qaydaya  salaraq  dövlət  ayrı-ayrı  sahələrdə 

istehsalın xarakteri və tempini nizamlayır. 

Amortizasiya

  –  əsas  fondların  fiziki  və  mənəvi  aşınması  dəyərinin  pula 

ifadəsidir.  Amortizasiya  ayırmaları  bir  neçə  üsulla  müəyyən  edilir:  xətti,  azalan 

qalıq və s. 

Sürətli amortizmsiya metodu müəssisəyə imkan verir ki, inflyasiya şəraitində 

çəkilən  xərcləri  tez  bir  vaxta  geri  qaytarsın  və  onu  avadanlıq  parkının 

təzələnməsinə yönəltsin. 

əssisənin  amortizasiya  siyasəti

  –  xüsusi  maliyyə  resurslarının 

formalaşması siyasətinin tərkib hissəsi sayılır. Müəssisənin amortizasiya siyasəti 2 

istiqamətdə mövcud olur: mühasibat və vergi uçotu. 

Məlum  olduğu  kimi,  müəssisənin  amortizasiya  siyasətinin  əsas  məsələləri 

aşağıdauılardan ibarətdir: 

1.

 



Amortizsiya  olunan  əmlakın  qiymətləndirilməsi  və  yenidən 

qiymətləndirilməsi. 

2.

 

Ə



sas  vəsaitlərin  və  qeyri-material  aktivlərinin  faydalı  istifadə 

müddətinin müəyyən olunması. 

3.

 

Amortizasiya ayırmalarının seçimi və əsaslandırılması metodları. 



4.

 

Amortizasiya ayırmalarından məqsədli istifadənin təmin olunma. 



5.

 

Ə



sas vəsaitlərin təkrar istehsalının daha effektli formasının seçimi. 

6.

 



Vergi ödənişlərinin optimallaşdırılması. 

Amortizsiya  siyasətinin  əsas  kapitalın  idarə  olunması,  xüsusi  investisiya 

resurslarının formalaşı siyasətinin tərkib hissəsi kimi baxmaq olar. 

1   2   3   4   5   6




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə