«Dünya maliyyə böhranları və antiböhran siyasəti: nəzəriyyə, metodologiya və təcrübə» Zeynalov Vidadi Zeynal oğlu


FƏSİL  V. ANTİBÖHRAN  İDARƏETMƏ,  MALİYYƏ



Yüklə 9,4 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə3/3
tarix16.02.2017
ölçüsü9,4 Mb.
1   2   3

FƏSİL  V. ANTİBÖHRAN  İDARƏETMƏ,  MALİYYƏ 

SABİTLİYİ SİYASƏTİNİN PRİORİTET İSTİQAMƏTLƏRİ

62

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Maliyyə böhranının ilkin siqnal indikatorları

Tədqiqatçılar maliyyə böhranının ilkin siqnal indikatorlarının aşağıdakı

xüsusiyyətlərini göstərirlər:



pul-kredit sferasında: M2 və pul bazası arasında nisbət və daxili kreditin ÜDM-ə

nisbəti;



cari hesablar əməliyyatları üzrə dəyişkən kəmiyyətlərdən - ixrac və real

mübadilə məzənnəsi;



kapital bazarlarını xarakterizə edən dəyişənlərdən: real mübadilə məzənnələri

arasındakı fərq, dünyanın faiz normaları, ölkə rezidentlərinin banklara

borcları, rezidentlərin depozitlərinin dinamikası;



real sektorun iqtisadiyyatını xarakterizə edən dəyişənlərdən: sənaye istehsalı

dinamikası, real ifadədə daxili faiz norması, fond indeksləriin dəyişməsi.

63

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

İEOÖ-nün maliyyə böhranlarının ilkin 

indikatorları

• Daxili makroiqtisadi



siyasətin indikatorları

• Xarici iqtisadi şərtlərin



indikatorları

• Mübadilə məzənnəsi rejimi

• Daxili maliyyə strukturu

indikatorları

• Nəzarət və idarəetmə



problemləri

İnkişaf

etməkdə olan

ölkələrin

maliyyə

böhranlarının

ilkin

indikatorları :

64

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Valyuta böhranlarının ilkin indikatorları



ticarət balansı saldosu;



real səmərəli mübadilə məzənnəsi;



qızıl-valyuta ehtiyatları;



eksport;



real ifadədə ÜDM;



fond bazarı indeksi;



inflyasiya;



M2 pul kütləsi aqreqatının nominal və real ifadədə dinamikası;



M2 pul kütləsinin qızıl valyuta ehtiyatlarına nisbəti;



M2 pul aqreqatının M1 pul aqreqatına nisbəti.

65

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

İndikatorların qiymətlərinin paylaşdırılması

Böhran haqqında siqnalların verilməsi zamanı indikatorların qiymətlərinin

paylaşdırılması aşaağıdakı cədvəlddə verilən formada baş verir:

66

Hadisələr



24 ay ərzində böhran

24 ay ərzində böhran

yoxdur

Siqnal var

A

B

Siqnal yoxdur



C

D

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Antiböhran idarəetmənin Avropa təcrübəsi 

2008-ci ilin qlobal maliyyə böhranı Avrobirliyin tənzimlənməsində yeni təşkilati

formaların formalaşmasına güclü təkan verdi. Xüsusilə qərara alınmışdır ki:

başlıca məsələsi həm sistemli risklərin prevensiyası, həm də artıq meydana



gəlmiş risklərin aradan qaldırılması üzrə tədbirlərin işlənib hazırlanması olacaq

sistemli risklərin qiymətləndirilməsi üzrə Avropa Şurası yaradılacaq (European

Systematic Risk Board-ESRB). Bu yeni orqan Avropa Mərkəzi Bankı ilə sıx

koordinasiyada işləyəcək;

Avropa Maliyyə Nəzarəti Sistemi yaradılacaq (European System of Financial



Supervisors – ESFS) və maliyyə müşahidəçiləri maliyyə institutları üzərində

nəzarət, yəni, mikroprudensial nəzarət həyata keçirəcək.



Yuxarıda göstərilən iki orqanın yaradılması ideyasının mahiyyəti bazarlar üzərində

milli nəzarətin gücləndirilməsinin təmin edilməsindən ibarətdir.

67

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Azərbaycanda maliyyə sabitləşməsi siyasətinin 

istiqamətləri 

Qiymətli kağızlar bazarı

Azərbaycanda iri özəlləşdirmə mərhələsinin keçməsinə baxmayaraq, əmlakların təkrar

bölüşdürülməsi hüquqları hələ də bitməmiş, iri sənaye müəssisələrinin ictimai

kompaniyalar modelinə keçidi baş verməmişdir. Buna baxmayaraq, qiymətli kağızların

buraxılışının optimal sisteminin yaradılması və qeydiyyatı, qiymətli kağızların

beynəlxalq nömrələnməsi sisteminin tətbiqi (İSİN kodları) planlaşdırılır.



«2011-2020-ci illərdə Azərbaycan Respublikasında qiymətli kağızlar bazarının

iinkişafı» proqramı altı istiqaməti nəzərdə tutur:

kapital bazarının təşkilati və əməliyyat infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi;



qiymətli kağızlar bazarında tələbin stimullaşdırılması;

qiymətli


kağızlar

bazarında

maliyyə

alətlərinin



təklifləri

spektrinin

genişləndirilməsi;

tənzimləyici potensialın gücləndirilməsi;



qiymətli kağızlar bazarının yaradılması və fəaliyyəti üzrə maarifləndirmə

tədbirlərinin genişləndirilməsi;

qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi.



68

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran

siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"


Azərbaycanda maliyyə sabitləşməsi siyasətinin 

istiqamətləri 

Sığorta bazarı

Azərbaycanın sığorta bazarında faktiki olaraq, 10 kompaniya fəaliyyət göstərir:

2012-ci ilin yekunlarına görə lider onluq cəmi sığorta mükafatlarının 75.13%-ni, o

cümlədən, lider beşlik 52.6%-ni təmin etmişdir.

Azərbaycanın Maliyyə Nazirliyi yaxın illərdə respublikanın sığortasının inkişafı

prioritetlərini müəyyənləşdirmişdir:

ASK sektorunda sığortalanma potensialından tam istifadə;



sığortalanma sferasında elektron xidmətlərin tətbiqinin genişləndirilməsi;

həyatın sığortalanmasının artırılması;



tikinti sferasında sığortalanmanın genişləndirilməsi.

Maliyyə Nazirliyi tərəfindən sığorta qanunvericiliyi çərçivəsi daxilində ölkədə

fəaliyyət göstərən sığorta kompaniyaları tərəfindən kapitallaşma üzrə tələblərin

yerinə yetirilməsinə nəzarət gücləndirilmişdir.

69

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Azərbaycanda maliyyə sabitləşməsi siyasətinin 

istiqamətləri 

Bank bazarı

2011-ci ildə bank sisteminin maliyyə vasitəçiliyi genişlənməkdə davam edirdi.

Maliyyə qoyuluşları 7.5%, bankın aktivləri 10.7%, əhalinin əmanətləri 26.4% təşkil

etmişdir. Bu müddət ərzində 22.1% müddətli depozitlər idi ki, bu da bank

sektoruna etibarın artması ilə xarakterizə olunur. Dollarlaşmanın səviyyəsi son il

ərzində 4% aşağı düşmüşdür.

Əhalinin bank sektoruna etibarının artması nəticəsində milli valyutada

əmanətlərin artımı müşahidə edilir.

İqtisadi artım şəraitində hüquqi şəxslərin depozitlərinin artımı müşahidə olunur.

Hüquqi şəxslərin depozitlərində eləjə də milli valyuta üstünlük təşkil edir. 2012-ci

ilin yanvar-mart ayları ərzində manatlarla depozitlər 7.8% , xarici valyutada isə

3.1% təşkil etmişdir.

70

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Azərbaycanda maliyyə sabitləşməsi siyasətinin 

istiqamətləri 

Bank bazarı (davamı)

Kredit portfellərin strukturunda kreditlərin artımı 1.8% təşkil etmiş və 2012-ci

ilin 1 aprelində bütün portfelin 29%-nə çatmışdır. Eyni zamanda kənd

təsərrüfatına 2.8%, nəqliyyat və kommunikasiyalara 4%, sənaye və istehsal

sektoruna 0.4% kreditlər verilmişdir.

Ev təsərrüfatına, ticarətə və xidmət sektoruna verilmiş kreditlərin payı kredit

portfelində xüsusi yer tutur. Kreditlər üzrə artımın ən yüksək tempi tikinti və

əmlak sektoruna (32.5%), ticarət vəxidmət sektoruna (29.2%), ev təsərrüfatına

(21.9%), kənd təsərrüfatına və təkrar emala (5%) ayrılmış kreditlərdə müşahidə

olunur.


Xarici

ölkələrdən

birbaşa

investisiyalar

şəklində

cəlb

edilmiş

investisiyaların ümumi məbləği 4.4 mlrd. dollar təşkil etmişdir. Bu

investisiyaların strukturunda neft-qaz sektorunun xüsusi çəkisi 78% təşkil

etmişdir.

71

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Təklif olunan tədbirlər

Milli iqtisadiyyatın iqtisadi inkişafındakı tərəddüdləri aradan qaldırmaq üçün növbəti

tədbirlərin görülməsini məqsədəuyğun hesab etmək olar:

A. Uzunmüddətli iqtisadi artımın təmin edilməsi üçün inflyasiya üzərində

monitorinqi tətbiq etmək;

B. Daxili bazarda pul-kredit siyasətinin həyata keçirilməsi üçün bankların ümumi

kredit ehtiyatlarına aşağı faiz normalarının tətbiqindən istifadə etmək;

C. Maliyyə bazarına yardımın əlaqələndirici elementləri kimi fiskal və monetar

tədbirlərdən istifadə etmək;

D. Maliyyə bazarını tənzimləyən yeni qərarlar tətbiq etmək;

E. Kəskin sosial problemlərin həlli üçün fiskal tədbirlərdən istifadə etmək;

F. Dövlət

tərəfindən

real

sektorun

bütün

səviyyələrində

stimullaşdırıcı

tədbirlərin tətbiqi.

72

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Təklif olunan makroiqtisadi məsələlər

İnkişafın keyfiyyətcə yeni səviyyəsinə keçmək üçün Azərbaycanın maliyyə



sisteminin həll etməli olduğu makroiqtisadi məsələlər arasında əsas kimi

aşağıdakılar görünür:



uzunmüddətli kreditləşmə və iqtisadiyyatın real sektoru müəssisələrinə

investisiya yardımı vasitəsilə maliyyə sektorunun iqtisadiyyatın inkişafına

yardımın effektiv mexanizmi kimi olması;



bank İPO vasitəsilə Azərbaycan banklarının kapitallaşmasının artırılması;



maliyyə institutlarının maliyyə vasitəçisi kimi funksiyalarının tam şəkildə

həyata

keçirilməsi



maliyyə-bank

xidmətlərinin

keyfiyyətinin

qaldırılması;



maliyyə sektorunun milli kapitalın nəzarəti altında saxlanılması;



maliyyə infrastrukturunun yaradılması və inkişafı;

73

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Təklif olunan makroiqtisadi məsələlər 

(davamı)

maliyyə bazarının nəzarəti, tənzimlənməsi və stimullaşdırılması mexanizmlərinin



gücləndirilməsi;

maliyyə fəaliyyəti sferasında yeni qanunvericilik və normativ aktların işlənib



hazırlanması və mövcud olanların təkmilləşdirilməsi;

nəzarətin sərtləşdirilməsi, pulların yuyulması ilə mübarizənin güjləndirilməsi və



«təmiz» kapitalların yerdəyişməsi zamanı sərhədlərin ləğv edilməsi ilə eyni

zamanda valyuta qanunverijiliyinin tam şəkildə liberallaşdırılması;

regional miqyasda manatın konvertə edilə bilən valyuta kimi mərhələli şəkildə



dirçəlməsi;

sürətli templərlə maliyyə sisteminin restrukturlaşmasının (islahatlaşmasının)



davamı.

74

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Qlobal maliyyə böhranı fonunda antiböhran 

siyasətinin Azərbaycan modeli

Aparılan uğurli iqtisadi siyasət və antiböhran tədbirləri nəticəsində

ölkə iqtisadiyyatında nəinki azalma, əksinə dinamik artım müşahidə

olunmuşdur.

Son 10 ildə ÜDM 3,4 dəfə, onun adambaşına düşən həcmi 3 dəfə, sənaye istehsalı 2,8



dəfə, dövlət büdcəsinin gəlirləri 19 dəfə artıb. artmışdır.

Qeyri-neft sektorundakı artım tempi təxminən 10 dəfəyə yaxın olub ki, bu da qeyri-



neft sektorundakı artıma görə digər MDB ölkələri ilə müqayisədə xeyli çoxdur.

ÜDM-də qeyri neft sektorunun payının 56 faizə yüksəlməsinə gətirib çıxarıb. Bu neft



sektorundan asılılığın aradan qaldırılması baxımından olduqca əhəmiyyətlidir.

ölkə əhalisinin məcmu gəlirləri 8 dəfədən çox artıb, orta pensiya və aylıq əmək haqları



isə 5 dəfədən çox artıb.

Ümumilikdə son 10 ildə qeyri-neft sektoruna qoyulan investisiyalar 18,7 dəfə, daxili



investisiyalar isə 22,1 dəfə artıb.

1 milyon artıq yeni iş yeri açılmış, yoxsulluq səviyyəsi 44,7%-dən 5,0 %-ə, işsizlik



səviyyəsi 4,9%-ə düşmüşdür;

7 İyul 2015

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran

siyasəti"

75


Qlobal maliyyə böhranı fonunda antiböhran 

siyasətinin Azərbaycan modeli (davamı)

Ölkənin strateji valyuta ehtiyatları hazırda  ÜDM-in 70 faizinə çatır. Bu göstərici 



üzrə Azərbaycan dünyada ilk iyirmilikdəki yerini qoruyur. Strateji ehtiyatlar xarici 

dövlət borcunu 8 dəfədən çox üstələyir və 3 illik əmtəə və xidmət idxalını örtür.

Azərbaycanın beynəlxalq kreditor mövqeyi daha da yüksəlmişdir.Qiymətləndirmələrə 



görə, ölkənin məcmu xarici aktivləri onun öhdəliklərini 2,7 dəfə üstələyir. 



Bütövlükdə, beynəlxalq iqtisadi və maliyyə böhranının başlandığı 2008-ci ildən 



bəri milli iqtisadiyyatımız təxminən 27 %, o cümlədən qeyri-neft sektoru 55 %

artmışdır.

Azərbaycanın



"yuxarı

orta

gəlirli"

ölkələr

sırasında

mövqeyi

daha


da

möhkəmlənmişdir.

7 İyul 2015

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran 

siyasəti"

76


Azərbaycan: Beynəlxalq qiymətləndirmədə



Dünya İqtisadi Forumunun “Global rəqabətqabiliyyətlilik 2014-2015” 



hesabatında Azərbaycan 144 ölkə arasında “Qlobal Rəqabətqabiliyyətlilik 

İndeksi” üzrə 38-ci yeri tutmaqla  MDB məkanında birinci olmuşdur.

7 İyul 2015

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran 

siyasəti"

77

38

51

53

69

76

82

85

91

108

13

0



-6

7

8



3

11

0



1

-10

-5

0

5

10

15

0

25

50

75

100

125

Qırğızıstan Tacikistan Ermənistan Moldova

Ukrayna

Gürcüstan



Rusiya

Qazaxıstan Azərbaycan



Qlobal Rəqabətqabiliyyətlilik İndeksi

Yerdəyişmə

Dünya İqtisadi Forumunun "Qlobal rəqabətqabiliyyətlilik hesabatı 2014-2015"

Azərbaycanın maliyyə sisteminin həll etməli olduğu 

makroiqtisadi məsələlər aşağıdakıları göstərmək olar:

iqtisadiyyatın real sektoru müəssisələrinin uzunmüddətli kreditləşməsi və



investisiya dəstəklənməsi ilə Azərbaycanın maliyyə sektorunun təşəkkülü;

İPO vasitəsilə Azərbaycan banklarının kapitallaşmasının artırılması;



maliyyə-bank xidmətlərinin keyfiyyətinin yüksəldilməsi;

maliyyə sektorun milli kapitalın nəzarəti altında saxlanılması;



maliyyə infrastrukturunun yaradılması və inkişafı, o cümlədən, İslam

bankçılıqı xidmətlərinin bütün çeşidinin göstərilməsi üçün normativ-hüquqi

bazanın hazırlanması;

maliyyə


bazarının

nəzarəti,

tənzimlənməsi

stimullaşdırılması



mexanizmlərinin gücləndirilməsi;

maliyyə fəaliyyəti sferasında yeni qanunvericiliyin və normativ aktların işlənib



hazırlanması, mövcud olanların isə təkmilləşdirilməsi;

nəzarətin sərtləşdirilməsi, pulların yuyulması ilə mübarizənin gücləndi-rilməsi



və «təmiz» kapitalların hərəkətində sərhədlərin ləğv edilməsi ilə eyni vaxt-da

valyuta qanunvericiliyinin tam şəkildə liberallaşdırılması;

manatın regional dönərli valyuta kimi tədricən formalaşması;



daha yüksək sürətlə maliyyə sisteminin restrukturizasiyasının davam

etdirilməsi.

78

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

NƏTİCƏ VƏ TƏKLİFLƏR

79

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Yekun nəticələr və praktiki təkliflər

 Silsilə anlayışının müxtəlif müəlliflər tərəfindən izahı təqdim edilmiş və silsilələlik

belə xarakterizə edilmişdir: «Silsiləlik - bazar iqtisadiyyatının başlıca xarakterik

cəhətidir. Böhran ifadələrindən biri maliyyə böhranı olan silsilənin, dövrün əsas

fazasını təcəssüm etdirir. Buna əsasən dövrün təbiətinin tədqiqi maliyyə böhranının

mahiyyətinin müəyyənləşdirilməsi üçün zəruri şərtdir».

 Həmçinin maliyyə böhranının anlayışı verilir. Maliyyə böhranı – maliyyə



aktivlərinin qiymətlərinin kəskin şəkildə aşağı düşməsi və ya maliyyə bazarında

vəziyyətin qəflətən pisləşməsi, xüsusilə milli pul vahidinin dəyərsizləşməsi və

suveren borjların ödənişi problemi, maliyyə bazarının və maliyyə institutlarının

vasitəçilik funksiyalarının geridə qalması və səhmlərin məzənnəsinin dəyərinin

kəskin şəkildə aşağı düşməsidir.

 Maliyyə böhranı geniş bir anlayışı təcəssüm etdirir və aşağıdakıları özündə

birləşdirir: bank böhranı, borc böhranı, suveren defolt, satılma böhranı, birja

(fond) böhranı, bazar köpüklərinin iflasa uğraması və valyuta böhranı.

80

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Yekun nəticələr və praktiki təkliflər 

(davamı)

Maliyyə böhranlarının meydana gəlmə səbəblərini sistemli yanaşmanı tətbiq etməklə,

biz aşağıdakıları seçmişik:



iqtisadi sistemdə maliyyə sektorunun hakimliyinə səbəb olan böhranlar;



kredit ekspansiyanın yaratdığı böhranlar;



maliyyə bazarı subyektlərinin psixoloji davranışı ilə yaranan böhranlar;



tənzimlənmənin çatışmamazlıqları ilə yaranan böhranlar.

Maliyyə-iqtisadi böhranların səbəbi yalnız iqtisadiyyatın maliyyə və real sektorları

arasındakı ziddiyyət deyil, həmçinin maliyyə sisteminin özünün daxilində müxtəlif

elementlər arasındakı mövcud disbalansdır.

İstənilən böhran, o cümlədən, qlobal maliyyə-iqtisadi böhran təhlil prosesində

haqqında çox vaxt danışılmayan müsbət nəticələrə malik ola bilər. Böhranlar bir

tərəfdən, iqtisadiyyatın normal fəaliyyətinə və inkişafına mane olan iqtisadi sistemin,

təhriflərin, patologiyanın ən zəif yerlərini üzə çıxarır. Digər tərəfdən, onlar sistem

daxilində mövjud sağlam qüvvələri oyadır və nəhəng sosial enercini buraxır. Bu

nöqteyi nəzərdən, böhranlar sağlamlaşmaya və yeni inkişafa təkan verən impuls kimi

təqdim edilir.

81

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Yekun nəticələr və praktiki təkliflər 

(davamı)

Ölkə və regional maliyyə böhranlarının təhlili əsasında növbəti nəticələri çıxarmaq olar:

maliyyə böhranı çox qısa müddət ərzində Latın Amerikasının bir çox ölkələrində baş



verdiyi kimi çoxillik məntiqli makroiqtisadi siyasətin nailiyyətlərini sıfra gətirib

çıxara bilər;

özəl sektorun kreditləşməsindəki kəskin artım qalxmaların və enmələrin xüsusi



silsilələrini yaradır;

böhranların səbəbi prudensial nəzarətin lazımi səmərəli sisteminin olmaması



şəraitində ümumi liberallaşmadır;

büdcə problemlərinin daxili bank sisteminə birbaşa təsiri Latın Amerikası



ölkələrində bank böhranlarının meydana gəlmə səbəblərindən biri idi;

İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə istehslat itkilərinin inkişaf etmiş ölkələrdəkinə



nisbətən daha yüksək olmasına baxmayaraq, onların bərpası üçün inkişaf etməkdə

olan ölkələrə az zaman tələb olunurdu;

bu böhranlar sistemli xarakter daşıyırdı;



böhranların böyük əksəriyyəti regional xarakter daşıyırdı;

böhranların aradan qaldırılması ölkə hökumətləri tərəfindən antiböhran siyasətinin



aparılması nətijəsində və beynəlxalq maliyyə institutlarınıın, xüsusilə BVF səmərəli

yardımına görə baş verirdi.

82

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Yekun nəticələr və praktiki təkliflər 

(davamı)



Müasir iqtisadi böhrandan çıxış ənənəvi deyil, prinsipcə yeni vasitələrlə və



metodlarla həyata keçirilməlidir. Görülən tədbirlərin xarakteri və istiqaməti

iqtisadiyyatın

səmərəsiz

boklarının

sanasiyasını

nəzərdə


tutan

modernləşdirmənin zəruriliyilə müəyyənləşdirilməlidir. Təcrübə gööstərir ki,

böhran və onun aradan qaldırılması dövründə sosial sorğu və mövcud azeffektli

iqtisadi strukturların əvəzlənməsi stimulları meydana gəlir, buna baxmayaraq,

həmin dəyişikliklər avtomatik qaydada baş vermir.

Böhranların



proqnozlaşdırılması

antiböhran



idarəetmənin

səmərəli


sisteminin

formalaşdırılması

üçün

maliyyə


böhranlarının

başlamasını

əvvəlcədən bilməyə və müvafiq preventiv tədbirləri işləyib hazırlamağa imkan

yaradan sintetik göstəricilərin müəyyənləşdirilməsinə böyük əhəmiyyət



verilir.

Bank və valyuta böhranlarının çox vaxt bir-birini müşayiət etməsini nəzərə



alaraq, valyuta böhranlarının proqnozlaşdırılması üçün tətbiq edilən

amillər bank böhranının ilkin indikatorları kimi istifadə edilə bilər.

83

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Yekun nəticələr və praktiki təkliflər (davamı)



«Kredit çiyinlər»in (Leverage) məntiqli tətbiqinə ciddi diqqət ayırmaq lazımdır.

Bu məqsədlə «bazarın qızışması» və «maliyyə köpüklərinin şişməsi» zamanı tənzimləmə

normalarının sərtləşdirilməsi və maliyyə böhranının ilkin mərhələsində yumşaldılma

ilə - səlis şəkildə ifadə olunan antisiklik məzmunla prudensial nəzarətin qüvvədə olan

sistemini formalaşdırmaq lazımdır.

Maliyyə əməliyyatları və kapitalın yerdəyişməsi üçün kapitalın hərəkəti ilə bağlı



valyutanın mütləq rezervləşdirilməsi və aktivlərin satışından qeyri-rezidentlər

tərəfindən alınmış gəlir vergisi kimi «gecikdirici» alətlər yaratmaq lazımdır.

Bank sisteminin daha səmərəli idarə edilməsi məqsədilə milli valyuta hesabatının



beynəlxalq standartlara yaxınlaşdırılması zəruridir.

Keçid iqtisadiyyatlı ölkələrdə dünyanın maliyyə böhranının mənfi effektinin



minimallaşdırılması məqsədilə:

i) fiskal və monetar tədbirləri sinxron rejimdə istifadə etmək;

ii) iqtisadiyyatın real sektorunda innovasiyanı stimullaşdıran iqtisadi siyasət

aparmaq zəruridir.

84

"Dünya maliyyə böhranı və antiböhran



siyasəti,nəzəriyyə, metodologiya  və təcrübə"

Diqqətinizə görə

sağ olun!

Kataloq: application -> uploads -> 2015
2015 -> 4 İstehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi Son istehlakçıların davranışının modelləşdirilməsi
2015 -> MİkrobiologiYA, sanitariya və GİGİyena fəNNİ azərbaycan böLMƏSİ
2015 -> Magistrantların dissertasiya mövzusunun yazılması, müzakirəsi və müdafiəsi üçün yaddaş qeydi Birinci tədris ILI üzrə
2015 -> AZƏrbaycan respublikasinin təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2015 -> План: Məqsəd auditoriyasının elementləri və mövqeləşdirmənin prinsipləri
2015 -> АзярбайжАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТЯЩСИЛ НАЗИРЛИЙИ азярбайжан дювлят игтисад университети
2015 -> MÖvzu giriş. Materiya. Kimya, yaranması, inkişaf tarixi, əsas kimya qanunları
2015 -> Bazarların cəlbediciliyi plan bazarın mütləq və cari potensialı
2015 -> İqtisad elminin tarixi və metodologiyasы “
2015 -> Ali təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsi"nin və "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin dəyişiklik edilmiş bəzi qərarlarının siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin Qərarı

Yüklə 9,4 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə