B yeva sayali məMMƏdar f o



Yüklə 0,54 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə4/5
tarix09.12.2016
ölçüsü0,54 Mb.
1   2   3   4   5

3.2 Mərkəzi və yerli gömrük laboratoriyalarında gömrük 

ekspertizasının təşkilinin təkmilləşdirilməsi istiqamətləri. 

 

Ölkə  iqtisadiyyatının  bazar  iqtisadi  sisteminə  keçməsi  ilə  əlaqədar  olaraq 

digər sahələrdə tələb edildiyi kimi gömrük işi sahəsində də infrastrukturanın yeni 

iqtisadi sistemə keçməsi məsələsini göndəmə gətirmişdir. Bu, bir çox faktorlardan 

asılıdır. Onları aşağıdakı kimi təsnifləşdirmək olar: 

  xarici  iqtisadi  fəaliyyətin  tənzimlənməsi  prosesində  funksiyalarının, 



səlahiyyətlərinin  və  məsuliyyətlərinin  artması  ilə  əlaqədar  olaraq,  gömrük 

orqanlarının fəaliyyətlərinin çətinləşməsi; 

 gömrük rəsmiləşdirilməsi və mallara gömrük nəzarəti üzrə işlərin həcminin 



ə

həmiyyətli dərəcədə artması, onların yerinə yetirilməsinin yeni texnologiyanın və 

texniki vasitələrin tətbiqindən birbaşa asılılığının güclənməsi; 

  gömrük  orqanlarının  ölkənin  iqtisadi  təhlükəsizliyinin  qorunması 



istiqamətində,  habelə  bir  hüquq-mühafizə  orqanı  kimi  yeni  hüquq  və  vəzifələrin 

meydana çıxması; 

  gömrük  təşkilatlarının  kadr  heyətinin  keeyfiyyətcə  yaxşılaşdırılması  və 



möhkəmləndirilməsi  tələbatı,  onların  peşəkarlığının,  bilik  səviyyəsinin 

yüksəldilməsi, yüksək əxlaqi-etik keyfiyyətlərin tərbiyə edilməsi; 

  sosial  sahənin  geriliyinin  aradan  qaldırılmasının  vacibliyi,  gömrük 



ə

məkdaşlarının sosial müdafiəsinin, normal həyat fəaliyyətinin təmin edilməsi; 

  gömrük  işi  sahəsində  beynəlxalq  əməkdaşlığın  genişlənməsi  və 



dərinləşməsi  prosesinin  Azərbaycanın  gömrük  orqanlarının  infrastruktur 

təminatının beynəlxalq səviyyəyə qaldırılmasını tələb etməsi. 

Gömrük  infrastrukturu  gömrük  işini  həyata  keçirən  orqanların  fəaliyyətini 

asanlaşdıran,  tabeli,  köməkçi  gömrük  müəssisələri  şəbəkəsidir  və  ya  gömrük 

orqanlarının normal fəaliyyət göstərməsini təmin edən istehsal, qeyri-istehsal, elmi 

sahələr kompleksidir. 



 

71 


Belə  təşkilatlara  gömrük  laboratoriyaları,  tədris  müəssisələri,  elmi-tədqiqat 

müəssisələri,  hesablama  mərkəzləri,  poliqrafiya,  tikinti,  istismar,  təchizat  və  s. 

müəssisələr aid edilir.  

Yuxarıda  adını  çəkdiyimiz  kimi  gömrük  infrastrukturunun  ən  vacib 

ünsürlərindən biri gömrük laboratoriyalarıdır. 

Gömrük laboratoriyalarında əsasən aşağıdakılar müəyyən edilir: 

 

Xarici iqtisadi fəaliyyətin Mal Nomenklaturasına uyğun malın kodunun 



təyini;

  

 



malın mənşə ölkəsinin təyini;

  

 



malın gömrük dəyərinin təyini;

  

 



malların, o cümlədən emal əməliyyatından sonra, identifləşdirilməsi 

(eyniləşdirilməsi);

  

 

malların tərkibinin, fiziki və kimyəvi strukturunun təyini;



  

 

malların çeşidi, sortu və növünün təyini;



  

 

malların istehsal texnologiyasının təyini;



  

 

malların istehsal olunduğu xammal mənbələrinin təyini;



  

 

xammalın və digər malların emalı zamanı məhsul çıxımı normalarının 



(hasilat miqdarının) təyini;

  

 



malların narkotik, güclü təsirə malik zəhərli, zəhərləyici maddələr qrupuna 

mənsubiyyətinin təyini;

  

 

malların ekoloji və istismar təhlükəsizliyinin təyini;



  

 

malların Azərbaycan Respublikasının və xarici ölkə xalqlarının bədii, tarixi 



və arxeoloji varidatına mənsubiyyətinin təyini;

  

 



xüsusi tədqiqat metodu və bilik tələb edən digər məsələlərin həlli. 

Laboratoriya  şəraitində  ekspertizanın  aşağıdakı  növləri  mühüm  əhəmiyyət 

kəsb edir: 

  malların  mənşə  ölkəsinin  təyin  edilməsi  üzrə  ekspertizalar.  Belə 



ekspertizanın  nəticələrindən  gömrük  rəsmiləşdirilməsi  və  gömrük  nəzarəti  rejimi, 

həmçinin gömrük rüsumlarının miqdarı bilavasitə asılı olur; 



 

72 


  tarif  təsnifatında  mallarının  yerinin  təyin  edilməsi  məqsədilə  aparılan 

ekspertizalar. Bunun üçün fiziki və kimyəvi tədqiqatlardan istifadə edilir, gömrük 

nəzarəti  rejimi,  həmçinin  gömrük  tarifi  stavkaları  bu  tədqiqatların  nəticələrində 

asılı olur; 

 mal və xidmətlərin sertifikatlaşdırılması ilə bağlı olan ekspertizalar.  



Gömrük  ekspertizaları,  həmçinin  malların  ayrı-ayrı  gömrük  rejimləri  altında 

yerləşdirilməsi  ilə  bağlı  olaraq  aparılır  (məsələn,  emal  rejimlərində).  Bu  hallarda 

gömrük laboratoriyalarında malların eyniləşdirilməsi (identifikasiyası), o cümlədən 

xammalın  emal  əməliyyatlarından  sonra  identifikasiyası  aparılır,  xammalın 

emalında məhsulun çıxım normaları müəyyən edilir. 

Azərbaycan  Respublikasında  gömrük  ekspertizasının  həyata  keçirilməsi 

istiqamətində ixtisaslaşmış qurum Mərkəzi Laboratoriyadır. 

Mərkəzi  Laboratoriya  Nazirlər  Kabinetinin  “Azərbaycan  Respublikası 

Gömrük  Komitəsinin  məsələləri  haqqında”  1  iyun  1992-ci  301  saylı  Qərarı  ilə 

birbaşa  Gömrük  Komitəsinin  strukturunda  və  Azərbaycan  Respublikası  Dövlət 

Gömrük  Komitəsinin  315  saylı  13  aprel  1994-cü  il  tarixli  əmrinə  əsasən  hüquqi 

şə

xs statusuna malik tabeli struktur vahid olaraq fəaliyyətdədir.  



Fəaliyyətinin  ilk  dövrlərində  Mərkəzi  Laboratoriyanın  əsas  məqsədi  öz 

strukturunu  qurmağa  nail  olmaqdan  ibarət  idi.  Bu  istiqamətdı  Ümumdünya 

Gömrük  Təşkilatının  “Gömrük  Laboratoriyalarının  Təşkili”  (“Custom  Laboratory 

Guide”)  Proqram  Layihəsinə  müvafiq  laboratoriya  binasının  sxem-çertyojuna 

ə

sasən  1996-cı  ildə  laboratoriyanın  inzibati  binası  tikilmiş  və  cihaz,  avadanlıq, 



laboratoriya  mebel  dəsti,  reaktivlər  və  s.  ilə  təchizatı  məsələləri  ilə  məşğul 

olunmuşdur.  

Laboratoriyanın  müasir  avadanlıq  və  cihazlarla  təmin  edilməsi  üçün 

beynəlxalq səviyyədə tanınmış firmalarla müəyyən əlaqələr qurulmuşdur. Məsələn, 

Almaniyanın  “Karl  Çeys”  firması  ilə  bağlanmış  müqavilə  əsasında  müasir  optiki 

cihazlar. Atom-absorbsion spektrometrləri, narkotik vasitələri tədqiq edən dəst və 

s.  alınmışdır.  Gömrük  nəzarətində  və  stasionar  şəraitdə  istifadə  olunan  texniki 


 

73 


nəzarət  vasitələri  “Azərdövlətstandart”  tərəfindən  dövlət  yoxlamasından 

keçirilməklə onların istismarına səlahiyyət verən şəhadətnamələr alınmışdır.  

Mərkəzi  Laboratoriyada  2001-ci  ildə  “ xrac  olunan  Azərbaycan  mənşəli 

mallar”  guşəsi  yeni  mal  nümunələri  ilə  zənginləşdirilmiş  və  eyniləşdirməyə 

təminat verən yeni müasir texniki nəzarət vasitələri alınmışdır.  

Müxtəlif  növlü  nümunələrin  vizual,  orqanoleptik  və  fiziki-kimyəvi  tədqiqatı 

üzrə təhlil, habelə bəzi alların təsnifat və harmonikləşdirilmiş sistem üzrə təsvir və 

kodlaşdırılması aparılmışdır. 

Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyinin (AEBA) “Fiziki müdafiə və nüvə 

materiallarının  təhlükəsizliyi”  üzrə  Texniki  Əməkdaşlıq  layihəsi  çərçivəsində 

AEBA  və  və  Respublika  Dövlət  Gömrük  Komitəsi  tərəfindən  təşkil  olunmuş 

“Nüvə və digər radioaktiv materialların qeyri-qanuni keçirilməsinə qarşı mübarizə” 

konvensiyası  imzalanmışdır.  Bu  materialların  respublikada  qanuni  dövriyyəsinə 

dair hüquqi baza, nüvə materialları və ikili tətbiq malları, habelə onlara nəzarətin 

təşkilinə  dair  məruzələr  olunmuş  və  əməkdaşlar  tərəfindən  bu  növ  nəzarətin 

aparılmasına səlahiyyət verən sertifikatlar verilmişdir. 

Ümümilikdə  isə  Mərkəzi  Laboratoriyanın  perspektivində  bölgə  və  səyyar 

laboratoriyaların yaradılması və bu istiqamətdə tədbirlər planının hazırlanması, mal 

qrupları üzrə kimyəvi reaktivlərin sifarişi və alınması, tədqiqat-metodiki və tədris-

sorğu  vasitələrinin  hazırlanması  sahəsində  işlərin  aparılması,  habelə  müasir  cihaz 

və  avadanlıqlar  alınması  məqsədi  ilə  Hollandiyanın  “Landre”,  Rusiya 

Federasiyasının  “E M”,  “Aspekt”,  “Spektron-OPTEL”  və  s.  təmayüllü  danışıqlar 

aparılması,  bir  sözlə  gömrük  ekspertizası  strukturunun  və  iş  prinsipinin 

təkmilləşdirilməsi,  səmərəliliyinin  artırılması,  modernləşdirilməsi  və  s.  kimi 

məsələlər durur.  

Mərkəzi Laboratoriyanın əsas iş prinsiplərini, fəaliyyət istiqamətlərini məqsəd 

və vəzifələrini əks etdirən hüquqi sənədlərin bariz nümunələrindən biri 6 bölmə və 

34  maddədən  ibarət  “Azərbaycan  Respublikası  Dövlət  Gömrük  Komitəsinin 

Mərkəzi Laboratoriyası haqqında” Əsasnamədir.  


 

74 


Ə

sasnamədə  Mərkəzi  Laboratoriyanın  hüquq  və  vəzifələri,  məqsədi,  onun 

strukturu,  əmlak  və  vəsaiti,  Mərkəzi  Laboratoriyanın  idarə  olunması  forması, 

Laboratoriyanın fəaliyyətinə xitam verilməsi qaydaları və s. ilə bağlı maddələr əks 

olunmuşdur.  

Ə

sasnaməyə  görə  Mərkəzi  Laboratoriya  öz  fəaliyyətində  Azərbaycan 



Respublikasının  Konstitusiyasını,  Azərbaycan  Respublikasının  qanunlarını, 

Respublika  Prezidentinin  fərman  və  sərəncamlarını,  Nazirlər  Kabinetinin 

qərarlarını,  Gömrük  Məcəlləsini,  “Gömrük  Tarifi  haqqında”  Azərbaycan 

Respublikasının  qanununu,  Komitə  sədrinin  müvafiq  əmr,  göstəriş  və 

sərəncamlarını,  Komitə  haqqında  Əsasnaməni,  bu  Əsasnaməni,  habelə  Dövlət  və 

sahə  Standartlarını,  Texniki  şərtləri  əldə  rəhbər  tutan,  gömrük  ekpertizasına  dair 

tədqiqatlar  aparan,  gömrük  laboratoriyalarının  ekspert-tədqiqat  fəaliyyətlərinə 

elmi-metodiki  rəhbərliyi  həyata  keçirən,  dövlət  büdcəsindən  maliyyələşən, 

müstəqil  balansa,  hesablaşma  balansına  malik  olan,  öz  adından  səlahiyyəti 

daxilində Komitə rəhbərliyi ilə qanuna zidd olmayan müqvilələr bağlaya bilən və 

bağlanmış  müqavilələrə  uyğun  iş  və  xidmətlər  barədə  Komitə  rəhbərliyini 

məlumatlandıran  Azərbaycan  Respublikası  Dövlət  Gömrük  Komitəsinin 

tabeçiliyindəki  baş  ekspert-tədqiqat  struktur  vahidi,  həmçinin  müəyyən  olunmuş 

qaydada girdə möhürə, ştamp və blanka malik olan bir hüquqi şəxsdir.  

Mərkəzi Laboratoriya aşağıdakı hüquqlara malikdir: 

  qarşısında  duran  vəzifə  və  funksiyaları  yerinə  yetirmək  üçün  sərbəst 



təsərrüfat və maliyyə fəaliyyəti göstərmək; 

  cari  və  perspektiv  məsələləri  həll  etmək  üçün  Gömrük  Komitəsinin 



müvafiq idarə, şöbə və bölmələri ilə əlaqəli surətdə fəaliyyət göstərmək; 

  ayrı-ayrı  malların  ekspertizasının  həyata  keçirilmə  prosesinə  istehsal 



müəssisələri,  elmi-tədqiqat  institutları,  ali  məktəblər,  idarə  və  təşkilatlarla 

ə

məkdaşlıq  və  təcrübə  mübadiləsi  etməklə  onların  ixtisaslı  əməkdaşlarını  cəlb 



etmək; 

  qüvvədə  olan  qanunvericilik  aktlarına  görə  yuxarı  təşkilatlar  qarşısında 



aidiyyatı məsələlər üzrə vəsatət qaldırmaq, təqdimat və təkliflər vermək; 

 

75 


  zəruri  tikili  və  avadanlıqları  icarəyə  götürmək,  əvəzsiz  olaraq  balansdan-

balansa keçirmək, təmənnasız istifadə etmək, habelə müvafiq qaydada silmək üçün 

Komitə rəhbərliyi qarşısında məsələ  qaldırmaq; 

  səlahiyyətləri  daxilində  Komitə  rəhbərliyi  ilə  razılışdırılmaqla  iqtisadi  və 



münsiflər məhkəməsində iddiaçı və cavabdeh kimi çıxış etmək; 

 qanunla müəyyənləşdirilmiş qaydada reyd, baxış və təşkilati işlərdə iştirak 



etmək; 

  Komitə  rəhbərliyi  ilə  razılışdırılmaqla  yazışmalar  aparmaq,  kompüter 



məlumat banklarına çıxmaqla beynəlxalq teleqraf, teletaur, telefaks, teleks və digər 

ə

laqələr  yaratmaq,  normal  iş  üçün  lazım  olan  texnika  və  avadanlıqlar  istifadə 



etmək və s. 

 Mərkəzi Laboratoriyanın funksiyaları: 



  ekspertizaya  cəlb edilən  mal  və  əşyaların  X FƏN-sı  üzrə  cinsini, növünü, 

bir sözlə onun kodunu məlum metodların köməyi ilə müəyyənləşdirmək və bunun 

ə

sasında gömrük rüsum və vergilərin ədalətli hesablanmasına şərait yaratmaq; 



 müasir analiz üsulları ilə xarici iqtisadi əlaqələr münasibətdə iqtisadiyyat və 

ticarət sahəsindəki saxtakarlığı və pozuntuları aşkar etmək; 

 malların gömrük dəyərinin təyin edilməsində iştirak etmək; 



 malları, o cümlədən xammalı emaldan sonra identifləşdirmək; 

 mal istehsalı üçün istifadə olunan xammalın mənbəyini təyin etmək; 



 xammalın və digər malların emalı zamanı məhsul çıxımı normalarını təyin 

etmək; 



  malların  narkotik,  güclü  təsirə  malik,  zəhərli  və  zəhərləyici  maddələr 



qrupuna mənsubiyyətini təyin etmək; 

 malların ekoloji və istismar təhlükəsizliyini təyin etmək; 



  malların  Azərbaycan  Respublikası  və  ya  xarici ölkə  xalqının  bədii,  tarixi, 

arxeoloji əşyalarına mənsubiyyətini təyin etmək; 

 gömrük sənədlərinin və gömrük atributlarının həqiqiliyinin yoxlanılması; 



 tabeli struktur vahidlərə metodik rəhbərlik və əməli köməklik göstərilməsi; 



 

76 


 tələb oluna digər idarə və şöbə əməkdaşları ilə istehsal müəssisələrində mal 

və əşyaların keyfiyyətinə nəzarət üzrə reydlərdə iştirak etmək; 

 mal və əşyalara verilmiş mənşə və keyfiyyət sertifikatlarının ekspertizasını 



aparmaq, uyğun göstəricilərini təyin etməklə onları müqayisə etmək; 

 Gömrük Komitəsinin müvafiq idarə və şöbələri ilə birlikdə analiz olunacaq 



mal və əşyaların ümumi siyahısını müəyyənləşdirmək; 

  metodiki  vasitələri  –  Dövlət  standartı,  Sahə  standartı,  Texniki  şərtləri 



sahələr üzrə ayırıb qruplaşdırmaq; 

  yerli  gömrük  orqanlarında  ekspres-analiz  işlərini  təşkil  etmək,  səyyar 



laboratoriyalar yaradılmasına əməli və praktiki köməklik göstərmək; 

 gömrük orqanlarını aidiyyatı sənədlərlə təchiz etmək; 



  texniki  cəhətdən  yerinə  yetirilməsi  mümkün  olmayan  analiz  və 

ekspertizaların  müxtəlif  elmi-tədqiqat  institutları,  universitet,  digər  sahə 

laboratoriyalarında təsdiqini təşkil etmək; 

 yeni analiz metodları işləyib hazırlamaq və elmi-tədqiqat işləri aparmaq; 



 digər dövlət nəzarət orqanları ilə əlaqəli fəaliyyət göstərmək; 

 lazım gələrsə yüksək dərəcəli mütəxəssislərlə əmək müqaviləsi bağlamaq; 



Mərkəzi  Laboratoriya  aidiyyatı  funksiyaları  həyata  keçirmək  üçün  aşağıdakı 

vəzifələri yerinə yetirir: 

 analizə ehtiyacı olan mal və əşyaların aidiyyatının təyini üçün hazırlıq işləri 



aparır; 

  müddət  və  məsul  şəxslər  göstərilməklə  Mərkəzi  Laboratoriya  üzrə  iş 



proqramını hazırlayır; 

 Mərkəzi Laboratoriya əməkdaşları üçün fərdi iş planı təsdiq edir; 



  ekspertiza  və  analizlərin  aparılması  üçün  cihaz,  avadanlıq,  qurğu  və 

kimyəvi reaktivləri sifariş edir; 

 rüb ərzində istifadə olunub yararsız hala döşmüş, sərf olunmuş, mal, əşya, 



avadanlıq, ləvazimat, kimyəvi reaktiv və s.-in silinməsini təşkil edir; 

 mütərəqqi ekspres-analiz metodlarını tətbiq edir; 



 işçilər üçün əlverişli iş, istirahət və məişət şəraiti yaradır; 



 

77 


  əmək  intizamını  təmin  etməklə  işçilərin  maddi  və  mənəvi  maraqlandırma 

sistemlərini işləyib hazırlayır. 

Mərkəzi  Laboratoriyanın  idarəsi  rəis  başda  olmaqla  idarə  heyəti  tərəfindən 

həyata keçirilir, idarəçilik qüvvədə olan qanunvericiliyə əsaslanır. Laboratoriyanın 

sədri Dövlət Gömrük Komitəsi sədri tərəfindən vəzifəyə təyin və azad edilir. Rəis 

öz vəzifəsinin yerinə yetirilməsində məsuliyyət daşıyır. 

Laboratoriya  rəisinin  qarşısında  dayanan  ən  ümdə  vəzifələrdən  aşağıdakıları 

göstərmək olar: 

 öz səlahiyyət daxilində müvafiq əmrlər, təlimatlar verir və aktlar hazırlayır; 



 Mərkəzi Laboratoriyaya aid olan etiraz və iddialara qarşı müvafiq qərarlar 

qəbul edir; 

 laboratoriyanın gündəlik fəaliyyətinə rəhbərliyi həyata keçirir; 



  vəzifələrin  yerinə  yetirilməsinə  məsuliyyət  daşıyır,  struktur  vahidlər 

arasında vəzifə bölgüsü aparır; 

  Mərkəzi  Laboratoriyanın  fəaliyyətinə  dair  müqavilə,  uşot,  hesabat  daxili 



intizam qaydaları və s. məsələləri həll edir; 

Ə

sasnamədə Mərkəzi Laboratoriyanın fəaliyyətinə xitam verilməsi qaydaları 



da öz əksini tapmışdır. 

Hazırda  gömrük  orqanlarının  və  tabeli  strukturların  qarşısında  dayanan  ən 

vacib məsələlərdən biri Gömrük Məcəlləsinin tələblərinə uyğun olaraq alfatoksinli, 

toksinli, pestisidli, nitratlı, radionuklidli və tərkibində ağır metal duzları saxlayan 

yeyinti  məhsullarının  idxal-ixracının  qarşısını  almaq,  respublika  ərazisindən  isə 

təhlükəli yüklərin tranzitinə nəzarətdə beynəlxalq normalara müvafiq şəkildə əməl 

etməkdən ibarətdir. 

Ə

rzaq  mallarına  mikrobioloji  göstəricilərin  dörd  qrupu  üzrə  nəzarət  həyata 



keçirilir: 

  Sanitar  göstəriciləri  –  mezofil  aerob  və  fakültativ  anaerob 

mikroorqanizmlərin,  bağırsaq  çöpləri  qrupu  bakteriyalarının  (koliformalar) 

miqdarı, enterokokilər; 



 

78 


  Şərti-patogen  mikroorqanizmlər  (E.  Coli, S.  Aureus,  Proteus  növündən 

bakteriyalar və s.) 

  Patogen mikroorqanizmlər (o cümlədən salmonellər); 

  Korlama (xarab etmə) mikroorqanizmləri (mayalar və kif göbələkləri) 

Yeyinti məhsullarının əsas keyfiyyət göstəriciləri aşağıdakılardır: 

 əsas qida elemntlərini özündə birləşdirən keyfiyyət göstəriciləri; 



 zülallar, yağlar, karbohidratlar, vitaminlər, makro və mikroelementlər; 

 kaloriliyi. 



Bu  göstəricilər  mütləq  markalşdırmada  göstərilməlidir  ki,  istehlakçılar 

malların keyfiyyət göstəriciləri ilə tam, dolğun şəkildə tanış ola bilsinlər. 

Ə

rzaq mallarının gömrük ekspertizasını əsasən üç qrupda birləşdirirlər: 



 bitki mənşəli malların ekspertizası; 

 yağ-piy məhsullarının ekspertizası; 



 heyvan mənşəli malların ekspertizası. 

Bitki  mənşəli  mallar  Azərbaycan  X FƏN-ın  II  (07-14-cü  qruplar  –  “Bitki 

mənşəli  məhsullar”)  və  IV  qruplarında  (17-22  –  “Yeyinti  sənayesi  məhsulları; 

spirtli və spirtsiz içkilər, sirkə, tütün və onun əvəzediciləri”) təsvir olunmuşdur. 

Buraya  tərəvəz  və  meyvələr,  onların  şirələri,  qəhvə,  çay  və  ədviyyat,  dənli 

bitkilər (o cümlədən buğda, çovdar, arpa, yulaf, qarğıdalı, düyü, qarabaşaq və s.), 

şə

kər  və  şəkərdən  hazırlanan  qənnadı  məmulatları  (o  cümlədən  ağ  şəkər  və  süni 



bal), spirtli və spirtsiz içkilər, sirkə və s. aid edilir. 

Yağ-piy məhsullarının müxtəlif kimyəvi tərkibə, fiziki xüsusiyyətlərə, bioloji 

qiymətə və müvafiq dəyərə, təyinata malik olması ilə əlaqədar gömrük ekspertizası 

aparılarkən eyniləşdirmə ekspertizası xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. 

Heyvan  mənşəli  mallar  Azərbaycanın  Xarici  qtisadi  Fəaliyyətin  Əmtəə 

Nomenklaturasının birinci bölməsinə “Diri heyvanlar, heyvan mənşəli məhsullar” 

(02-04-cü qruplar) və dördüncü bölməsinə “Hazır yeyinti məhsulları” (16-cı qrup) 

adı  ilə  daxil  edilmişdir.  Buraya  ət  və  əlavə  yeyinti  ət  məhsulları,  balıq  və 

xərçəngkimilər,  molyuskalar  və  digər  su  onurğasızları,  süd  məhsulları,  təbii  bal, 

nəhayət digər qruplara daxil edilməyən heyvan mənşəli məhsullar aid edilir. 



 

79 


Qeyri-ərzaq  mallarının  gömrük  ekspertizası  özündə  aşağıdakı  dörd  bölməni 

birləşdirir: 

 kimyəvi malların ekspertizası; 



 metalların ekspertizası; 

 zərgərlik mallarının ekspertizası; 



 kağəz və toxuculuq mallarının ekspertizası. 

Ə

mtəə Nomenklaturasında kimya və onunla bağlı sənaye sahələrinin istifadə 



və  ya  istehsal  etdikləri  xammal  məhsulları,  müxtəlif  maddələr  və  s.  V-  VII 

bölmələrdə (25-40-ci qruplar) cəmlənmişdir. 

Kimyəvi  malların  ekspertizasında  əsas  yeri  (təxminən  50%-dən  çox)  neft 

məhsullarının və polimerlərdən hazırlanmış malların ekspertizası tutur. 

Metalların tərkibində dəmir və dəmir ərintilərinin olub-olmamasına görə qara 

və  əlvan  metallar,  tərkibində  elementlərin  nadirlik  və  onlara  olan  tələbatın 

səviyyəsinə görə qiymətli və qeyri-qiymətli materiallar kimi qruplaşdırırlar. 

X FƏN-da  qara  və  əlvan  metallar  XV  bölmədə  “qeyri-qiymətli”  adı  altında 

toplanmış, qiymətlilər isə VI və XIV bölmədə yerləşdirilmişdir. 

Zərgərlik  daşları  spesifik  xassələrə  malik  olan  və  bunlara  görə  zərgərlik 

sənayesində zinət və bədii-dekorativ məmulatların hazırlanması üçün istifadə oluna 

bilən  minerallardır.  Onların  estetik  qiymətinə  səbəb  olan  xassəllərin  sırasına 

bunları aid etmək olar: daşın şəffaflığı, parıltılğı, daşın şüanı sındırma qabiliyyəti 

(ilk sındırma, pleoxroizm), eləcə də onun digər xassələri və kombinasiyaları. 

X FƏN-da kağız, karton və onlardan hazırlanmış məmulatlar X bölmədə (47 

və  48-ci  qruplarda),  toxuculuq  məmulatları  isə  əsasən  IX  bölmədə  (50-60-cı 

qruplar) cəmlənmişdir. 

Xarici ticarətin liberallaşdığı şəraitdə mal çeşidlərinin sayının və onları əmələ 

gətirən maddələrin mürəkkəbliyinin artması mal dövriyyəsinə mane olmadan qısa 

müddətdə  tədqiqatın  aparılması  ilə  gömrük-ekspert  tədqiqat  fəaliyyətinin  təşkili 

məsələsini aktual bir problemə çevirmişdir. 


 

80 


Bununla əlaqədar olaraq Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsi 

sistemində  ekspert  fəaliyyətinin  təkmilləşdirilməsi  məqsədi  ilə  aşağıdakı  sxem 

ə

sasında ekspertiza strukturunun yaradılması məqsədəuyğun olardı . 



Strukturların  bu  qaydada  yaradılmasının  daha  optimal  və  operativ  olacağını 

nəzərə  alaraq  hazırda  bölgələr  üzrə  də  gömrük  ekspertiza-tədqiqat  mərkəzlərinin 

yaradılması 

prosesinə 

başlanılmışdır. 

Həmin 


laboratoriyalar 

Merkezi 


Laboratoriyaya  tabe  olub,  gördüyü  işlər  barədə  onun  qarşısında  Laboratoriyaya 

aylıq, rüblük və illik hesabatlar vermək öhdəliyini daşıyırlar. 

 

 


Kataloq: application -> uploads -> 2015
2015 -> 4 İstehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi Son istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi
2015 -> MİkrobiologiYA, sanitariya və GİGİyena fəNNİ azərbaycan böLMƏSİ
2015 -> Magistrantların dissertasiya mövzusunun yazılması, müzakirəsi və müdafiəsi üçün yaddaş qeydi Birinci tədris ILI üzrə
2015 -> AZƏrbaycan respublikasinin təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2015 -> План: Məqsəd auditoriyasının elementləri və mövqeləşdirmənin prinsipləri
2015 -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
2015 -> MÖvzu giriş. Materiya. Kimya, yaranması, inkişaf tarixi, əsas kimya qanunları
2015 -> Bazarların cəlbediciliyi plan bazarın mütləq və cari potensialı
2015 -> İqtisad elminin tarixi və metodologiyasы “
2015 -> Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin və "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin dəyişiklik edilmiş bəzi qərarlarının siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı

Yüklə 0,54 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə