Clevlrənl; ajrif taglyev bakı Mütərcim 2008



Yüklə 179,67 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə38/39
tarix05.05.2017
ölçüsü179,67 Kb.
1   ...   31   32   33   34   35   36   37   38   39

Altıncı  fəsil
M üəyyənliyin  (tərifin) vəhdətinin  səbəbi  müəyyənliyin özündə d eyil,  tərif 
verilən  predmetin  vəhdətindədir.  Predmetin  vəhdoinin  sobəblərinin  aydınlaş- 
dırılması.............................................................................................................................184
D O Q Q U Z U N C U  KİTAB (I)
Birinci fəsil
Varlığın  yeni  əsas  anlamına  -  im kanda  olan  və gerçəkbşən  varlıq  anla- 
mına  baxış.  O nun  ilk  formulası  -   fəaliyyət  qabiliyyəti.  Birinci  qabiliyyətə  aid
olan  m üxtəlif qabiliyyətbr.  Fəal  vo  passiv  qabiliyyotlərin  eyni  bir  predmetdo
olm ası.................................................................................................................................187
İkinci fəsil
M üxtəlif  «ağıllı>>  vo  «ağıla  söykonməyon»  qabiliyyotlor. 
«A ğıllı» 
qabiliyyətbrin  noticələrinin  öncədən  qərarlaşdırılması,  «ağıla  söykənm ə-
yən»lərin əks nəticələr  verməsi  im kanı....................................................................188
Üçüncü  fəsil
Meqarların  özlüyündo,  gerçəklikdən  ayrılıqda  imkanın  olm am ası  haq- 
qında  tezisinin  tən q id i  Bu  tezisdən  iroli  gələn  mənasız  nəticələr.  Q abiliyyəti 
(imkanı),  gerçəkliyi  v ə   qabiliyyətin  tərifini  (müəyyənliyini)  fərqbndirm əyin
zəruri  olm ası.  G erçəkliyin ilkin  anlamı...................................................................189
Dördüncü fosil
Qabiliyyəti  q əb u l  etməkdən  çəkinməyə  canatım  (cəhd),  amma  bu  qəbul 
edildikdə  onun  reallaşrnasının  zəruri  olduğunun  rədd  edilməsi.  Bir şeyin  var-
375

lığının  başqasmm  varlığı  ila zaruri  bağlantısı (olaqəsi),  onlardan  birinin  qabi-
liyyətinin  o  birinin qabiliyyəti  ilə  bağlılığmı  nəzərdo tutur.............................191
Beşinci fəsil
Qabiliyyətlərin  üç  qrupunun  onların  törəndıyı  qaynaqdan  asılı  olaraq
fərqləndirilməsi və xarakterizə edilm əsi................................................................ 192
Altıncı fəsil
İmkanda  olan  varlığm  gerçəklikdə  olan  varlığa  qarşı  qoyıılması.
Hüdudsuza,  boş  və  m ənasıza  və  i.a.  aid  edilən  imkan  və  gerçəklik.  Bitməmiş 
fəaliyyətin  (hərəkətin)  və  bitmiş  hərəkətin,  birincini  -   xarici,  ikincini  -   daxili
m əqsədlə  bağlamaqla  fərqləndirilməsi.................................................................
193
Yeddinci fəsil
Başqa  bir  şeyin  imkanı  olan  bir  şey  birincinin  materiyasıdır  və  o  bu 
materiyanm adı ilə adlandırılır.  Buna  oxşar olaraq  şey  ona  məxsus olan  bu  və
ya  başqa keyfiyyətlərə  verilmiş adlarla göstərilir............................................... 194
Səkkizinci fəsil
Qabiliyyətin  daha  ümumi  anlayışı:  bu  anlayışa  öz  horəkətinin  qaynağı 
özündə  olan  təbiət  də  daxildir.  Real  gerçəkliyin  imkandan  məntiqi 
formullaşdırılması,  m ahiyyət  (ontoloji)  və  bəlli  anlarnda  zaman  baxımmdan
üstün  («birinci») olm asının sübutu.........................................................................
196
Doqqazuncu fəsil
Xeyirin  və  şərin  rellaşdırılması  və  onlara  qabil  olmaq  baxımından  bir- 
birinə əks  olan dəyərlondirmələri (xeyiri gerçəkləşdirmək yalm z ona aid  yaxşı 
qabiliyyətdir;  şərin  gerçəkləşdirilməsi  yalnı/,  şərə  rneyilli  pis  qabiliyyətdir).
Həndəsi  fiqurların xassələrinin  fəaliyyət vasitəsilo dork edilm osi.................. 200
Onuncu fəsil
Həqiqət  anlammda  varlıq  və  yalan  anlammda  qeyri-varlıq.  Mürəkkəb 
şeylərə  (predikatın  subyektlə  birləşməsinə)  münasıbotdo  həqiqət  -  bu  bağlan- 
tının  (əlaqənin)  təsdiqi  (yaxud  inkarı)  və  onun  gerçoklikdə  olması  (yaxud 
olm am ası)  arasında  uyğunluqda,  yalan  -   bıı  uybunluğun  olmamasındadır. 
Bu  halda  varlıq  subyekt  vo  predikat  arasmda  bağlanUnm  faktiki  olması, 
qeyri-varlıq  isə  belo  bağlantının  olmaması  vo ya  mümkünsüzlüyüdür.  Subyekt 
və  predikat  arasında  yalnız  mümkün  (qeyri-sabit)  bağlantı  olduqda  eyni  bir 
ifadə  bu  şey  haqqında  həqiqi  vo  yalan  ola  bilər;  bağlantı  daimi  vo  doyişmoz 
olduqda  ifado,  deyim  hor  zaman  ya  doğru,  ya  yalan  olur.  Torkibsiz  şeyləro 
münasibətdə  bilik  şeyin  varhğının  və  müoyyon  tobiotinin  qeydıyyatından 
ibarət  olur.  Hərəkətsiz  (heç  olmasa  tərkibə  malik)  şeylor  üçün  ifadə  bir  vaxt 
həqiqi,  başqa  bir  vaxt  yalan  ohnur  (o  yalnız  bir  növün  müxtəlif  şeylərinə 
münasibətdə həm doğru, hom yalan  ola  bilor).................................................. 201
O N U N C U  KİTAB
Birinci fəsil
Təkin dörd  əsas  anlamı:  aramsızlıq  (fasiləsizlik),  bütövlük,  öz forması  ilə 
bağlılıq,  təkcə  şey  vo  ümumi.  Ölçü  -   tokin  daha  doqiq  ifadəsidir.  Ölçü 
ölçülənlə (ədəd -  istisna olm aqla) qohumdur.  Bilik  vo  hissi qavrayış ölçü kimi. 
Protaqorun  insan  -   hor  şeyin  ölçüsüdür  tezisinin  qiyrnoüondirilməsi.  Tokin  -
376
ölçü  olm asım n  əsas  anlamı;  bunun  üçün  tok  və  ya  kəmiyyətcə,  ya  keyfıyyotco
bölünməz o lm a lıd ır .....................................................................................................203
İkinci fosil
Özlüyündə  təkin  ayrıca  mövcud  mahiyyot  olmadığmın  sübutu.  Təkin  vo 
varlığın  (var olanın)  təxmini eniyyəti;  orılar  xüsusi  olaıaq  heç  bir  kateqoriya- 
ya daxil  olm urlar,  ancaq  bütün  kateqorivalarla  eyni dərəcədə  bağlıdırlar...206 
Üçüncü  fəsil
Təkin  (bölünm əz  və  ayrılma/,  olan ın )  çoxa  (bölünənə  və  ayrılana)  qarşı 
qoyulması.  H issi  qavıayış  sayəsində  bölünən  (çox)  tərifinə  anlayışına  görə 
bölünməzdən  «birincidir».  Tokin,  cyni,  oxşar  və  bərabər olanla,  çoxun müxtə- 
lifliklə,  oxşar  olm ayanla  və  bərabər  olm ayanla  bağhhğı.  Eyniyyətin,  oxşarlı-
ğm, m üxtəlifliyin əsas  anlamları. Ə kslik ■- müxtəlifliyin bir növüdür............ 208
Dördüncü  fəsil
Ə kslik  -  cins hüdudunda daha böyük,  bitmiş  (tam)  fərqlilikdir.  Əksliyin 
xarakterizəsi.  Ə sas  əkslik  -   bu  və  ya  başqa  xassənin  olması  və  ya  olmaması- 
dır.  Zəiddiyyət  vo  əkslik  arasında,  zidivyət  və  nəyinsə  olm am ası  arasmdakı 
münasibət.  Ik i  əks  xassədon  biri  hər  zarnan  müsbət  xassənin  olmamasıdır, 
ancaq  hər cür  yoxluq  əkslik yaratmır (çünki  yoxluq, olmamaq  tam  vo qismən
olur)................................................................................................................................. 210
Bcşinci  fəsil
Bir  tərəfdən  bərabər,  o  biri  torəfdən  böyük  və  kiçik  arasındakı  münasi- 
bət əslən -  bir qarşıqoymadır.  İnkar  kim i  bəıabərlik ona qarşı  qoyulan  böyük 
və  kiçikliyin  eyni  zamanda  vo  birlikdo  olmamasıdır.  Boraborliyin  (adı  olma- 
yan)  an aloq u   komiyyətdan  fərqli  sahələrdo  -   cins  hüdudunda  iki  kənar  üzv
aralığında  ola n   və onlara qarşı q oyulandır.......................................................... 212
Altıncı  fəsil
Tək  və  çox.  Çox  (böyük)  kimi,  ölçülən  kəmiyyət  (yəni  ədəd)  kimi  aza 
(kiçiyo) -   ölçü  kimi  toko  qarşı  qoyulur.  İki  çox  kimi  (ikinci  h alda)  və  az  kimi 
(birinci  h alda).  Ölçü  və  ölçülən  qism indo  tok  və  çox  özünmoxsus  əlaqədə
olanlar k im i  bir-birinə qarşı q o y u lu r.....................................................................214
Yeddinci fəsil
Aralıq  mərhələ.  Onun  bir-birino əks  olan  hüdudlar arasında  olması.  Hər 
bir aralıq  morhələ,  həlqo onun  sonuncu,  artıq  bir ümumi  cinslə ohato olunma- 
dığı  əksliklərdən  yaranır;  bu oksliklər  foıqlənn  əsas növüdür.  Cinslo birləşmək 
vasitosilə  bu  osas  oksliklordən  oks  növ  olamotləri,  əsas  əksliklərin  bir-biri  ilo
birloşməsindən  iso -  aralıq holqonin  növ fsrq!ori  yaranır.................................. 215
S ək k i/in c i fəsil
N övo  göro  forqlor  iki  ayrı-ayrı  növdə  nıüxlolif olan  cyni  bir  cinsdo  olur. 
Növə  göro  forq  okslikdir;  burada  daha  bölünmoyən  axırıncı  növlor  bir-birino 
əks  olurlar.  Növlərin  növə  göro  forqinin  öz  cinsndən  vo  başqa  cinsin
növlorindən  iroli gəldiyini demok  o lm a z................................................................217
Doqquzuncu fəsil
Erkok  v ə  dişi  cinslərinin  no  üçün  növ  fərqləri  olmadığı  izah  edilir  (bu 
cinsbr növdon  fərqli  olaraq şeyin m əntiqi  mahiyyəti  ilo deyil,  on u n   materiyası 
ilə bağlıdır).................................................................................................................... 218
377

Onuncu fəsil
Keçici  (müvəqqəti)  və  daimi  bir-birindən  cinsə  göın  fərqlonirlər  (məhv 
olmağa  və  davamlı  olmağa  qabillik  onların  özlərinə  aid  olan  xüsusiyyətidir). 
Odur ki,  ideyanı  və  fərdi  şeyi  evni  bir  növə  aid  edon  fılosoflar  yanılırlar;  belə
ki,  ideyalar daimi,  fərdi  şeylər isə keçicidirlər...................................................... 219
O N   BİRİN C İ KİTAB (K)
Birinci fəsii
III  kitabm   2-ci  və 
3-cü  fəsillərində şərh olıınan  Aporilərin  birinci
yeddisinin  araşdırılması..............................................................................................221
İkinci fəsil
III  kitabın  4-6-cı 
fəsillarirıdə  şərh edilən başqa  aporilərin  araş-
dırılması.......................................................................................................................... 223
Üçüncü fəsil
Fəlsəfənin  predmeti  -   özlüyüııdə  varlıq.  Müxtəlif  varlıqların  bir  əsas 
varlıq  (yaxud  tək)  səviyyəsinə  çatdırılması.  Ayrı-ayrı  oksliklərin  əsas  əkslik 
səviyyəsinə ucaldılması.  N ə  üçün  əksliklərin  bir  elmin  predmetini  təşkil  etmə- 
sinin  izahı.  Əksliklər  arasındakı  aralıq  həlqə  əsas  müsbət  əlamətin  inkarıdır 
(olmamasıdır);  yalnız  ona  görə  ki,  bu  müsbət əlamət  özünün  məntiqi  tamam- 
lanma  hüdudunda  (sonuncu  növ  'kimi)  götürülür.  Riyaziyyat  abstraktlaş- 
dırma  (mücərrədləşdirmə)  yolu  ilə  ahnan  müxtəlif xassələri  araşdırdığı  kimi,
fəlsəfədə varlığm təbiətindən irəli  gələn xassələri  araşdırır.............................. 225
Dördüncü fəsil
Sübutun  əsas  başlanğıclarını  bırinci  fəlsəfə gözdən  keçirir.  Riyaziyyat  və
təbiət haqqında təlim «müdmklüyün»  yalnız hissəsidir.....................................227
Beşinci fəsil
Ziddiyyət  başlanğıcı  (qanunu)  -   varlıq  sahəsində  ən  həqiqisidir.  Onu 
daha  həqiqi  başlanğıcdan  çıxış  etməklə  sübut  etmək  olmaz,  amma  onun 
zəruriliyini  göstərmək  olar,  belə  k;ı,  rəqib  tərəflər  onu  öncədən  müəyyən  edən 
ilkin  şərti  qəbul  edəcəklər.  Ziddiyyot  qanununun  üç  üsulla  inkar edilməsinin 
mənasızlığının  göstərilməsi.  Heraklitin  tczisində  (düzgün  qəbul  edilərsə) 
özünün  inkarı  vardır.  Əgər  hər  şey  yalandırsa,  onda  onun  haqqında  fıkir  də
yalandır..........................................................................................................................227
Altıncı fəsil
Ziddiyyət  qanununun  inkar  edilmosinin  Protaqorun  insan  -   bütün 
şeylərin  ölçüsüdür  tezisinə  yaxınlığı  Burada  yaranan  çətinliyin  onu  yaradan 
əsasın analizi  iləaradan  qaldırılması.  Heraklitiıı  və Anaksaqorun  baxışlarının
daxilən ziddiyyətli o lm a sı........................................................................................ 229
Yeddinci fəsil
VI kitabın  1-ci fəslinin məzmununun  şərh i...............................................232
Səkkizinci fəsil
Təsadüfi  varlıq.  O  heç  bir  elmin  predmeti  deyil  və yalnız  sofıstika  üçün 
maraq  doğurur  (bununla  bağlı  olaraq  Platon  demişdir  ki,  sofıstikanın 
predmeti  -  qeyri-varlıqdır).  Təsadün  olanın  səbəbbri  nizamdan  və müəyyən-
378
likdən məhrumdur.  Şərait.  Əsl  səbəblər  təsadüfi  səbəblərdən «birincidir (odur 
ki,  ağıl və  təbiət şəıaitdən  və özbaşınalıqdan  birıncidir)»................................ 234
Doqquzuncu fəsil
Hərəkət  -   özlüyündə  mümkün  olamn  gerçəkləşməsidir.  O  aktuallaşma 
prosesi  davam etdikcə qalır.  Hərəkətə  başqası,  bərabərlik  və qeyri-varlıq  kimi 
baxılmasma  qarşı  etiraz.  Hərəkətin  qeyıi-müəyyənliyi  özlüyündə  mümkün 
olan  obyektin  tamam lanmamasımn  naticəsidir.  Hərəkət  -   hərəkət  edən 
predmetin  hərəkətetdirici  predmetin  təsiri  altında  alman  xassəsidir:  onların 
hər ikisində  real gerçəkbşm ə prosesi eyrıi, varlıqları isə müxtəlifdir............. 236
Onuncu fəsil
Hüdudsuzun  m üxtəlif  anlamları.  Təbiətcə  hüdudsuzluğa  malik  olan 
hüdudsuzun  olmadığının  sübutunun  xeyrinə  olan  dəlillər  və  hiss  ib   qavranı- 
lan  hüdudsuz  cismin  mövcud  olm asınm   ınlimkünsüzlüyü.  Kəmiyyətdə,  hərə- 
kətdə və zamanda  olan  hüdudsuzluqlar arasmdakı  fərq və ə la q ə ................238
On birinci fəsil
Təsadüfı  varlığın  və  öz  təbiətində  gözdən  keçirilən  varlığın  dəyişilməsi. 
Hər  bir hərəkətin  osas  momentləri.  Aralarında  hərəkətin  baş  verdiyi  hüdudlu 
formaların  hərəkətsizliyi.  Öz  özüno  dəvişibn  varlıqda  dəyişilmə  ya  müsbət, 
bir-birinə  əks  olan  xassələr  arasında  ya  da  bir-birinə  zidd  olan  hallar, 
durumlar  arasında  baş  verir.  İkisi  -   yaranrrıa  və  məhv  olm a  -   qeyri-varlığa 
aid  olan  və  bununla  da  qeyri-təsadüfi  varlıq  sfcrasındakı  hərəkətdən 
fərqlənən dəyişkənliklorin üç q ism i........................................................................ 240
On ikinci fəsil
Hərəkətin  yalnı/,  kəmiyyətə,  keyfij'yətə və  yerə  münasibətdə qəbul  olun- 
ması.  Hərəkətə  nə  özlüyündə  mahiyyət  kimi  hcç  nəyin,  heç  bir  münasibətin 
(münasibət  iki  əlaqələnmişdən  yalnız  biıi dəyişildikdə də  dəyişilir),  nə  fəal  tə- 
sir yaxud  passiv dəyişkənliyin  (horəkətiıı  hərəkəti  mümkün  deyil)  əks olmadı- 
ğım n  sübutu.  Kəmiyyətcə  dəyişilmə  kərniyyətin  mahiyyətinin  deyil,  yalnız 
onun  halının dəyişilməsidir.  Hərəkətsizin, yanaşı  və aramsız olanın  tərifi.,,242
O N   İKİNCİ  KİTAB (A)
Birinci fəsil
M ahiyyotdə tərkib  elementlərinin  vo hərəkətverici  səbəblərin  tapılmAsı- 
nın  önomli  olması.  Mahiyyətin  üç qismi:  ıkisi  -  hisslərlə qavranılan  (keçici  və 
daim i),  üçüncüsü  iso  -  horəkətsiz.  Hisslorlə  qavranılan  mahiyyətbrin  məruz 
qaldığı dəyişkənlikbr substartın  olmasını toləb cdir...........................................245
İkinci fəsil
Dəyişkonliyin  dörd  qismi (keyfiyycto,  kəmiyyətə, yerə və  mahiyyətə mü- 
nasibətdə -  yaranma  vo  məhv  olma);  bıı  dəyişkənliklərin  hər birində substra- 
tın  əks  hala  keçmosi  qabiliyyətinə  malik  olma.‘;ı.  İmkanda  mövcud  olandan 
yaranma  və Anaksaqorun  (tək  haqqında),  Empedokl  və Anaksimandrın  (qa- 
rışıq haqqında) və Heraklitin  (materiya  haqqında) təlimləri........................... 246
379

Üçüncü fəsil
Bir  yaranma  çərçivəsirıdə  elementlərin  davamlı  xarakteri.  Yaranışın 
dörd  tipi  (onlardan  ikisi  -   əsasdır:  süni  yola  (sənətlə)  və  təbiətin  təsirı  ilə)  və
onların  səbəbləri...........................................................................................................247
Dördüncü fəsil
M ü xtəlif  varlıqlar  üçür  səbəblər  və  başlanğıclar  müxtəlifdir  (varlığın 
müxtəlif  cinslərinin  bir-birinə  nıüncər  edilməsinin  miimkiin  olmaması).  Bu 
başlanğıcların  eyniyyətindən yaln ız :;ərti danışmaq  olar:  onlar  analogiya üzrə 
bir  neçə  (üç)  qrupa  bölünə  bilər  (elem entlər  kimi  forma,  formanın  olmaması
və m ateriya fərqləndirilir)......................................................................................... 248
Beşinci fəsil
Başlanğıcların eyniyyəti  və y a   müxtəlifliyi  haqqında  məsələnin  araşdırıl- 
masının  davamı.  Mahiyyətlərin  başlanğıcları  ümumi  başlanğıclar  kimi.  Ana- 
Iogiya  üzrə  başlanğıclarm  eyniyyəti.,  onlardan  bəziləri  gerçəklikdə  varlıqla, 
bəziləri  im kanda olan varlıqla  bağlıdırlar.  Fərdi  şeylərdə başlanğıcların  təkcə 
m üxtəlif cinslər  üçün  yox,  həm  d ə  eyni  bir  növ  daxilində  müxtəlif olmasımn
səbəbinin izahı................................................................................................. 249
Altm cı fəsil
Ə bədi  hərəkətsiz  mahiyyət.  Həqiqiliyi  fəaliyyətində  və  materiyadan 
məhrum  olan   mahiyyətin  mövcud  olm asınm   sübutu.  Əvvəiki  fılosfların  əbədi 
fəl  başlanğıca  can  atmasmın  nəticələri.  Kainatda  əsas  daimi  hərəkətin:  biri- 
daimiliyin  qaynağı  kimi,  biri-hər  cür  dəyişkənliyin  mənbəyi  kimi  qəbul
olanm asınm  zəruriliyi........................... ..................................................................... 251
Yeddinci fəsil
Ə sas  aktual  hərəkətin  səbəbi  — varlığı  ali  dəyər  olan,  hərəkətsiz  və  heç 
nəyə  m əruz  qalmayan  əbədi  başlanğıc:  xalis  tofəkküıün  fəaliyyəti;  burada 
əbədi zəka özü özünü düşünür.  Ali xcyir başqa ilkin  başlanğıcların (pifaqorçu- 
ların  və  Sp>evsippin hesab etdikləri  kim i)  deyil,  özünün  ali  mükəmməlliyində 
hiss  ilə  qavranılan  şeylərdən  ayrılm ış,  heç  bir  məkan  kəmiyyəti  olmayan  və
heç nəyə məruz qalmayan başlanğıcxiır................................................................ 253
Səkkizinci fəsil
Ə bədi  hərəkətsiz mahiyyətlər  planetlərin  daimi  və  aramsız  hərəkətlərin- 
də  olduğu  qədərdir.  Evdoksun  və  Kallipin  ulduzların  hərəkətini  müəyyən 
edən  sferaların  vəziyyəti  haqc(inda  nəzəriyyələrinin  şərhi.  Aristotelin  bu  nəzə- 
riyyələrə  əlavəsi.  Kainatı  və  ilk  hərokətvericini  ehtiva  cdən  göyün  vəhdəti. 
Əski  insanların  ulduzlar  -   tannlar  Kainatın  əbədi  başlanğıclardan  asılı  ol-
duğu inancm ı obrazlarda gizlədirlər lıaqqmda rəvayətləri............................. 255
Doqquzuncu fəsii
A li zəka, onun təbiəti........................................................................................258
Onuncu fəsil
X eyrin  dünyada hökmranlığmın  xarakteri  (Kainatın  müxtəlif şeylərində 
onun  gerçəkləşməsinin 
bir  araya  sığmaması  və  qeyri-bərabərliyi).  Kainat 
üçün  başqa  başlanğıcların  göstərilm əsinə canatımla  bağlı  yaranan  çətinliklər. 
Xeyir  haqqında  hərəkətverici  səbəb'  kimi  Empedoklun  və  Anaksaqorun  tə-li- 
mindən  irəli  gələn  çətinliklər.  Birinci  hərəkətvcrici  yerinə  dünyanın  dağınıq
380
başlanğıclar  qrupunun  qəbul  edilməsi  dünyadüzəninin  qaneedici  mənzərəsini 
vermir.............................................................................................................................. 260
O N   ÜÇÜNCÜ K İT A B (M)
Birinci fəsil
Hərəkətsiz və əb ədi  mahiyyətin  mövcudluğu  haqqmda  məsələnin  müza- 
kirəsi  ilo  balı  bəzi  problemlərin  təsviri:  b eb   mahiyyətlər  kimi  riyazi  predmet- 
lər və  ideyalar irəli  sürülür  ki,  onlara  baxmaq  və  eİəcə də  ədədlərdə  və  ideya- 
larda  şeylərin  başlanğıclarını  görmək  olar  ya  olm az  məsəlsinı  araşdırmağm
zəruriliyi............................................................................................................................263
İkinci fəsil
Riyazi  predmetlərin  xüsusi  predmetlər  kim i  hiss  ilə  qavranılan  şeylərdə 
ola  bilmədiyinin  yaxu d   onlarm  bu  şeylərdən  kənarda  ayrıca  predmetlər
olmadığının sübutu........................................................................................................264
Üçüncü fəsil
Riyazi  elmlərin  predmeti  hiss  ilə qavraııılan  şeylərdə zəruri  momentləri 
riyaziyyatla  da  öyrənilən  hansısa  bir  tərəfinin  ayrılmasına  uyğun  dərəcədə 
müəyyən  edilir.  G özdən  keçirilən  xassə nə qə 
bir o qədər dəqiq olar,  o n a  göıə də hesabııı və həndəsənin  metodu -  daha mü- 
kəmməldir.  Riyaziyyatm   matcrialının  ahəngli  olm ası  və  müəyyənliyi  onun
şeylərdə təzahür edən  səb əb   kimi gözəlliyi  nəzərə aldığını təsdiq edir.......... 267
Dördüncü fəsil
İdeyalar  nəzəriyyəsinin  müəlliflərinin  oııa  vcrdiyi  ilk  formulasında  oldu- 
ğu  halında  analizi.  O n u n   yaranmasına  təsir  edən  fəlsəfi  təlimlərin  -   Herakli- 
tin  şeylərin  əbədi  axm ası  haqqında  təlimin,  Sokratın  ümumi  müəyyənliklər 
axtarmasının  göstəıilm əsi.  İdcyalar  nəzəriyvəsinin  müalliflərinin  Sokratdan
əsas fərqi.  Onların təlimlərinin əlchinə dalillərin  genişlənm əsi.........................269
Beşinci fəsil
İdeyalar nəzəriyyəsinə qarşı olan  dəlillərin  şərhinin  sonu...................... 271
Altıncı fəsil
Müstəqil  m ahiyyətlər  və  şeylərin  ilk  başlanğıcları  kimi  ədədlər  nozəriy- 
yəsinin  ilkin  araşdırılması.  Müəyyənləşdirilir  ki,  bu  başlanğıclar  ya  ədədlər 
ola,  və  ya  müxtəlif b iıb r d ə n   yaxud  cyni  birlərdən  yarana  bilər,  ya  da  birləri 
yalnız  hər  bir  ayııca  əd əd   daxilində  eyni,  müxtəlil' ədədlərdə  isə  müxtəlif  ola 
bilər.  Bəzi  filosoflar  bu  ədədləri  hiss  ilə  qavranılan  şcylərdən  ayırır,  bəzilori
isə onlara yerləşdirir.................................................................................................... 273
Kataloq: upl -> books -> pdf
pdf -> XƏZƏR 2014, №2 bu sayda güMÜŞ DÖVRÜN ŞAİRLƏRİ
pdf -> Əbdülrəhmanlı N. Qurban. Yüzilin “Əli və Nino” əfsanəsi. Poman-xronika. Bakı, Qanun, 2014, 604 səh. Redaktor: Tapdıq Yolçu Korrektor: Ceyran Abbasova
pdf -> Hamiləlik haqqında hər şey: Qadın və Gələcək uşaq
pdf -> Dərslik (əlavə olunmuş və redaktə edilmiş ikinci nəşri)
pdf -> Dərslik Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfındən təsdiq edilmişdir
pdf -> Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi kollegiyasının 27 sentyabr 2012-ci il tarixli
pdf -> M Ə h ə m m ə d t a ğ I s I d q I 1 5 0 MƏHƏMMƏd tagi siDQİ Ə s ə r L ə r I
pdf -> Тофиг щаъыйев
pdf -> AZƏrb ay can miLLİ elmlər akademiy asi folklor institutu
pdf -> Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş əsərlərin kataloqu a

Yüklə 179,67 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   31   32   33   34   35   36   37   38   39




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə