ƏŞİr bəŞİROĞLU



Yüklə 2,53 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/31
tarix10.06.2017
ölçüsü2,53 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   31

 
 
 
 
ƏŞİR BƏŞİROĞLU 
 
 
 
 
 
C Ə S U R  
Q A R D A Ş L A R  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Bakı “Təknur” 2013 
 

C
əsur qardaşlar 

 
 
 
Bu  kitabı  yazarkən  mənə  dəyərli məlumatlar  topladığına  görə  oğlum 
Şamilə dərin minnətdarlığımı bildirirəm.  
 
 
 
Redaktor:    
B
əhram Salman oğlu Avilov, fəlsəfə doktoru 
Korrektor:   
Z
ərifə İsmayıl qızı Rzayeva,  
filologiya elml
əri namizədi, dosent 
 
 
 
 
 
Əşir Bəşiroğlu 
C
əsur qardaşlar 
Bakı: “Təknur” nəşriyyatı, 2013, səh 
 
 
 
Şair-publisist Əşir Bəşiroğlu iri həcmli 12 kitab yazıb oxuculara təqdim 
edi
lmişdir. “Cəsur  qardaşlar” adlanan bu kitab  şairin  oxucularla  13-cü 
görüşüdür. Kitabda vətənə sevgi və elə məhbbət hissi aşılanır. Eyni zamanda 
milli düşmənimiz olan ermənilərə nifrət hissi tövsiyyə olunur.  
   
 
 
 
 
 
 
 
Əşir Bəşiroğlu 2013  
 

Əşir Bəşiroğlu 
 

 
 
TARİXİN QAN YADDAŞI 
Unutmamalıyıq  ki,  1988-1994-cü  illərdə  Azərbaycanın  bu  torpaqları 
ermənilər tərəfindən işğal edilmişdir. 
1.
 
Dağlıq  Qarabağ  (Şuşa,  Xankəndi,  Xocalı,  Əsgəran, Xocavənd,  Ağdərə, 
Hadrut), işğal tarixi – 1988-1994-cü illər. Sahəsi: 4400 kv.km 
2.
 
Şərur rayonunun Kərki və Cünnüt kəndləri (17 fevral 1990). Sahəsi: 19 
kv.km 
3.
 
Laçın (17 may 1992). Sahəsi: 1835 kv.km 
4.
 
K
əlbəcər (3-4 aprel 1993). Sahəsi: 1936 kv.km 
5.
 
Ağdam (23 iyul 1993). Sahəsi: 1094 kv.km  
6.
 
C
əbrayıl (18 avqust 1993). Sahəsi: 1059 kv.km 
7.
 
Füzuli (23 avqust 1993). Sah
əsi: 1386 kv.km 
8.
 
Qubadlı (31 avqust 1993). Sahəsi: 802 kv.km 
9.
 
Z
əngilan (30 oktyabr 1993). Sahəsi: 707 kv.km 
Bu torpaqların azad edilməsi bizim müqəddəs borcumuzdur. Mən əminəm ki, 
bizim  qəhrəman  milli  ordumuz  tezliklə  bu  torpaqları  düşmən  tapdağından  azad 
edəcəkdir. Siz də əmin olun, mənim istəkli həmvətənlərim! Amin...  
 
 

C
əsur qardaşlar 

 
MÜƏLLİF HAQQINDA 
Şair-publisist Əşir Bəşiroğlu (Fətəliyev Əşir 
Bəşir  oğlu)  3  noyabr  1935-ci  ildə  Qubadlı 
rayonunun  Aşağı  Mollu  kəndində  kolxozçu 
ailəsində anadan olub. 1953-cü ildə Qubadlı rayon 
Xanlıq  kənd  orta  məktəbini  bitirib.  1954-1957-ci 
illərdə  hərbi  xidmətdə  olub.  1958-1969-cu  illərdə 
Sumqayıt şəhərindəki Alüminium zavodunda fəhlə, 
növbə  rəisi  və  sex  partiya  komitəsinin  katibi 
işləmişdir.  Dəfələrlə  Sumqayıt  şəhər  Sovetinin 
deputatı və konfrans nümayəndəsi seçilmişdir.  
İşdən 
ayrılmadan 
təhsilini 
davam 
etdirmişdir.  O,  əvvəlcə  Bakı  Statistika  Texnikomunu,  sonra  isə  V.İ.Lenin  adına 
APİ-ni bitirmişdir. Elə həmin illərdə də Qubadlı rayonunun Aşağı Mollu kənd orta 
məktbində müəllim işləmişdir. İndi o məktəb Sumqayıt şəhrində yerləşir.  
3 noyabr 1970-
ci ildə Aşağı Mollu kəndindəki Qaçaq Nəbi adına kolxozun 
İdarə heyyətinə sədr seçilmişdir. İşlədiyi müddətdə kolxoz keçici qırmızı bayraq, o 
özü  isə  fəxri  fərman  və  döş  nişanı  ilə  təltif  olunmuşdur.  25  dekabr  1975-ci ildə 
səhhəti  ilə  əlaqədar  olaraq  işdən  çıxmışdır.  O,  yenə  də  Aşağı  Mollu  kənd 
məktəbində müəllimlik etmişdir.  
Əşir  Bəşiroğlu  “Qızıl  qələm”,  “Xalqın  nüfuzlu  ziyalısı”,  “Azərbaycan 
bayrağı”,  “H.Z.Tağıyev”,  “H.B.Zərdabi”  və  “Şərəf”  media  mükafatları  fəxri 
dip
lomları ilə təltif olunmuşdur.  
Azərbaycan KİVİHİ-nin və Azərbaycan yazıçılar birliyinin üzvüdür.  
Şairin  iri  həcmli  12  kitabı  nəşr  olunub  oxuculara  təqdim  edilmişdir.  Onun 
əvvəlki kitabları oxucular tərəfindən rəğbətlə qarşılanmışdır. Ümüdvarıq ki, “Cəsur 
qardaşlar” adlanan bu 13-cü kitab da oxucular tərəfindən rəğbətlə qarşılanacaqdır.   
 
 

Əşir Bəşiroğlu 
 

 
ÖN SÖZ 
1988-ci ilin fevral
ında böyük münaqişə başlandı – sonralar o, ölkənin kütləvi 
informasiya  vasitələrində  “Dağlıq  Qarabağ  vilayətində  və  onun  ətrafında 
hadisələr” adlandırıldı.  
Elə bir dövr idi ki, hələ yenidənqurma prosesləri çoxminli insan kütlələrini 
şəhər və qəsəbələrin küçə və meydanlarına çıxarmamışdı. SSRİ xalq deputatlarının 
bütün ölkəni iki həftəliyə işdən ayıran, uşaqdan tutmuş böyüyədək hamını televizor 
ekranlarına  cəlb  edən  birinci  qurultayı  keçirilməmişdi,  alkoqolizm  əleyhinə 
qanunveriliyin  qüvvəyə  minməsinin  iqtisadi  təsiri  özünü  göstərməmişdi,  ölkənin 
müxtəlif  güşələrində  zəhmətkeşlərin  çıxışlarının  güclü  dalğasını  qaldıran, 
iqtisaiyyatı  durğunluq  vəziyyətindən  çıxarıb  böhran  burulğanına  atan  şaxtaçı 
tətilləri başlanmamışdı.  
DQMV-
ə dair 1988-ci il martın 23-də qəbul edilmiş ilk sənədlərdən birində 
deyilirdi  ki,  “...SSRİ  Ali  Sovetinin  Rəyasət  heyəti  SSRİ  Konstitusuyasının  81-ci 
maddəsini rəhbər tutaraq qərara alır...” Sonra maddələr gəlirdi... 
O  zaman  çoxları  fikir  vermədi  ki,  Rəyasət  heyətinin  qərarı  ümumən 
Konstitusiyanın  məhz  81-ci  maddəsi  ilə  əlaqədar  qəbul  edilmişdir.  Bəs  həmin 
maddədə nədən danışılır? “Müttəfiq respublikaların süveren hüquqları SSR İttifaqı 
tərəfindən qorunur”. 
Məlumdur ki, Azərbaycan heç vaxt və heç kəsə ərazi iddiasında olmamışdır. 
Əksinə, Ermənistan DQMV ərazisinə malik olmaq iddiasını irəli sürmüşdür. Lakin 
ölkənin ali hakimiyyəti Azərbaycanın hüquqlarının mühafizəsinin tamamilə dəqiq 
qanunvericilik əsasını göstərsə də bu cür mühafizəni təmin etmədi.  
1988-
ci  il  martın  24-də  “1988-1995-ci  illərdə  Azərbaycan  SSR  Dağlıq 
Qarabağ  Muxtar  Vilayətinin  sosial-iqtisadi  inkişafını  sürətləndirmək  tədbirləri 
haqqında” Sov.İKP MK-nın və SSRİ Nazirlər Sovetinin qərarı qəbul olundu.  
Qərarda  deyilirdi:  “Beşilliyin  yalnız  son  üç  ili  ərzində  vilayətdə  sənaye 
istehsalının  həcmi  üç  dəfədən  çox,  kənd  təsərrüfatı  məhsulları  istehsalı  1,5  dəfə 
çoxalmışdır. Respublika və Ümumittifaq əmək bölgüsündə vilayətin iştirakı xeyli 
artmışdır,  inteqrasiya  prosesləri  güclü  inkişaf  edir.  Əhalinin  yaşayış  sahələri, 
xəstəxanalar, kitabxanalar, klublar ilə təminatı yaxşılaşmışdır”. 

C
əsur qardaşlar 

 
Sonra bir sıra nöqsanlar göstərilirdi, onların tezliklə aradan qaldırılması üçün 
vilayətin  iqtisadiyyatına  iri  investisiyalar  yönəldilməsi,  digər  sosial  və  iqtisadi 
tədbirlər  görülməsi  tələb  olunurdu.  Təəssüf  ki,  iki  ildən  çox  vaxt  keçməsinə 
baxmayaraq,  qərarın  yerinə  yetirilməsinə  hələ  başlanmamışdır.  Əslində  DQMV-
nin  erməni  əhalisinin  və  qonşu  Ermənistanın  buna  hər  cür  mane  olduqları  bir 
vaxtda qərarın yerinə yetirilməsinə başlamaq mümkün idimi? 
Göstərilən  qərarın  üçüncü  maddəsini  xüsusi  qeyd  etmək  lazımdır.  Orada 
deyilirdi:  “SSRİ  Mədəniyyət  Nazirliyi  və  Azərbaycan  SSR  Nazirlər  Soveti 
Azərbaycan SSR-də  yaşayan  erməni  əhalisinin  arzusunu  nəzərə  alaraq  Bakı 
şəhərində  Erməni  dram  teatrının  yaradılması  məsələsini  nəzərdən  keçirsin”. 
Görünür,  kimlərəsə  elə  gəlirdi  ki,  ərazi  iddialarına  bu  yolla  son  qoymaq 
mümkündür. Hadisələrin gedişi isə ona gətirib çıxardı ki, 1989-cu ilin dekabrında 
Bakıda erməni kilsəsi yandırıldı. Yerevanda müsəlman məscidi bundan çox qabaq 
yandırılmışdı.  
Lap  əvvəldən  təqsirkarları  axtarırdılar.  Onların  sırasında  respublikaların 
keçmiş  rəhbərlərinin,  yenidənqurma  əleyhdarlarının  və  korrupsiyaya  qurşanmış 
ünsürlərin adları çəkilirdi. Lakin iki qonşu respublikada rəhbərliyin bir neçə dəfə 
dəyişməsinə  baxmayaraq,  yenidənqurmanın  əleyhdarları  açıq-aydın  azlıq  təşkil 
edir,  onların  səsləri  heç  eşidilmir...  İstər  Azərbaycan,  istərsə  də  Ermənistan 
tərəfdən  korrupsiyaya  qurşanmış  ünsürlərə  gəlincə,  regionumuzun  hüdudlarından 
kənarda bazara gedən hər kəs öz gözləri ilə görüb yəqin edər ki, onlar nəinki dinc 
yanaşı yaşayır, həm də sıx əməkdaşlıq edirlər.    
Deməli  təqsirkar  kimsə  başqasıdır,  tarix  məhz  kimin  təqsirkar  olduğunu 
göstərəcək.  Hələlik  isə  “erməni  xalqının  milli  ləyaqəti”  uğrunda  mübarizəni 
özlərinə  peşə  eləmiş  adamlarda  baş  verən  bir  sıra  qəribə  dəyişikliklərə  oxucunu 
cəlb etməyi vacib bilirik.  
Az məhşur olan adi publisisti görkəmli yazıçı adlandırdılar. Stepanakertin və 
Yerevanın  qəbristanlarına  əl  verən  qiymətlərlə  baş  daşları  göndərən  kiçik  əyalət 
zavodunun  direktoru,  cəfakeş  insan  şöhrəti  qazandı.  Üzümçülük  və  şərabçılıq 
komitəsinin sevimli işindən məlum qərarla ayrılmış keçmiş sədri vilayətdə partiya 
lideri  oldu  və  hadisələrin  gedişinə  özünə  layiq  töhfəsini  verib  Moskvaya  getdi. 
Moskvanın  elmi  tədqiqat  institutlarından  birinin  heç  kəs  tərəfindən  tanınmayan 

Əşir Bəşiroğlu 
 

 
əməkdaşı  geniş  auditoriyaya  ömründə  məşğul  olmadığı  sahənin  mütəxəssisi  – 
millətlərarası  məsələlər  üzrə  mütəxəssis  kimi  təqdim  edildi...  Onlar  –  yalnız 
onlarmı? – deputat olub zəkalara hakim kəsilirdilər!... 
Münaqişə  dəhşətli  və  faciəli  tərzdə  genişlənirdi,  vəziyyət  getdikcə 
ağırlaşırdı.  Amma  bu  adamların  nitqlərində  heç  nə  dəyişmirdi.  Kostyumları  isə 
dəyişirdi, xüsusilə qadınların paltarı daha bahalı olurdu... 
Aylar,  illər  keçdi  –  ölkənin  bir  regionunda  söndürülməyən  millətlərarası 
münaqişə  yanğını  başqa  regionlara  yayıldı.  Bir  çox  diyarlarda  qan  axıdılır.  Bəs 
ölkəmizin nə qədər güşəsində millətlərarası münaqişələr közərir və münaqişələrin 
necə cərəyan edəcəyinə kim təminat verə bilər?... 
Mərkəzdə qərarlar qəbul etmək səlahiyyətinə malik olan adamlar, görünür, 
bu  cür  münaqişələrin  tarixi  köklərini,  üstəlik,  özlərinin  çıxışlarının  nəticələrini 
aydın təsəvvür eləmirdilər.  
Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi, Azərbaycan SSR-in prezidenti Ayaz 
Niyazi  oğlu  Mütəllibov  Sov.İKP  XXVIII  qurultayında  çıxış  edərkən  demişdir: 
“Açıq deyək: mərkəzin funksionerləri məsələnin tarixini bilmədən, vəziyyətə bələd 
olmadan, özlərini zəhmətə salıb münaqişənin səbəblərini obyektiv təhlil etmədən 
əslində  Azərbaycanı  düşünülməmiş  qərarların  sınaqdan  çıxarıldığı  meydana 
çevirdilər.  Bəs nəticəsi?  Nəticəsi  odur ki,  qarşıdurma  davam  edir,  insanlar  həlak 
olurlar. İş o yerə çatıb ki, ölkənin ərazisində iki respublika arasında sərhəd zonası 
yaradılıb.  Ermənistanda  respublikanın  qeyri-formal  hakimiyyət  orqanlarının 
başçılıq etdikləri 140 min nəfərlik milli ordu təşkil olunub”. 
Yenilik  nədir?  Çoxdan  unudulmuş  köhnəlik.  Çoxlarının  yadındadırmı  ki, 
“Qarabağ məsələsi” adlandırılan  məsələ erməni məsələsinin yalnız bir hissəsidir. 
Erməni  məsələsi isə Şərq  məsələsinin  bir  hissəsidir.  XIX  əsrin  axırlarında  –  XX 
əsrin əvvələrində bu məsələlərə əsərlər həsr olunub. Təəssüf ki, çoxu unudulub.  
Tarixçi V.Qurko-Kryajinin 1926-
cı  ildə  nəşr  edilmiş  Böyük  Sovet 
Ensiklopediyasında dərc olunan məqaləsi bu əsərlər sırasına aiddir. Müəllif o qədər 
dəqiq  və  parlaq  şəkildə  yazmışdır  ki,  Stalin  tarixşunaslığı  onun  adının 
unudulmasına  çalışırdı.  Lakin,  görünür,  ensiklopediyanın  redaksiya  heyəti  –  baş 
redaktoru O.Y.Şmidt, akademiklərdən N.İ.Buxarin, Q.M.Kpjijanovski və başqaları 
həmin işə V.Qurko-Kryajini nahaq yerə cəlb etməmişdilər.  

C
əsur qardaşlar 

 
Amma  tarixçi  də  aldanmışdı  –  o,  ümidvar  olduğunu  bildirirdi:  “...erməni 
mühacirləri  arasında  ən  vicdanlıları  özlərinin  əvvəlki  istiqamətini  dəyişir  və 
keç
mişdən  əl  çəkərək,  təqsirlərini  boyunlarına  alıb  Vətənə  qayıdırlar.  Sovet 
çevrilişindən sonra Daşnaksütyün, şübhəsiz, tam ölümə məhkumdur...” 
Biz  oxucuların  diqqətini  həmin  məqalənin  bəzi  məqamlarına  cəlb  etməyi 
lazım bilirik.  
Bildiyimiz  kimi  ermənilər  ən  çox  ruslara  bel  bağlayırdılar.  1877-ci il 
müharibəsinədək  Türkiyədə  ermənilər  böyük  səlahiyyətə  malik  idilər.  Onlar 
mühü
m  dövlət  vəzifələri  tutmuşdular.  Lakin  1877-ci  ildə  Rusiya  ilə  Türkiyə 
arasında sülh müqaviləsi bağlanarkən Türkiyə ermənilərinin başda patriarx Nerses 
olmaqla  Rusiya  hökümətinə  müraciət  etməsi  və  ondan  kömək  istəməsi  Türk 
dövlətini  ermənilərə  qarşı  çevirdi.  Rusların  ermənilərə  kömək  məqsədilə  dağlıq 
ərazilərə qədəm qoymaq cəhdi İngiltərə tərəfindən dəf edildi.  
Berlin  konqresinin  qərarları  ermənilərə  böyük  dövlət  yaratmaq  ümüdü 
verirdi.  Bu  xam  xəyal  ermənilərə  “dənizdən  dənizədək”  (Qara  dənizdən  Aralıq 
dənizinədək)  böyük  dövlət  yaratmaq  istəyi  İngilislər  tərəfindən  qızışdırılırdı.  
Ermənilərin  bu  istəyi  puça  çıxdı,  Rusiyadan  onların  özləri  imtina  etmişdi, 
ingilislərə isə o lazım idi ki, ruslar özlərinin yaxın şərq siyasətində ermənilərdən 
istifadə  edə  bilməsin.  İngiltərə  Türkiyəni  Rusiyadan  qorumaq  üçün  Kipr  adasını 
aldı. Beləliklə o, erməniləri Türkiyənin ixtiyarına buraxdı.  
Türkiyə  dövləti  isə  ermənilərin  xəyanətinə  cavab  olaraq  onları 
cəzalandırmağa başladı. Ermənilər Türklərə qazdıqları quyuya özləri düşdü.  
İllər  əsrlər  bir-birini  əvəz  edir,  siyasətlər  dəyişir,  yeni  dövlətlər  yaranır, 
köhnələr  dağılır,  lakin  ötən  illər  keçmişdə  qalan  zamanlar,  süqut  edən  dövlətlər, 
dünyadan köçən sərkərdələr yenidən yad edilir, yer üzündə onların izləri, həyat və 
fəaliyyətləri  araşdırılır,  qiymətləndirilir,  çünki  gələcək  bütün  böyüklüyü  və 
gözlənilməzliyi ilə keçmişinin sarsılmaz özülü üzərində dayanır.  
Bu  baxımdan  “Cəsur  qardaşlar”    kitabı  araşdırmalar  nəticəsi  olaraq,  çoxlu 
sayda tarixi  mənbələr əsasında ərsəyə gəlmiş,  Azərbaycanın qədim toraqlarından 
olan Sultan bəyin və qardaşı – Qarabağın general-qubernatoru, Azərbaycan Xalq 
Cumhuriyyətinin ilk Müdafiə Naziri Xosrov bəyin qəhrəmanlığına həsr olunur.  

Əşir Bəşiroğlu 
 

 
Kitabda Azərbaycanın ən qəddar düşmənlərindən biri olan, ermənilərin isə 
inam bəslədikləri Andranik üzərindəki qələbə, Sultan bəylə, Xosrov bəyin 1919-cu 
il 21-
30  martında  Əsgəran  döyüşündə  daşnak  generalı  Dronu  məğlub  etməsi, 
Laçına basqının qarşısının alınması, hərb tariximizin çox şərəfli səhifələrindən biri 
hesab olunur.  
Eyni  zamanda  Azərbaycan  Xalq  Cumhuriyyəti  zamanı  bölgədəki  ictimai-
siyasi 
vəziyyət araşdırılmış, 1920-ci ildən sonra Zəngəzurun Sovet Ermənistanına 
qeydsiz-
şərtsiz verilməsi səbəbləri təhlil edilmişdir.  
Kitabın ən uğurlu cəhətlərindən biri də odur ki, Sultan bəy, Xosrov bəy və 
ataları  müdrik  el  ağsaqqalı  Paşa  bəyin  həyatı,  şəxsiyyəti,  erməni  işğalçı 
qul
durlarına qarşı mübarizəsi barədə oxucuda əyani təsəvvür yaradılmışdır. Bütün 
bu  göstərilən  cəhətləri  əldə  rəhbər  tutaraq  deyə  bilərəm  ki,  kitab  geniş  oxucu 
kütləsinin marağına səbəb olacaq və onlar tərəfindən sevilə-sevilə oxunacaqdır.   
 
 
 
 
 
 
 
  
I  
F Ə S İ L  
MÜHARİBƏ İLLƏRİNDƏ 
Müharibənin  qanlı-qadalı  günlərində  camaatın  güzaranı  çox  ağır  keçirdi. 
Mənim  uşaqlıq  illərim  həmin  dövrə  düşüb.  Müharibə  təzə  başlayanda  atam 
rəhmətə getdi. Biz iki qardaş bir bacı idik. Yazıq anam olmazın zülmünü çəkirdi. 
Kolxozda işləyirdi. O vaxt ayrı dolanışıq yeri yox idi. Yazıq anam səhər-səhər yazı 
düzünə taxıl biçininə gedirdi. Günorta istidə evə gələr, azdan-çoxdan çörək yeyib 
çəltik alağı etməyə gedərdi. O vaxt mənim 6 yaşım var idi. Mən də anamla birlikdə 
alağa gedərdim. Həmin o qanlı-qadalı illərdə kəntdə taun xəstəliyi yayılmışdı. O 
vaxt mənim 6 yaşım, qardaşım Əşrəfin 5 yaşı, bacım Diləfruzun isə 7 yaşı var idi. 
Anam işə gedəndə bacım həm bizə baxar, həm də ev işlərini görərdi. Mən də atla, 
eşşəklə yazı düzündən taxıl dərzi daşıyırdım. Günorta çəltik alağı eləməyə gedəndə 
biz  üçümüz  də  anamızla  gedərdik.  Mən  və  bacım  Diləfruz  anama  azdan-çoxdan 
kömək edərdik. Qardaşımız Əşrəf də yanımızda oynayardı. Taun insanları bir-bir 
dənləyirdi.  Elə  gün  olurdu  ki,  kəntdə  2-3  nəfər  taundan  ölürdü.  Taun  xəstəliyi 
bizim ailədən də yan keçmədi. Qardaşım Əşrəf o xəstəliyə tutuldu. Anamın bütün 
səylərinə,  həkimlərin  göstərdikləri  yardıma  baxmayaraq  balaca  Əşrəfi  taun 

C
əsur qardaşlar 
10 
 
xəstəliyindən  xilas  etmək  mümkün  olmadı.  O,  uşaq  yaşında  dünyasını  dəyişdi. 
Oğlunun  vaxtsız  ölümündən  şam  kimi  əriyən,  günü-gündən  zəifləyən  anamın  əli 
yeganə gəlir mənbəyi olan kolxoz işindən də  soyumuş, qəm dəryasına batmışdır. 
Bu azmış kimi bacım Diləfruz da taun xəstəliyinə tutuldu. Yazıq anam öz dərdini 
unudub  qızının  qeydinə  qaldı.  Həkim,  dərman,  anamın  bütün  cəhdlərinə 
baxmayaraq  bacım  Diləfruz  da  dünyasını  dəyişdi.  Anam  bir  müddət  yas 
saxladıqdan sonra naəlac qalıb kolxoz işinə getdi. Onun yeganə ümidi, pənahı mən 
idim.  O,  mənim  qeydimə  qalırdı,  yeganə  balasını  itirməkdən  qorxurdu. Anam 
mənim  oxumağıma  xüsusi  diqqət  yetirirdi.  Mən  də  dərslərimdən  4-5  qiymət 
alırdım.  Orta  məktəbi  qurtardıqdan  sonra  əsgəri  xidmətə  getdim.  Üç  il  əsgərlik 
etdikdən  sonra  doğma  kəndimiz  olan  Molluya  qayıtdım,  mənim  fikrim  kəntdə 
qalıb işləyib anama kömək etmək idi. Ancaq anam təkidlə tələb etdi ki, instituta 
gir,  ali  təhsil  al.  Mənim  canım  hələ  suludur.  İşləyib  səni  saxlayacam.  Anamın 
təkidi  ilə  mən  Bakıya  gəlib  V.İ.Lenin  adına  APİ-yə  qəbul  oldum.  Gündüz 
Sumqayıt Alüminium zavodunda işləyir, axşam isə institutda oxuyurdum. Nəhayət 
institutu qurtardım, ailə qurdum. Sonra bir-birinin ardınca gələn müsübətlər sinəmə 
ağır  dağ  çəkdi.  Anamın  ölümü,  oğlümün  faciəli  şəkildə  öldürülməsi,  həyat 
yoldaşımın  ölümü  sinəmə  çalın-çarpaz  dağ  çəkdi.  Doğulub  boya-başa  çatdığım, 
suyu ilə çörəyi ilə ətə qana gəldiyim doğma vətənimin düşmən tərəfindən alınması 
isə  yuxarıda  saydığım  dərdlərdən  qat-qat  ağır  oldu.  İndi  mən  bütün  dərdlərimi 
unudub  ancaq  vətən    dərdi  ilə  yaşayıram.  Mənim  yeganə  arzum  vətənimin 
alınmasıdır.  Əgər  mən  doğma  vətənimdə  torpağa  tapşırılsam  özümü  xoşbəxt 
sayaram. Qəbir evində rahat yataram.  
 
BALTALA 
Budapeşt 
şəhərində 
kursda 
olarkən 
bayrağımızı  təhqir  etmiş  erməni  zabitini 
öldürən  ordumuzun  baş  leytenantı  Ramil 
Səfərova ithaf edirəm.  
Vur düşməni zoruna qurban olum, 
İgidə şərəfdi vətənçün ölüm. 
Xalqım düşübdü erməni toruna, 
Mən bələdəm onların kök-soyuna, 

Əşir Bəşiroğlu 
 
11 
 
Vur! Baltala! Qurban olum zoruna! 
 
Biz ağladıq, sızladıq, daha bəsdi, 
Anaların göz yaşları əbəsdi. 
Doğma vətənimi alıbdı yağı, 
Baltayla sağalar vətənin dağı, 
Vur! Baltala! Qurban olum zoruna! 
 
Vətəndə tapdanıb namus, arımız, 
Çapılıb, talanıb, dövlət, varımız. 
Ucqar bir ölkədə, uzaq diyarda, 
Qisasım qalmasın qansız dığada, 
Vur! Baltala! Qurban olum zoruna! 
 
Biz sülh istəyirik, qudurur yağı, 
Sinəmə çəkirlər dağ üstdən dağı. 
Xocalı dərdini çəkən oğullar, 
Düşməni doğrayar, çapar, baltalar. 
Vur! Baltala! Qurban olum zoruna! 
 
Kim igid oğlunu qınaya bilər? 
Əsəblərin basıb sınaya bilər? 
Əşir sevir Ramil kimi nərləri, 
Düşməni doğrayıb, tökən ərləri. 
Vur! Baltala! Qurban olum zoruna! 
 
ERMƏNİ VƏHŞİLİYİ 
2005-
ci  ilin  iyul  ayının  ortaları  idi.  Mənim  Rusiyada  vəhşicəsinə  qətlə 
yetirilmiş  oğlum  Qabil  haqda  kitabım  təzə  çapdan  çıxmışdı.  Mən  yazı  masamın 
axrasında  əyləşib  yeni  kitabım  üzərində  işləyirdim.  Qapı  döyüldü.  Yoldaşım 
qapıya  gedib  tez  mənim  yanıma  gəldi dedi: -  Bir  cavan  oğlandı,  səni  görmək 
istəyir. Dedim: - De, gəlsin. Bir azdan sonra uca boylu, qarayanız bir oğlan içəri 

C
əsur qardaşlar 
12 
 
daxil olub özünü təqdim etdi. “Mən rəssamam, adım da Aqildi” Dedim: - Buyurun, 
sizi  eşidirəm.  O,  bir  qədər  tərəddüd  etdikdən  sonra:  -  Əşir  müəllim,  mən  sizin 
oğlunuz  haqda  yazdığınız  kitabı  oxumuşam.  Əgər  siz  razı  olarsızsa  oğlunuzun 
portretini çəkərəm. Yazılarınızdan aldığım təəssüratlarım əsasında oğlunuzun sifət 
cizgilərini vermişəm.  
Mən  onun  sözlərindən  tutuldum.  Ancaq  o  əlindəki  sumkanı  açıb  oradan 
bükülü bir kağız çıxarıb mənə uzatdı. “Baxın, mən sizin kitabınızı oxuya-oxuya, 
görməzə-bilməzə oğlunuzun sifət cizgilərini çəkmişəm.  
Mən  yenicə  işlənmiş  portret  cizgilərinə  baxıram.  Oğlumun  şəkilini  isə 
əlimdə saxlamışam. O cizgilərdə necə də oxşarlıq var. O cizgilər həm də mənim 
sifət cizgilərimə oxşayırdı. Mən oğlumun özümə oxşamasını indiyə qədər belə hiss 
etməmişdim.  
Mən oğlum Qabilin rəsmini rəssam Aqilə verdim. Yağlı boya ilə oğlumun 
portretini yaratmasını xahiş etdim. O, mənə razılıq edərək getdi. Axı bu onun öz 
arzusu idi. Təxminən bir aydan sonra həmin cavan oğlan rəssam Aqil axşamüstü 
bizə  gəldi.  Biz,  yəni  mən  və  həyat  yoldaşım  Sərmayə  xanım  rəssam  Aqili 
mehribanlıqla qarşıladıq. O, yağlı boya ilə işlənmiş, böyüdülüb çərçivəyə salınmış 
oğlum Qabilin portretini salafandan çıxarıb stolun üstünə qoydu. Aman Allah elə 
bil oğlum canlı idi. Sanki bu saat dil açıb danışacaq idi. Yoldaşım Sərmayə xanım 
portreti  görən  kimi  qollarını  açıb  onu  qucaqladı.  “Can  bala  bizi  atıb  hara 
getmişdin?  Sənə  anan  qurban  nə  yaxşı  ki,  gəldin”.  Yoldaşım  tamamilə  özünü 
itirmişdi.  Sanki  canlı  adam  ilə  danışırdı.  O,  özünə  gələndə,  qarşısındakının 
oğlumuz Qabil yox onun portreti olduğunu anlayanda qəşş edib yerə yıxıldı, onun 
ürəyi getdi. Biz onun ürəyinə yaş dəsmal qoyub onu ayıltdıq. Sonra ona dərman 
içirtdik, 
bir  qədər  özünə  gəldi.  Sonra  mən  onu  yataq  otağına  aparıb  çarpayıya 
uzadıb, rəssam oğlan Aqilin yanına qayıtdım. Mən minnətdarlıqla rəssama baxdım. 
Mənə  elə  gəldi  ki,  oğlum  ölməyib,  o,  mənim  yanımda  əyləşib,  mənimlə 
həmsöhbətdir. Oğlum öləndən bəri mən bu qədər sevinməmişdim. Rəssam mərd, 
cəsur və qorxmaz bir oğul surəti yaratmışdır. Həmin sənət əsərini mən evimdə iş 
otağımın  divarına  vurdum.  O  portret  indi  də  ordadır.  Oturub  işləyəndə  onunla 
üzbəüz  oluram, bu  mənə  xüsusi  ilham  verir.  Oğlumun  dərdinə  dözə  bilməyən, 
gecə-gündüz qan-yaş  tökən  həyat  yoldaşım  Sərmayə  xanım  dərdə dözə bilməyib 

Əşir Bəşiroğlu 
 
13 
 
dünyasını dəyişdi. Biz onu oğlu ilə qoşa dəfn etdik. Onun öz vəsiyyətinə görə baş 
daşına həkk olunan şəkildə Qabil anasının arxasında dayanıb əllərini onun çiyninə 
qoymuşdur.  
Yəqin  oxucular  məni  daş  ürəkli  və  biganə  adam  sayırlar.  Bu  belə  deyil 
mənim  istəkli  oxucularım.  Mən  çox  həssas  adamam.  Oğlumun  ölümündən sonra 
ürək  xəstəliyi  tapmışam.  Ancaq  məni  yaşadan  yazılarımdı.  Gecə-gündüz  yazıb 
pozuram.  Cəmiyyətimizdə  olan  neqativ  halları  qələmə  alıram.  Tüfeyliləri, 
yaramazları, satqınları, xainləri satira atəşinə tuturam. Bax budur məni yaşadan! 
Mənə elə gəlir ki, oxucularıma oğlum haqqında qısa məlumat versəm yerinə 
düşər.  Azərbaycan  xalqının  böyük  oğlu,  xalq  yazıçısı  Süleyman  Rəhimov  qeyd 
edir ki, “xoşbəxt o insandır ki, övlad dağı görməyib” Allah heç kəsə övlad dağı 
göstərməsin. Ən ağır dağ oğul cənazəsinin ata çiynində getməsidir ki, o da mənə 
qismət olub. Əlbəttə Allah bilən yaxşıdır.  
Mənim  dörd  oğlum  var.  Onların  ən  kiçiyi  Qabildir.  Oğlanlarım  Rusiyanın 
İrkutski  vilayətinin  İrkutski  şəhərində  ali  təhsil  almışlar.  Orada  da  işləyirdilər. 
Qabil 
Tibb universitetinin Stomatologiya fakultəsini bitirmişdi. Elə həmin şəhərdə 
də  diş  həkimi  işləyirdi.  Çox  incə  əl  qabiliyyəti  var  idi.  O,  orta  məktəbi  medalla 
bitirmişdi.  Çox  savadlı  oğlan  idi.  Onun  qardaşları  isə  kommersiya  ilə  məşğul 
olurdu.  Qabib  boş  vaxtlarında  qardaşlarına  kömək  edirdi.  Onlar  pulu  evə 
gətirirdilər, təkrar malı nəğd pul ilə alırdılar. Müəyyən səbəbə görə bir aya qədər 
pul  yığılıb  şirkətdə  qalmışdı.  Qabil  dostu  ilə  o  pulu  evə  gətirəndə  onların 
xəzinədarı  rus  qızı  gəzdiyi  erməni  oğlana  onun  maşın  nömrəsini  və  ev  ünvanını 
verir.  Qabilin  qardaşlarının  da  qaz  ilə  işləyən  tapancası  var  idi.  O  onlara  dövlət 
tərəfindən  sənədlə  verilmişdir.  Üzbəüz  savaşda  atırsan  dörd  saat  huşu  başından 
çıxır, ancaq ölmür. Dörd saatdan sonra huşu başına gəlir. Qardaşları bu silahı da 
Qabilə  verirlər  ki,  hər  ehtimala  qarşı  lazım  olar.  Qabil  dostu  Aydın  ilə  həyətə 
çatanda  onları  qaraba-qara  izləyən  erməni  Aşot  və  Sergey  də  həyətə  çatır. 
(məhkəmədə  onların  adı  məlum  oldu)  Qabilgil  özlərinə  arxayın  olaraq  silahı 
götü
rmürlər.  Silah  elə  oturacağın  üstündə  qalır.  Pulu  götürüb  çıxarkən  bir  nəfər 
əlində silah onlardan pulu tələb edir. Təbiiki onlar pulu vermək istəmirlər. Həmin 
erməni  Aşot  Qabili  ürəyindən  vurur,  ona  3  güllə  vurmuşdu.  Onun  dostunu  isə 

C
əsur qardaşlar 
14 
 
hardan gəldi vurur və pulu götürüb aradan çıxırlar. Oğlum Qabil yerindəcə keçinir, 
dostu Aydın isə uzun müalicədən sonra ölmədi, yaşadı. 
Hörmətli oxucularım yəqin ki, sizi yordum. Tarix boyu bizə düşmən kəsilən, 
milli  düşmənimiz  olan  ermənilər  harda  olmalarından  asılı  olmayaraq  bizə  pislik 
edirlər,  öz  məkirli  niyyətlərindən,  düşmənçiliklərindən  əl  çəkmirlər.  İndi  mənim 
Qabilimin bir cüt ay parçası kimi qız balası qalıb. Onlar əmilərinin sayəsində yaxşı 
yaşasalar da atalarının yeri görünür. Oğlumun qətlə yetirilmə tarixi 11 mart 2002-
ci ilə təsadüf edir. Oğlumu məzara sallayanda onun anası, bacısı, qardaşları, bəxti 
qara  zövcəsi  göz  yaşlarından  məhv  olurdular.  Bircə  mənim  gözümdən  yaş 
çıxmırdı.  Bütün  varlığım  isə  daşa  dönmüşdü.  Qoy  o  böyük  yaradana xoş  gəlsin, 
bəlkə onlar göz yaşları ilə dərddən-qəmdən azad olurdular, mən isə əksinə.  
Əlbəttə  müqəssirlər  qanun  qarşısında  layiqli  cəzalarını  aldılar.  Ancaq 
gəlinim həyat yoldaşını, nəvələrim isə atalarını itirdilər. Allah sənə rəhmət eləsin 
oğul yerin görünür.  
 


Yüklə 2,53 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   31




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə