Dünyanın tanınmış ekspertləri atu-nun qonağı olub Tibb Universitetində elmi-praktik konfrans



Yüklə 13,01 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə2/3
tarix12.12.2016
ölçüsü13,01 Mb.
1   2   3

Əsrlər 

boyu 

böyük 

mərhələlərdən  keçib  tarixi 

müstəqilliyinə 

qovuşan 

xalq qarşısında  ötən əsrin 

90–cı 

illərində 

dövlət 

təsisatlarınin  yaradılması, 

hüquqi 

və 

demokratik 

dövlət  quruculuğu  bütün  

zərurəti 

ilə 

gündəlikdə 

dururdu. 

Bunu isə xalqın iradəsini 

ifadə  edən  Konstitusiya 

olmadan  etmək  mümkün 

deyildi.  Məhz  bu  amili 

nəzərə  alan  ümummil-

li  lider  Heydər  Əliyevin 

müəllifliyi  ilə  noyabrın  12­

də ümumxalq səsverməsi ilə müstəqil Azərbaycanın ilk konstitusiyası 

qəbul edildi.

Ötən  əsrin  90­cı  illərində  Dövlət  Müstəqilliyi  haqqında  konstitusiya 

aktını qəbul edən  Azərbaycan  suveren bir ölkə kimi Dünya Birliyi-

nin  üzvü olsa da, qarşıda hüquqi və demokratik dövlət quruculuğu 

kimi  mühüm  bir  vəzifə  dayanırdı.  Müstəqilliyi  şərtləndirən  başlıca 

amillərdən biri dövlət təsisatlarının yaradılması və bu sahədə olan boş-

luqların aradan qaldırılması idi.Demokratik cəmiyyət quruculuğu xətti 

tutan  ölkəmizin  ilk  növbədə  mükəmməl  qanunlar  toplusuna  ehtiyacı 

var idi. Köhnə sovet qanunları artıq müasir dəyərlərə cavab vermirdi. 

Demokratik islahatlar  yeni konstitusiyanın tezliklə qəbul olunmasını 

tələb  edirdi.  1994­cü  ilin  axırları  1995­ci  ilin  əvvəllərində    Müstəqil 

Azərbaycan Respublikasının  ilk Konstitusiyasının yaradılması ilə bağlı  

məsələ gündəmə gəldi. Prezident  Heydər Əliyevin sədrliyi ilə xüsusi   

komissiyası təşkil edildi. Mütəxəssislərdən ibarət işçi qrupu layihənin 

ilkin  mətnini  hazırlamağa  başladı  .Konstitusiya  komissiyasının  sədri 

Prezident Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə keçən  komissiyanın ilk icla-

sında  layihədə ümumbəşəri dəyərlərin ,xalqın tarixi keçmişinin və son 

illərin təcrübəsinin ciddi nəzərə alınması  bir vəzifə olaraq qarşıya qo-

yuldu. Xarici dövlətlərin ölkəmizdəki səfirlərinin iştirakı ilə keçən həmin 

iclasda Prezident Heydər Əliyev yaranacaq yeni konstitusiyanın əsas 

prinsiplərinin  necə  olacağını    bəyan  etdi.  Birmənalı  şəkildə    demək 

olar ki , layihənin müəllifi ümummilli lider Heydər Əliyevin özü idi. Hər 

bir fəsil və maddənin yazılmasına qədər gərgin əmək sərf edən ulu 

öndərin müəllifi olduğu bu layihə 1995­ci ilin oktyabrın 15­ də ümum-

xalq müzakirəsi üçün mətbuatda dərc olundu. Cəmiyyətin demək olar 

ki , bütün təbəqələri müzakirələrə cəlb edildi. Təkliflər nəzərə alınmaq-

la layihənin yekun variantı  1995­ci ilin noyabrın 12­ də referendum 

yolu ilə qəbul edildi.

Azərbaycanın ilk konstitusiyası dövlət hakimiyyətinin  hakimiyyətlərin 

bölgüsü prinsipi  əsasında təşkil olunduğunu müəyyən etdi .Təkcə bir 

faktı demək kifayətdir ki , Konstitusiyanın 158 maddəsindən 57­sində  

və  üç  fəsildən    birində  insan  hüquq  və  azadlıqları  təsbit  edilirdi  ki  , 

bu  da  gənc  müstəqil  Azərbaycanın  demokratik  və  hüquqi  cəmiyyət 

qurmaq məramında olduğunu təsdiq edirdi. Bu, Heydər Əliyev konsti-

tusiyası idi ki ,  onun əsas prinsipləri azad və müstəqil Azərbaycanın  

uzunmüddətli  gələcəyinə hesablanmışdı. Bu Ali sənəd ölkədə həyata 

keçirilən hüquqi – demokratik islahatlar üçün  möhkəm bir təməl idi.

Müstəqil  Azərbaycan  Respublikasının  əldə  etdiyi  bugünkü  uğurları-

nın hüquqi başlanğıcında  da  məhz, ümummilli lider Heydər Əliyevin 

həyat verdiyi Azərbaycanın ilk konstitusiyası  dayanır . İlk ali qanunu 

qəbul etməklə Azərbaycan xalqı bütün cəmiyyətin və hər kəsin fira-

vanlığını, azadlığını və təhlükəsizliyinin bərqərar edilməsini arzuladı, 

keçmiş, indiki və gələcək nəsillər qarşısında tarixi məsuliyyətini bəyan 

etdi.  İlk  Konstitusiyamız,  eyni  zamanda    xalqımızın  dünyəvi,  milli  – 

mənəvi prinsipləri rəhbər tutaraq seçdiyi gələcək yolun ifadəsi idi. Za-

man  keçdikcə  Əsas  Qanuna  əlavə  və  dəyişikliklərin  edilməsi  ,onun 

müasir  tələblərə  uyğunlaşdırılması  demokratik  inkişaf  yolunda  olan 

bütün dövlətlər üçün səciyyəvi haldır. 2002­ci ildə  Azərbaycan Kons-

titusiyasında dəyişiliklər edilməsinə yaranan ehtiyac da  məhz bütün 

sahələrdə  nəzərə  çarpan  sürətli  inkişafdan  irəli  gəlirdi.  Həmin  il  ilk 

dəfə keçirilən Konstitusiya islahatlarından sonra respublikanın ictimai 

–siyasi həyatında fundamental dəyişikliklər– iqtisadi, siyasi, hüquqi is-

lahatların dərinləşməsi, demokratikləşmə prosesinin sürətlənməsi və 

digər pozitiv yeniliklər  Azərbaycan Konstitusiyasında yenidən bir sıra 

əlavə və dəyişiklikləri obyektiv tələbata çevirdi. 2009­cu il martın 18­də 

Əsas Qanundakı əlavə dəyişikliklərə münasibəti öyrənən ümumxalq  

səsverməsi  prezident İlham Əliyevin demokratikləşmə və liberallaş-

maya xidmət edən, insan hüquqlarının qorunmasında əlavə imkanlar 

açan siyasətinin xalq tərəfindən birmənalı şəkildə dəstəkləndiyini  bir 

daha təsdiq etdi.

12 noyabr 

Konstitusiya günüdür

Bir kərə yüksələn 

bayraq bir daha enməz!

u  Bu günlərdə Azərbaycan 



Tibb 

Universitetinin 

İcti -

mai  Fənnlər  kafed ra sında  

12  Noyabr  Azər bay can  Res-

publikası 

Kon stitusiyasının 

qəbul  edilmiəsinin  20  illiyi 

ilə  əlaqədar  konfrans  ke-

çirilib.  Konfransda  kafedra 

əmək daşları,  205,  703,  625 

qrup  tələbələri  və  qonaqlar 

iştirak  edib.    Konfransı  giriş 

sözü  ilə  İctimai  fənlər  ka-

fedrasının  müdiri,  professor 

Qoşqar  Əliyev  açaraq  konsti-

tusiyanın  mahiyyətinə,  tarixi 

əhəmiyyətinə, insan hüquq və 

azadlıqları, digər məsələlərərə  

toxunub. 

   


Sonra 703

b

 qrupun tələbəsi 



Günel  Təhməzova    çıxış 

edib.  O, ölkəmiz müstəqillik 

qazandıqdan  sonra  yeni 

Konstitusiyanın  hazırlanma-

sı zərurətinin  meydana çıx-

dığını, ümummili lider Heydər 

Əliyevin rəhbərliyi ilə xüsusi 

komissiyanın    yaradıldığını 

və  Konstitusiya  layihəsinin 

ümumxalq  müzakirəyə  çı-

xarıldığını  tədbir  iştirakçı-

larının  diqqətinə  çatdırıb.  

1995­ci  il  noyabrın  12­də 

referendum yolu ilə müstəqil 

Azərbaycanın  ilk  Konstitu-

siyasının  qəbul  olunduğu-

nu  qeyd  edib.  Öz  çıxışında 

konstitusiyanın tarixi ilə bağlı 

məqamlara da toxunub.  

Sonra 


tələbələrimizdən 

Rüxsarə  Qasımzadə  “Kons-

titusiyamızda  gənclər  hüqu-

qu”,  Fidan Yaqublu “İlk Milli 

Konstitusiyamızda 

təhsil 


hüququ”,  Anar  Pəsiyevin 

“Milli  Konstitusiyamızın  ba-

nisi  ümumimilli  lider  Heydər 

Əliyevdir” mövzusunda çıxış 

ediblər. Onların çıxışları işti-

rakçılar  tərəfindən  maraqla 

qarşılanıb.  Konstituisiyamı-

zın  20  illik  yubileyi  ilə  bağlı 

təbriklər  söylənildikdən son-

ra  konfrans  öz  işini  yekun-

laşdırıb. 

Cavanşir Sadıqov,                                                                                             

Elbrus Sadıqov,

İctimai fənlər kafedrasının 

dosentləri 

Konstitusiya günü münasibətilə konfrans


16 noyabr 2015-ci il

http://www.amu.edu.az

5

Amerika 

Birləşmiş 

Ştat  larının  Dövlət  De-

par tamenti 

tərəfindən 

maliyyələşdirilən 

“Ful-

bright 

mütəxxəssis 

proq  ramı” 

çərçivəsində 

h e m o t o l o q - o n k o l o q , 

profes sor  Alva  Boven 

Veirin  Azərbaycan  Tibb 

Universitetinin 

Tədris 

Terapevtik  Klinikasında 

ilk mühazirəsi baş tutub.

Mühazirədən  öncə  Klini-

kanın  direktoru  professor 

Surxay  Musayevlə  görüşən 

qonaq  pasiyentlərin  müa-

sir  şərtlər  daxilində  müalicə 

alması 

üçün 


yaradılmış 

şəraitdən  məmnun  qaldığını 

bildirdi. Professor Surxay Mu-

sayev də öz növbəsində Alva 

Boven Veirin ölkəmizə səfərini 

yüksək qiymətləndirdi, klinika-

nın mövcud geniş imkanların-

dan söz açdı, yaxın zamanda 

sümük  iliyi  transplantasiya-

sına  başlanılacağını  diqqətə 

çatdırdı,  bu  məqsədlə  kadr-

ların  hazırlandığını  söylədi. 

Klinikanın  şöbələri  haqqında 

qonağa ətraflı məlumat verdi.

Hemotoloq­onkoloq 

Alva 


Boven  Veir  daha  sonra 

Tibb  Universitetinin  həkim 

rezidentləri  və  tələbələri  qar-

şısında  “Qan  hüceyrələrinin 

artması”  mövzusunda  müha­

zirə  ilə  çıxış  etdi,  qanda 

eritrositlərin və trombositlərin 

artma  səbəblərindən  da-

nışdı.  Sonda  həkim  rezi-

dent  və  tələbələrin  dünya 

təcrübəsində  mövcud  olan 

müasir  müalicə  üsulları  ilə 

bağlı sualları cavablandırıldı.

Mühazirənin ardından ame-

rikalı  qonaq  Tədris  Terapev-

tik  Klinikanın  Hemotologiya 

şöbəsində oldu, müalicə alan 

xəstələrlə  yaxından  maraq-

landı.

Klinikanın  həkimi,  Hemoto-



logiya  şöbəsinin  müdiri  Va-

leh  Hüseynov  amerikalı  pro-

fessorla  birlikdə  pasientlərin 

müalicəsinin  bundan  sonrakı 

gedişatını müzakirə etdi.

YAP-ın  Nəsimi  rayon  təşkilatı 

oktyabr ayını “gənclər ayı” elan 

edib.  Bununla  əlaqədar  bir  sıra 

silsilə  tədbirlər  keçirilib  ki, 

bunlardan  da  biri  universitetlər 

arası futbol yarışlarıdır.

ATU­nun  Tələbə  Həmkarlar  İttifaqı 

Komitəsinin  sədri  Elşad  Novruzovun 

sözlərinə  görə,  Nəsimi  rayonunda 

yerləşən  4  universiteti  təmsil  edən 

futbol  komandaları  arasında  yarışlar 

baş  tutub.  Azərbaycan  Tibb  Univer-

sitetinin  (ATU)  futbol  komandası  da 

yarışma iştirakçılarından biri olub.

  İlk yarış Tibb Universiteti ilə Slav-

yan  Universitetinin  komandaları  ara-

sında  keçirilib  və  ATU­nun  koman-

dası  3:1  hesabı  ilə  qalib  gəlib.  Final 

mərhələsində  ATU  ilə  Neft  Akade-

miyasının komandaları yarışıblar. Fi-

nalda iştirakçılara YAP Nəsimi rayon 

təşkilatının sədri Məlahət İbrahimqızı 

uğurlar  diləyərək,  onları  oyun  mey-

dançasında fəal olmağa çağırıb. 

Daha sonra yarış başlayıb. Hər iki ali 

təhsil  ocağını  təmsil  edən  futbol  ko-

mandaları  fəallıq  nümayiş  etdirsələr 

də, oyun boyu üstünlük Tibb Univer-

sitetinin  gənc  futbolçularında  olub. 

Oyun 11:1 hesabı ilə ATU komanda-

sının xeyrinə başa çatıb.

  Qeyd edək ki, ATU­nun futbol ko-

mandasının  məşqçisi  Şükür  Bayra-

mov, kapitanı İlkin Rüstəmovdur.

Tədris Terapevtik Klinikada Amerikalı 

professor tərəfindən mühazirə oxunub

ATU-nun futbol komandası 

kubok qazandı

ATU-nun mətbuat xidməti

Noyabrın  12-də  ATU-nun 

Tədris  Terapevtik  Klinikası-

nın  Tibbi  Şurasının  növbəti 

yığıncağını  açan  klinikanın 

direktoru,  professor  Surxay 

Musayev  gündəlikdə  duran 

məsələlərə  keçməzdən  öncə 

professor-müəllim heyətini və 

bütün  tibbi  personalı  Kons-

titusiya  Günü  münasibətilə 

təbrik  etdi.  O,  ana  yasamı-

zın  tarixi  barədə  məlumat 

verərək ulu öndərimiz Heydər 

Əiyevin  təşəbbüsü  ilə  hazır-

lanan  və  12  noyabr  1995-ci 

ildə  ümumxalq  referendumu 

yolu ilə qəbul edilən müstəqil 

Azərbaycanın  son  Konstitu-

siyasını  dünyanın  ən  təkmil  

konstitusiyalarından biri kimi 

dəyərləndirdi.    

.

Klinikanın  direktoru  yaddaqa-



lan  bir  gündə  mənalı  ömrünü 

bütövlükdə  Azərbaycan  Tibb 

Universiteti ilə bağlayan profes-

sor  Yaqub  Qurbanovu  da  yubi-

leyi  münasibətilə  təbrik  edərək 

ona gələcək fəaliyyətində uğur-

lar arzuladı. 

Bundan  sonra  gündəlikdə  du-

ran  məsələlər  diqqətə  çatdırıldı 

və  əvvəlcə  klinikanın  oktyabr 

ayındakı 

müalicə­diaqnostik 

fəaliyyətinin yekunları haqqında 

klinikanın  baş  həkimi,  dosent 

Ramin  Bayramlının  hesabatı 

dinlənildi.

Baş  həkim  hesabatını  əsasən 

statistik  rəqəmlər  üzərində  qu-

raraq  paralellər  apardı,  aylıq 

göstəriciləri  slaydlar  vasitəsilə 

nümayiş  etdirdi.  Hesabatda  bu 

ilin oktyabr ayı ərzində klinikaya 

506  nəfərin  daxil  olduğu,  455 

nəfərin  isə  çıxdığı  qeyd  edildi. 

Müqayisə  üçün  deyək  ki,  sent-

yabr ayında klinikaya daxil olan 

xəstələrin  sayı  321  nəfər,  klini-

kadan çıxan xəstələrin sayı 266 

nəfər  olub.  Ən  çox  xəstə  yenə 

terapiya profilli şöbələrdə qeydə 

alınıb (264 nəfər daxil olub, 297 

nəfər çıxıb). Bu il klinikaya daxil 

olan  xəstələrin  sayı  2014­ci  illə 

müqayisədə  cüzi  də  olsa  artıb. 

Belə ki, ötən ilin oktyabr ayında 

klinikaya  daxil  olan  xəstələrin 

sayı 496 nəfər idi. Hesabatda kli-

nikanın bölmələri üzrə daxil olan 

xəstələr,  onların  xəstəliklərinin 

profilləri,  həmçinin  noyabrın  ilk 

həftəsində klinikaya 152 nəfərin 

daxil olması barədə məlumat da 

öz əksini tapdı.

  “Reanimasiya  və  intensiv  te-

rapiya:  güvənə  bilərikmi?”  ad-

lanan  növbəti  hesabatla    çıxış 

edən  şöbənin  müdiri,  dosent 

Əliyar Sultanov bildirdi ki, şöbə 

öz  aktiv  işinə  2011­ci  il  apre-

lin  18­dən  başlayıb.  O  vaxtdan 

indiyədək  şöbədə  1437  xəstə 

müalicə  alıb.  İki  reanimasiya 

zalının biri böyüklər, biri uşaqlar 

üçündür.  Şöbədə  3  intensiv  te-

rapiya palatasının biri,  25 funk-

sional çarpayının isə 7­si uşaq-

lar  üçün  nəzərdə  tutulub.  Şöbə 

ən müasir aparatlar və cihazlar-

la təchiz olunub. 

Şöbə müdiri 2015­ci ilin yanvar­

oktyabr  ayları  ərzində  şöbədə 

cəmi  293  xəstənin  müalicə  al-

dığını, onlardan da 269­nun bö-

yük, 24­nün uşaq olduğunu dedi: 

“269 böyük xəstədən 163­ü kişi, 

106­sı  qadın  olub.  Xəstələrin 

yaşı  18­93  arasında  dəyişib. 

Birbaşa  qəbuldan  RİTŞ­ə  203 

xəstə  gəlib,  29  xəstə  başqa 

xəstəxanalardan  bizim  klini-

kaya  köçürülüb.    Klinikamızın 

şöbələrindən  RİTŞ­ə  köçürülən 

xəstələrin sayı isə 66­dır. İnten-

siv müalicədən sonra 134 xəstə 

şöbələrdə yerləşdirilib,  21 xəstə 

başqa  xəstəxanalara,  əsasən, 

cərrahi əməliyyatlar üçün köçü-

rülüb”. 


Reanimasiya 

və 


intensiv 

terapiya 

şöbəsinin 

həkim­


reanimatoloqu  Emil  Qasımov 

isə müxtəlif diaqnozlarla şöbəyə 

daxil  olan  konkret  4  xəstə 

üzərində  aparılan  müayinə  və 

müalicə  üsullarından  danışdı. 

Ağır vəziyyətdə şöbəyə gətirilən 

xəstələrin  sağalaraq  evə  qa-

yıtması  faktları  həm  də  “Rea-

nimasiya  və  intensiv  terapiya 

şöbəsinə güvənə bilərikmi?” su-

alının cavabı kimi qiymətləndirilə 

bilər.


“Reanimatoloqların 

dədə­


babadan  öz  xəstəsi  olmur” 

deyimini  xatırladan  I  daxili 

xəstəliklər  və  reanimatologiya 

kafedrasının  müdiri,  professor 

İsfəndiyar  İsmayılov  briqada 

sisteminə  keçməklə  nəticələri 

daha da yaxşılaşdırmağın müm-

künlüyünü  vurğuladı.  O,  reani-

matologiya  şöbəsinin  yarandığı 

gündən,  yəni  ötən  əsrin  60­cı 

illərindən güvənc yeri olduğunu, 

bu  gün  də  yüksələn  xətt  üzrə 

inkişaf  etdiyini  söylədi.  Evə  ya-

zılan  xəstələrin  sayının  azaldıl-

ması təklifini də irəli sürən pro-

fessor  bunu  reanimasiya  işinin 

prinsipi  ilə  əlaqələndirərək  bil-

dirdi ki, xəstə kritik vəziyyətdən 

çıxdıqdan  sonra  mütləq  uyğun 

şöbəyə  köçürülməlidir.  Onun 

sözlərinə  görə,  bu  eyni  zaman-

da şöbələrdə xəstə sayının art-

masına  da  təsir  göstərər.  Pro-

fessor  çıxışında  ölüm  faktlarını 

müzakirə  etməyin  vacibliyinə 

və  aparılan  tədbirlərin  effektiv-

liyinin  qiymətləndirilməsinə  də 

toxundu.


Tibbi  şuranın  genişləndirilmiş 

yığıncağında  qeydiyyatı  olma-

yana  ambulator  kart  yazılması 

barədə  iradlar  da  səsləndi  və 

ambulator  qəbul  zamanı    yol 

verilən bəzi nöqsanlara aydınlıq 

gətirildi. 

Arif MƏMMƏDLİ

“REANİMASİYA VƏ İNTENSİV TERAPİYA: 

GÜVƏNƏ BİLƏRİKMİ?”

T i b b i     ş u r a n ı n   y ı ğ ı n c a ğ ı n d a 


http://www.amu.edu.az

16 noyabr 2015-ci il

6

- Aynurə xanım, Azərbaycanda ödənişsiz 



EKO xidmətlərinin tətbiqi planlaşdırılırmı? Bu 

xidmətlərdən kimlər istifadə edə bilər?

-Azərbaycanda ödənişsiz EKO xidmətlərinin tətbiqi yaxın 

gələcək üçün qarşıya qoyulan perspektiv vəzifələrdən biridir. 

Lakin EKO proqramında xaricdən gətirilən bahalı dərman 

vasitələrindən istifadə edildiyi üçün hazırda bu mümkün 

deyil. Dövlət dəstəyi göstəriləcəyi halda ödənişsiz EKO 

xidmətlərindən müəyyən göstəricilərə malik aztəminatlı ər-

arvadlar istifadə edə bilərlər.



- Azərbaycanda süni mayalanma xidmətlərinə dair 

müraciətlərin statistikası barədə nə deyə bilərsiniz? 

Bu xahişlə müraciət edən ər-arvadların sayının 

artması nə ilə bağlıdır?

- Klinikalarda EKO tsikllərinin keçirilməsi statistikası re-

spublika üzrə ümumi məlumatlar cəmlənmədən aparılır. 

Ona görə də sonsuzluğun məlum müalicə növünün 

göstəriciləri və faizi müxtəlif rəqəmlər arasında dəyişir. Bu 

müalicə metoduna müraciət edən ər-arvadların sayının 

artması son illər sonsuzluğun çoxalması, habelə sonsuzluğun 

başqa müalicə metodları səmərəsiz olduğu halda ər-arvadın 

ən qısa müddətə uşağa sahib olmaq arzusu ilə bağlıdır.

- EKO yolu ilə genetik xəstəliklər ötürülürmü? 

Onların qarşısını necə almaq olar?

- EKO proqramı təkcə sonsuzluğun müalicəsini nəzərdə 

tutmur, həm də implantasiya qabağı genetik diaqnostika 

metodu əsasında döldə genetik xəstəliklərin inkişafının 

qarşısının alınması məqsədləri ilə istifadə edilir. Bu metod 

genetik cəhətdən sağlam embrionun seçilməsinə və 

hamiləliyin normal inkişafına imkan yaradır. Bu metoddan, 

məsələn, valideynlərdə talassemiya kimi genetik xəstəliklər 

olan zaman istifadə edilir.

- Azərbaycanda donor toxum hüceyrəli bankı 

mövcuddurmu?

- Donor toxum hüceyrələri bankı EKO metodunu tətbiq 

edən ayrı-ayrı özəl klinikalarda var. Bu halda donor toxum 

hüceyrələri vitrifikasiya edilir (dondurulur), sonradan EKO 

proqramlarında istifadəsi edilir.

- Nə üçün EKO zamanı adətən əkizlər doğulur?

- EKO proqramında hamiləlik şansını artırmaq məqsədilə 

uşaqlıq borusuna bir neçə embrion köçürülür. Son vaxtlar 

iki embrion olur. Embrionların implantasiyası ilə əlaqədar 

çoxdöllü hamiləlik yaranır.

- EKO cəhdlərinin sayı barədə müəyyən tövsiyələr 

varmı?

- Xarici tədqiqatlara əsasən EKO proqramının keçirilməsi 

cəhdlərində konkret miqdar məhdudiyyəti yoxdur. Əldə 

olan məlumatlara görə, EKO cəhdlərinin sayı artdıqca, 

hamiləlik ehtimalı artır. Lakin dördüncü və sonrakı 

cəhdlərdən sonra hamiləlik ehtimalı azalır. Bu halda ər-

arvad övladlığa uşaq götürmək barədə fikirləşməlidir.

- EKO-nun tətbiqi üçün hansı məhdudiyyətlər var?

- Ağır somatik və yoluxucu xəstəliklərdə, hamiləliyin və 

əməliyyat müdaxiləsinin mümkünsüz olduğu hallarda 

EKO proqramını həyata keçirmək olmaz. Ailədə uşaqların 

tərbiyəsini çətinləşdirən psixosomatik xəstəliklər, habelə 

xəstələrin yumurtalığında bədxassəli törəmə və ya digər 

yerlərdə bədxassəli şişlər olanda da EKO proqramı tətbiq 

edilmir.


- Süni mayalanmada uşağın cinsini “sifariş” etmək 

olarmı?

- EKO proqramında dölün cinsinin seçimi cinsi xromo-

somlarla ilişikli genetik xəstəliklərə dair tibbi göstəricilər 

olduğu halda implantasiya qabağı diaqnostika metodu 

əsasında müəyyən edilir. Məsələnin mənəvi-estetik tərəfi 

ayrı-ayrı ölkələrdə müxtəlif cür yozulur.



Mütəxəssis sözü

 

                          



M

üasir dövrdə keçirdiyimiz həyat 

tərzinə  xas  olan  xəstəliklərdən 

biri  də  onurğa  xəstəlikləridir. 

Hazırda onurğa ilə bağlı problemlər 

geniş  yayıldığına  görə  ATU-nun 

Tədris 

Cərrahiyyə 

Klinikasının 

neyrocərrahiyyə  şöbəsinin  müdiri 

Fərid Qaralovla da elə bu mövzuda 

söhbət etdik.  

   

  

  Qeyd  edək  ki,  Fərid  Qaralov  2005-

ci ildə ATU-nun müalicə işi fakültəsini 

bitirib,  həmin  ildə  də  Türkiyənin  Egey 

Universitetində  uzmanlıq  kursu  keçib. 

2012-ci  ildə  təhsilini  başa  vuraraq  uz-

man  neyrocərrah  adını  qazanıb.  Daha 

sonra  Bakıya  dönərək  2012-ci  ildən 

ATU-da  ilk  olaraq  baş  laborant,  daha 

sonra assistent kimi fəaliyyətini davam 

etdirib.

  F.Qaralov deyir ki, onurğanın dar ka-

nalı, yəni “spenal stenozis” və fəqərələr 

arası  diskin  sürüşməsi,  yəni  “spondilo-

dispezis”  kimi  xəstəliklər  kifayət  qədər 

geniş yayılıb.

-  Əvvəlcə  “spenal  stenozis”  adlan-

dırdığımız  xəstəlik  haqqında  danışmaq 

istərdim.  Onurğa  beyninin  içində  onur-

ğa  kanalı  yerləşir  ki,  onun  ölçüləri  hər 

bir  insanın  öz  orqanizminə  uyğundur. 

Bəzən  bu  ölçünün  daralması  və  həmin 

onurğa  beyninin  sıxılması  nəticəsində 

əmələ  gələn  xəstəlik  “spenal  steno-

zis”  adlanır.  Bu  xəstəliyin  ilk  əlaməti 

bel  ağrılarıdır.  Bəzən  onurğanın  bütün 

nahiyələrində  -  məsələn,  boyun,  döş, 

bel,  oma  nahiyəsində  də  ağrılar  olur. 

Amma daha çox buna bel-oma ətrafında 

rast  gəlinir.  Xəstədə  xroniki  ağrıların, 

hərəkətin  çətinləşməsi,  əllərdə  və  ayaq-

larda gücsüzlük, keyimə, daha sonra yeri-

şin pozulması və nəticədə sidik qaçırtma 

əlamətləri  ortaya  çıxa  bilər.  Xəstənin 

şikayətlərini  dinlədikdən,  həm  də 

xəstəliyə  uyğun  radioloji  görüntüsünə 

baxdıqdan sonra biz əməliyyatın vacib 

olub-olmamasına  qərar  veririk.  Dar 

onurğa  kanalı  ilə  bağlı  xəstəliklərə  xas 

olan  xüsusiyyətlərdən  biri  də  xəstənin 

müəyyən bir məsafəni yeridikdən sonra 

oturmağa  məcbur  olmasıdır.  Məsələn, 

elə xəstələr var ki, 1 kilometr gəzəndən 

sonra ayaqları ağrıyır və oturmalı olur. 

Bu, onurğanın bel nahiyəsindəki kanal-

larda problemindən xəbər verir. Amma 

xəstə  artıq  500  metrdən,  100  metrdən, 

hətta  bəzən  1-2  metrdən  sonra  ağrı-

dan  gəzə  bilmirsə,  onda  belə  xəstəyə 

əməliyyat vacibdir.



Kataloq: uploads -> xeberler -> tebib qezeti 2015
tebib qezeti 2015 -> Tibb Universitetində yeni əczaçılıq laboratoriyası açılıb Macarıstanın Azərbaycandakı səfiri Tibb Universitetində olub
tebib qezeti 2015 -> Cərrahiyyə Klinikasında qırtlaq-udlağın karsinoması olan xəstədə rekonstruktiv
tebib qezeti 2015 -> Əliağa Əlizadənin anadan olmasının 100 illiyinə həsr olunmuş elmi-praktik konfrans
tebib qezeti 2015 -> “heydəR ƏLİyev və azərbaycan nitq məDƏNİYYƏTİ” Kİtabinin
tebib qezeti 2015 -> Atu-da ana və uşaq sağlamlığına dair seminar keçirildi Azərbaycan Tibb Universitetində 2015-2016-cı tədris ilinin payız semestrinin imtahan sessiyasına hazırlığın
tebib qezeti 2015 -> Tibb Universitetində daha iki xəstəyə böyrək köçürüldü
tebib qezeti 2015 -> S.ƏLİyev: “TƏDRİSİn yüKSƏk səVİYYƏDƏ aparilmasi müƏLLİMLƏRİn təLƏBƏLƏRƏ olan

Yüklə 13,01 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə