AZƏrbaycan respubl kasi təhs L naz rl y azərbaycan döVLƏt qt sad un vers tet



Yüklə 0,55 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə7/7
tarix09.12.2016
ölçüsü0,55 Mb.
1   2   3   4   5   6   7

NƏT CƏ VƏ TƏKL FLƏ

 

Büdcə  sisteminin  təkmilləşdirilməsi  istiqamətində  xeyli  işlər  görülsə  də  bu 



sahədə müəyyən problemlər mövcuddur. Bu problemləri həll etmək üçün dövlət bir sıra 

iqtisadi  qanunlar  qəbul  etməklə  iqtisadi  inkişafa  zəmin  yaradır.  Bu  qanunların 

ə

ksəriyyəti o cümlədən büdcə sistemi haqqında qanun xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu 



da öz əksini dövlətin əsas maliyyə planı olan dövlət büdcəsində tapır.  

Dövlət  büdcəsinin  tənzimlənməsi  və  büdcə  kəsirinin  aradan  qaldırılması  üçün 

vahid büdcənin idarə edilməsi siyasətinin aparılmasına böyük ehtiyac vardır. Büdcənin 

icarsı  və  idarə  edilməsi  siyasətində,  inkişaf  etmiş  ölkələrin  təcrübəsinə  əsaslanmaqla 

yanaşı,  milli,  regional  prinsiplər  nəzərə  alınmalıdır.  Yuxarıda  da  qeyd  etdiyimiz  kimi 

büdcənin idarə edilməsində əsas rol oynayan Dövlət Xəzinədarlıq Agentliyinin xüsusi 

çəkisinin  son  illərdə  artması  istisna  edilmir.  Uzunmüddətli  perspektivdə  ölkənin 

dayanıqlı  iqtisadi  inkişafını  təmin  etmək  baxımından  Xəzinədarlığın  büdcədan 

maliyyələşən  təşkilatlar  üzrə  nəzarətinin  gücləndirilməsi  istiqamətində  məqsədyönlü, 

uğurlu  tədbirlər  davam  etdirilir.  Bu  da  öz  müsbət  nəticəsini  göstərir  və  nikbin 

proqnozlara əsas verir. 

 Araşdırılmalar  göstərir  ki,  Respublikamızda  Xəzinədarlığın  işinin  təşkilində  

təkmilləşmə  naminə  mühüm  addımlar  atılır,  böyük  nailiyyətlər  əldə  edilir.  Aşağıda 

sadalanan  təkliflərin  həyata  keçirilməsinin  də  bu  istiqamətdə  öz  töhvəsini  verəcəyi 

fikrindəyik:  

1.  Büdcə  təşkilatlarının  və  idarəetmə  orqanlarının  sayının  azaldılması,  bu 

özlüyündə  büdcənin  idarə  edilməsini  asanlaşdıracaq  və  optimallığın  təmin  edilməsinə 

gətirib çıxaracaqdır;  

2.  Yerli  Xəzinədarlıq  orqanlarının  inkişaf  etdirilməsi  üçün  yerlərdə  (paytaxtdan 

uzaq  rayonlarda  və  şəhərlərdə)  büdcədən  maliyyələşən  istehsal  və  emal  sahələrinin 

yaradılmasının təşkili;  

3. Dövlət büdcəsi xərclərində sahəvi inkişaf meyllərinin artırılması;  



77 

 

4.  Dövlət  büdcəsi  və  büdcədənkənar  dövlət  fondlarının  (təsisatlarının)  büdcə 



layihələrinin göstəricilərinin tamlığına nəzarətin artırılması 

5.  Əvvəlki  illərin  (ən  azı  iki  ilin)  müvafiq  proqnoz  və  ya  icra  göstəricilərinin 

növbəti  ilin  büdcə  layihəsində  nəzərdə  tutulan  göstəricilərlə  qarşılıqlı  müqayisəsinin 

aparılması 

6. Xəzinədarlığın məlumat bazasının daim genişləndirilməsi;  

7. Hesabatlılığın aşağı olduğu büdcə təşkilatlarında düzgün hesabatların vaxtında 

verilməməsi hallarına qarşı mübarizənin daha da gücləndirilməsi;  

8.  Həyata  keçirilən  təhlil,  araşdırma,  əsaslandırma  və  qiymətləndirmələr  rəsmi 

məlumatlarla uyğunluq təşkil etməklə obyektiv və qərəzsiz olmalı, əldə edilmiş nəticə 

və təkliflər əsaslandırılmalıdır 

Sonda qeyd etmək istəyirik ki, Azərbaycan hər cəhətdən gələcəyi parlaq olan bir 

ölkədir. Belə gələcəyə qovuşmanı tezləşdirməkdə isə bugünədək büdcə siyasəti dövlətin 

1  nömrəli  köməkçisi  olmuşdur  və  bugündən  sonrada  olacağına  heç  bir  şübhəmiz 

yoxdur. 


 

78 

 

Ə



DƏB YYAT S YAHISI 

 

1.

  "Azərbaycan  Respublikasının  2015-ci  il  dövlət  büdcəsi  haqqında"  Azərbaycan 



Respublikasının Qanunu 

2.

  "Azərbaycan  Respublikasının  2015-ci  il  dövlət  büdcəsi  haqqında"  Azərbaycan 



Respublikası Qanununun tətbiqi barədə" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 

Fərmanı 


3.

  “Azərbaycan  Respublikasının  2014-cü  il  dövlət  büdcəsinin  icrası  haqqında” 

Azərbaycan Respublikasının Qanunu 

4.

  Maliyyə Nazirliyi 2015-cü il dövlət büdcəsi təqdimatı/pdf 



5.

  Azərbaycan  Respublikası  Maliyyə  Nazirliyinin  Dövlət  Xəzinədarlığı  Agentliyi 

haqqında Əsasnamə 

6.

  Bədəlov Ş.Ş., Məhərrəmov R.B., Qurbanov F.Ə. Büdcə sistemi. Dərslik, Bakı, 



7.

 N.Novruzov - “Maliyyə” 

8.

  The Dima Declaration of Guidelines on Auditing Precepts.http://www.intosai.org 



9.

  С.В.Степашин,  Государственный  Аудити  экономик  будшего,  Москва, 

Наука

. 2008,стр.208-210 



10.

 Ник  Меннинг  и  Нил  Парисон.Реферма  Государственного  управления 

международный

 опыт. Москва.2003,стр.496 

11.

 The Public Finance Act(1989) 



12.

 Government 

Performance 

and 


Results 

Act 


19993- 


http://whitehouse.gov./omb/mgmt.gpra/gplow2m.html 

13.


 Ussher  C.,Kibblewhite  A.,Outcomes  and  management  in  New  Zealand-A 

background Paper(new Zeland Treasury),2001 

14.

 A.Smit- qtisadiyyatın əlifbası Eamon Butler,Bakı-2008,ingilis dilindən tərcümə 



15.

 Z.Vəliyev,Dövlət Büdcəsi məlumat sorğu kitabı,Bakı-2006 

16.

 www.budget.az 



17.

 www.maliyye.gov.az 

18.

 www.taxes.gov.az 



79 

 

19.



 https://portal.dxa.gov.az/ 

20.


 https://cert.dxa.gov.az 

21.


 http://vergijurnali.az/ 

 

 



80 

 

XÜLASƏ 



 

Azərbaycan  Respublikasında  xəzinədarlıq  sisteminin  qurulması  nəticəsində 

büdcə  gəlirlərinin  və  xərclərinin  kassa  icrasının  bütünlüklə  dövlət  xəzinədarlığı 

vasitəsilə  həyata  keçirilməsinə  başlanması  büdcənin  icrası  prosesinin  digər 

mərhələlərində  də,  o  cümlədən,  büdcədən  maliyyələşən  kredit  təşkilatlarında  (bundan 

sonra  büdcə  təşkilatları)  debitor-kreditor  borclarının  yaradılması  və  faktiki  xərclərin 

aparılması üzərində xəzinə nəzarətini təmin edə biləcək icra mexanizmlərinin təşkilini 

mümkün etmişdir.  

Xəzinədarlıq  sisteminin  tətbiqi,  Dövlət  Büdcəsinin  idarə  edilməsində  açılan 

maliyyələşmə  ilə  vəsaitlərdən  istifadə  müddəti  arasında  məsafəni  azaltmağa,  maliyyə 

resursu  olmadan  mövcud  kassa  vəsaitləri  hesabına  manevr  etməklə  maliyyələşmə 

dövrünü  minimuma  endirməyə  imkan  verir  ki,  bu  da  büdcənin  icrası  üzrə  prioritet 

sahələrin  müəyyən  edilməsi  və  dövlətin  maliyyə  vəsaitlərinin  səmərəli  istifadə 

olunması üçün zəmin yaradır. 

Mövzunun  hazırlanması  zamanı  tədqiqatın  ümum  elmi  metod  və  üsullarından 

istifadə  edilmişdir;  sistem,  struktur-funksional  təhlil,  eləcə  də  sosioloji,  iqtisadi  və 

iqtisadi-sosioloji yanaşmalar. 

Dövlət  büdcəsinin  idarə  edilməsində  Xəzinədarlığın  rolunun  artırılması 

istiqamətində  görülən  tədbirlərin  ən  başlıcası  kimi  Dövlət  Xəzinədarlıq  Agentliyinin 

hesabtalrın  təqdim  edilməsi  sisteminin  elektronlaşdırılması  və  vahid  baza  sisteminin 

yaranması əsas perspetiv göstəricilərdəndir.  

Tədqiqatın nəzəri əsası kimi müxtəlif Azərbaycan və dünya alimlərinin bu mövzu 

üzrə elmi araşdırmaları çıxış etmişdir. 

 

 



 

81 

 

SUMMARY 

 

Treasury  system  in  Azerbaijan  as  a  result  of  the  implementation  of  the  overall 



budget  revenues  and  expenditures  through  the  state  treasury  cash  to  start  the 

implementation  of  the  other  phases  of  the  execution  of  the  budget  process,  including 

credit organizations financed from the budget (the budget) on the conduct of the debtor, 

creditors and the actual costs of treasure the organization has to be able to ensure the 

implementation mechanisms. 

Treasury  system,  which  opened  in  the  management  of  state  budget  funding  to 

reduce the distance between the duration of use of funds, cash funds available without 

the financial resources to minimize the exercise period of the financing that will allow 

you to identify priority areas for the implementation of the budget and the efficient use 

of financial resources In order to set the stage. 

During the preparation of the general subject of scientific research methods and 

techniques have been used; The system, structural-functional analysis, as well as social, 

economic, sociological and economic approaches. 

Treasury's  role  in  the  management  of  the  state  budget  as  the  most  important 

measures  to  improve  the  presentation  of  the  State  Treasury  Agency  of  hesabtalrın 

digitalization and the creation of a single database of key indicators perspetiv. 

 

The theoretical basis for the study of a variety of scientific research on this topic 



has given scientists the world. 

 

 



82 

 

РЕЗЮМЕ



 

 

Казначейская



  система  в  Азербайджане  в  результате  реализации  общих 

доходов


  бюджета  и  расходов  через  Государственное  казначейство  наличными, 

чтобы


 начать реализацию других этапах выполнения бюджетного процесса, в том 

числе


  кредитных  организаций,  финансируемых  из  бюджета  (бюджета)  о 

проведении

  должника,  кредиторов  и  фактических  затрат  на  сокровища 

организация

 должна быть в состоянии обеспечить механизмы реализации. 

Казначейская

  система,  которая  открылась  в  управлении  государственного 

бюджета


 

финансирования

чтобы


 

уменьшить

 

расстояние



 

между


 

продолжительностью

  использования  средств,  имеющихся  денежных  средств  без 

финансовых

 

ресурсов


чтобы


 

минимизировать

 

упражнений



 

период


 

финансирования

,  что  позволит  вам  определить  приоритетные  области  для 

исполнения

  бюджета  и  эффективного  использования  финансовых  ресурсов  Для 

того


, чтобы подготовить почву. 

В

  ходе  подготовки  общей  теме  научных  методов  и  приемов  были 



использованы

  исследования;  Система,  структурно-функциональный  анализ,  а 

также

 социальные, экономические, социологические и экономические подходы. 



Роль

 Министерства финансов в управлении государственного бюджета как 

наиболее

  важных  мер  для  улучшения  представления  Государственного 

казначейства

 агентства hesabtalrın цифровизации и создание единой базы данных 

ключевых

 показателей perspetiv. 

Теоретической

 

основой



 

для


 

изучения


 

разнообразных

 

научных


 

исследований

 по этой теме дал ученым мира. 


83 

 

Azərbaycan Dövlət  qtisad Universitetinin «Magistratura Mərkəzi» nin magistrı 



Rüstəmova Günay Süleyman qızının «Dövlət büdcəsinin idarə olunmasında 

xəzinədarlığın rolunun artırılması» mövzusunda yerinə yetirdiyi magistr 

dissertasiyasının 

REFERATI 

 

Mövzunun  aktuallığı.  Müasir  dünya  iqtisadiyyatında  qlobal  meyillərin 

dərinləşdiyi  bir  dövrdə  dövlətin  milli  maraqlarının  və  möqeyinin  möhkəmlənməsinə 

təsir gostərən  əsas  faktorlardan  biri  düzgün  dövlət büdcə  siyasətidir.  Müstəqilliyin ilk 

illərindən başlayaraq Azərbaycan Respublikasında aparılan iqtisadi islahatların mühüm 

istiqaməti 

ölkə 


iqtisadiyyatının 

fiskal 


siyasətinin 

prioritetlərinin 

müəyyənləşdirilməsindən ibarətdir. Keçid iqtisadiyyatlı ölkələrdə dövlət büdcəsi sosial 

problemlərin həllinə və nəticə etibarı ilə sosial ədalətin bərpasına yönəldiyi üçün dövlət 

büdcəsinin  idarə  edilməsi  və  son  illərdə  Xəzinədarlıq  Agentliyinin  büdcə  idarə 

etməsinin  təkmilləşdirilməsində  rolunu  öyrənmək  müasir  dövrdə  obyektiv  zərurətdən 

irəli gəlir. 

Mövzunun  öyrənilmə  səviyyəsi.  Dövlət  büdcəsinin  idarə  edilməsi  məsələsinin 

öyrənilməsi çox qədim tarixə malikdir. Bu məsələnin tədqiqatı 

ilə  A.Smit,  D.Rikardo,  C.Keyns  və  digər  iqtisadçılar  məşğul  olmuşlar.  Qeyd  olunan 

alimlərin tədqiqatları şübhəsiz boyük elmi dəyərə malikdir, amma onu da nəzərə almaq 

lazımdır  ki,  müasir  maliyyə  bazarları  çox  mürəkkəb  və  dəyişkəndirlər,buna  görə  də 

sürətlə  dəyişən  iqtisadi  mühitə  adekvat  olaraq  uyğun  təhlillərin  aparılması  elmi 

nəzəriyyənin daimi yenilənməsini və təkmilləşdirilməsini tələb edir. 

        Bir  sıra  ölkələrdə  dövlətin  agentlik  və  institutları  büdcə  siyasətinə  birbaşa  təsir 

etmək iqtidarına malikdirlər. 

Azərbaycan  Respublikasının  büdcəsinin  icrasında  və  büdcəyə  nəzarətdə  Dövlət 

Xəzinədarlıq  Agentliyi  Maliyyə  Nazirliyinin  fəaliyyətinin  təkmilləşdirilməsi  tədbirləri 

həyata keçirir. 



Tədqiqatın məqsədi. Tədqiqatın məqsədi hazırki qeyri-stabil qlobal iqtisadi 

84 

 

şə



raitdə  dövlət  büdcəsinin  idarə  edilməsinin  effektiv  metodlarının  təyin  edilməsi  və 

Xəzinədarlıq  Agnetliyinin  bu  metodların  təkmilləşdirilməsində  rolunun  müəyyən 

edilməsi, eyni zamanda təkliflərin hazırlanmasından ibarətdir.  

Tədqiqatın obyekti; Dövlət büdcəsi və Dövlət Xəznədarlıq Agentliyi 

 

Tədqiqatın  predmeti;  Müasir  qeyri-stabil  iqtisadi  şəraitdə  Dövlət  Büdcəsinin 

idarə  edilməsində  Xəzinədarlıq  tərəfindən  həyata  keçirilən  işlər  və  tətbiq  edilən 

metodlarındakı dəyişikliklər. 

 

Tədqiqatın nəzəri və metodoloji əsasları. Tədqiqatın nəzəri əsası kimi müxtəlif 

Azərbaycan və dünya alimlərinin bu mövzu üzrə elmi araşdırmaları çıxış etmişdir. 

Metodoloji  informasiya  və  metodoloji  baza  qismində  isə  müxtəlif  təşkilatların 

(Beynəlxalq  valyuta  fondu,  Dünya  Bakı  və  s.  )  məlumatları,  dövrü  qəzet  və  jurnal 

buraxılışlarının materialları, internet şəbəkəsi resursları, eləcə də AR Mərkəzi Bankının, 

Maliyyə Nazirliyinin və  qtisadi inkişaf Nazirliyinin statistik materialları çıxış etmişdir. 

Mövzunun  hazırlanması  zamanı  tədqiqatın  ümum  elmi  metod  və  üsullarından 

istifadə  edilmişdir;  sistem,  struktur-funksional  təhlil,  eləcə  də  sosioloji,  iqtisadi  və 

iqtisadi-sosioloji yanaşmalar. 

Tədqiqatın  praktiki  əhəmiyyəti.  Dissertasiya  işində  alınan  nəticə  və  təkliflər 

Dövlət  Büdcəsinin  idarə  edilməsində  Xəzinədarlıq  Agentliyinin  təcrübəsinin  və 

mövcud  qanunvericiliyin  təkmilləşdirilməsi  üçün  dövlət  hakimiyyəti  orqanları 

tərəfindən istifadə edilə bilər. 



Dissertasiya  şinin  informasiya  bazasını    ASK-nin  və  Maliyyə  Nazirliyinin 

statistic məlumatları təşkil edir. 



Dissertasiyanın strukturu. Dissertasiyanın hazırlanması üçün qarşıya qoyulmuş 

məqsədlər  onun  məntiqini  və  strukturunu  müəyyən  etmişdir.  O  girişdən,  üç 

fəsildən,nəticə və təkliflərdən, ədəbiyyat siyahısından ibarətdir.  

Büdcə  sisteminin  təkmilləşdirilməsi  istiqamətində  xeyli  işlər  görülsə  də  bu 

sahədə müəyyən problemlər mövcuddur. Bu problemləri həll etmək üçün dövlət bir sıra 

iqtisadi  qanunlar  qəbul  etməklə  iqtisadi  inkişafa  zəmin  yaradır.  Bu  qanunların 



85 

 

ə



ksəriyyəti o cümlədən büdcə sistemi haqqında qanun xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu 

da öz əksini dövlətin əsas maliyyə planı olan dövlət büdcəsində tapır.  

Dövlət  büdcəsinin  tənzimlənməsi  və  büdcə  kəsirinin  aradan  qaldırılması  üçün 

vahid büdcənin idarə edilməsi siyasətinin aparılmasına böyük ehtiyac vardır. Büdcənin 

icarsı  və  idarə  edilməsi  siyasətində,  inkişaf  etmiş  ölkələrin  təcrübəsinə  əsaslanmaqla 

yanaşı,  milli,  regional  prinsiplər  nəzərə  alınmalıdır.  Yuxarıda  da  qeyd  etdiyimiz  kimi 

büdcənin idarə edilməsində əsas rol oynayan Dövlət Xəzinədarlıq Agentliyinin xüsusi 

çəkisinin  son  illərdə  artması  istisna  edilmir.  Uzunmüddətli  perspektivdə  ölkənin 

dayanıqlı  iqtisadi  inkişafını  təmin  etmək  baxımından  Xəzinədarlığın  büdcədan 

maliyyələşən  təşkilatlar  üzrə  nəzarətinin  gücləndirilməsi  istiqamətində  məqsədyönlü, 

uğurlu  tədbirlər  davam  etdirilir.  Bu  da  öz  müsbət  nəticəsini  göstərir  və  nikbin 

proqnozlara əsas verir. 

 Araşdırılmalar  göstərir  ki,  Respublikamızda  Xəzinədarlığın  işinin  təşkilində  

təkmilləşmə  naminə  mühüm  addımlar  atılır,  böyük  nailiyyətlər  əldə  edilir.  Aşağıda 

sadalanan  təkliflərin  həyata  keçirilməsinin  də  bu  istiqamətdə  öz  töhvəsini  verəcəyi 

fikrindəyik:  

1. Büdcə təşkilatlarının təsnifat kodlarının online rejimdə yoxlanılması üçün yeni 

sistemin yaradılması;  

2. Məlumatların daha operativ uçotunun qurulması;  

3.  Xəzinədarlıq  Agentliyinin  Uçotuna  yalnız  həmin  ildə  icra  edilmiş  xərclər  və 

gəlirlərin daxil edilməsi;  

4.  Dövlət  büdcəsi  və  büdcədənkənar  dövlət  fondlarının  (təsisatlarının)  büdcə 

layihələrinin göstəricilərinin tamlığına nəzarətin artırılması 

5.  Əvvəlki  illərin  (ən  azı  iki  ilin)  müvafiq  proqnoz  və  ya  icra  göstəricilərinin 

növbəti  ilin  büdcə  layihəsində  nəzərdə  tutulan  göstəricilərlə  qarşılıqlı  müqayisəsinin 

aparılması 

6. Dövlət büdcəsinə daxil olan vəsaitlərin avtomatik emal edilməsi işinin inkişaf 

etdirilməsi;  



86 

 

7. Hesabatlılığın aşağı olduğu büdcə təşkilatlarında düzgün hesabatların vaxtında 



verilməməsi hallarına qarşı mübarizənin daha da gücləndirilməsi;  

8.  Həyata  keçirilən  təhlil,  araşdırma,  əsaslandırma  və  qiymətləndirmələr  rəsmi 

məlumatlarla uyğunluq təşkil etməklə obyektiv və qərəzsiz olmalı, əldə edilmiş nəticə 

və təkliflər əsaslandırılmalıdır 

Sonda qeyd etmək istəyirik ki, Azərbaycan hər cəhətdən gələcəyi parlaq olan bir 

ölkədir. Belə gələcəyə qovuşmanı tezləşdirməkdə isə bugünədək büdcə siyasəti dövlətin 

1 nömrəli köməkçisi olmuşdur və bugündən sonrada olacağına heç bir şübhəmiz 

yoxdur. 


 

 

Kataloq: application -> uploads -> 2015
2015 -> 4 İstehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi Son istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi
2015 -> MİkrobiologiYA, sanitariya və GİGİyena fəNNİ azərbaycan böLMƏSİ
2015 -> Magistrantların dissertasiya mövzusunun yazılması, müzakirəsi və müdafiəsi üçün yaddaş qeydi Birinci tədris ILI üzrə
2015 -> AZƏrbaycan respublikasinin təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2015 -> План: Məqsəd auditoriyasının elementləri və mövqeləşdirmənin prinsipləri
2015 -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
2015 -> MÖvzu giriş. Materiya. Kimya, yaranması, inkişaf tarixi, əsas kimya qanunları
2015 -> Bazarların cəlbediciliyi plan bazarın mütləq və cari potensialı
2015 -> İqtisad elminin tarixi və metodologiyasы “
2015 -> Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin və "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin dəyişiklik edilmiş bəzi qərarlarının siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı

Yüklə 0,55 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə